Στην παρ. 1 του άρθρου 2 του π.δ. 26/2012 (Α’57), περί του αριθμού βουλευτών και των βουλευτικών εδρών, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο πρώτο εδάφιο οι λέξεις «για όλη την Επικράτεια» διαγράφονται, β) στο δεύτερο εδάφιο: βα) προστίθενται οι λέξεις «των παρ. 1 και 2 του άρθρου 1,», ββ) οι λέξεις «στις παραγράφους 2 έως και 5 του άρθρου αυτού» αντικαθίστανται από τις λέξεις «στις παρ. 2 έως 6 του παρόντος», γ) προστίθεται νέο τρίτο εδάφιο, δ) στο τέταρτο εδάφιο: δα) η λέξη «δεκαπέντε (15)» αντικαθίσταται από τη λέξη «δώδεκα (12)», δβ) οι λέξεις «με όσα ορίζονται στο επόμενο άρθρο» αντικαθίστανται από τις λέξεις «σύμφωνα με το άρθρο 3», και, κατόπιν νομοτεχνικών βελτιώσεων η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Ο αριθμός των βουλευτών ορίζεται σε τριακόσιους (300). Από αυτούς οι διακόσιοι ογδόντα πέντε (285) εκλέγονται στις εκλογικές περιφέρειες των παρ. 1 και 2 του άρθρου 1, στις οποίες οι αντίστοιχες βουλευτικές έδρες κατανέμονται σύμφωνα με όσα ορίζονται στις παρ. 2 έως 6 του παρόντος. Τρεις (3) βουλευτές εκλέγονται στην εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού της παρ. 3 του άρθρου 1. Οι υπόλοιποι δώδεκα (12) εκλέγονται ενιαία σε ολόκληρη την Επικράτεια, σύμφωνα με το άρθρο 3.».
Σε ένα σημείο διαφωνώ με το σχέδιο νόμου:
«Τρεις (3) βουλευτές εκλέγονται στην εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού της παρ. 3 του άρθρου 1. Οι υπόλοιποι δώδεκα (12) εκλέγονται ενιαία σε ολόκληρη την Επικράτεια, σύμφωνα με το άρθρο 3.»
Πρωταρχικό μέλημα του νόμου πρέπει να είναι η τήρηση της αρχής της ΙΣΟΤΗΤΑΣ της ψήφου. Όλοι να διαθέτουν μία ψήφο και η ψήφος τους να έχει το ίδιο βάρος. Η ψήφοι αθροίζονται, δεν σταθμίζονται. Με βάση τα μέχρι τώρα πρώτα δείγματα, με 3 έδρες οι απόδημοι θα υπερ-αντιπροσωπεύονται. Αν, στο μέλλον, αυξηθεί θεαματικά η συμμετοχή τους, μπορεί να υπο-αντιπροσωπεύονται.
Για να αποφευχθεί αυτή η προσβολή της αρχής της ισότητας, πρέπει ο αριθμός των εδρών της Εκλ. Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού (ΕΠΑΕ) να είναι μεταβλητός. Να παραμείνει ανοιχτός στον νόμο και να καθορίζεται κάθε φορά με το κλείσιμο των Ειδ. Εκλ. Καταλόγων Εξωτερικού (ΕΕΚΕ), έτσι ώστε σε μία έδρα εξωτερικού να αντιστοιχούν τόσοι εγγεγραμμένοι όσοι ο μέσος όρος εγγεγραμμένων για μία έδρα των εκλ. περιφερειών της Επικράτειας.
Και επειδή ο αριθμός των βουλευτών Επικρατείας περιορίζεται σε 15, πρέπει ο τελευταίος να ορίζεται στον νόμο σε: 15 μείον τις έδρες που θα αποδίδονται εκάστοτε στην ΕΠΑΕ.
Βασίλης Π. Σκλιας, Λουξεμβούργο,
αφυπηρετήσας Ευρωπαϊκής Ένωσης
Τρεις (3) βουλευτές εκλέγονται στην εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού της παρ. 3 του άρθρου 1. Οι υπόλοιποι δώδεκα (12) εκλέγονται ενιαία σε ολόκληρη την Επικράτεια, σύμφωνα με το άρθρο 3.» Να τροποποιηθεί.
