Αρχική Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημοσίου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών...ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ Άρθρο 3 Αποσπάσεις για απασχόληση προσωπικού ως εθνικού εμπειρογνώμονα ή για απασχόληση σε υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή τρίτων χωρών – Αντικατάσταση παρ. 1 άρθρου 6 ν. 1104/1980Σχόλιο του χρήστη Παναγιώτης Μαρκαντωνάτος | 6 Ιανουαρίου 2026, 13:10
  • Σχόλιο του χρήστη 'Παναγιώτης Μαρκαντωνάτος' | 6 Ιανουαρίου 2026, 13:10

    Το Προεδρείο Ελλήνων Εθνικών Εμπειρογνωμόνων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EL-CLENAD) επιθυμεί καταρχάς να εκφράσει τη θετική του αποτίμηση για τη συνεργασία που αναπτύχθηκε με το Υπουργείο Εσωτερικών καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025. Μέχρι στιγμής, η συνεργασία αυτή έχει οδηγήσει σε συγκεκριμένα, απτά και ιδιαίτερα χρήσιμα αποτελέσματα για τη θεσμική ενίσχυση των Αποσπασμένων Εθνικών Εμπειρογνωμόνων (ΑΕΕ) και την πληρέστερη ενημέρωση των Δημοσίων Υπαλλήλων που επιθυμούν να αποσπαστούν. Ειδικότερα, χαιρετίζουμε: α) τη δημιουργία πλήρως λειτουργικής ψηφιακής σελίδας του ΥΠΕΣ, η οποία συγκεντρώνει όλες τις διαθέσιμες θέσεις Εθνικών Εμπειρογνωμόνων και σχετικές πληροφορίες (https://www.ypes.gr/anthropino-dynamiko-dimosioy-tomea/ethnikoi-ebeirognomones), β) την ανάπτυξη εκπαιδευτικού προγράμματος στο ΕΚΔΔΑ για την ενημέρωση ενδιαφερόμενων Δημοσίων Υπαλλήλων, με την ενεργό συμμετοχή των ίδιων των Εθνικών Εμπειρογνωμόνων, το οποίο εξ όσων γνωρίζουμε βρίσκεται σε διαδικασία έγκρισης από την Κεντρική Επιτροπή Πιστοποίησης του ΕΚΔΔΑΑ, γ) τη δημιουργία από την EL-CLENAD Πρακτικού Οδηγού υποστήριξης των Δημοσίων Υπαλλήλων που πρόκειται να αποσπαστούν ως Εθνικοί Εμπειρογνώμονες, ο οποίος βρίσκεται στη διαδικασία ολοκλήρωσής του. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο του υπό διαβούλευση άρθρου, διατυπώνουμε τα εξής: 1. Κατάργηση της σύμφωνης γνώμης του υπηρεσιακού συμβουλίου Εκφράζουμε τη σαφή θετική μας κρίση ως προς την κατάργηση της σύμφωνης γνώμης του υπηρεσιακού συμβουλίου για την απόσπαση Εθνικών Εμπειρογνωμόνων. Πρόκειται πράγματι για μια σημαντική και ουσιαστική εξέλιξη, καθώς συμβάλλει στην ταχύτερη ολοκλήρωση της διαδικασίας απόσπασης, μειώνει τη γραφειοκρατία και ενισχύει την προβλεψιμότητα. Παράλληλα, με την τροπολογία αυτή καταβάλλεται προσπάθεια να αποφευχθεί η έκθεση της Ελλάδας στους διεθνείς οργανισμούς και στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαιτίας παλινωδιών και καθυστερήσεων πέραν των ορισμένων προθεσμιών ολοκλήρωσης της απόσπασης, οι οποίες συχνά προκύπτουν από τις διαφορετικές ταχύτητες και πρακτικές λειτουργίας των επιμέρους υπηρεσιακών συμβουλίων. 2. Καταβολή επιδόματος αλλοδαπής – τρόπος παρουσίασης και ισχύουσα νομοθεσία Διαφωνούμε, ωστόσο, με τον τρόπο που παρουσιάζεται η καταβολή του επιδόματος αλλοδαπής, καθώς η προτεινόμενη διάταξη δεν περιορίζεται σε απλή επαναδιατύπωση, αλλά δημιουργεί ουσιαστική νομική ασάφεια και ταυτόχρονα αναπαράγει προβληματικές ερμηνείες που έχουν διαχρονικά υιοθετηθεί από επιμέρους υπηρεσίες της διοίκησης ως προς το καθεστώς χορήγησης του επιδόματος αλλοδαπής. Οι ερμηνείες αυτές έχουν επανειλημμένως αμφισβητηθεί και, τελικώς, καταδικαστεί από