ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕΡΟΥΣ Α΄
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του Μέρους Α’ του Βιβλίου Πρώτου του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι η αποσαφήνιση και καταγραφή:
α) της διοικητικής διαίρεσης της επικράτειας,
β) του τρόπου σύστασης και συγκρότησης της αποκεντρωμένης διοίκησης,
γ) του τρόπου σύστασης, συγκρότησης και οργάνωσης της τοπικής αυτοδιοίκησης,
δ) της έννοιας της δημοτικότητας και των προϋποθέσεων των πάσης φύσης δημοτολογικών εγγραφών και μεταβολών, με στόχο την αποτελεσματικότητα της διοίκησης.
Άρθρο 2
Αντικείμενο
Αντικείμενο του Μέρους Α’ του Βιβλίου Πρώτου του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι:
α) η καταγραφή των αποκεντρωμένων διοικήσεων, των περιφερειών, των περιφερειακών ενοτήτων, των δήμων, των δημοτικών ενοτήτων και των δημοτικών κοινοτήτων της χώρας, καθώς και του τρόπου σύστασης και συγκρότησής τους,
β) ο καθορισμός οργανωτικών θεμάτων των δήμων και των περιφερειών, όπως οι κατηγορίες των δήμων, οι διοικητικές μεταβολές τους, οι ονομασίες και μετονομασίες δήμων και περιφερειών, καθώς και τα εδαφικά όριά τους και
γ) ο προσδιορισμός της έννοιας του δημότη, των προϋποθέσεων και της διαδικασίας κτήσης, απώλειας και μεταβολής της δημοτικότητας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
Άρθρο 3
Διοικητική διαίρεση επικράτειας
1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 105 του Συντάγματος, περί του καθεστώτος του Αγίου Όρους, το σύνολο της Επικρατείας διαιρείται ως εξής:
α) αποκεντρωμένες διοικήσεις,
β) περιφέρειες,
γ) περιφερειακές ενότητες,
δ) δήμοι,
ε) δημοτικές ενότητες και
στ) δημοτικές κοινότητες.
2. Όπου στην κείμενη νομοθεσία αναφέρεται ο όρος «νομός», νοείται η οικεία περιφερειακή ενότητα. Κατ’ εξαίρεση:
α) ως νομός Καβάλας νοούνται οι Περιφερειακές Ενότητες Καβάλας και Θάσου,
β) ως νομός Μαγνησίας νοούνται οι Περιφερειακές Ενότητες Μαγνησίας και Σποράδων,
γ) ως νομός Κεφαλληνίας νοούνται οι Περιφερειακές Ενότητες Κεφαλληνίας και Ιθάκης,
δ) ως νομός Λέσβου νοούνται οι Περιφερειακές Ενότητες Λέσβου και Λήμνου,
ε) ως νομός Σάμου νοούνται οι Περιφερειακές Ενότητες Σάμου και Ικαρίας,
στ) ως νομός Αττικής νοείται η Περιφέρεια Αττικής,
ζ) ως νομός Κυκλάδων νοούνται οι Περιφερειακές Ενότητες Άνδρου, Τήνου, Μυκόνου, Κέας – Κύθνου, Μήλου, Θήρας, Πάρου, Νάξου και Σύρου,
η) ως νομός Δωδεκανήσου νοούνται οι Περιφερειακές Ενότητες Καλύμνου, Καρπάθου – Ηρωικής Νήσου Κάσου, Κω και Ρόδου.
Άρθρο 4
Σύσταση και συγκρότηση τοπικής αυτοδιοίκησης
1. Οι δήμοι και οι περιφέρειες της χώρας συγκροτούν την τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, αποτελεί θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων, όπως αυτός κατοχυρώνεται στο άρθρο 102 του Συντάγματος, περί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας, ο οποίος κυρώθηκε με τον ν. 1850/1989 (Α’ 144).
2. Οι δήμοι αποτελούν τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού.
3. Οι περιφέρειες αποτελούν τους Ο.Τ.Α. β’ βαθμού.
4. Οι δήμοι και οι περιφέρειες είναι αυτοδιοικούμενα, κατά τόπο, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και διακρίνονται από τα αυτοδιοικούμενα, καθ’ ύλη νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.
5. Μεταξύ των δύο βαθμών τοπικής αυτοδιοίκησης δεν υφίστανται σχέσεις ελέγχου και ιεραρχίας, αλλά συνεργασίας και συναλληλίας, οι οποίες αναπτύσσονται βάσει των νόμων, του κανονιστικού πλαισίου, των κοινών συμφωνιών, καθώς και με τον συντονισμό κοινών δράσεων.
6. Οι δήμοι συστήνονται με νόμο, στον οποίο ορίζονται το όνομα και η έδρα του δήμου. Οι δήμοι συγκροτούνται από δημοτικές ενότητες. Οι δημοτικές ενότητες συγκροτούνται, κατά κανόνα, από μία ή περισσότερες δημοτικές κοινότητες. Οι δημοτικές κοινότητες συστήνονται με προεδρικό διάταγμα, σύμφωνα με το άρθρο 13, περί αναγνώρισης οικισμού ως δημοτικής κοινότητας, στο οποίο ορίζεται το όνομά τους.
7. Οι περιφέρειες συστήνονται με νόμο, στον οποίο ορίζονται το όνομα και η έδρα της περιφέρειας. Οι περιφέρειες συγκροτούνται από περιφερειακές ενότητες. Όπου έχει οριστεί έδρα περιφερειακής ενότητας, αυτή διατηρείται.
8. Οι περιφέρειες, οι περιφερειακές ενότητες, οι δήμοι, οι δημοτικές ενότητες και οι δημοτικές κοινότητες της χώρας είναι όσοι και όσες αναφέρονται, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, στην υπ’ αρ. 60292/14.11.2025 απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών «Πρωτοβάθμιοι και Δευτεροβάθμιοι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Χώρας» (Β’ 6293).
Άρθρο 5
Εδαφική περιφέρεια δήμων και περιφερειών
1. Κάθε δήμος έχει ενιαία εδαφική περιφέρεια. Με την επιφύλαξη του άρθρου 105 του Συντάγματος, περί του καθεστώτος του Αγίου Όρους, κάθε τμήμα της χώρας ανήκει στην εδαφική περιφέρεια ενός δήμου, όπως καθορίζεται, σύμφωνα με τις εκθέσεις των επιτροπών ορίων και τις σχετικές δικαστικές αποφάσεις, οι οποίες τηρούνται στο Υπουργείο Εσωτερικών.
2. Τα όρια της εδαφικής περιφέρειας κάθε δήμου, καθώς και αυτά των δημοτικών κοινοτήτων του, καθορίζονται σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 16 και 17 του παρόντος.
3. Η εδαφική περιφέρεια κάθε δήμου είναι το σύνολο της εδαφικής περιφέρειας των δημοτικών ενοτήτων που την αποτελούν. Η εδαφική περιφέρεια κάθε δημοτικής ενότητας είναι το σύνολο της εδαφικής περιφέρειας των δημοτικών κοινοτήτων που την αποτελούν. Σε περίπτωση που στη δημοτική ενότητα δεν υφίστανται δημοτικές κοινότητες, τότε η εδαφική της περιφέρεια ταυτίζεται με την εδαφική περιφέρεια του δήμου.
4. Όταν η εδαφική περιφέρεια του δήμου ή της δημοτικής κοινότητας συμπίπτει με τα φυσικά όρια του νησιού, δεν γίνεται καθορισμός ορίων σύμφωνα με την παρ. 2.
5. Σε νησιωτικές περιοχές, δήμοι θεωρούνται όμοροι, εφόσον περιλαμβάνονται στο ίδιο τοπικό σύμπλεγμα νησιών ή γειτνιάζουν μεταξύ τους ή με ηπειρωτικό δήμο.
6. Η εδαφική περιφέρεια των περιφερειών είναι το σύνολο της εδαφικής περιφέρειας των περιφερειακών ενοτήτων που την αποτελούν.
7. Η εδαφική περιφέρεια κάθε περιφερειακής ενότητας είναι το σύνολο της εδαφικής περιφέρειας των δήμων που την αποτελούν.