Πρωταρχικό μέλημα του νόμου πρέπει να είναι η τήρηση της αρχής της ΙΣΟΤΗΤΑΣ της ψήφου. Όλοι να διαθέτουν μία ψήφο και η ψήφος τους να έχει το ίδιο βάρος. Η ψήφοι αθροίζονται, δεν σταθμίζονται. Με βάση τα μέχρι τώρα πρώτα δείγματα, με 3 έδρες οι απόδημοι θα υπερ-αντιπροσωπεύονται. Αν, στο μέλλον, αυξηθεί θεαματικά η συμμετοχή τους, μπορεί να υπο-αντιπροσωπεύονται.
Για να αποφευχθεί αυτή η προσβολή της αρχής της ισότητας, πρέπει ο αριθμός των εδρών της Εκλ. Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού (ΕΠΑΕ) να παραμείνει ανοιχτός στον νόμο και να καθορίζεται κάθε φορά με το κλείσιμο των Ειδ. Εκλ. Καταλόγων Εξωτερικού (ΕΕΚΕ), έτσι ώστε σε μία έδρα εξωτερικού να αντιστοιχούν τόσοι εγγεγραμμένοι όσοι ο μέσος όρος εγγεγραμμένων για μία έδρα των εκλ. περιφερειών της Επικράτειας.
Και επειδή ο αριθμός των βουλευτών Επικρατείας περιορίζεται σε 15, πρέπει ο τελευταίος να ορίζεται στον νόμο σε 15 μείον τις έδρες που θα αποδίδονται εκάστοτε στην ΕΠΑΕ.
Τρεις (3) βουλευτές εκλέγονται στην εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού της παρ. 3 του άρθρου 1. Οι υπόλοιποι δώδεκα (12) εκλέγονται ενιαία σε ολόκληρη την Επικράτεια, σύμφωνα με το άρθρο 3.».
Να αφαιρεθούν οι δύο τελευταίες περίοδοι του άρθρου. Να συμπληρωθεί το άρθρο με βάση το ακόλουθο σκεπτικό.
Πρωταρχικό μέλημα του νόμου πρέπει να είναι η τήρηση της αρχής της ΙΣΟΤΗΤΑΣ της ψήφου. Όλοι να διαθέτουν μία ψήφο και η ψήφος τους να έχει το ίδιο βάρος. Η ψήφοι αθροίζονται, δεν σταθμίζονται. Με βάση τα μέχρι τώρα πρώτα δείγματα, με 3 έδρες οι απόδημοι θα υπερ-αντιπροσωπεύονται. Αν, στο μέλλον, αυξηθεί θεαματικά η συμμετοχή τους, μπορεί να υπο-αντιπροσωπεύονται.
Για να αποφευχθεί αυτή η προσβολή της αρχής της ισότητας, πρέπει ο αριθμός των εδρών της Εκλ. Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού (ΕΠΑΕ) να παραμείνει ανοιχτός στον νόμο και να καθορίζεται κάθε φορά με το κλείσιμο των Ειδ. Εκλ. Καταλόγων Εξωτερικού (ΕΕΚΕ), έτσι ώστε σε μία έδρα εξωτερικού να αντιστοιχούν τόσοι εγγεγραμμένοι όσοι ο μέσος όρος εγγεγραμμένων για μία έδρα των εκλ. περιφερειών της Επικράτειας.
Και επειδή ο αριθμός των βουλευτών Επικρατείας περιορίζεται σε 15, πρέπει ο τελευταίος να ορίζεται στον νόμο σε 15 μείον τις έδρες που θα αποδίδονται εκάστοτε στην ΕΠΑΕ.
Συμφωνώ με τη 2η λύση του ΠΑΝΟΥ ΜΠΛΑΝΟΥ.
ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ / ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΧΕΠΑ ΣΤΟΝ ΚΑΝΑΔΑ K. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΜΟΥΣΑ
ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΝΟΜΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ: «ΟΡΙΣΜΟΣ ΕΚΛΟΓΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ – ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΕΚΛΟΓΕΩΝ ΕΚΤΟΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΜΕΣΩ ΕΠΙΣΤΟΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ».
