Υπουργείο Εσωτερικών

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΓΑΪΤΑΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ' | 31 Μαΐου 2026, 18:12

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η κατάθεση του προσχεδίου του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνιστά μια ιδιαίτερα σημαντική θεσμική στιγμή για τη δημόσια διοίκηση πρώτου βαθμού. Ωστόσο, η ανάλυση των διατάξεων υπό το πρίσμα της εμπειρίας από την εφαρμογή του Π.Δ. 23/2002 και του Ν. 3731/2008, εγείρει βάσιμους προβληματισμούς για το αν οι νέες ρυθμίσεις θεραπεύουν τις δομικές παθογένειες ή αν περιορίζονται σε μια τυπική αναπαραγωγή των προβληματικών διατάξεων του Ν. 5003/2022. «Ένας Κώδικας που θα μπορούσε να θωρακίσει τη Δημοτική Αστυνομία, αλλά επιλέγει να αναπαράγει τις αστοχίες του παρελθόντος.» 1. Η Μεγάλη Χαμένη Ευκαιρία: Η Υποχρεωτική Σύσταση. Το κεντρικό και αδιαμφισβήτητο αίτημα που παραμένει ανεκπλήρωτο είναι η καθολική και υποχρεωτική σύσταση Δημοτικής Αστυνομίας σε όλους τους Δήμους. Η διατήρηση της "προαιρετικότητας" αποτελεί το απόλυτο διοικητικό παράδοξο. Βασικα δημιουργεί ένα περιβάλλον άνισης προστασίας, όπου η ποιότητα ζωής και η τήρηση του νόμου εξαρτώνται από την πολιτική βούληση του εκάστοτε Δημάρχου και όχι από θεσμικές εγγυήσεις. Σήμερα, με μόνο 158 από τους 332 Δήμους να διαθέτουν υπηρεσία, παράγουμε «πολίτες και Δήμους δύο ταχυτήτων» και στερούμε από το Υπουργείο Εσωτερικών έναν ενιαίο ελεγκτικό βραχίονα, ενα μηχανισμό να μπορεί να ασκήσει την ευρύτερη κυβερνητική πολιτική. 2. Μεθοδολογικό Σφάλμα: Πληθυσμός vs Λειτουργικές Ανάγκες. Ο νέος Κώδικας διατηρεί μια λανθασμένη λογική του ν.5003: διαχωρίζει τις αρμοδιότητες με βάση τον πληθυσμό και την έκταση του οικείου Δήμου. Αυτό είναι το απόλυτο μεθοδολογικό σφάλμα. Ο πληθυσμός συμφωνούμε μπορεί να ορίζει το "πόσους υπαλλήλους χρειάζεσαι", αλλά σίγουρα όχι το "τι αρμοδιότητες πρέπει να ασκούν". Η πραγματική μεταρρύθμιση θα έπρεπε να ευθυγραμμίζεται με την κατηγοριοποίηση του ίδιου του νέου Κώδικα η οποια παρουσιάζεται και ως μεγάλη και σωστή καινοτομια (Ορεινοί, Νησιωτικοί, Τουριστικοί, Αστικοί Δήμοι κλπ). Δυστυχώς η ουσιώδης διαφορά μεταξύ επαρχίας και μεγάλων αστικών κέντρων χάνεται μεσα στις αντιφατικές διατάξεις. Στην επαρχία και τους τουριστικούς δήμους, το βάρος πέφτει στο περιβάλλον, τα ζώα, την αδεσποτία, τα ρέματα τις παραλίες και τον αιγιαλό. Αρμοδιότητες που κάλυπτε πληρως μονο το ΠΔ 23/2002. Στα μεγάλα αστικά κέντρα, το βάρος πέφτει στην κυκλοφορία, τους κοινχορηστους χώρους και την ηχορύπανση. Η αντιμετώπιση της υπηρεσίας ως «ενιαίου προτύπου» καταδικάζει την επαρχία σε αστυνόμευση "τύπου Αθήνας", αφήνοντας τα κρίσιμα τοπικά μέτωπα της επαρχίας εντελώς ακάλυπτα. 