8. Δεν είναι δυνατή η προσφυγή στην επιτροπή ορίων του άρθρου 16, περί καθορισμού ορίων δήμων και δημοτικών κοινοτήτων και Επιτροπής Ορίων, στις περιπτώσεις των παρ. 4, 6 και 7 του παρόντος.
Άρθρο 6
Σφραγίδα και σήμα δήμων, δημοτικών κοινοτήτων και περιφερειών
1. Η σφραγίδα των δήμων είναι μελανού χρώματος και αποτελείται από τρεις (3) επάλληλους και ομόκεντρους κύκλους, από τους οποίους ο εξωτερικός έχει διάμετρο μηδέν κόμμα μηδέν τέσσερα (0,04) μέτρα. Στον εσωτερικό κύκλο τίθεται το έμβλημα της Ελληνικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 48/1975 (Α’ 108), περί της Εθνικής Σημαίας της Ελλάδος. Στον δεύτερο κύκλο αναγράφεται με κεφαλαία γράμματα το όνομα του δήμου και στον εξωτερικό οι λέξεις «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ». Ειδικά για τους Δήμους Ηρακλείου της Περιφερειακής Ενότητας Βόρειου Τομέα Αττικής και Ηρακλείου της Περιφέρειας Κρήτης, στον δεύτερο κύκλο αναγράφεται η λέξη «Αττικής» ή «Κρήτης», αντίστοιχα.
2. Η σφραγίδα των δημοτικών κοινοτήτων είναι μελανού χρώματος και αποτελείται από τρεις (3) επάλληλους και ομόκεντρους κύκλους, από τους οποίους ο εξωτερικός έχει διάμετρο μηδέν κόμμα μηδέν τέσσερα (0,04) μέτρα. Στον εσωτερικό κύκλο τίθεται το έμβλημα της Ελληνικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 48/1975. Στον δεύτερο κύκλο αναγράφονται οι λέξεις «ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ», ακολουθούμενες από το όνομα της δημοτικής κοινότητας και στον εξωτερικό οι λέξεις «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», στη συνέχεια με κεφαλαία γράμματα η λέξη «ΔΗΜΟΣ» και το όνομα του δήμου όπου ανήκουν οι δημοτικές κοινότητες.
Ειδικά για τον Δήμο Ηρακλείου της Περιφέρειας Κρήτης, στον εξωτερικό κύκλο, μετά από το όνομα του δήμου αναγράφεται η λέξη «Κρήτης».
3. Η σφραγίδα της περιφέρειας αποτελείται από τρεις (3) επάλληλους και ομόκεντρους κύκλους, από τους οποίους ο εξωτερικός έχει διάμετρο μηδέν κόμμα μηδέν τέσσερα (0,04) μέτρα. Στον εσωτερικό κύκλο τίθεται το έμβλημα της Ελληνικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 48/1975, στον δεύτερο κύκλο αναγράφεται με κεφαλαία γράμματα το όνομα της περιφέρειας και στον εξωτερικό οι λέξεις «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ».
4. Οι δήμοι και οι περιφέρειες δύνανται να κάνουν χρήση σήματος δηλωτικού της ιδιαιτερότητας του χώρου που αποτελεί τη διοικητική τους περιφέρεια. Το σήμα καθορίζεται με απόφαση του οικείου δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου κατά συνεκτίμηση στοιχείων τα οποία σχετίζονται με την ιστορία, τη μυθολογία και τα τοπικά χαρακτηριστικά της περιοχής, ύστερα από σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Τοπωνυμιών του άρθρου 14. Η χρήση του δηλωτικού σήματος δεν αντικαθιστά το έμβλημα της Ελληνικής Δημοκρατίας στα διοικητικά έγγραφα, φακέλους και άλλο υλικό, στο οποίο δύναται να τεθεί.
Άρθρο 7
Σύσταση και συγκρότηση αποκεντρωμένης διοίκησης
1. Οι αποκεντρωμένες διοικήσεις συγκροτούνται ως ενιαίες μονάδες για τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες του κράτους και ασκούν γενική αποφασιστική αρμοδιότητα στις κρατικές υποθέσεις της εδαφικής τους περιφέρειας, σύμφωνα με το άρθρο 101 του Συντάγματος, περί διοικητικής αποκέντρωσης. Συστήνονται με νόμο, στον οποίο ορίζονται το όνομα, η έκταση και η έδρα τους.
2. Οι αποκεντρωμένες διοικήσεις της χώρας είναι οι εξής:
α) η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, η οποία εκτείνεται στα όρια της Περιφέρειας Αττικής, με έδρα την Αθήνα,
β) η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας, η οποία εκτείνεται στα όρια των Περιφερειών Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, με έδρα τη Λάρισα,
γ) η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας, η οποία εκτείνεται στα όρια των Περιφερειών Ηπείρου και Δυτικής Μακεδονίας, με έδρα τα Ιωάννινα,
δ) η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, η οποία εκτείνεται στα όρια των Περιφερειών Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με έδρα την Πάτρα,
ε) η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, η οποία εκτείνεται στα όρια των Περιφερειών Βορείου Αιγαίου και Νοτίου Αιγαίου, με έδρα τον Πειραιά,
στ) η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, η οποία εκτείνεται στα όρια της Περιφέρειας Κρήτης, με έδρα το Ηράκλειο Κρήτης, και
ζ) η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης, η οποία εκτείνεται στα όρια των Περιφερειών Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης και Κεντρικής Μακεδονίας, με έδρα τη Θεσσαλονίκη.
3. Η σφραγίδα κάθε αποκεντρωμένης διοίκησης αποτελείται από τρεις (3) επάλληλους και ομόκεντρους κύκλους, από τους οποίους ο εξωτερικός έχει διάμετρο μηδέν κόμμα μηδέν τέσσερα (0,04) μέτρα. Στον εσωτερικό κύκλο τίθεται το έμβλημα της Ελληνικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 48/1975 (Α’ 108), περί της Εθνικής Σημαίας της Ελλάδος, στον δεύτερο κύκλο αναγράφεται με κεφαλαία γράμματα το όνομα της αποκεντρωμένης διοίκησης και στον εξωτερικό οι λέξεις «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ – ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ – ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ – ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΑ ΔΗΜΩΝ
Άρθρο 8
Κατηγορίες δήμων
1. Οι δήμοι, με βάση τον πληθυσμό τους, τα ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά τους, τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομικής δραστηριότητας εντός των ορίων τους, τον βαθμό αστικοποίησής τους και την ένταξή τους ή μη σε ευρύτερα πολεοδομικά συγκροτήματα μητροπολιτικού χαρακτήρα, διακρίνονται σε κατηγορίες σύμφωνα με το παρόν άρθρο.
2. Ορεινοί δήμοι: δήμοι για τους οποίους συντρέχουν διαζευκτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:
α) τουλάχιστον το πενήντα τοις εκατό (50%) των δημοτικών κοινοτήτων τους χαρακτηρίζονται ως ορεινές στο Μητρώο Δήμων, Κοινοτήτων και Οικισμών της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) ή
β) έχουν πληθυσμό έως δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) κατοίκους και τουλάχιστον το τριάντα πέντε τοις εκατό (35%) των δημοτικών κοινοτήτων τους χαρακτηρίζονται ως ορεινές στο Μητρώο Δήμων, Κοινοτήτων και Οικισμών της ΕΛ.ΣΤΑΤ., ή
γ) τουλάχιστον το σαράντα τοις εκατό (40%) του συνολικού πληθυσμού τους κατοικεί σε ορεινές δημοτικές κοινότητες ή
δ) έχουν πληθυσμό έως τριάντα πέντε χιλιάδες (35.000) κατοίκους, και τουλάχιστον το εβδομήντα τοις εκατό (70%) της έκτασής τους καταλαμβάνεται από δημοτικές κοινότητες που χαρακτηρίζονται ως ορεινές στο Μητρώο Δήμων, Κοινοτήτων και Οικισμών της ΕΛ.ΣΤΑΤ ή
ε) είναι μικροί ηπειρωτικοί δήμοι, σύμφωνα με την παρ. 8, και τουλάχιστον το ογδόντα τοις εκατό (80%) των δημοτικών κοινοτήτων τους χαρακτηρίζεται αθροιστικά ως ορεινές και ημιορεινές στο Μητρώο Δήμων, Κοινοτήτων και Οικισμών της ΕΛ.ΣΤΑΤ.
