Υπουργείο Ανάπτυξης

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Μαρία Σταυροπούλου' | 12 Μαρτίου 2026, 23:34

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Παρατηρήσεις και προτάσεις του κλάδου της υφαντικής για το πλαίσιο προστασίας γεωγραφικών ενδείξεων χειροτεχνικών προϊόντων Εκπροσωπώντας περισσότερους από 100 ενεργούς και υπό έναρξη σχετικής δραστηριότητας, υφαντές και υφάντριες από όλη την Ελλάδα - ένα ευρύ φάσμα του κλάδου: παραδοσιακής και σύγχρονής υφαντικής, αποφοιτοι των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, ΚΕΔΙΒΙΜ με πιστοποίηση ΕΣΥΔ, αποφοίτους του πρώην ΕΟΜΜΕΧ, και επαγγελματίες με σπουδές υφαντικής σε πανεπιστήμια του εξωτερικού - βρισκόμαστε στη διαδικασία σύστασης Συλλογικού Φορέα Εκπροσώπησης του Χειροτεχνικού κλάδου μας. Με αφορμή τη δημόσια διαβούλευση για τη θέσπιση πλαισίου προστασίας γεωγραφικών ενδείξεων χειροτεχνικών και βιομηχανικών προϊόντων, επιθυμούμε να καταθέσουμε ορισμένες παρατηρήσεις και προτάσεις που αφορούν ειδικά τον κλάδο της υφαντικής. Η θέσπιση πλαισίου για την προστασία γεωγραφικών ενδείξεων αποτελεί σημαντική θεσμική εξέλιξη και εναρμονίζεται με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/2411, ο οποίος εισάγει ενιαίο σύστημα προστασίας γεωγραφικών ενδείξεων για μη αγροτικά προϊόντα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η υφαντική αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους και ιστορικότερους κλάδους της ελληνικής χειροτεχνίας, με βαθιές ρίζες στην τοπική παραγωγή, την πολιτιστική κληρονομιά και την σύγχρονη δημιουργική οικονομία. Ωστόσο, ο κλάδος αντιμετωπίζει σήμερα μια σειρά από σοβαρές διαρθρωτικές προκλήσεις που δυσχεραίνουν τόσο τη διατήρηση της τεχνικής γνώσης όσο και τη δυνατότητα ανάπτυξης γεωγραφικών ενδείξεων. -Πρώτον, δεν υφίσταται επίσημο επαγγελματικό περίγραμμα για την ειδικότητα «Υφαντής / Υφάντρια» στο Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικών Προσόντων. Η απουσία θεσμικής αναγνώρισης του επαγγέλματος δυσκολεύει την πιστοποίηση γνώσεων και δεξιοτήτων, καθώς και την επαγγελματική ένταξη νέων δημιουργών στον κλάδο. Ενώ δεν καθιστά ορατές στην Κεντρική Διοίκηση τις ιδιαιτερότητες του Κλάδου μας που συχνά συγχέονται με αυτές του Κλωστοϋφαντουργού με αποτέλεσμα μη κατάλληλα στοχευμένη χάραξη πολιτικών ή δημιουργία αθέμιτων εμποδίων για εμάς. - Δεύτερον, παρατηρείται έντονη έλλειψη νέων υφαντών και υφαντριών. Η μεταφορά τεχνικής γνώσης κινδυνεύει να διακοπεί, καθώς ο αριθμός των ενεργών παραγωγών μειώνεται συνεχώς και δεν υπάρχουν επαρκείς δομές εκπαίδευσης ή μαθητείας που να υποστηρίζουν την ανανέωση του κλάδου. - Τρίτον, σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η αποδυνάμωση των αλυσίδων αξίας της υφαντικής παραγωγής. Σήμερα υπάρχει περιορισμένη διαθεσιμότητα ελληνικών πρώτων υλών, όπως φυσικά νήματα ελληνικής παραγωγής (μαλλί και βαμβάκι), γεγονός που δυσχεραίνει τη συνέχιση της παραγωγής παραδοσιακών υφαντών και αυξάνει την εξάρτηση από εισαγόμενα υλικά. - Τέταρτον, τα μικρά Εργαστήρια και οι μεμονωμένοι Δημιουργοί συχνά δεν διαθέτουν τους οικονομικούς πόρους που απαιτούνται για τη συμμετοχή σε συστήματα πιστοποίησης, την ανάπτυξη προϊόντων ή την προώθηση της παραγωγής τους και δεν έχουν πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία και πόρους ενίσχυσης. Με βάση τα παραπάνω, προτείνουμε τα ακόλουθα μέτρα για τη στήριξη και ανάπτυξη του Κλάδου της Υφαντικής στο πλαίσιο του νέου θεσμικού συστήματος: 1. Θεσμική αναγνώριση του επαγγέλματος του υφαντή / υφάντριας: Δημιουργία επίσημου επαγγελματικού περιγράμματος και συστήματος πιστοποίησης γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων μέσω του ΕΟΠΠΕΠ, καθώς και πρόβλεψη μηχανισμών αναγνώρισης άτυπης και μη τυπικής μάθησης ώστε να μπορούν να πιστοποιούνται και τεχνήτες με εμπειρική ή παραδοσιακή κατάρτιση. 