• Σχόλιο του χρήστη 'PETROS KOKKALIS' | 2 Ιουνίου 2026, 13:18

    Πέτρος Κόκκαλης Ευρωβουλευτής 2019–2024 Σχόλια κατά άρθρο στη δημόσια διαβούλευση για τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης Γενικό σχόλιο επί της αρχής Καταθέτω την παρούσα παρέμβαση με την εμπειρία της θητείας μου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την περίοδο 2019–2024 και με τη βαθιά πεποίθηση ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι σήμερα ένας από τους κρισιμότερους θεσμούς για το μέλλον της χώρας. Η κωδικοποίηση της αυτοδιοικητικής νομοθεσίας είναι αναγκαία. Η πολυδιάσπαση των διατάξεων, η ασάφεια των αρμοδιοτήτων, οι επικαλύψεις ανάμεσα σε κεντρικό κράτος, Αποκεντρωμένη Διοίκηση, Περιφέρειες και Δήμους, καθώς και το μόνιμο χάσμα ανάμεσα στις ευθύνες των ΟΤΑ και στους πόρους που τους αποδίδονται, αποτελούν χρόνιες παθογένειες του ελληνικού διοικητικού συστήματος. Όμως ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν πρέπει να περιοριστεί σε μια άσκηση νομικής τακτοποίησης. Δεν αρκεί να συγκεντρώνει διατάξεις. Πρέπει να απαντά σε ένα πολιτικό ερώτημα: ποια Αυτοδιοίκηση χρειάζεται η Ελλάδα της κλιματικής κρίσης, της λειψυδρίας, των πυρκαγιών, των πλημμυρών, της κοινωνικής ανισότητας, της δημογραφικής πίεσης και της κρίσης εμπιστοσύνης στους θεσμούς; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια Αυτοδιοίκηση αδύναμη, υποχρηματοδοτημένη, εξαρτημένη από το κεντρικό κράτος και εγκλωβισμένη σε γραφειοκρατικές διαδικασίες. Χρειαζόμαστε μια Αυτοδιοίκηση δημοκρατική, πράσινη, κοινωνικά δίκαιη, οικονομικά ικανή και θεσμικά ανεξάρτητη. Το ίδιο το σχέδιο νόμου καλύπτει κρίσιμα πεδία: συγκρότηση Αυτοδιοίκησης, εκλογή αιρετών, εκλογικές δαπάνες, διακυβέρνηση δήμων και περιφερειών, λογοδοσία, συμμετοχικούς θεσμούς, νομικά πρόσωπα, ΦΟΔΣΑ, ΔΕΥΑ και αρμοδιότητες. Το Παράρτημα αρμοδιοτήτων καταγράφει πεδία όπως πολιτική προστασία, πυροπροστασία, ενέργεια, τεχνικά έργα, μεταφορές, απόβλητα, περιβάλλον, αστικό πράσινο, χωροταξία, ύδρευση, δημόσια υγεία και κοινωνική προστασία. Αυτά δεν είναι απλώς διοικητικά αντικείμενα. Είναι τα πεδία όπου η κλιματική κρίση, η κοινωνική δικαιοσύνη και η καθημερινή ζωή συναντιούνται. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία θέτει ως στόχο μια δίκαιη, ευημερούσα, αποδοτική ως προς τους πόρους και κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη, με ενεργό συμμετοχή πολιτών, τοπικών αρχών και κοινωνίας των πολιτών. Ο Ευρωπαϊκός Κλιματικός Νόμος κατοχυρώνει την κλιματική ουδετερότητα, τη δίκαιη μετάβαση και την προσαρμογή ως αναγκαίους άξονες δημόσιας πολιτικής. Άρα, ο νέος Κώδικας πρέπει να γίνει θεσμικός πυλώνας μιας Τοπικής Πράσινης Συμφωνίας για κάθε δήμο και κάθε περιφέρεια. Άρθρο 1 — Σκοπός