Υπουργείο Ανάπτυξης

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Κωνσταντίνος Ζερβός - Πρόεδρος Σωματείου Ασημουργών και Μεταλλοτεχνιτών "Η γιαννιώτικη Τέχνη"' | 3 Μαρτίου 2026, 20:31

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Ένταξη των προϊόντων γιαννιώτικης αργυροτεχνίας στο καθεστώς Περιορισμένης Γεωγραφικής Ένδειξης Η θέσπιση πλαισίου για την προστασία γεωγραφικών ενδείξεων χειροτεχνικών και βιομηχανικών προϊόντων οφείλει να εναρμονίζεται με το νέο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, ιδίως με τον Κανονισμός (ΕΕ) 2023/2411, ο οποίος εισάγει ενιαίο σύστημα προστασίας γεωγραφικών ενδείξεων για μη αγροτικά προϊόντα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η γιαννιώτικη αργυροτεχνία πληροί πλήρως τα ουσιαστικά και τυπικά κριτήρια ένταξης στο καθεστώς Περιορισμένης Γεωγραφικής Ένδειξης. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/2411, ένα προϊόν δύναται να προστατευθεί ως γεωγραφική ένδειξη εφόσον προέρχεται από συγκεκριμένο τόπο, περιοχή ή χώρα, διαθέτει ποιότητα, φήμη ή άλλα χαρακτηριστικά που αποδίδονται ουσιαστικά στη γεωγραφική του προέλευση και τουλάχιστον ένα στάδιο παραγωγής λαμβάνει χώρα εντός της οριοθετημένης περιοχής. Η αργυροτεχνία των Ιωάννινα διαθέτει ιστορικά τεκμηριωμένη φήμη ήδη από τον 18ο–19ο αιώνα, παρουσιάζει αναγνωρίσιμη τεχνοτροπία (συρματερή, ανάγλυφη και σκαλιστή διακόσμηση), συνδέεται άμεσα με το τοπικό σύστημα μαθητείας και εργαστηριακής παραγωγής και συγκροτεί ζώσα παραγωγική κοινότητα. Η περίπτωση αυτή συνιστά υπόδειγμα εφαρμογής του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου.Το σωματείο Ασημουργών και Μεταλλοτεχνιτών «Η γιαννιώτικη τέχνη» προτείνει να προβλεφθεί ρητά στο εθνικό νομοθετικό πλαίσιο ότι τα προϊόντα αργυροτεχνίας μπορούν να ενταχθούν στο καθεστώς Περιορισμένης Γεωγραφικής Ένδειξης και να καθοριστεί ειδικός φάκελος προδιαγραφών για τη «Γιαννιώτικη Αργυροτεχνία», με τεχνικές παραγωγής, μορφολογικά χαρακτηριστικά, γεωγραφική οριοθέτηση, σύστημα ιχνηλασιμότητας, αλλά και να διασφαλιστεί η προστασία της ονομασίας από παραπλανητική ή αποσπασματική χρήση. Η μη ρητή αναφορά εγκυμονεί τον κίνδυνο αποκλεισμού ενός ιστορικού κλάδου από το νέο σύστημα προστασίας. Η αποτελεσματικότητα θεσμοθέτησης και κατοχύρωσης της γεωγραφικής ένδειξης προϋποθέτει την ύπαρξη πιστοποιημένων επαγγελματιών. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η επικαιροποίηση επαγγελματικού περιγράμματος αργυροτεχνίτη, η πιστοποίηση γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων μέσω του ΕΟΠΠΕΠ και των αντίστοιχων προβλεπόμενων εξετάσεων και η πρόβλεψη συστήματος αναγνώρισης άτυπης και μη τυπικής μάθησης, ώστε να πιστοποιούνται και οι τεχνίτες που φέρουν εμπειρική – παραδοσιακή κατάρτιση. Η σύνδεση γεωγραφικής ένδειξης και πιστοποιημένων επαγγελματικών προσόντων ενισχύει την αξιοπιστία του θεσμού, διασφαλίζει ποιοτικά πρότυπα, αποτρέπει την υποβάθμιση της τεχνικής γνώσης και δημιουργεί συνθήκες βιωσιμότητας και ανανέωσης του κλάδου. Η επιτυχία του εγχειρήματος δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στις οικονομικές δυνατότητες των μικρών εργαστηρίων. Σε χώρες όπως η Ιταλία, η προστασία παραδοσιακών χειροτεχνικών προϊόντων συνοδεύεται από κρατική ή περιφερειακή συγχρηματοδότηση φακέλων γεωγραφικής ένδειξης, επιδοτούμενα σχήματα πιστοποίησης, προγράμματα ενίσχυσης τεχνικής κατάρτισης, φορολογικά και αναπτυξιακά κίνητρα για μικρά εργαστήρια και οργανωμένη διεθνή προβολή των πιστοποιημένων προϊόντων.Η Ελλάδα οφείλει να υιοθετήσει αντίστοιχο μοντέλο στήριξης, ιδίως για κλάδους υψηλής πολιτιστικής και ιστορικής αξίας, όπως η γιαννιώτικη αργυροτεχνία. Συνεπώς, προτείνεται η δημιουργία ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου για την κάλυψη κόστους φακέλου και πιστοποίησης, πρόβλεψη επιδοτούμενων προγραμμάτων κατάρτισης και μαθητείας, ενίσχυση επενδύσεων εκσυγχρονισμού μικρών εργαστηρίων και σύνδεση της γεωγραφικής ένδειξης με δράσεις εξωστρέφειας και branding. Χωρίς οικονομική υποστήριξη, ο θεσμός κινδυνεύει να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις που αποτελούν τον πυρήνα του κλάδου. Η γιαννιώτικη αργυροτεχνία δεν αποτελεί απλώς παραγωγική δραστηριότητα, αλλά φορέα τεχνικής γνώσης και πολιτιστικής μνήμης. Η λειτουργία του Μουσείο Αργυροτεχνίας έχει τεκμηριώσει την ιστορικότητα και τη συνέχεια της τέχνης αυτής, αναδεικνύοντας τη σημασία της ως στοιχείου άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ένταξη στο καθεστώς γεωγραφικής ένδειξης πρέπει να ιδωθεί ως εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης, ως μηχανισμός διαφύλαξης τεχνογνωσίας, ως μέσον ενίσχυσης της τοπικής παραγωγικής κοινότητας και ως πλαίσιο διεθνούς προβολής. Ως εκ τούτου, θεωρούμε πως η γιαννιώτικη αργυροτεχνία πληροί απολύτως τα κριτήρια του ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου για γεωγραφική ένδειξη χειροτεχνικών προϊόντων. Στο πλαίσιο της παρούσας δημόσιας διαβούλευσης προτείνεται η ρητή ένταξη της αργυροτεχνίας στο καθεστώς Περιορισμένης Γεωγραφικής Ένδειξης, η διαμόρφωση ειδικών τεχνικών προδιαγραφών για τη «Γιαννιώτικη Αργυροτεχνία», η θεσμική σύνδεση του συστήματος γεωγραφικής ένδειξης με πιστοποίηση επαγγελματικών προσόντων μέσω ΕΟΠΠΕΠ και η πρόβλεψη μέτρων οικονομικής και τεχνικής στήριξης των μικρών εργαστηρίων. Η παρούσα μεταρρύθμιση αποτελεί ιστορική ευκαιρία για την ολοκληρωμένη προστασία και διεθνή αναγνώριση ενός από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνικής χειροτεχνίας.