3. Διοικητική Σχιζοφρένεια: Αρμοδιότητες επι της ουσίας χωρίς Φορέα. Εδώ εντοπίζεται η πιο επικίνδυνη αστοχία. Με το νέο κώδικα, παρέχεται η δυνατότητα στους Δήμους να αφαιρούν αρμοδιότητες από τη Δημοτική Αστυνομία λόγω υποστελέχωσης. Αυτο πρόκειται για μια καθαρή διοικητική σχιζοφρένεια καθώς οι αρμοδιότητες που εχουν δικαιωμα να αφαιρέσουν είναι οι καθαρα δημοτικες (οι κανονιστικές αποφάσεις!) διατηρώντας τις καθαρά κρατικές! Ενώ απο την άλλη δίνετε το δικαίωμα να ανατιθονται άλλες κανονιστικές αποφάσεις ακόμα ακομα και με αντικειμενο διαφορετικών κατηγοριών με αοτέλεσμα να μην έχει κανενα νόημα ο διαχωρισμος σε κατηγορίες. Με απλά λόγια, η Δημοτική Αστυνομία "δύναται" να μην εκτελεί τις αποφάσεις του ίδιου του Δήμου που την ίδρυσε! Αυτό παράγει επι της ουσιας«αρμοδιότητες χωρίς φορέα». Παράδειγμα: Ο πολίτης καταγγέλλει Σάββατο πρωί παράνομη απόρριψη στερεών αποβλήτων κατα παράβαση του Κανονισμου Καθαριότητας. Η Δημοτική Αστυνομία δηλώνει αναρμόδια. (ο πολίτης αυτόματα εκνευρίζεται) Ο διοικητικός υπάλληλος που του ανατέθηκε συχνά απρόθυμος και σιγουρα ανεκπαίδευτος. δεν δουλευει Σαββατο πρωι. Τελικά καλείται η Ελληνική Αστυνομία για να διαχειριστεί μια κατεξοχήν δημοτική υπόθεση.... Το τραγελαφικό συνεχίζεται καθώς για τους νέους δημοτικους αστυνομικούς έχει ψηφιστεί ...το αντιθετο. «Άντε να εξηγήσεις στον πολίτη γιατί μια δημοτική αρμοδιότητα εκτελείται από μια κρατική υπηρεσία και μια κρατική από μια δημοτική υπηρεσία.» 4. Η Αντίφαση του Ψηφιακού Κράτους (MyStreet / MyCoast). Ομοίως η αρμοδιότητα ελέγχου της αυθαίρετης κατάληψης κοινοχρήστων χώρων δεν αποτυπώνεται ρητά ούτε στον Ν. 5003/2022 ούτε στον νέο Κώδικα, ενώ οπως ειδαμε θα επιτρέπεται και η μη άσκησή της αρμοδιότητας! Όλα αυτά συμβαίνουν σε πλήρη αντίθεση με τη ψηφιακή στρατηγική του κράτους (MyStreet, MyCoast). Δηλαδή είναι οξύμωρο την ώρα που το κράτος λανσάρει ψηφιακά εργαλεία ελέγχου, ο νέος Κώδικας να επιτρέπει τη μη άσκηση ελέγχου για αυθαίρετη κατάληψη κοινόχρηστων χώρων από το ένστολο προσωπικό της ΔΑ. Αν η Δημοτική Αστυνομία δηλώνεται αναρμόδια για την καθαριότητα, τους κ.χ. και τις λοιπές δημοτικές αρμοδιότητες , τότε τα ψηφιακά εργαλεία θα είναι απλές πλατφόρμες παραπόνων χωρίς αντίκρισμα στο πεδίο, γιατί υπενθυμιζω καμια δημοτική υπηρεσία, (τις οποίας θα ανατίθεται η αρμοδιότητα) δεν δουλευει νύχτα, απογευμα κυριακες και αργίες! Τελικά, για μια δημοτική υπόθεση θα καλείται πάλι η ΕΛ.ΑΣ., η επιβαρύνοντας το κράτος για την αδυναμία του Δήμου. Δηλαδή ενώ θα υπάρχει δημοτική αστυνομία και θα δουλευει, σε μια καταγγελια καθριότητας θα πηγαινει η αστυνομια, αφου ο επόπτης καθαριότητας του Δήμου δεν θα δουλευει Σάββατο απογευμα. 