Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Μαρίνα Κοτζαμάνη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΑΠΕΛ' | 4 Μαρτίου 2026, 12:03

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Άρθρο 12 Παράγραφος 1 Το εν λόγω άρθρο στην παρ. 1 ορίζει ότι η εκλογή των μελών ΔΕΠ θα γίνεται «κατ’ εξαίρεση των σχετικών προϋποθέσεων που ορίζονται στην παρ. 6 του άρθρου 143 του ν. 4957/2022 (Α 141)». Δεν είναι σαφές από τη διατύπωση εάν 1. Η εκλογή των ΔΕΠ θα γίνεται αποκλειστικά με τα νέα κατ’ εξαίρεση κριτήρια ή εάν 2. Οι νέες προϋποθέσεις θα ισχύουν παράλληλα με αυτές που ορίζει ο ν. 4957/2022. Μια βασική διαφορά που εισάγει το άρθρο 12 σε σχέση με τον ν. 4957/2022 είναι ότι για την εκλογή σε θέση ΔΕΠ (π.χ. Επίκουρου Καθηγητή) απαιτείται, ως προς τα ακαδημαϊκά προσόντα, πτυχίο, ενώ με την ισχύουσα νομοθεσία απαιτείται διδακτορικό δίπλωμα. Ωστόσο η απαίτηση του διδακτορικού μπορεί να παρακάμπτεται κατ’ εξαίρεση στον ν. 4957/2022, εάν ο υποψήφιος έχει διακεκριμένο επαγγελματικό έργο. Μάλιστα υπάρχουν αρκετά Τμήματα Τεχνών στα ελληνικά ΑΕΙ όπου τα μέλη ΔΕΠ έχουν εκλεγεί χωρίς διδακτορικό δίπλωμα, βάσει του αναγνωρισμένου καλλιτεχνικού τους έργου. Συνεπώς ο ισχύων νόμος καλύπτει με ευέλικτα και με επάρκεια την δυνατότητα εκλογής υποψηφίων με ή χωρίς διδακτορικο δίπλωμα. Επισημαίνουμε ότι υπάρχει πλήθος αξιόλογων υποψηφίων για θέσεις ΔΕΠ σε αντικείμενα των Παραστατικών Τεχνών. Αυτό διαπιστώνεται εύκολα από το ΥΠΑΙΘΑ, με έρευνα σχετικά με τον αριθμό των υποψηφιοτήτων για θέσεις καλλιτεχνικού ή καλλιτεχνικού και ερευνητικού χαρακτήρα σε γνωστικά αντικείμενα των Παραστατικών Τεχνών, οι οποίες έχουν προκηρυχτεί τα τελευταία 5 χρόνια στα υφιστάμενα Τμήματα Τεχνών των ΑΕΙ όπως π.χ. Το τμήμα Θεάτρου του ΑΠΘ, Τμήμα Μουσικών Σπουδών ΕΚΠΑ ή Τμήμα Παραστατικών και Ψηφιακών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (έτος ίδρυσης 2019). Επισημαίνουμε επίσης ειδικότερα ότι υπάρχει μια νέα γενιά καλλιτεχνών με σπουδές στο εξωτερικό, οι οποίοι είναι διδάκτορες καλλιτεχνικής πρακτικής (practice as research). Αυτό σημαίνει ότι έχουν εκπαιδευτεί ως προς την σύγχρονη μεθοδολογία διδασκαλίας των Τεχνών στο Πανεπιστήμιο η οποία αξιοποιεί την έρευνα στην καλλιτεχνική δημιουργία. Ευνόητα, μέλη ΔΕΠ αυτού του προφίλ μπορούν να συμβάλλουν πολύ αποτελεσματικά στην αναβάθμιση και διεθνοποίηση των Ανώτατων Σπουδών στις Παραστατικές Τέχνες στην Ελλάδα. Ωστόσο το Άρθρο 12 παρ. 1 δυσκολεύει την υποβολή υποψηφιοτήτων από διδάκτορες καλλιτέχνες, με την υπόλοιπες προϋποθέσεις που