τον εθνικό δικαστή, με αποτέλεσμα την επιβάρυνση του Ελληνικού Δημοσίου με άσκοπα δικαστικά και διοικητικά έξοδα και την προσωπική και υπαλληλική ταλαιπωρία και οικονομική επιβάρυνση των Εθνικών Εμπειρογνωμόνων. Ειδικότερα, η επανάληψη λοιπών διατάξεων της παραγράφου 6 του ν. 1104/1980, οι οποίες επεκτείνονται και σε ζητήματα όπως το επίδομα αλλοδαπής, δεν ανταποκρίνεται πλέον στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, δεδομένου ότι το επίδομα αλλοδαπής ρυθμίζεται αποκλειστικά και ενιαία από τον ν. 4336/2015. Σύμφωνα με το άρθρο 16 του Κεφαλαίου Γ της υποπαραγράφου Δ9 της παραγράφου Δ του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (μετακινήσεις εξωτερικού, δαπάνες μετακίνησης, επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής): – στην παράγραφο 2, σημείο α, εξουσιοδοτούνται οι Υπουργοί Εξωτερικών και Οικονομικών να καθορίσουν το επίδομα αλλοδαπής για όλους τους πολιτικούς υπαλλήλους, – στην παράγραφο 2, σημείο β, εξουσιοδοτούνται οι Υπουργοί Εθνικής Άμυνας, Εξωτερικών και λοιποί αρμόδιοι για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, ενώ με την παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου καθορίζονται ρητώς οι όροι και οι προϋποθέσεις χορήγησης του επιδόματος. Ήδη έχουν εκδοθεί όλες οι προβλεπόμενες κατ’ εξουσιοδότηση κοινές υπουργικές αποφάσεις, ήτοι: – η ΚΥΑ 22677/25.04.2023 (ΦΕΚ Β΄ 2753) των Υπουργών Οικονομικών και Εξωτερικών για τους πολιτικούς υπαλλήλους, η οποία τροποποιήθηκε με την ΚΥΑ 66523 (ΦΕΚ Β΄ 6660/10.12.2025), και – η ΚΥΑ Φ.843/20737 Σ.3414/27.4.2022 (ΦΕΚ Β΄ 2081) για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Κατόπιν των ανωτέρω, έχει παύσει να ισχύει η μεταβατική διάταξη της παραγράφου 5 του άρθρου 23 του ν. 4336/2015, ενώ, σύμφωνα με το άρθρο 27 του ίδιου νόμου, καταργείται κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη που αντίκειται σε αυτόν ή ρυθμίζει διαφορετικά τα ίδια ζητήματα. Συνεπώς, η διάταξη που προτείνεται να αντικατασταθεί έχει ήδη καταργηθεί ως προς τις μετακινήσεις και το επίδομα αλλοδαπής, και η εκ νέου αναφορά της αναβιώνει ερμηνευτικές αστοχίες του παρελθόντος, δημιουργώντας συνθήκες άνισης μεταχείρισης και έλλειψη ασφάλειας δικαίου. Επιπλέον, στο σχέδιο της τροπολογίας επαναλαμβάνεται δύο φορές η ίδια πρόταση. Συγκεκριμένα: Στο δεύτερο πεδίο της Παραγράφου 1 αναφέρεται: “Η απόσπαση διενεργείται με κοινή απόφαση των αρμοδίων οργάνων του Υπουργείου Εσωτερικών και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργείου ή του επικεφαλής της Ανεξάρτητης Αρχής, ενώ την απόφαση υπογράφει και ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, όταν το επίδομα αλλοδαπής ή οι δαπάνες που προκύπτουν από την απόσπαση δεν καλύπτονται από ενωσιακούς πόρους ή επιχορήγηση οποιασδήποτε μορφής”. Στο πέμπτο πεδίο της Παραγράφου 1 επαναλαμβάνεται η ίδια πρόταση: “Το επίδομα αλλοδαπής, δαπάνες που προκύπτουν από την απόσπαση, κατά το μέρος που δεν καλύπτονται από ενωσιακή ή άλλη επιχορήγηση οποιασδήποτε μορφής, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εξωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών”. Τέλος, με τον ν. 4336/2015 και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτού εκδοθείσες κοινές υπουργικές αποφάσεις, το ύψος και ο τρόπος καταβολής του επιδόματος αλλοδαπής –συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων λόγω στέγασης και οικογενειακών βαρών, οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο και αλληλένδετο στοιχείο αυτού– ρυθμίζονται ενιαία και οριζόντια για το σύνολο του πολιτικού προσωπικού του Δημοσίου, του ευρύτερου δημόσιου τομέα και των ανεξάρτητων αρχών, και όχι αποκλειστικά για τους υπαλλήλους του Υπουργείου Εξωτερικών. Με τις ίδιες αποφάσεις καταργούνται ρητώς οι προγενέστερες ρυθμίσεις και κάθε άλλη αντίθετη γενική ή ειδική διάταξη. Υπενθυμίζεται ότι ήδη από το 1980 μέχρι σήμερα, η διαχρονική πρόθεση του νομοθέτη είναι το επίδομα αλλοδαπής να καταβάλλεται στους πολιτικούς υπαλλήλους με τις ίδιες προϋποθέσεις που καταβάλλεται στους υπαλλήλους του Υπουργείου Εξωτερικών, γεγονός που αποτυπώνεται και στον τρόπο υπολογισμού των αποδοχών των αποσπασμένων Εθνικών Εμπειρογνωμόνων, οι οποίες βασίζονται στις αποδοχές του Έλληνα Πρέσβη της χώρας υποδοχής. Την πρόθεση αυτή έχει διαχρονικά επιβεβαιώσει και ο εθνικός δικαστής, ο οποίος έχει κρίνει, με σειρά αποφάσεων πολιτικών και διοικητικών δικαστηρίων, ότι ο σκοπός του επιδόματος αλλοδαπής είναι η αντιμετώπιση των αυξημένων συνθηκών διαβίωσης στο εξωτερικό και ότι οι προσαυξήσεις για κατοικία και τέκνα δεν συνιστούν αυτοτελή ή διακριτά επιδόματα, αλλά αναγκαίο παρακολούθημα του επιδόματος αλλοδαπής. Η παρούσα νομοθετική πρόταση θα πρέπει να σεβαστεί τη νομολογία των εθνικών μας δικαστηρίων, να κατοχυρώσει την ισονομία, σεβόμενη τη χρηστή διοίκηση και την ασφάλεια δικαίου, αποτρέποντας την επανάληψη διοικητικών πρακτικών που οδηγούν σε άνιση μεταχείριση και σε περιττές οικονομικές επιβαρύνσεις για το Ελληνικό Δημόσιο, εξαιτίας δικαστικών διενέξεων. Συνεπώς, η EL-CLENAD συστήνει τη διαγραφή όλων των αναφορών στο επίδομα αλλοδαπής από την παρούσα νομοθετική πρόταση, καθώς αυτό πλέον ρυθμίζεται από τον ν. 4336/2015 και προτείνει την προσθήκη νέας παραγράφου ως εξής: “Προστίθεται η ακόλουθη πρόταση στο άρθρο 16 του Κεφαλαίου Γ της υποπαραγράφου Δ9 της παραγράφου Δ του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 ως εξής: Ως προς το επίδομα αλλοδαπής για τους Εθνικούς Εμπειρογνώμονες εφαρμόζονται οι ίδιες διατάξεις που ισχύουν για τους υπαλλήλους του Υπουργείου Εξωτερικών που υπηρετούν στην αλλοδαπή, όπως κάθε φορά ορίζονται με τις αντίστοιχες κοινές υπουργικές αποφάσεις, στο σύνολό τους”. 3. Χρόνος απόσπασης Εθνικών Εμπειρογνωμόνων Διαφωνούμε, επίσης, επί της ουσίας με τον τρόπο που ορίζεται ο χρόνος της απόσπασης. Η εθνική νομοθεσία (Υπαλληλικός Κώδικας) επιτρέπει την απόσπαση υπαλλήλων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα με δυνατότητα παράτασης, καθώς και την εκ νέου έναρξη της διαδικασίας. Είναι εύλογο και συνεπές με την αρχή της ίσης μεταχείρισης η ίδια πρακτική να εφαρμόζεται και στους Εθνικούς Εμπειρογνώμονες. Οι διατάξεις για την απόσπαση των Εθνικών Εμπειρογνωμόνων θα πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται αναλογικά με τις αντίστοιχες διατάξεις των εσωτερικών αποσπάσεων. Μετά τη συμπλήρωση των αρχικών έξι ετών απόσπασης, θα πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα νέας απόσπασης σε άλλο ευρωπαϊκό όργανο ή/και σε διεθνή οργανισμό. Εξάλλου, τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζουν διαφορετικά καθεστώτα διάρκειας απόσπασης (π.