5. Το Εκπαιδευτικό Κενό των "60 Δήμων". Η ένταξη 1.213 νέων στελεχών σε περίπου 60 Δήμους που συστήνουν υπηρεσία για πρώτη φορά, χωρίς την κατάργηση του άρθρου 106 του Ν. 5225/2025 (που αποδυναμώνει την εισαγωγική εκπαίδευση), είναι μια νομική βόμβα στα θεμέλια του θεσμού αλλά και κάθε Δήμου ως φορέα. Χωρίς έμπειρα στελέχη να καθοδηγήσουν τους νέους, δημιουργείται μια ΔΑ δύο ταχυτήτων, ενώ η αστική ευθύνη των Δήμων θα εκτοξευθεί. Ποιος θα εγγυηθεί τη νομιμότητα των πράξεων ενός ανεκπαίδευτου υπαλλήλου με ανακριτικά καθήκοντα από την πρώτη μέρα; 6. Οι Δήμοι δε σέβονται την ελάχιστη στελέχωση, δεν ορίζουν στους Ο.Ε.Υ. τις απαιτούμενες οργανικές θέσεις. Τα γραφεία προσωπικά αυθαιρετούν, οι αποκεντρωμένες δεν εγκρίνουν Ο.Ε.Υ. Συνεπώς: Το αν μια υπηρεσία γίνεται Διεύθυνση ή αυτοτελές τμήμα να απορρέει εκ του νόμου αυτόματα σύμφωνα με τις οριζόμενες οργανικές θέσεις που προκύπτουν για κάθε Δήμο. Για παράδειγμα αν ένας Δήμος με πληθυσμό 30.000 κάτοικων του βγαίνουν ως μιν στελέχωση 15 Δημοτικοί Αστυνομικοί, τότε αυτόματα να γίνεται Διεύθυνση. 7. Οι βαθμοί δεν επαρκούν να καλύψουν το προσωπικό. Ήδη υπάρχει κορεσμός στους βαθμούς των «Αστυνόμων» ενώ έρχονται και 1213 νέοι. Συνεπως: Να προστεθεί ακόμα ένας βαθμός είτε στην αρχή: «Δημοτικός Αστυνόμος Γ’» είτε στο κεφάλι ως «Αστυνομικός Διευθυντής» 8. Πλήρως αντιφατική διάταξη. Σκάνδαλο να μην μοριοδοτειται το διδακτορικό. Ενώ το άρθρο 12 επενδύει σε υψηλή εκπαίδευση και επιμόρφωση και το άρθρο 16 δίνει +4 έτη προαγωγής για κάτοχο διδακτροικού, το άρθρο 22 αντίθετα στην επιλογή προϊσταμένων το αγνοεί δίνοντας μηδέν μόρια! 9. Το προσωπικό της ΔΑ εντάχθηκε και λαμβάνει επίδομα επικίνδυνης/ανθυγιεινής εργασίας 70 ευρώ. Όμως δεν το λαμβάνουν οι Προϊστάμενοι πράγμα άδικο αφού λόγω της φύσης της δουλειάς και αυτοί δουλεύουν έξω κανονικά.Όλο το ειδικό ένστολο προσωπικό Δημοτικής Αστυνομίας, συμπεριλαμβανομένων προϊσταμένων διευθύνσεων, εντάσσεται στο επίδομα επικίνδυνης/ανθυγιεινής εργασίας της ΚΥΑ οικ.2/7612/ΔΕΠ/2025 (ΦΕΚ Β' 1401/24.3.2025). 10. Ειδικότερα για τις κανονιστικές αποφασεις: Η Φύση του Προβλήματος: Η Εξαρτημένη Αρμοδιότητα και το «Νομικό Παράδοξο» του Ν. 5003/2022 Η τρέχουσα διατύπωση του άρθρου 3 παρ. 1α του Ν. 5003/2022, η οποία ορίζει ότι η Δημοτική Αστυνομία «ελέγχει την τήρηση των κανονιστικών αποφάσεων που εκδίδουν οι δημοτικές αρχές», Δημιουργεί, δηλαδή, την εξής νομική δέσμευση: για τη διενέργεια ελέγχου και τη βεβαίωση παράβασης αυθαίρετης κατάληψης κοινόχρηστου χώρου, καθίσταται αναγκαία προϋπόθεση (sine qua non) η ύπαρξη ισχύουσας, νομιμως δημοσιευμένης και