2. Χρηματοδοτική υποστήριξη για την κατάθεση αιτήσεων πιστοποίησης γεωγραφικής ένδειξης: Δημιουργία ειδικού προγράμματος χρηματοδότησης με τη μορφή voucher που θα καλύπτει το σύνολο του κόστους σύνταξης και κατάθεσης φακέλων γεωγραφικής ένδειξης, πιστοποίησης και τεχνικής υποστήριξης, ιδιαίτερα για μικρά εργαστήρια και συλλογικούς φορείς παραγωγών. Το κόστος αυτό, στην παρούσα φάση, καίτοι συζητείται το σχετικό προσχέδιο Νόμου, δεν είναι οριστικά καθορισμένο, αλλά τα έως τώρα στοιχεία δεν το καθιστούν αμελητέο. 3. Ενίσχυση της εκπαίδευσης, της μεταφοράς τεχνικής γνώσης και της διαφύλαξης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς: Δημιουργία νέων σχολών υφαντικής, προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων μαθητείας (apprenticeship), όπως και εργαστηρίων / επιδείξεων, εκπαιδευτικών και συμμετοχικών δράσεων μετάδοσης της υφαντικής τέχνης, ιδίως όταν αυτές υλοποιούνται από συλλογικούς φορείς, τοπικές κοινότητες, συνεταιριστικά σχήματα και φορείς κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Τέτοιες δράσεις συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαγενεακή μετάδοση της υφαντικής γνώσης, ενισχύουν τη σύνδεσή της με την τοπική παραγωγή και ανάπτυξη και παράλληλα αυξάνουν την ορατότητα και την κατανόηση της υφαντικής τέχνης και των προϊόντων της στο ευρύτερο κοινό. 4. Ενίσχυση των αλυσίδων αξίας της ελληνικής υφαντικής: Ανάπτυξη πολιτικών που θα στηρίζουν την παραγωγή και επεξεργασία ελληνικών πρώτων υλών, ιδίως φυσικών νημάτων, ώστε να ενισχυθεί η αυτάρκεια του κλάδου και να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της παραγωγής παραδοσιακών υφαντών. Προστασία/Υποστήριξη υφιστάμενων ελληνικών επιχειρήσεων του κλάδου των πρώτων υλών που συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα βιωσιμότητας. 5. Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας στον κλάδο της υφαντικής: Απλούστευση της αδειοδότησης Μικρών Εργαστηρίων και Οικοτεχνικών Μονάδων, σαφέστερος διαχωρισμός μας από τον Κλάδο της Βιοτεχνίας που λειτουργεί δυνάμει μηχανοκίνητου εξοπλισμού έχοντας υψηλότερη όχληση, ώστε να ενταχθεί στον οικιστικό ιστό το ‘Εργαστήριο Υφαντικής’. Πρόβλεψη μειωμένων ασφαλιστικών εισφορών και φορολογικών κινήτρων, δυνατότητα μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ για πιστοποιημένα χειροποίητα προϊόντα και δημιουργία χρηματοδοτικών εργαλείων για νέες και υφιστάμενες επιχειρήσεις χειροτεχνίας. 6. Δημιουργία παράλληλου Εθνικού Σήματος για τη Χειροποίητη υφαντική παραγωγή: Καθιέρωση σήματος όπως «Handwoven in Greece» για την πιστοποίηση αυθεντικών χειροποίητων υφαντών που παράγονται στην Ελλάδα, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της αναγνωρισιμότητας του κλάδου και στη σαφή διάκριση των ελληνικών προϊόντων από εισαγόμενα ή βιομηχανικά προϊόντα. Κάτι τέτοιο ενισχύει τη δύναμη του καταναλωτή σε πιο συνειδητή επιλογή ενώ προσθέτει και στο τουριστικό προϊόν της Χώρας. 7. Προβολή και διεθνής εξωστρέφεια της ελληνικής χειροτεχνίας: Δημιουργία εθνικών εκθέσεων χειροτεχνίας και διεθνών διοργανώσεων (π.χ. Craft Biennale), ή Εβδομάδων Χειροτεχνίας, καθώς και προγραμμάτων που θα χρηματοδοτούν τη συμμετοχή Ελλήνων δημιουργών και επιχειρήσεων σε διεθνείς εμπορικές και κλαδικές εκθέσεις στο εξωτερικό. Δεδομένης της προθεσμίας εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/2411 στις 2 Δεκεμβρίου 2026, είναι κρίσιμο τα παραπάνω μέτρα – και ιδίως οι προτάσεις 1 και 2 – να δρομολογηθούν και να ολοκληρωθούν άμεσα, ώστε ο κλάδος της υφαντικής να μπορέσει να συμμετάσχει έγκαιρα στο νέο ευρωπαϊκό σύστημα γεωγραφικών ενδείξεων και να μην χαθεί η πρώτη περίοδος εφαρμογής του. Η επανεκκίνηση του Κλάδου της Υφαντικής μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά τόσο στη διαφύλαξη της τεχνικής γνώσης όσο και στην ανάπτυξη της σύγχρονης δημιουργικής οικονομίας της χώρας. Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο όμως, είναι απαραίτητο το νέο σύστημα προστασίας να συνοδευτεί από ολοκληρωμένες πολιτικές στήριξης της παραγωγής, της εκπαίδευσης, της επιχειρηματικότητας και της διεθνούς προβολής του Ελληνικού Χειροποίητου Υφαντού.