Στην κατηγορία ορεινών δήμων δεν περιλαμβάνονται οι δήμοι της παρ. 10.
Οι ορεινοί δήμοι διακρίνονται σε μικρούς ορεινούς δήμους, εφόσον έχουν πληθυσμό έως και δέκα χιλιάδες κατοίκους (10.000), και μεγάλους ορεινούς δήμους, εφόσον έχουν πληθυσμό μεγαλύτερο των δέκα χιλιάδων (10.000) κατοίκων.
3. Παραμεθόριοι δήμοι: Δήμοι οι οποίοι ανήκουν σε περιφερειακή ενότητα που συνορεύει εδαφικά με γειτονικό κράτος, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι δήμοι της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, οι δήμοι της Περιφερειακής Ενότητας Κέρκυρας, καθώς και οι δήμοι των Περιφερειακών Ενοτήτων Ρόδου, Καλύμνου, Κω και Καρπάθου-Ηρωικής Νήσου Κάσου και ο Δήμος Γαύδου.
4. Νησιωτικοί δήμοι: δήμοι οι οποίοι ανήκουν στις Περιφέρειες Ιονίων Νήσων, Βορείου Αιγαίου, Νοτίου Αιγαίου, στην Περιφερειακή Ενότητα Νήσων της Περιφέρειας Αττικής, καθώς και οι Δήμοι Γαύδου, Σκιάθου, Σκοπέλου, Αλοννήσου, Θάσου, Σαμοθράκης, Σκύρου και Ελαφονήσου.
Οι νησιωτικοί δήμοι διακρίνονται σε:
α) μικρούς νησιωτικούς, εφόσον έχουν πληθυσμό έως πέντε χιλιάδες (5.000) κατοίκους,
β) μεσαίους νησιωτικούς, εφόσον έχουν πληθυσμό από πέντε χιλιάδες έναν (5.001) έως δέκα χιλιάδες (10.000) κατοίκους και
γ) μεγάλους νησιωτικούς, εφόσον έχουν πληθυσμό από δέκα χιλιάδες και έναν (10.001) κατοίκους και άνω.
5. Μεγάλοι ηπειρωτικοί δήμοι: Οι ηπειρωτικοί δήμοι, καθώς και οι δήμοι της Περιφέρειας Κρήτης και της Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας, με πληθυσμό άνω των είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) κατοίκων.
6. Δήμοι πρωτεύουσες νομών: Οι δήμοι που αποτελούν πρωτεύουσα νομού, περιλαμβανομένων και των νησιωτικών νομών, ανεξαρτήτως αριθμού μονίμων κατοίκων.
7. Μεσαίοι ηπειρωτικοί δήμοι: Οι ηπειρωτικοί δήμοι, καθώς και οι δήμοι της Περιφέρειας Κρήτης και της Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας, με πληθυσμό άνω των δέκα χιλιάδων (10.000) και έως είκοσι πέντε χιλιάδες (25.000) κατοίκους.
8. Μικροί ηπειρωτικοί δήμοι: Οι ηπειρωτικοί δήμοι, καθώς και οι δήμοι της Περιφέρειας Κρήτης και της Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας, με πληθυσμό έως δέκα χιλιάδες (10.000) κατοίκους.
9. Αστικοί δήμοι: Δήμοι οι οποίοι έχουν στα όριά τους τουλάχιστον έναν (1) οικισμό με πληθυσμό άνω των είκοσι χιλιάδων (20.000) κατοίκων.
10. Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων: Δήμοι οι οποίοι ανήκουν στα όρια των Περιφερειακών Ενοτήτων Βόρειου Τομέα Αθηνών, Νότιου Τομέα Αθηνών, Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Δυτικού Τομέα Αθηνών και Πειραιώς της Περιφέρειας Αττικής, καθώς και οι δήμοι Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Καλαμαριάς, Κορδελιού – Ευόσμου, Θεσσαλονίκης, Νεάπολης – Συκεών, Πυλαίας – Χορτιάτη, Παύλου Μελά, Θέρμης, Θερμαϊκού, Ωραιοκάστρου, Χαλκηδόνας και Δέλτα της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Ειδικά οι δήμοι του πρώτου εδαφίου της Περιφέρειας Αττικής αποτελούν το «Μητροπολιτικό Συγκρότημα Αθηνών» και οι δήμοι του πρώτου εδαφίου της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης αποτελούν το «Μητροπολιτικό Συγκρότημα Θεσσαλονίκης».
Άρθρο 9
Μεταφορά έδρας δήμου – Ορισμός οικισμού ως ιστορικής έδρας δήμου
1. Η μεταφορά της έδρας δήμου είναι δυνατή με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από απόφαση του οικείου δημοτικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με την πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3) του συνολικού αριθμού των μελών του.
2. Αν υπάρχει ανάγκη να μεταφερθεί η έδρα του δήμου, εξαιτίας σεισμών, κατολισθήσεων, φυσικών φαινομένων ή δημόσιας ασφαλείας, καθώς και για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας, ορίζεται υποχρεωτικά προσωρινά ως έδρα του δήμου άλλος οικισμός, που υπάρχει ήδη και βρίσκεται μέσα στη διοικητική περιφέρεια του δήμου, με απόφαση του Γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και ύστερα από αίτημα του οικείου δημοτικού συμβουλίου ή του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
3. Οικισμός είναι δυνατό να ορίζεται ως ιστορική έδρα δήμου, εφόσον συντρέχουν ιστορικοί λόγοι, με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εκδίδεται ύστερα από σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Τοπωνυμιών του άρθρου 14, περί μετονομασίας δήμων, δημοτικών κοινοτήτων, οικισμών και θέσεων, περιφερειών και περιφερειακών ενοτήτων και συμβουλίου τοπωνυμιών, και αίτημα του οικείου δημοτικού συμβουλίου.
Άρθρο 10
Προσάρτηση δημοτικής κοινότητας
1. Προσάρτηση δημοτικής κοινότητας σε όμορο δήμο είναι δυνατή με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:
α) το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας εισηγείται με απόφαση που λαμβάνεται με πλειοψηφία τεσσάρων πέμπτων (4/5) του συνόλου των μελών του ή ομόφωνα αν είναι τριμελές ή με εισήγηση του εκπροσώπου αυτής,
β) ο δήμος στον οποίο ζητείται να γίνει η προσάρτηση συναινεί, ύστερα από απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, που λαμβάνεται με την πλειοψηφία τριών πέμπτων (3/5) του συνολικού αριθμού των μελών του,
γ) ο δήμος από τον οποίο πρόκειται να αποσχισθεί η δημοτική κοινότητα συναινεί, με απόφαση δημοτικού συμβουλίου που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των μελών του.
2. Δεν επιτρέπεται να προσαρτηθεί δημοτική κοινότητα σε άλλον δήμο, πριν περάσουν δέκα (10) έτη από τότε που συστήθηκε ή προσαρτήθηκε η δημοτική κοινότητα.
3. Τα έννομα αποτελέσματα της προσάρτησης επέρχονται από την επομένη της προσάρτησης αυτοδιοικητική περίοδο.
Άρθρο 11
Συνένωση δημοτικών κοινοτήτων
1. Συνένωση δημοτικής κοινότητας με όμορη δημοτική κοινότητα της ίδιας δημοτικής ενότητας είναι δυνατή, εφόσον ο συνολικός πληθυσμός της νέας δημοτικής κοινότητας είναι τουλάχιστον τριακόσιοι (300) κάτοικοι. Η συνένωση γίνεται με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από απόφαση του οικείου δημοτικού συμβουλίου και των οικείων συμβουλίων ή των εκπροσώπων δημοτικών κοινοτήτων.
2. Δημοτική κοινότητα, στους εκλογικούς καταλόγους της οποίας οι εγγεγραμμένοι εκλογείς είναι λιγότεροι από σαράντα (40) κατά την 31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου της διενέργειας των αυτοδιοικητικών εκλογών έτους, συνενώνεται υποχρεωτικά με όμορη δημοτική κοινότητα. Η συνένωση πραγματοποιείται με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από απόφαση του δημοτικού συμβουλίου του οικείου δήμου, η οποία λαμβάνεται εντός αποκλειστικής προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από την έγγραφη ενημέρωση του οικείου δήμου από το Υπουργείο Εσωτερικών. Σε περίπτωση άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας του δεύτερου εδαφίου, το προεδρικό διάταγμα εκδίδεται χωρίς απόφαση του οικείου δήμου.