θέτει. Εξαιρούμε την απαίτηση διακεκριμένου καλλιτεχνικού έργου, η οποία είναι εύλογη σε ένα τμήμα με ισχυρή καλλιτεχνική ταυτότητα όπως το ΑΣΠΤ. Πέραν αυτής όμως, στο νομοσχέδιο απαιτούνται πέντε έτη επαγγελματικής εμπειρίας καθώς και τρία έτη αυτοδύναμης διδασκαλίας σε ΑΕΙ μετά την απόκτηση του πτυχίου. Ο ισχύων νόμος προβλέπει ως τυπικό προσόν μια τριετία διδακτικής εμπειρίας σε ΑΕΙ ή/και επαγγελματικό/ερευνητικό έργο, τα οποία μπορούν να καλύπτουν αυτή την προϋπόθεση συνδυαστικά. Η αναμονή πέντε ετών για την απόκτηση των λοιπών τυπικών προσόντων για την δυνατότητα υποβολής υποψηφιότητας σε θέση ΔΕΠ μας φαίνεται υπερβολική σε σχέση με την τριετία που ορίζει ο ισχύων νόμος για τους κατόχους διδακτορικού. Η εκπόνηση ενός διδακτορικού, ως γνωστόν, απαιτεί πολυετή αφοσίωση. Συμπερασματικά, θεωρούμε ότι η εκλογή των μελών ΔΕΠ στην νέα Σχολή μπορεί να γίνεται με τον ισχύοντα νόμο, με κάποια προσαρμογή ενδεχομένως για να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση, εναλλακτικά, στην καλλιτεχνική επαγγελματική εμπειρία, για όσους δεν διαθέτουν διδακτορικό δίπλωμα. Ωστόσο και χωρίς την ειδική έμφαση στο καλλιτεχνικό έργο, εκλέγονται εδώ και πολλά χρόνια αξιολογότατοι καλλιτέχνες στις Παραστατικές Τέχνες ως ΔΕΠ στο πανεπιστήμιο με ή και χωρίς διδακτορικό δίπλωμα. Άρθρο 12 Παράγραφος 2 Η παράγραφος 2 του άρθρου 12 ορίζει ότι σε εξαιρετικές περιπτώσεις, υποψήφιοι με ιδιαίτερα διακεκριμένο καλλιτεχνικό έργο μπορούν να εκλεγούν σε θέση ΔΕΠ χωρίς την προϋπόθεση να διαθέτουν πτυχίο πρώτου κύκλου σπουδών όπως ορίζει το άρθρο 12 (παρ. 1), αλλά και χωρίς την προϋπόθεση τριετούς αυτοδύναμης διδασκαλίας σε ΑΕΙ. Πού θεμελιώνεται η εξαίρεση της εξαίρεσης που ορίζει η παρ. 2 του άρθρου 12; Επισημαίνουμε ότι: i. Aυτή η πρόβλεψη εισάγει μια καινοφανή εξαίρεση για τα πανεπιστημιακά δεδομένα ως προς τα Τμήματα Τεχνών, καθώς όλα τα μέλη ΔΕΠ που υπηρετούν επί του παρόντος στα εν λόγω Τμήματα συμπεριλαμβανομένων και αυτών που δεν έχουν διδακτορικό δίπλωμα, διαθέτουν τίτλο πρώτου κύκλου σπουδών. ii. Επιπλέον, όπως αναφέραμε πιο πάνω, δεν υπάρχει ένδεια αξιολογότατων καλλιτεχνών στις Παραστατικές Τέχνες, οι οποίοι διαθέτουν πτυχίο και μπορούν να διεκδικήσουν θέσεις ΔΕΠ στο πανεπιστήμιο, παράλληλα με όσους έχουν διδακτορικό δίπλωμα. iii. Η διδασκαλία των τεχνών στο πανεπιστήμιο απαιτεί αφοσίωση, εμπειρία και ειδική τεχνογνωσία. Οι μεγάλοι καλλιτέχνες δεν είναι απαραίτητα και καλοί δάσκαλοι, ιδιαίτερα εάν δεν έχουν καμία απολύτως εξοικείωση με το ακαδημαϊκό περιβάλλον, μέσω ενός πανεπιστημιακού πτυχίου ή πρότερης διδακτικής εμπειρίας σε ΑΕΙ. iv. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, στους στόχους της ΑΣΠΤ συγκαταλέγεται και η επιστημονική έρευνα (Άρθρο 4, δ). Επιπλέον το νέο πανεπιστημιακό ίδρυμα προβλέπεται να χορηγεί πτυχία όχι μόνο 1ου αλλά και 2ου και 3ου κύκλου. Πώς θα είναι σε θέση τα μέλη ΔΕΠ χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο και ερευνητική πείρα να κατευθύνουν την εκπόνηση διδακτορικών διατριβών; Συμπερασματικά, για όλους τους παραπάνω λόγους, εισηγούμαστε την αφαίρεση της παραγράφου 2 του Άρθρου 12. Άρθρο 13 Το άρθρο 13 ορίζει τις προϋποθέσεις για την πρόσληψη μιας νέα κατηγορίας μη μόνιμου Ειδικού Καλλιτεχνικού προσωπικού, με βάση έγκριτο καλλιτεχνικό έργο και πτυχίο. Η προϋπόθεση του πτυχίου μπορεί να αίρεται σε ποσοστό 20%, επί του συνόλου του διδακτικού προσωπικού. Ως προς το Άρθρο 13 παρατηρούμε τα εξής: i. Αντιμετωπίζουμε τη νέα κατηγορία του Ειδικού Καλλιτεχνικού Προσωπικού θετικά, καθώς ενθαρρύνει τη συσχέτιση του πανεπιστημίου με το καλλιτεχνικό γίγνεσθαι. ii. Δεδομένου ότι οι θέσεις αυτές είναι μη μόνιμες, η άρση της προϋπόθεσης του πτυχίου σε αυτή την περίπτωση μας φαίνεται λογική. iii. Σε συνάρτηση με τις παρατηρήσεις μας για το άρθρο 12 παρ. 2, iii και iv πιο πάνω: Ως προς το Ειδικό Καλλιτεχνικό Προσωπικό, αντίθετα από τα μέλη ΔΕΠ χωρίς πτυχίο, δεν θεωρείται αυτονόητη η διδακτική και ερευνητική τους επάρκεια. Συγκεκριμένα ορίζονται οι προϋποθέσεις ότι μπορούν να αναλαμβάνουν αυτοδύναμο διδακτικό έργο και επίβλεψη εργασιών πρώτου και δεύτερου κύκλου με απόφαση συνέλευσης, κατόπιν γνώμης του Καλλιτεχνικού Συμβουλίου, ενώ δεν υπάρχει αναφορά στην δυνατότητα να επιβλέπουν την εκπόνηση διδακτορικών διατριβών. Για τους παραπάνω λόγους i, ii και iii αιτούμαστε να παρέχεται η δυνατότητα προσλήψεων Ειδικού Καλλιτεχνικού Προσωπικού και στα υφιστάμενα τμήματα τεχνών. Μέλη ΕΕΠ και ΕΔΙΠ Ως προς τις θέσεις διδακτικού προσωπικού, στο νέο νομοσχέδιο δεν υπάρχει αναφορά σε (μόνιμες) θέσεις ΕΕΠ και ΕΔΙΠ, οι οποίες υπάρχουν στα υφιστάμενα Τμήματα Τεχνών. Οι θέσεις αυτές είναι μόνιμες, αλλά δεν έχουν ερευνητικές απαιτήσεις, όπως οι θέσεις ΔΕΠ. Με αυτό το δεδομένο, και με τις απαραίτητες προσαρμογές στον υφιστάμενο νόμο του 2022 ως προς την στελέχωση τμημάτων με μέλη ΕΕΠ και ΕΔΙΠ, προτείνουμε: Να διερευνηθεί η δυνατότητα η ΑΣΠΤ αλλά και τα υφιστάμενα Τμήματα Τεχνών να προκηρύσσουν θέσεις ΕΕΠ και ΕΔΙΠ όπου να μην απαιτείται η κατοχή διδακτορικού διπλώματος ενδεχομένως και πτυχίου, ως προς τα ακαδημαϊκά προσόντα.