Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Ε΄ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ (άρθρα 544-603)Σχόλιο του χρήστη κος Γιώργος | 24 Μαΐου 2026, 21:42
  • Σχόλιο του χρήστη 'κος Γιώργος' | 24 Μαΐου 2026, 21:42

    ΣΧΟΛΙΟ ΕΠΙ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ Ε΄ (άρθρα 544-603) — ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Προς: Υπουργείο Εσωτερικών — Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης Το Μέρος Ε΄ του υπό διαβούλευση Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης ρυθμίζει τη διαχείριση και αξιοποίηση της δημοτικής και περιφερειακής περιουσίας. Ωστόσο, παραλείπει να αντιμετωπίσει σειρά κρίσιμων πρακτικών προβλημάτων που καθιστούν αδύνατη ή επικίνδυνη την εφαρμογή των διατάξεών του στην πράξη, ιδίως στους νησιωτικούς και αγροτικούς Δήμους. Τα προβλήματα αυτά δεν είναι θεωρητικά — είναι παρόντα, τεκμηριωμένα και σε ορισμένες περιπτώσεις ενέχουν άμεσο κίνδυνο για ανθρώπινες ζωές. 1. ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΕΣ ΩΣ ΕΜΠΟΔΙΟ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ Το άρθρο 546 παρ. 2 ορίζει ότι τα περιουσιακά στοιχεία των Δήμων καταγράφονται υποχρεωτικά στα βιβλία τους. Στην πράξη, όμως, η κτηματολογική αποτύπωση πλήθους δημοτικών ακινήτων — ιδίως λιμενικών υποδομών, αιγιαλού και παρακτίων εκτάσεων — δεν συμπίπτει με τη φυσική πραγματικότητα. Κτηματολογικά όρια τέμνουν κάθετα δημοτικούς δρόμους, αποκλείουν υποδομές που έχουν ανεγερθεί ή αντιστοιχούν σε εκτάσεις διαφορετικές από αυτές που πράγματι ανήκουν στον Δήμο. Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητά στον Κώδικα υποχρέωση των Δήμων να προβαίνουν σε έλεγχο και διόρθωση των κτηματολογικών εγγραφών της περιουσίας τους πριν από οποιαδήποτε εκμίσθωση, εκποίηση ή παραχώρηση ακινήτου, σε συνεργασία με το Κτηματολόγιο. Ο Κώδικας δεν αρκεί να ορίζει υποχρέωση καταγραφής — πρέπει να ορίζει και υποχρέωση ορθής καταγραφής. 2. ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΑ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΟΡΙΑ — ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΠΑΡΑΝΟΜΗΣ ΠΕΡΙΦΡΑΞΗΣ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ Κατά τη σύναψη συμβάσεων εκμίσθωσης δημοτικών ακινήτων βάσει του άρθρου 554, το μίσθιο προσδιορίζεται κατά ΚΑΕΚ. Όταν το κτηματολογικό όριο του ακινήτου εμπεριέχει τμήμα κοινόχρηστου δρόμου ή εκτάσεις που ουδεμία σχέση έχουν με το πραγματικό αντικείμενο της εκμίσθωσης — όπως όταν ένα ΚΑΕΚ καταλαμβάνει συγχρόνως το ακίνητο προς εκμίσθωση, τμήμα δημοτικού δρόμου και εκτεταμένη γειτονική έκταση — το μισθωτήριο συμβόλαιο de facto «εκμισθώνει» και χώρους εκτός συναλλαγής. Σε περίπτωση που ο μισθωτής προβεί σε περίφραξη του μισθίου βάσει των κτηματολογικών ορίων, κόβεται φυσικά η πρόσβαση σε κοινόχρηστους χώρους και δρόμους. Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητά ότι πριν από οποιαδήποτε εκμίσθωση δημοτικού ακινήτου, ο Δήμος υποχρεούται να ελέγχει την ακρίβεια των κτηματολογικών ορίων του και να κινεί τη διαδικασία διόρθωσης κτηματολογικής εγγραφής όπου διαπιστώνονται ανακρίβειες, πριν την υπογραφή της σύμβασης. Η εκμίσθωση ακινήτου του οποίου τα κτηματολογικά όρια εμπεριέχουν κοινόχρηστους χώρους, δρόμους ή εκτάσεις άσχετες με το αντικείμενο της εκμίσθωσης πρέπει να απαγορεύεται ρητά έως την ολοκλήρωση της διόρθωσης. 3. ΑΧΑΡΑΚΤΟΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΙ ΔΡΟΜΟΙ — ΑΜΕΣΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Πλήθος αγροτικών και επαρχιακών δρόμων που χρησιμοποιούνται στην πράξη από οχήματα δεν έχουν χαραχτεί αυτοτελώς στο Κτηματολόγιο. Εμφανίζονται ως τμήματα γειτονικών ιδιωτικών ή δημοτικών αγροτεμαχίων, χωρίς αυτοτελές ΚΑΕΚ και χωρίς νομική κατοχύρωση της κοινής χρήσης τους. Αποτέλεσμα: σε περίπτωση πυρκαγιάς ή ιατρικής έκτακτης ανάγκης, η πρόσβαση οχημάτων έκτακτης ανάγκης μπορεί να αμφισβητηθεί ή να αποκλειστεί. Υπενθυμίζεται ότι ήδη από τον Ν. 1337/1983 («νόμος Τρίτση») έχει καταργηθεί ο θεσμός του ιδιωτικού δρόμου για εκτάσεις εκτός σχεδίου, οι δε υφιστάμενοι δρόμοι θεωρούνται κοινόχρηστοι. Ωστόσο, χωρίς κτηματολογική αποτύπωση, η διάταξη αυτή παραμένει ανενεργός. Πρόταση: Να προβλεφθεί υποχρέωση των Δήμων να προβαίνουν σε καταγραφή και αίτηση κτηματολογικής αποτύπωσης όλων των κοινόχρηστων δρόμων εντός των ορίων τους, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών, ως αυτοτελών τεμαχίων δημόσιας χρήσης, με ρητή αξιοποίηση του θεσμικού πλαισίου του Ν. 1337/1983. 4. ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ Ή ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ — ΚΕΝΟ ΕΥΘΥΝΗΣ Σε παράκτιες περιοχές εμφανίζονται φαινόμενα υποσκαφής και κατακρήμνισης βράχων λόγω θαλάσσιας διάβρωσης, σε άμεση γειτνίαση με κολυμβητικές περιοχές που συχνάζουν λουόμενοι και τουρίστες. Στις περιπτώσεις αυτές, το επικίνδυνο ακίνητο ανήκει είτε στο Δημόσιο (Κτηματική Υπηρεσία) είτε σε άλλο φορέα, με αποτέλεσμα ο Δήμος να αρνείται να τοποθετήσει έστω προειδοποιητική σήμανση, επικαλούμενος έλλειψη αρμοδιότητας. Ταυτόχρονα, η γεωλογική μεταβολή δεν καταγράφεται πουθενά — ούτε στο Κτηματολόγιο, ούτε σε άλλο μητρώο. Ο Δήμος, ως αρμόδιος για την προστασία της δημόσιας ασφάλειας στην εδαφική του περιφέρεια, δεν μπορεί να αποποιείται ευθύνη για επικίνδυνες καταστάσεις επικαλούμενος ιδιοκτησιακή αναρμοδιότητα. Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητά υποχρέωση του Δήμου να λαμβάνει άμεσα μέτρα προστασίας της κοινής ασφάλειας — τουλάχιστον σήμανσης και προειδοποίησης — για επικίνδυνες γεωλογικές καταστάσεις που εντοπίζονται εντός των ορίων του, ανεξαρτήτως κυριότητας του ακινήτου, με παράλληλη υποχρέωση άμεσης γνωστοποίησης στον αρμόδιο κύριο και στις εποπτεύουσες αρχές. 5. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΣ ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ — ΑΠΟΥΣΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΣΗΜΑΝΣΗ Σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές υφίστανται ιαματικές πηγές με ραδιενεργό χαρακτήρα, οι οποίες εκπέμπουν ιονίζουσα ακτινοβολία. Οι πηγές αυτές δεν καταγράφονται στο Κτηματολόγιο με τον ειδικό τους χαρακτήρα, δεν φέρουν σήμανση ιονίζουσας ακτινοβολίας και δεν λαμβάνονται μέτρα ιοντίζουσας ασφάλειας από τους Δήμους, παρά το γεγονός ότι η πρόσβαση εγκύων γυναικών σε τέτοιες πηγές απαγορεύεται. Ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία είναι πραγματικός και τεκμηριωμένος επιστημονικά. Πρόταση: Να προβλεφθεί στον Κώδικα υποχρέωση καταγραφής στο πρόγραμμα διαχείρισης περιουσίας του άρθρου 547 οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου φέρει ειδικό περιβαλλοντικό ή υγειονομικό χαρακτήρα, με υποχρέωση λήψης αντίστοιχων μέτρων προστασίας σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές (ΕΕΑΕ, ΕΟΤ, Υπουργείο Υγείας). 6. ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΑΝΑΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΕΚΤΑΣΕΩΝ ΩΣ ΔΑΣΙΚΩΝ — ΑΠΟΨΙΛΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ Το υπό διαβούλευση Μέρος Ε΄ παραλείπει να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο που απορρέει από τη συνδυαστική εφαρμογή του Ν. 998/1979 όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 4280/2014, του ΠΔ 32/2016 και της ΥΑ 145957/4835/2016. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, αγροτικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις που περιλαμβάνονται στους κυρωμένους δασικούς χάρτες δύνανται να αναχαρακτηριστούν ως δασικές λόγω επιγενόμενης φρυγανικής βλάστησης — ακόμα και όταν πρόκειται για τελεσίδικα κυρωμένες αγροτικές εκτάσεις. Το πρόβλημα αυτό, που έχει επισημανθεί από επιστημονικούς και νομικούς φορείς, μπορεί να οδηγήσει σε μαζική απώλεια δημοτικών εκτάσεων και αδυναμία αξιοποίησής τους, με ταυτόχρονη ακύρωση κάθε σχεδιασμού εκμίσθωσης ή εκποίησης. Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητά ότι κυρωμένες αγροτικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις δημοτικής ιδιοκτησίας δεν υπόκεινται σε αναχαρακτηρισμό λόγω επιγενόμενης φρυγανικής βλάστησης, και να διευκρινιστεί νομοθετικά ότι η επιγενόμενη δάσωση δεν αφορά τελεσίδικες πράξεις χαρακτηρισμού ούτε κυρωμένους δασικούς χάρτες, σε εναρμόνιση με το πνεύμα του Ν. 4280/2014. 7. ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ — ΑΣΑΦΕΙΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ Ο Ν. 4685/2020 (ΦΕΚ Α΄ 92/7.5.2020) προβλέπει στο άρθρο 14β για τις Ζώνες Προστασίας Φύσης (ΖΠΦ) τη δυνατότητα ανάπτυξης υποδομών όπως αναψυκτήρια έως 50 τ.μ., θέσεις στάθμευσης, δρόμους πρόσβασης για άτομα με αναπηρία, κέντρα έρευνας και πινακίδες ενημέρωσης. Πολλές από τις προστατευόμενες αυτές περιοχές βρίσκονται εντός των διοικητικών ορίων Δήμων ή αποτελούν δημοτική ιδιοκτησία. Ωστόσο, ο νόμος δεν διευκρινίζει ποιος φορέας υλοποιεί τις υποδομές αυτές, ποιος τις κατέχει μετά την κατασκευή τους, αν αποτελούν δημοτική περιουσία και αν ο Δήμος δικαιούται να τις εκμισθώνει ή να τις αξιοποιεί. Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητά στον Κώδικα ότι υποδομές που κατασκευάζονται εντός ΖΠΦ ή άλλων προστατευόμενων περιοχών επί δημοτικής γης αποτελούν δημοτική περιουσία, διαχειρίζονται από τον οικείο Δήμο και υπόκεινται στις διατάξεις του παρόντος Μέρους, με ρητή δυνατότητα εκμίσθωσης ή παραχώρησης χρήσης τους. 8. ΕΝΑΛΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ — ΚΕΝΟ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΥΣΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ Εντός των ορίων δημοτικών περιοχών, ιδίως σε νησιωτικούς Δήμους, εντοπίζονται ενάλια αρχαία μνημεία (αρχαίοι τάφοι, αρχαιολογικοί χώροι παρακτίων ζωνών) καθώς και προστατευόμενα φυσικά μνημεία, η κτηματολογική αποτύπωση των οποίων είτε απουσιάζει είτε εμφανίζει σοβαρές αποκλίσεις από την πραγματική τους θέση. Αποτέλεσμα: οι χώροι αυτοί παραμένουν χωρίς σήμανση, χωρίς φύλαξη και ουσιαστικά εκτεθειμένοι. Οι Δήμοι αρνούνται να παρέμβουν επικαλούμενοι αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο με τη σειρά του δεν εφαρμόζει πρακτικά μέτρα προστασίας στο πεδίο. Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητά υποχρέωση των Δήμων, ως αρμοδίων για τη διαχείριση του εδαφικού τους χώρου, να μεριμνούν για την τοποθέτηση σήμανσης και τη γνωστοποίηση σε αρμόδιες αρχές για κάθε αρχαιολογικό ή φυσικό μνημείο εντός των ορίων τους που στερείται προστασίας, ανεξαρτήτως του φορέα διαχείρισης. 9. ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ — ΑΔΙΑΦΑΝΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΕΣΟΔΩΝ ΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΚΑΙ ΑΠΟΥΣΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ Σε περιοχές όπου αναπτύσσεται ή πρόκειται να αναπτυχθεί εκμετάλλευση γεωθερμικού δυναμικού, ο νόμος προβλέπει απόδοση ποσοστού μισθωμάτων στους οικείους ΟΤΑ. Ωστόσο, το πλαίσιο αυτό παρουσιάζει σοβαρά κενά: Πρώτον, το αρχικό ποσοστό απόδοσης προς τους ΟΤΑ που προβλεπόταν από τον Ν. 1475/1984 (ΦΕΚ 131Α/1984) μειώθηκε δραστικά με μεταγενέστερη νομοθεσία (ΦΕΚ 45Α/2019), χωρίς να έχει δοθεί σαφής αιτιολογία για τη μείωση αυτή και χωρίς οι ΟΤΑ να έχουν ενημερωθεί επαρκώς για τις συνέπειές της. Δεύτερον, ο τρόπος υπολογισμού του αναλογικού μισθώματος βάσει καταναλισκόμενης ενέργειας είναι αδιαφανής για τους πολίτες και τα δημοτικά συμβούλια, καθώς δεν υπάρχει υποχρέωση δημοσιοποίησης των σχετικών στοιχείων. Τρίτον, τα ταμειακά διαθέσιμα των ΟΤΑ υπόκεινται σε δέσμευση βάσει εκτάκτων Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου, με αποτέλεσμα τα ποσά που αποδίδονται στους Δήμους να μην είναι πάντοτε διαθέσιμα για τοπικές ανάγκες. Τέταρτον, σε περιπτώσεις μη ψήφισης δημοτικού προϋπολογισμού, τα εν λόγω έσοδα δεν δύνανται να αξιοποιηθούν, με αποτέλεσμα οι τοπικές κοινωνίες να αποστερούνται ουσιαστικά των ωφελειών από τη γεωθερμική εκμετάλλευση που λαμβάνει χώρα στο έδαφός τους. Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητά στον Κώδικα υποχρέωση των Δήμων στους οποίους ασκείται εκμετάλλευση γεωθερμικού δυναμικού να καταχωρούν στους ετήσιους απολογισμούς τους το ακριβές ποσό που εισπράττουν από τα μισθώματα γεωθερμίας, τον τρόπο υπολογισμού του και τον τρόπο διάθεσής του. Η πληροφορία αυτή να είναι υποχρεωτικά προσβάσιμη στους πολίτες μέσω της ιστοσελίδας του Δήμου. Περαιτέρω, να επανεξεταστεί το ποσοστό απόδοσης των μισθωμάτων γεωθερμίας προς τους ΟΤΑ, ώστε να αντιστοιχεί στην πραγματική επιβάρυνση που υφίστανται οι τοπικές κοινωνίες από την εκμετάλλευση του φυσικού αυτού πόρου.