3. Με τα προεδρικά διατάγματα του παρόντος, μετά από σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Τοπωνυμιών του άρθρου 14, περί μετονομασίας δήμων, δημοτικών κοινοτήτων, οικισμών και θέσεων, περιφερειών και περιφερειακών ενοτήτων και Συμβουλίου Τοπωνυμιών, δύναται να μετονομάζεται η δημοτική κοινότητα στην οποία προσαρτάται η έτερη υπό συνένωση δημοτική κοινότητα.
4. Τα έννομα αποτελέσματα των συνενώσεων των παρ. 1 και 2 επέρχονται από την επομένη της συνένωσης αυτοδιοικητική περίοδο.
Άρθρο 12
Διαίρεση οικισμών σε δημοτικές κοινότητες
1. Διαίρεση οικισμού, ο οποίος αποτελεί έδρα δήμου σε δημοτικές κοινότητες είναι δυνατή, εφόσον έχει πληθυσμό πάνω από εκατό χιλιάδες (100.000) κατοίκους, με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται μετά από πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από απόφαση του οικείου δημοτικού συμβουλίου.
2. Εφόσον οικισμός δήμου, ο οποίος έχει διαιρεθεί σε δημοτικές κοινότητες σύμφωνα με την παρ. 1, μετά από τη διενέργεια νέας απογραφής, έχει πληθυσμό μεταξύ ενενήντα και εκατό χιλιάδων κατοίκων (90.000-100.000), διατηρεί τις δημοτικές κοινότητές του. Εφόσον ο πληθυσμός του ανωτέρω οικισμού, μετά από τη διενέργεια νέας απογραφής, είναι μικρότερος από ενενήντα χιλιάδες κατοίκους (90.000), οι δημοτικές κοινότητες καταργούνται, με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών.
3. Τα έννομα αποτελέσματα της διαίρεσης οικισμού ή κατάργησης δημοτικών κοινοτήτων οικισμού, σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2, επέρχονται από την επομένη της διαίρεσης ή κατάργησης αυτοδιοικητική περίοδο.
Άρθρο 13
Αναγνώριση οικισμού ως δημοτικής κοινότητας
1. Αναγνώριση οικισμού ως δημοτικής κοινότητας είναι δυνατή, με προεδρικό διάταγμα το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του και αιτιολογείται για αναπτυξιακούς και ιστορικούς λόγους, εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:
α) έχει απογραφεί ως αυτοτελής οικισμός στο Μητρώο Δήμων, Κοινοτήτων και Οικισμών της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ.),
β) έχει πληθυσμό τουλάχιστον τριακόσιους (300) κατοίκους,
γ) η δημοτική κοινότητα από την οποία αποσχίζεται έχει πληθυσμό τουλάχιστον τριακόσιους (300) επιπλέον κατοίκους.
2. Τα έννομα αποτελέσματα της αναγνώρισης οικισμού ως δημοτικής κοινότητας επέρχονται από την επομένη της αναγνώρισης αυτοδιοικητική περίοδο.
3. Στην περίπτωση αναγνώρισης οικισμού ως δημοτικής κοινότητας, τα όριά της καθορίζονται από την Επιτροπή Ορίων του άρθρου 16, περί καθορισμού ορίων δήμων και δημοτικών κοινοτήτων και της Επιτροπής Ορίων.
Άρθρο 14
Μετονομασία δήμων, δημοτικών κοινοτήτων, οικισμών και θέσεων, περιφερειών και περιφερειακών ενοτήτων – Συμβούλιο Τοπωνυμιών
1. H μετονομασία δήμων, δημοτικών κοινοτήτων, οικισμών και θέσεων, όπως πεδιάδα, βουνό, λίμνη, ποταμός και κάθε άλλος γεωγραφικός προσδιορισμός του χώρου, καθώς και η απόδοση της ονομασίας τους στην αγγλική γλώσσα, είναι δυνατή με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από απόφαση του δημοτικού συμβουλίου ή των δημοτικών συμβουλίων, εφόσον ανήκει γεωγραφικά σε περισσότερους του ενός δήμους και σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Τοπωνυμιών. Η μετονομασία αυτών επιτρέπεται για ιστορικούς λόγους, καθώς και όταν η ονομασία τους γράφεται με εσφαλμένη ορθογραφία, προκειμένου να αποκατασταθεί η ορθή γραφή τους.
2. Η μετονομασία περιφερειών και περιφερειακών ενοτήτων, για ιστορικούς λόγους, καθώς και η απόδοση της ονομασίας τους στην αγγλική, είναι δυνατή, με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από απόφαση του περιφερειακού συμβουλίου και σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Τοπωνυμιών.
3. Το Συμβούλιο Τοπωνυμιών αποτελείται από:
α) τον Γενικό Γραμματέα Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης του Υπουργείου Εσωτερικών ως πρόεδρο, με αναπληρωτή τον προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης Αποκέντρωσης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών,
β) τον προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης Αποκέντρωσης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με αναπληρωτή τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Οικονομικών Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών,
γ) τον Διοικητή της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού ή τον Διευθυντή της Υδρογραφικής Υπηρεσίας Ναυτικού, όταν συζητούνται ονομασίες νήσων ή θαλάσσιων περιοχών, με τους αναπληρωτές τους,
δ) έναν (1) καθηγητή οποιαδήποτε βαθμίδας του Τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, που προτείνεται μαζί με τον αναπληρωτή του από τον Κοσμήτορα της Σχολής,
ε) έναν (1) καθηγητή οποιασδήποτε βαθμίδας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών οποιασδήποτε βαθμίδας, που προτείνεται μαζί με τον αναπληρωτή του από τον Κοσμήτορα της Σχολής,
στ) έναν (1) υπάλληλο της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, που προτείνεται με τον αναπληρωτή του από τον Πρόεδρό της,
ζ) έναν (1) εκπρόσωπο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, που προτείνεται μαζί με τον αναπληρωτή του από την Εκτελεστική Επιτροπή της,
η) έναν (1) εκπρόσωπο της Ένωσης Περιφερειών, που προτείνεται μαζί με τον αναπληρωτή του από την Εκτελεστική Επιτροπή της και,
θ) τον Προϊστάμενο της Δ1 Διεύθυνσης Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) και Διεθνών Ειδικευμένων Οργανισμών και Διασκέψεων του Υπουργείου Εξωτερικών ως εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών, με τον αναπληρωτή του, όταν συζητούνται θέματα συλλογής, επεξεργασίας, μελέτης και τυποποίησης των γεωγραφικών ονομάτων σύμφωνα με τις αρχές που έχουν τεθεί στις σχετικές αποφάσεις του Ο.Η.Ε. για τα γεωγραφικά ονόματα, καθώς και η ορθή απόδοση των ονομάτων των δήμων, περιφερειών, δημοτικών και περιφερειακών ενοτήτων, καθώς και δημοτικών κοινοτήτων στην αγγλική γλώσσα.
4. Τα θέματα προς συζήτηση εισηγείται στο Συμβούλιο ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Οργάνωσης και Λειτουργίας Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών ή ο νόμιμος αναπληρωτής του.
Τη διοικητική υποστήριξη του Συμβουλίου παρέχει η Διεύθυνση Οργάνωσης και Λειτουργίας Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών και χρέη γραμματείας του συμβουλίου εκτελούν δύο (2) υπάλληλοί της, οποιουδήποτε κλάδου και ειδικότητας.
5. Νέο αίτημα μετονομασίας είναι δυνατόν να υποβληθεί μετά από την πάροδο είκοσι (20) ετών από την προηγούμενη μετονομασία ή παροχή αρνητικής γνώμης του Συμβουλίου της παρ. 3.
Άρθρο 15
Ονομασία και μετονομασία οδών και πλατειών – Περιφερειακό Συμβούλιο Τοπωνυμιών
1.Η ονομασία και μετονομασία οδών και πλατειών γίνεται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, ύστερα από γνώμη του συμβουλίου ή του εκπροσώπου της οικείας δημοτικής κοινότητας. Το θέμα μπορεί να το εισάγει στο δημοτικό συμβούλιο και η οικεία δημοτική κοινότητα, με την κατάθεση εισήγησης στο δημοτικό συμβούλιο για τη λήψη σχετικής απόφασης. Με την ίδια διαδικασία μπορεί γίνεται και η μετονομασία δημοτικών αθλητικών, πολιτιστικών εγκαταστάσεων ή αιθουσών.