επικαιροποιημένης Κανονιστικής Απόφασης του οικείου Δήμου. Στην καθημερινή διοικητική πρακτική, ωστόσο, παρατηρείται το φαινόμενο της «Κανονιστικής Αδράνειας», το οποίο οφείλεται σε δομικές αδυναμίες: - Η πλειονότητα των Δήμων (ιδίως οι μικροί, νησιωτικοί και ορεινοί) στερείται της απαιτούμενης τεχνικής επάρκειας και των εξειδικευμένων Τεχνικών Υπηρεσιών για τη σύνταξη σύγχρονων Κανονισμών Κοινοχρήστων Χώρων. - Οι Δήμοι αδυνατούν να εναρμονίσουν εγκαίρως τις τοπικές τους αποφάσεις με το δαιδαλώδες και διαρκώς μεταβαλλόμενο θεσμικό πλαίσιο, όπως αυτό καθορίζεται από τις διατάξεις του Β.Δ. 24/9-20/10/1958 (περί προσόδων ΟΤΑ), και τις πρόσφατες, σαρωτικές τροποποιήσεις του Ν. 5143/2024.και υπάρχει μια ασάφεια ποιος θα εκτελεί την αρμοδιότητα -Η απουσία ή η μη επικαιροποίηση των Κανονισμών αδρανοποιεί νομικά τη Δημοτική Αστυνομία, η οποία, δεσμευμένη από το άρθρο 3, αδυνατεί να επέμβει ακόμα και σε περιπτώσεις εξόφθαλμης παραβατικότητας. - Η σύνταξη ή επικαιροποίηση Κανονισμού συνεπάγεται συχνά «σύγκρουση συμφερόντων» και πολιτικό κόστος. Πολλές Δημοτικές Αρχές επιλέγουν σιωπηρά τη μη έκδοση Κανονισμού, οδηγώντας σε ατιμωρησία. Αποτέλεσμα: Χωρίς Κανονιστική Απόφαση, η Δημοτική Αστυνομία αδυνατεί νομικά να βεβαιώσει παράβαση, ακόμη και για εξόφθαλμες καταλήψεις πεζοδρομίων. 2. Η Αποτυχία των Ψηφιακών Εργαλείων (MyStreet & MyCoast) Το Κράτος επενδύει σε ψηφιακά εργαλεία διαφάνειας. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους ακυρώνεται από το άρθρο 3 παρ. 1α: Όταν ένας πολίτης κάνει καταγγελία στο MyStreet, η Δημοτική Αστυνομία συχνά δεν μπορεί να επιβάλει πρόστιμο επειδή ο Δήμος δεν έχει επικαιροποιημένο κανονισμό που να ορίζει τα τέλη ή τις ζώνες κατάληψης. Ομοίως, στον αιγιαλό (MyCoast – Ν. 5092/2024), η απουσία ρητής, αυτοτελούς αρμοδιότητας στο Ν. 5003/2022 δημιουργεί νομικές αμφισβητήσεις και δίνει πάτημα για ενστάσεις και ακυρώσεις προστίμων στα δικαστήρια. 3. Η Λύση: Επιστροφή στο Μοντέλο του Ν. 3731/2008 Το πρόβλημα δεν υπήρχε υπό το καθεστώς του προηγούμενου νόμου (Ν. 3731/2008), ο οποίος παρείχε στη Δημοτική Αστυνομία αυτοτελή, ex lege αρμοδιότητα. Διατύπωση Ν. 3731/2008 (Άρθρο 1, παρ. 1): «Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν τη χρήση κοινόχρηστων χώρων...» (Γενική αναφορά στο Νόμο, όχι σε τοπική απόφαση). Διατύπωση Ν. 5003/2022: «Ελέγχει την τήρηση των κανονιστικών αποφάσεων...» (Περιοριστική αναφορά). ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ: Ζητούμε την τροποποίηση της παρ. 1 του Άρθρου 3 του Ν. 5003/2022, ώστε να επανέλθει η ρητή και αυτοτελής αρμοδιότητα ελέγχου της νομοθεσίας, ανεξαρτήτως της ύπαρξης τοπικής κανονιστικής απόφασης.