χ. έξι έτη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τέσσερα έτη στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης). Η υφιστάμενη διατύπωση της παραγράφου 1 του άρθρου 6 του ν. 1104/1980 και οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις της λαμβάνουν υπόψη αυτή τη διαφοροποίηση, χωρίς να θέτουν απόλυτο συνολικό χρονικό όριο, επιτρέποντας στο Κράτος-Μέλος να αποφασίζει με γνώμονα το εθνικό του συμφέρον. Με τον τρόπο αυτό, η Ελληνική Διοίκηση δύναται να αξιοποιεί στρατηγικά την εμπειρία και την τεχνογνωσία που αποκτούν οι Εθνικοί Εμπειρογνώμονες, τοποθετώντας τους σε θέσεις ευρωπαϊκών ή διεθνών οργανισμών κρίσιμες για τα ελληνικά συμφέροντα. Συνεπώς, προτείνεται η αναδιατύπωση του 6ου πεδίου “Η διάρκεια της απόσπασης ορίζεται μέχρι δύο (2) έτη, με δυνατότητα παράτασης μέχρι τέσσερα (4) έτη ακόμη.” ως εξής: «Η διάρκεια της απόσπασης ορίζεται μέχρι δύο (2) έτη, με δυνατότητα παράτασης μέχρι τέσσερα (4) έτη ακόμη. Η εκ νέου απόσπαση του ίδιου υπαλλήλου είναι δυνατή κατ΄ αντιστοιχία των διατάξεων του Υπαλληλικού Κώδικα και σε ευθυγράμμιση με τις οικείες διατάξεις που προβλέπονται από τους αντίστοιχους Ευρωπαϊκούς και Διεθνείς οργανισμούς στους οποίους ο υπάλληλος αποσπάται». 4. Αξιοποίηση των Εθνικών Εμπειρογνωμόνων μετά την επιστροφή τους στην υπηρεσία Πολύ σημαντικές πρωτοβουλίες από το ΥΠΕΣ, για τις οποίες έχουμε ενημερωθεί, αποτελούν οι παρακάτω: - Ένταξη των ΑΕΕ ως μέντορες στο πρόγραμμα mentoring του ΙΝΕΠ, - Ένταξη στο Μητρώο Experts του Reform Greece, - Ένταξη στο σύστημα ΣΔΑΔ ως ξεχωριστή κατηγορία. Θεωρούμε όμως απαραίτητο να τεθεί ρητά το ζήτημα της συστηματικής αξιοποίησης των Εθνικών Εμπειρογνωμόνων μετά την ολοκλήρωση της απόσπασής τους και την επιστροφή τους στην υπηρεσία προέλευσης. Η απόσπαση σε όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε διεθνείς οργανισμούς συνιστά σημαντική επένδυση ανθρώπινου κεφαλαίου για το Ελληνικό Δημόσιο, καθώς οι Εθνικοί Εμπειρογνώμονες αποκτούν εξειδικευμένη γνώση των ευρωπαϊκών διαδικασιών, άμεση εμπειρία στη διαμόρφωση πολιτικών, καθώς και πολύτιμα δίκτυα επαφών. Η πρόβλεψη μηχανισμών αξιοποίησης μετά την επιστροφή δεν αποτελεί προνόμιο για τους ίδιους τους Εθνικούς Εμπειρογνώμονες, αλλά εργαλείο ενίσχυσης της διοικητικής ικανότητας και της ευρωπαϊκής παρουσίας της χώρας. Θεωρούμε δε ότι αυτή η αξιοποίηση αποτελούσε και θα πρέπει να αποτελεί τη μέριμνα του Νομοθέτη ως προς τη βέλτιστη δυνατή λειτουργία της Διοίκησης και την ουσιαστική αξιοποίηση των στελεχών της, όπως ίσχυε από το 2007 (ν. 3528/2007, άρθρο 84) έως και την κατάργηση της σχετικής πρόβλεψης το 2018 (ν. 4555/2018, άρθρο 277). Κατά το διάστημα αυτό, ο χρόνος υπηρεσίας των αποσπασμένων υπαλλήλων που διανυόταν στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε άλλα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε διεθνείς οργανισμούς λαμβανόταν υπόψη ως χρόνος υπηρεσίας τουλάχιστον σε θέση Προϊσταμένου Τμήματος. Τέλος, η EL-CLENAD ζητά την επαναφορά της ρύθμισης, η οποία ορίζει ότι ο χρόνος απόσπασης των Εθνικών Εμπειρογνωμόνων στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των λοιπών διεθνών οργανισμών αναγνωρίζεται ως χρόνος ευθύνης και η οποία καταργήθηκε αδικαιολόγητα με το άρθρο 277 του ν. 4555/2018.