2. Η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου διαβιβάζεται στο Περιφερειακό Συμβούλιο Τοπωνυμιών για τη διατύπωση σύμφωνης γνώμης. Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την έκδοση διαπιστωτικής απόφασης του δημάρχου, μετά από σύμφωνη γνώμη του Περιφερειακού Συμβουλίου Τοπωνυμίων.
3. Το Περιφερειακό Συμβούλιο Τοπωνυμιών συστήνεται σε επίπεδο περιφέρειας για όλη τη διάρκεια της αυτοδιοικητικής περιόδου με απόφαση του Γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Το Περιφερειακό Συμβούλιο Τοπωνυμιών αποτελείται από τα εξής μέλη:
α) έναν (1) Προϊστάμενο Διεύθυνσης της αποκεντρωμένης διοίκησης ως πρόεδρο, με αναπληρωτή του προϊστάμενο άλλης Διεύθυνσης της ίδιας αποκεντρωμένης διοίκησης,
β) δύο (2) εκπροσώπους της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων, που προτείνονται με τους αναπληρωτές τους από την Εκτελεστική Επιτροπή της και
γ) δύο (2) καθηγητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κλάδου Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ) 02 Φιλολόγων, οι οποίοι προτείνονται, μαζί με τους αναπληρωτές τους, από τον Περιφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευσης.
Με την ίδια απόφαση ορίζονται ο γραμματέας του Περιφερειακού Συμβουλίου Τοπωνυμιών και ο αναπληρωτής του, οι οποίοι είναι υπάλληλοι της αποκεντρωμένης διοίκησης.
Άρθρο 16
Καθορισμός ορίων δήμων και δημοτικών κοινοτήτων – Επιτροπή Ορίων
1. Τα όρια της εδαφικής περιφέρειας κάθε δήμου, καθώς και αυτά των δημοτικών κοινοτήτων του, καθορίζονται από την Επιτροπή Ορίων, η οποία συγκροτείται με απόφαση του Γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης, είτε αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν αιτήματος των ενδιαφερόμενων δήμων.
2. Για τον καθορισμό των ορίων λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η δημοτική ιδιοκτησία, η ιδιοκτησία των κατοίκων και οι ιδιαίτερες ανάγκες των κατοίκων των οικισμών.
3. Η Επιτροπή Ορίων αποτελείται από:
α) έναν (1) εκπρόσωπο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (Τ.Ε.Ε.), ο οποίος υπηρετεί σε φορέα Γενικής Κυβέρνησης, κλάδου Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ) Μηχανικών, ειδικότητας ΠΕ Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών ή ΠΕ Μηχανικών Χωροταξίας και Πολεοδομίας, ως πρόεδρο, ο οποίος υποδεικνύεται από τον πρόεδρο του Τ.Ε.Ε. με τον αναπληρωτή του, ομοίως ειδικότητας ΠΕ Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών ή ΠΕ Μηχανικών Χωροταξίας και Πολεοδομίας,
β) έναν (1) δικηγόρο, μέλος του οικείου δικηγορικού συλλόγου, ο οποίος υποδεικνύεται από τον πρόεδρο αυτού με τον αναπληρωτή του και
γ) τους δημάρχους των ενδιαφερόμενων δήμων ή τους οριζόμενους από τους ίδιους δημοτικούς συμβούλους, ως αναπληρωτές αυτών, έναν (1) από κάθε δήμο ή στην περίπτωση καθορισμού ορίων δημοτικής κοινότητας, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 13, περί αναγνώρισης οικισμού ως δημοτικής κοινότητας, τον δήμαρχο του δήμου ή τον οριζόμενο από αυτόν δημοτικό σύμβουλο, ως αναπληρωτή του. Αν δήμαρχος αρνείται να υποδείξει δημοτικό σύμβουλο, αυτός ορίζεται από τον Γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης.
Αν μέλη της επιτροπής απουσιάζουν ή αρνούνται να λάβουν μέρος στις εργασίες της, η επιτροπή συνέρχεται και αποφασίζει νομίμως, εφόσον έχει απαρτία, με τη συμμετοχή του προέδρου.
Οι αποφάσεις της επιτροπής λαμβάνονται κατά πλειοψηφία. Σε περίπτωση ισοψηφίας, επικρατεί η ψήφος του προέδρου.
4. Οι δήμοι δύνανται να ασκήσουν προσφυγή κατά της απόφασης της Επιτροπής Ορίων στο Τριμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο. Η προθεσμία και η άσκηση της προσφυγής δεν αναστέλλουν την εκτέλεση της απόφασης.
5. Οι διοικητικές διαφορές ουσίας που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας που αφορά τον καθορισμό των ορίων της εδαφικής έκτασης των δήμων υπάγονται στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων.
6. Οι αποφάσεις των Επιτροπών Ορίων, καθώς και οι δικαστικές αποφάσεις του παρόντος άρθρου, τηρούνται υποχρεωτικά στο Υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και στην οικεία αποκεντρωμένη διοίκηση.
7. Στα μέλη της Επιτροπής Ορίων χορηγούνται οδοιπορικά έξοδα και έξοδα μετακίνησης για την επιτόπια μετάβασή τους στους ενδιαφερόμενους δήμους, σύμφωνα με την υποπαρ. Δ9 της παρ. Δ’ του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (Α’ 94), περί του πεδίου εφαρμογής, τα οποία επιβαρύνουν τους ενδιαφερόμενους δήμους και κατανέμονται μεταξύ τους με απόφαση του Γραμματέα της αποκεντρωμένης διοίκησης.
Άρθρο 17
Νέος καθορισμός ορίων δήμων και δημοτικών κοινοτήτων
1. Δεν επιτρέπεται νέος καθορισμός των ορίων δήμων και δημοτικών κοινοτήτων, εφόσον τα όρια αυτά έχουν καθορισθεί με απόφαση της Επιτροπής Ορίων, η οποία δεν υπόκειται σε ένδικο μέσο, ή έχουν καθοριστεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση.
2. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται νέος καθορισμός ορίων εφόσον:
α) έχει υπάρξει σημαντική μεταβολή της μορφολογίας του εδάφους από φυσικά ή τεχνικά αίτια, κατόπιν αιτήματος των ενδιαφερόμενων δήμων ή
β) έχει απολεσθεί η απόφαση της Επιτροπής Ορίων ή η σχετική δικαστική απόφαση, κατόπιν αιτήματος του Γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης ή των ενδιαφερόμενων δήμων.
Στην περίπτωση αυτή, η απώλεια της απόφασης της Επιτροπής Ορίων ή της δικαστικής απόφασης αποδεικνύεται, ιδίως, με βεβαίωση της αρμόδιας υπηρεσίας της αποκεντρωμένης διοίκησης ή της Διεύθυνσης Οικονομικών Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΔΗΜΟΤΙΚΟΤΗΤΑ
Άρθρο 18
Δημοτικότητα – Αποδεικτική δύναμη δημοτολογικών εγγραφών
1. Κάθε Έλληνας πολίτης είναι δημότης ενός (1) μόνο δήμου. Δημότες ενός δήμου είναι όσοι είναι εγγεγραμμένοι στο δημοτολόγιο με ενεργή κανονική εγγραφή.
2. Τα στοιχεία του ονόματος, του επωνύμου, η οικογενειακή κατάσταση, ο τόπος, η ημερομηνία και το έτος γέννησης, καθώς και η ελληνική ιθαγένεια προκύπτουν από την τελευταία ενεργή κανονική εγγραφή στο δημοτολόγιο.
3. Επί ενεργών κανονικών εγγραφών δημοτών σε δημοτολόγια περισσότερα του ενός δήμου, επικρατεί η τελευταία χρονολογικά νόμιμη και έγκυρη κανονική εγγραφή σε δημοτολόγιο δήμου.