Η διατύπωση του σκοπού του Κώδικα πρέπει να διευρυνθεί. Δεν αρκεί να αναφέρεται στην οργάνωση, συγκρότηση και λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο Κώδικας πρέπει να ορίζει ρητά ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί θεσμό δημοκρατικής συμμετοχής, κοινωνικής συνοχής, βιώσιμης ανάπτυξης, κλιματικής ανθεκτικότητας και προστασίας των κοινών αγαθών. Προτείνω να προστεθεί στον σκοπό του Κώδικα η εξής διατύπωση: «Η Τοπική Αυτοδιοίκηση ασκεί τις αρμοδιότητές της με γνώμονα τη δημοκρατική συμμετοχή, την κοινωνική δικαιοσύνη, την κλιματική ουδετερότητα, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την προστασία της βιοποικιλότητας, τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων, την προσβασιμότητα, την ισότητα των φύλων και την αρχή ότι καμία περιοχή και καμία κοινωνική ομάδα δεν μένει πίσω.» Η πρόβλεψη αυτή δεν είναι διακηρυκτική πολυτέλεια. Είναι αναγκαία για να μη μείνει η κλιματική, κοινωνική και δημοκρατική διάσταση έξω από τον βασικό αυτοδιοικητικό νόμο της χώρας. Άρθρο 2 — Αντικείμενο Το αντικείμενο του Κώδικα πρέπει να συμπεριλάβει ρητά την οριζόντια υποχρέωση των ΟΤΑ να ενσωματώνουν την κλιματική ανθεκτικότητα, την κοινωνική επίπτωση και τη βιώσιμη χρήση των πόρων στον σχεδιασμό και στην άσκηση των αρμοδιοτήτων τους. Προτείνω να προστεθεί διάταξη σύμφωνα με την οποία: «Κάθε πράξη, σχέδιο, πρόγραμμα ή έργο δήμου ή περιφέρειας που αφορά υποδομές, φυσικούς πόρους, ενέργεια, ύδρευση, αποχέτευση, μεταφορές, απορρίμματα, χωρικό σχεδιασμό, δημόσια υγεία ή κοινωνική προστασία συνοδεύεται από αξιολόγηση κλιματικού κινδύνου και κοινωνικής επίπτωσης.» Δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε έργα, πόλεις, υποδομές και υπηρεσίες σαν να μην έχει αλλάξει το κλίμα. Η κλιματική κρίση πρέπει να γίνει βασικό κριτήριο διοίκησης. Άρθρο 8 — Κατηγορίες δήμων Η κατηγοριοποίηση των δήμων δεν πρέπει να είναι τυπική ταξινόμηση. Πρέπει να γίνει εργαλείο πραγματικής ισότητας. Η Ελλάδα έχει μητροπολιτικούς δήμους, αγροτικούς δήμους, νησιωτικούς δήμους, ορεινούς δήμους, τουριστικούς δήμους, δήμους με πληθυσμιακή συρρίκνωση, δήμους υψηλής κλιματικής τρωτότητας και δήμους με έντονες κοινωνικές ανάγκες. Δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες ούτε τα ίδια κόστη. Προτείνω η κατηγοριοποίηση να λαμβάνει υπόψη: μόνιμο και εποχικό πληθυσμό, νησιωτικότητα, ορεινότητα, δημογραφική τάση, τουριστική πίεση, κίνδυνο λειψυδρίας, κίνδυνο πυρκαγιάς, κίνδυνο πλημμύρας, κοινωνικούς δείκτες φτώχειας και αποκλεισμού, διοικητική ικανότητα, απόσταση από κρίσιμες υπηρεσίες. Η κατηγοριοποίηση πρέπει να συνδέεται με διαφοροποιημένη χρηματοδότηση, τεχνική βοήθεια και στελέχωση. Η τυπική ισότητα οδηγεί συχνά σε πραγματική ανισότητα.