Άρθρο 19
Κτήση δημοτικότητας
1. Το τέκνο που γεννήθηκε σε γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης των γονέων του είναι δημότης του δήμου, όπου είναι γραμμένος ο ένας (1) εκ των δύο (2) γονέων του. Οι γονείς υποχρεούνται να προσδιορίσουν, με αμετάκλητη δήλωσή τους, ενώπιον του ληξιάρχου του τόπου κατάρτισης της σχετικής ληξιαρχικής πράξης γέννησης, τη δημοτικότητά του. Δήλωση προσδιορισμού δημοτικότητας δύναται να προσαρτηθεί στην ψηφιακή δήλωση γέννησης της παρ. 5 του άρθρου 21Α του ν. 344/1976 (Α’ 143), περί δήλωσης γέννησης που έλαβε χώρα σε μαιευτήριο ή μαιευτική κλινική / τμήμα νοσοκομείου και δημιουργίας υποσυστήματος του Πληροφοριακού Συστήματος Μητρώου Πολιτών για τη δήλωση γέννησης. Η δήλωση αυτή υπογράφεται και από τους δύο (2) γονείς, είναι αμετάκλητη και καταχωρείται εντός της συντακτέας ληξιαρχικής πράξης γέννησης.
Η δήλωση προσδιορισμού δημοτικότητας του πρώτου τέκνου προσδιορίζει τη δημοτικότητα και των τέκνων που θα γεννηθούν ή αποκτηθούν με οποιονδήποτε τρόπο από τους ίδιους γονείς μεταγενέστερα. Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν γίνει η παραπάνω δήλωση, το τέκνο αποκτά τη δημοτικότητα του γονέα του οποίου το επώνυμο προηγείται αλφαβητικά. Με κοινή αίτηση των γονέων στο δημοτολόγιο εγγραφής του τέκνου, επιτρέπεται, για μία (1) μόνο φορά και μέχρι την ενηλικίωση του τέκνου, δήλωση προσδιορισμού δημοτικότητας, αν αυτή δεν έχει γίνει. Σε κάθε περίπτωση, τα ανήλικα τέκνα μίας οικογένειας έχουν πάντοτε κοινή δημοτικότητα.
Αν η επιμέλεια περιέλθει ή έχει περιέλθει στον έναν (1) από τους γονείς, το τέκνο αποκτά τη δημοτικότητα του γονέα αυτού, εφόσον ο τελευταίος υποβάλει σχετική αίτηση στον δήμο εγγραφής του.
2. Το τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης των γονέων του γίνεται δημότης του δήμου όπου είναι γραμμένος ο Έλληνας γονέας. Αν στη ληξιαρχική πράξη γέννησης αποτυπώνεται γονεϊκή σχέση τέκνου με δύο (2) Έλληνες γονείς, εφαρμόζεται η παρ. 1.
3. Το τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης των γονέων του και αναγνωρίστηκε ενώ ήταν ανήλικο, δύναται να αποκτήσει, με αμετάκλητη δήλωση των γονέων του στον ληξίαρχο του τόπου καταχώρησης της δήλωσης αναγνώρισης, τη δημοτικότητα του πατέρα ή της μητέρας από τότε που έγινε η αναγνώριση. Σε περίπτωση αναγνώρισης με δικαστική απόφαση, αν η δημοτικότητα δεν καθορίζεται με αυτή, το τέκνο αποκτά εκείνη της μητέρας του.
4. Αν η επιμέλεια περιέλθει ή έχει περιέλθει στον έναν (1) από τους γονείς, το τέκνο αποκτά τη δημοτικότητα του γονέα αυτού, εφόσον ο τελευταίος υποβάλει σχετική αίτηση στον δήμο εγγραφής του.
5. Το πρόσωπο που με τη γέννησή του δεν αποκτά αλλοδαπή ιθαγένεια ή είναι άγνωστης ιθαγένειας ή είναι έκθετο, είναι δημότης του δήμου όπου γεννήθηκε ή βρέθηκε.
6. To πρόσωπο που υιοθετείται, ενώ είναι ανήλικος, αποκτά τη δημοτικότητα του θετού γονέα, αφότου υιοθετήθηκε, σύμφωνα με το Κεφάλαιο Δέκατο Τρίτο του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164). Σε περίπτωση υιοθεσίας από συζύγους ή υιοθεσίας από τον ένα σύζυγο του ανήλικου τέκνου του άλλου, εφαρμόζεται και για το θετό τέκνο ανάλογα η παρ. 1.
7. Ο ενήλικος Έλληνας, που δεν είναι εγγεγραμμένος σε δημοτολόγιο και συντρέχει νόμιμη περίπτωση εγγραφής του, με αίτησή του γίνεται δημότης στον δήμο της κατοικίας του ή αρχικής δημοτικότητας των γονέων του, και αν είναι κάτοικος εξωτερικού, στον δήμο που επιθυμεί, όπου και εγγράφεται σε νέα οικογενειακή μερίδα.
8. Ο αλλοδαπός που έχει αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια, γίνεται δημότης στον δήμο της κατοικίας του ή αν είναι κάτοικος εξωτερικού στον δήμο που επιθυμεί. Εάν ένα μέλος της οικογένειας έχει ήδη εγγραφεί σε έναν δήμο, τα ανήλικα μέλη που αποκτούν την ελληνική ιθαγένεια μεταγενέστερα, εγγράφονται στον ίδιο δήμο με το πρώτο μέλος.
Άρθρο 20
Απώλεια δημοτικότητας
Η απώλεια της δημοτικότητας επέρχεται αυτοδίκαια ανεξαρτήτως του χρόνου που συντελείται η σχετική διαγραφή:
α) με την απώλεια της ελληνικής ιθαγένειας,
β) με την απόκτηση νέας δημοτικότητας ή
γ) με τον θάνατο ή την κήρυξη σε αφάνεια του φυσικού προσώπου.
Άρθρο 21
Μεταδημότευση
1. Ο ενήλικος που κατοικεί σε δήμο μόνιμα επί δύο (2) έτη, τουλάχιστον, δύναται να γίνει δημότης αυτού, κατόπιν σχετικής αίτησής του. Η διετία της μόνιμης κατοικίας που απαιτείται για τη μεταδημότευση, αποδεικνύεται με τα δικαιολογητικά του άρθρου 349, περί βεβαίωσης μόνιμης κατοικίας, τα οποία ελέγχονται από τον προϊστάμενο της αρμόδιας υπηρεσίας του δήμου.
2. Δεν απαιτείται η προϋπόθεση της διετούς κατοικίας για τη μεταδημότευση:
α) του ενός των συζύγων ή συμβιούντων, για να αποκτήσει τη δημοτικότητα του άλλου,
β) των πρώην συζύγων ή συμβιούντων, λόγω λύσης του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης, για να αποκτήσουν τη δημοτικότητα που είχαν πριν από τον γάμο ή το σύμφωνο συμβίωσης,
γ) του ενήλικου, προκειμένου να αποκτήσει την αρχική δημοτικότητα, που είχε ο ίδιος ή οι γονείς του, για μια (1) μόνο φορά,
δ) των εν ενεργεία βουλευτών, για κτήση δημοτικότητας σε δήμο της εκλογικής τους περιφέρειας,
ε) του ανηλίκου, λόγω οικογενειακής συνένωσης, στις περιπτώσεις που δεν φέρει κοινή δημοτικότητα με μέλος της οικογένειάς του (γονείς – αδέλφια),
στ) του ανηλίκου, λόγω αλλαγής επιμέλειας,
ζ) του ανηλίκου λόγω αναγνώρισης,
η) του ανηλίκου, λόγω προσβολής πατρότητας, εάν η μητέρα έχει εγγραφή σε άλλο δήμο και
θ) των υποψηφίων δημάρχων και περιφερειαρχών, κατόπιν αίτησης που συνυποβάλλεται με τη δήλωση υποψηφιότητας για την ανάδειξη των δημοτικών και περιφερειακών αρχών, αντίστοιχα.
3. Αν ένας (1) από τους γονείς αιτείται μεταδημότευση για οποιονδήποτε λόγο, συνυποβάλει κοινή αίτηση, με τον άλλο γονέα, προσδιορισμού δημοτικότητας των ανηλίκων τέκνων τους. Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν γίνει η παραπάνω δήλωση, τα ανήλικα τέκνα που έχουν τη δημοτικότητα αυτού που μεταδημοτεύει ακολουθούν τη νέα δημοτικότητά του, αν όμως δεν την έχουν, διατηρούν τη δημοτικότητά τους.
4. Η μεταδημότευση διενεργείται από τον δήμο υποδοχής, με αίτηση του ενδιαφερομένου, πάντοτε με πράξη του δημάρχου, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Κατ’ εξαίρεση, η μεταδημότευση της περ. θ) της παρ. 2 διενεργείται με μόνη την υποβολή της αίτησης, η οποία διαβιβάζεται στον οικείο δήμο, προκειμένου να καταχωρηθεί στο δημοτολόγιο. Η καταχώρηση επιφέρει αυτόματη διαγραφή του μεταδημοτεύσαντος από τον δήμο προέλευσης.
5. Η πράξη του δημάρχου περί μεταδημότευσης καθίσταται εκτελεστή από την καταχώρησή της στο δημοτολόγιο και επιφέρει αυτόματη διαγραφή του μεταδημοτεύσαντος από τον δήμο προέλευσης.
Άρθρο 22
Μεταφορά σε νέα οικογενειακή μερίδα εντός του ιδίου δήμου
Μεταφορά σε νέα οικογενειακή μερίδα εντός του ιδίου δήμου, χωρίς μεταβολή δημοτικότητας, πραγματοποιείται στις εξής περιπτώσεις:
α) τέλεση γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, αυτεπάγγελτα,
β) λύση του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης ως προς το συζυγικό ή συμβιούν μέλος της οικογενειακής μερίδας, αυτεπάγγελτα,
γ) ακύρωση του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης ως προς το συζυγικό ή συμβιούν μέλος της οικογενειακής μερίδας, αυτεπάγγελτα,
δ) απόκτηση τέκνου γεννημένου εκτός γάμου, αυτεπάγγελτα,
ε) διόρθωση φύλου, με αίτηση,
στ) ενηλικίωση, με αίτηση,
ζ) αλλαγή επιμέλειας, με αίτηση,
η) προσβολή πατρότητας, αυτεπάγγελτα,
θ) λύση υιοθεσίας, αυτεπάγγελτα και
ι) επαναπροσδιορισμός οικογενειακής μερίδας, προκειμένου να τακτοποιηθεί η οικογενειακή κατάσταση του δημότη, εάν αυτό δεν είναι εφικτό στην υφιστάμενη οικογενειακή μερίδα, με αίτηση ή αυτεπάγγελτα.
Άρθρο 23
Δημοτολόγιο
1. Δημοτολόγιο τηρείται από κάθε δήμο εντός του πληροφοριακού συστήματος «Μητρώο Πολιτών» του άρθρου 115 του ν. 4483/2017 (Α’ 107), περί της Δημιουργίας Μητρώου Πολιτών. Στο δημοτολόγιο εγγράφονται οι δημότες, κατά οικογένεια σε μερίδες, με αίτησή τους ή αυτεπάγγελτα, με ιδιαίτερο για κάθε οικογένεια αριθμό (οικογενειακή μερίδα). Κάθε μέλος μιας οικογενειακής μερίδας έχει συζυγική ή γονεϊκή σχέση με το αρχικό μέλος της μερίδας. Οι σύζυγοι ή συμβιούντες εγγράφονται σε κοινή οικογενειακή μερίδα και τα ανήλικα τέκνα εγγράφονται στην οικογενειακή μερίδα των γονέων τους.
2. Ενεργές είναι οι οικογενειακές μερίδες στις οποίες υφίσταται τουλάχιστον μία (1) ενεργής κανονική εγγραφή. Ανενεργές είναι οι οικογενειακές μερίδες στις οποίες δεν υφίσταται ενεργή κανονική εγγραφή.
3. Οι εγγραφές στο δημοτολόγιο διακρίνονται σε ενεργές και σε διαγραμμένες. Ενεργές είναι οι εγγραφές που δεν έχουν διαγραφεί για οποιαδήποτε αιτία. Διαγραμμένες είναι όσες εγγραφές διαγράφηκαν για οποιαδήποτε αιτία. Τα είδη των ενεργών εγγραφών στο δημοτολόγιο είναι:
α) η κανονική εγγραφή Έλληνα (ΚΕ) που υποδεικνύει την ελληνική ιθαγένεια και τη δημοτικότητα,
β) η ενδεικτική εγγραφή Έλληνα (ΕΕ) που υποδεικνύει ότι ο εγγεγραμμένος έχει κανονική εγγραφή σε άλλο δήμο της χώρας και
γ) η ενδεικτική εγγραφή αλλοδαπού (ΕΑ) που υποδεικνύει ότι ο εγγεγραμμένος δεν έχει την ελληνική ιθαγένεια.
4. Στο δημοτολόγιο αναγράφονται ο αριθμός της οικογενειακής μερίδας, ο αύξων αριθμός εγγραφής κάθε μέλους στην οικογενειακή μερίδα, η ιδιότητα μέλους, η ημερομηνία και το έτος εγγραφής, το επώνυμο, το κύριο όνομα, το όνομα και το επώνυμο των γονέων, η ημερομηνία, το έτος και ο τόπος γέννησης, η κατοικία, ο τρόπος, η ημερομηνία και το έτος κτήσης ή ανάκτησης της ελληνικής ιθαγένειας και της ιδιότητας του δημότη, η ημερομηνία και το έτος διαγραφής και η αιτιολογία αυτής, ο αριθμός φορολογικού μητρώου (Α.Φ.Μ.), ο αριθμός μητρώου κοινωνικής ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.), τα στοιχεία γάμου και συμφώνου συμβίωσης, ο εκλογικός αριθμός, ο προσδιορισμός δημοτικότητας των ανηλίκων τέκνων και τα στοιχεία άσκησης επιμέλειας ή γονικής μέριμνας ή επιτροπείας, τα στοιχεία επικοινωνίας καθώς και κάθε άλλο στοιχείο προσωπικής και αστικής κατάστασης που προβλέπεται από τον νόμο. Για όσους γεννήθηκαν μέχρι και το έτος 2021 αναγράφονται το έτος και ο τρόπος εγγραφής στα «Μητρώα Αρρένων», εφόσον υφίστανται.
5. Οι δήμοι τηρούν φάκελο για κάθε οικογένεια με υποφακέλους για κάθε μέλος της οικογένειας, στους οποίους περιλαμβάνονται:
α) αντίγραφα ή αποσπάσματα των ληξιαρχικών πράξεων γέννησης, γάμου ή σύμφωνου συμβίωσης των συζύγων ή συμβιούντων,
β) αντίγραφα ή αποσπάσματα ληξιαρχικών πράξεων γέννησης κάθε τέκνου,
γ) αντίγραφα ή αποσπάσματα ληξιαρχικών πράξεων θανάτου των μελών της οικογένειας,
δ) πιστοποιητικά εγγραφής των αρρένων μελών της οικογένειας στα «Μητρώα Αρρένων», εφόσον έχουν εκδοθεί έως και το έτος 2021,
ε) πιστοποιητικά εγγυτέρων συγγενών,
στ) αποφάσεις κτήσης ή ανάκτησης ελληνικής ιθαγένειας,
ζ) αποφάσεις αλλαγής επωνύμου,
η) τα προσκομισθέντα δικαιολογητικά για τη διενέργεια εγγραφών, διαγραφών, μεταβολών, διορθώσεων, συμπληρώσεων ελλειπόντων στοιχείων και
θ) κάθε άλλο στοιχείο που αναφέρεται στην προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του δημότη.
6. Οι εκλογικοί κατάλογοι των δήμων καταρτίζονται με βάση τα στοιχεία των εγγραφών και μεταβολών, που καταχωρούνται στα αντίστοιχα δημοτολόγια.
7. Σε περίπτωση σύστασης νέου δήμου ή προσάρτησης δημοτικής κοινότητας δήμου σε άλλο όμορο δήμο, καταρτίζεται νέο δημοτολόγιο, βάσει του υπάρχοντος δημοτολογίου, όπως αυτό τηρείται στο Μητρώο Πολιτών του άρθρου 115 του ν. 4483/2017.
Άρθρο 24
Τρόπος ενέργειας των εγγραφών και μεταβολών στο δημοτολόγιο
1. Κάθε εγγραφή, διαγραφή, μεταφορά από τη μια σε άλλη οικογενειακή μερίδα, προσθήκη ελλειπόντων στοιχείων, διόρθωση εσφαλμένων στοιχείων, μεταδημότευση, καθώς και κάθε άλλη μεταβολή στο δημοτολόγιο διενεργείται, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, είτε αυτεπαγγέλτως, βάσει επίσημων στοιχείων, τα οποία τηρούνται στον δήμο ή στα οποία έχει πρόσβαση ο δήμος, μέσω του πληροφοριακού συστήματος «Μητρώο Πολιτών», είτε κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου, με πράξη του δημάρχου, με την επιφύλαξη του δευτέρου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 21, περί μεταδημότευσης.
2. Οι πράξεις της παρ. 1 είναι άμεσα εκτελεστές και καταχωρούνται στο δημοτολόγιο με μέριμνα και ευθύνη του προϊσταμένου της αρμόδιας υπηρεσίας του δήμου. Έλεγχος ορθότητας και πληρότητας των ανωτέρω εγγραφών και μεταβολών στο πληροφοριακό σύστημα «Μητρώο Πολιτών» δύναται να πραγματοποιείται από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Εσωτερικών.
Άρθρο 25
Πιστοποιητικά δημοτολογίου
1. Τα πιστοποιητικά δημοτολογίου είναι τυποποιημένα και ενιαία. Εκδίδονται βάσει των στοιχείων του δημοτολογίου από ενεργές κανονικές εγγραφές και απεικονίζουν την υφιστάμενη αστική κατάσταση των εγγεγραμμένων στο δημοτολόγιο. Δεν εκδίδονται πιστοποιητικά από μη ενεργές οικογενειακές μερίδες, παρά μόνο βεβαιώσεις.
2. Τα πιστοποιητικά δημοτολογίου είναι τα εξής:
α) Γέννησης,
β) ταυτοπροσωπίας,
γ) εντοπιότητας,
δ) ιθαγένειας,
ε) οικογενειακής κατάστασης,
στ) εγγυτέρων συγγενών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ – ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ – ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ ΜΕΡΟΥΣ Α΄
Άρθρο 26
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με απόφαση του Προέδρου της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) κυρώνονται και δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως τα αποτελέσματα της εκάστοτε απογραφής αναφορικά με τον μόνιμο πληθυσμό των επιπέδων διοικητικής διαίρεσης της παρ. 1 του άρθρου 3, περί της διοικητικής διαίρεσης της επικράτειας.
2. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών καταγράφονται οι περιφέρειες, οι νομοί, οι περιφερειακές ενότητες, οι δήμοι, οι δημοτικές ενότητες και οι δημοτικές κοινότητες, σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 4, καθώς και οι κατηγορίες των δήμων σύμφωνα με το άρθρο 8, περί κατηγοριών των δήμων. Η απόφαση εκδίδεται εντός δύο (2) μηνών από την κύρωση των αποτελεσμάτων της τελευταίας απογραφής, καθώς και εντός του μήνα Ιανουαρίου κάθε έτους, εφόσον κατά το προηγούμενο έτος υπάρχει διοικητική μεταβολή ή μετονομασία δήμων και δημοτικών κοινοτήτων ή ενόψει διενέργειας των αυτοδιοικητικών εκλογών.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ύστερα από γνώμη του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου «Ελληνικό Κτηματολόγιο», είναι δυνατή η ψηφιοποίηση των εκθέσεων των Επιτροπών Ορίων και των δικαστικών αποφάσεων των άρθρων 5, 16 και 17 για τον καθορισμό της εδαφικής περιφέρειας των δήμων και των δημοτικών κοινοτήτων, καθώς και η αποτύπωση αυτών σε ψηφιακή εφαρμογή που τηρείται στο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου «Ελληνικό Κτηματολόγιο». Με την ίδια απόφαση ορίζονται οι τεχνικές λεπτομέρειες για την υλοποίηση της ψηφιοποίησης, το είδος και ο τύπος των πιστοποιητικών περί εδαφικών ορίων που εκδίδονται από την εφαρμογή και κάθε άλλο αναγκαίο σχετικό ζήτημα.
4. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από γνώμη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (Κ.Ε.Δ.Ε.), οι κατηγορίες των δήμων του άρθρου 8 δύναται να διακρίνονται περαιτέρω σε υποκατηγορίες, σύμφωνα με τα κριτήρια του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του ίδιου άρθρου, προκειμένου να εξυπηρετηθούν ειδικότερες λειτουργικές, οικονομικές ή αναπτυξιακές ανάγκες των δήμων.
5. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών ορίζονται τα μέλη του Συμβουλίου Τοπωνυμιών του άρθρου 14, οι αναπληρωτές τους, καθώς και η γραμματεία του συμβούλιου. Με την ίδια ή όμοια απόφαση δύναται να καθορίζονται ο τρόπος λειτουργίας του Συμβουλίου, λήψης απόφασης, εισήγησης των θεμάτων και κάθε άλλο θέμα σχετικό με τη λειτουργία του.
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζεται αποζημίωση για τη συμμετοχή των μελών, εισηγητών και γραμματέων του Συμβουλίου Τοπωνυμιών και του Περιφερειακού Συμβουλίου Τοπωνυμιών του άρθρου 15, περί ονομασίας και μετονομασίας οδών και πλατειών και του Περιφερειακού Συμβουλίου Τοπωνυμιών, στις συνεδριάσεις αυτού.
7. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών δύνανται να καθορίζονται θέματα που αφορούν στη λειτουργία της Επιτροπής Ορίων του άρθρου 16, περί καθορισμού ορίων δήμων και δημοτικών κοινοτήτων και της Επιτροπής Ορίων, καθώς και τη σύνταξη, υποβολή και κοινοποίηση των εκθέσεών της.
8. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζεται αποζημίωση για τη συμμετοχή των μελών στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Ορίων του άρθρου 16.
9. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών δύναται να καθορίζονται οι τεχνικές λεπτομέρειες για την εφαρμογή της περ. θ) της παρ. 2 του άρθρου 21, περί της μεταδημότευσης των υποψηφίων δημάρχων και περιφερειαρχών.
10. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών καθορίζονται τα στοιχεία του δημοτολογίου που τηρούνται στο πληροφοριακό σύστημα «Μητρώο Πολιτών» σύμφωνα με το άρθρο 23, περί δημοτολόγιου, καθώς και οι αναγκαίες τεχνικές προσαρμογές του.
11. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών καθορίζεται η διαδικασία ανασύστασης, λόγω καταστροφής ή απώλειας, οικογενειακών φακέλων της παρ. 5 του άρθρου 23.
12. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών καθορίζονται τα δικαιολογητικά, η διαδικασία υποβολής τους και κάθε άλλο θέμα σχετικό με κάθε εγγραφή και μεταβολή στο δημοτολόγιο σύμφωνα με το άρθρο 24, περί του τρόπου ενέργειας των εγγραφών και μεταβολών στο δημοτολόγιο.
13. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών δύναται να συστήνονται νέα ή να καταργούνται υφιστάμενα πιστοποιητικά του άρθρου 25, περί πιστοποιητικών του δημοτολογίου και να καθορίζονται ο τύπος και το περιεχόμενο αυτών.
Άρθρο 27
Τελικές διατάξεις
1. Όπου στον παρόντα Κώδικα γίνεται αναφορά στον όρο «πληθυσμός», συμπεριλαμβανομένων των κανονιστικών πράξεων που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση του παρόντος, νοείται ο μόνιμος πληθυσμός, όπως εμφανίζεται στους επίσημους πίνακες των αποτελεσμάτων της τελευταίας απογραφής πληθυσμού της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ.), που έχουν κυρωθεί και δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
2. Τα αποτελέσματα της απογραφής πληθυσμού, που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, κατά τη διάρκεια της αυτοδιοικητικής περιόδου, επέρχονται από την έναρξη της αμέσως επόμενης αυτοδιοικητικής περιόδου που ακολουθεί τη δημοσίευσή τους.
Άρθρο 28
Μεταβατική διάταξη
Οι Επιτροπές του άρθρου 8 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α’ 114), περί ονομασίας και μετονομασίας συνοικιών, οδών και πλατειών, που έχουν συγκροτηθεί ανά νομό εξακολουθούν να ισχύουν για τη δημοτική περίοδο 2024-2028, αντί του άρθρου 15, περί περιφερειακού συμβουλίου τοπωνυμιών.