Ο υπογράφων κος Αναστάσιος Μούσας προβαίνει στην παρούσα τοποθέτηση υπό την ιδιότητά του Προέδρου της ΑΧΕΠΑ στον Καναδά (Canadian Order of AHEPA), μιας ιστορικής και θεσμικά αναγνωρισμένης παγκόσμιας ομογενειακής οργάνωσης, με δράση η ΑΧΕΠΑ από το έτος 1922, επιδίδεται στην προάσπιση Ελληνικών εθνικών θεμάτων, στην αλληλεγγύη, την φιλανθρωπία, την προαγωγή κοινωνικών προγραμμάτων, την ενίσχυση της Ελληνορθόδοξης παιδείας, την παροχή υποτροφιών και διάδοση των ιδεών του Ελληνισμού.
Η ΑΧΕΠΑ στον Καναδά εκπροσωπεί Έλληνες πολίτες και Ελληνικής καταγωγής Καναδούς, οι οποίοι διατηρούν ενεργούς και διαρκείς δεσμούς με την Ελληνική Δημοκρατία. Η παρούσα παρέμβαση αποσκοπεί στη βελτίωση του υπό διαβούλευση νομοθετικού πλαισίου, με γνώμονα την ουσιαστική, ισότιμη και αποτελεσματική συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού στη δημοκρατική διαδικασία.
H AXEΠA οργανωμένη σε άνω των 450 τμημάτων στις ΗΠΑ, Καναδά, Αυστραλία, Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο, μαζί λογίζεται ο πλέον υποστατός Ελληνικός Οργανισμός της Διασποράς.
Εισαγωγή
Το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου για τη διεύρυνση της συμμετοχής των Ελλήνων του εξωτερικού στη δημοκρατική διαδικασία αποτελεί αναμφίβολα ένα θετικό και αναγκαίο βήμα προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των δεσμών της Ελληνικής Πολιτείας με τον Απόδημο Ελληνισμό.
Ωστόσο, προκειμένου το εγχείρημα αυτό να ανταποκριθεί πλήρως στις αρχές της δημοκρατικής ισότητας, της ουσιαστικής αντιπροσώπευσης και της πολιτικής λογοδοσίας, κρίνεται σκόπιμο να εξεταστούν ορισμένες βελτιώσεις και συμπληρώσεις, οι οποίες παρατίθενται κατωτέρω.
____________________________________________________________________________
Ι. Ουσιαστική και αναλογική εκπροσώπηση των αποδήμων
Η πρόβλεψη περιορισμένου αριθμού βουλευτικών εδρών για το σύνολο των Ελλήνων του εξωτερικού δημιουργεί ζητήματα αναλογικότητας και πολιτικής αποτελεσματικότητας της εκπροσώπησης.
Προτείνεται:
η πρόβλεψη μηχανισμού σταδιακής αναπροσαρμογής του αριθμού των εδρών, βάσει του αριθμού των εγγεγραμμένων και ενεργών εκλογέων εξωτερικού, η θέσπιση ελάχιστου αριθμού εδρών που να αντανακλά ρεαλιστικά το μέγεθος του εκλογικού σώματος της διασποράς.
____________________________________________________________________________
ΙΙ. Γεωγραφική και κοινωνική αντιπροσωπευτικότητα
Ο Απόδημος Ελληνισμός χαρακτηρίζεται από έντονη γεωγραφική, κοινωνική και γενεακή ποικιλομορφία, η οποία δεν μπορεί να αποτυπωθεί επαρκώς σε ένα ενιαίο και αδιαφοροποίητο εκλογικό σχήμα.
Προτείνεται:
ο διαχωρισμός της εκλογικής περιφέρειας αποδήμων σε γεωγραφικές υποπεριφέρειες (π.χ. Ευρώπη, Αμερική, Καναδάς, Ωκεανία, Αφρική, Ασία) ή εναλλακτικά, η πρόβλεψη θεσμικών εγγυήσεων που να διασφαλίζουν την πολυφωνία και την εκπροσώπηση διαφορετικών κοινοτήτων.
____________________________________________________________________________
ΙΙΙ. Ισοτιμία της ψήφου αποδήμων
Η συμμετοχή των αποδήμων στη δημοκρατική διαδικασία πρέπει να εδράζεται στην αρχή της πλήρους ισοτιμίας της ψήφου, χωρίς άμεσους ή έμμεσους περιορισμούς.
Προτείνεται:
ρητή διατύπωση ότι η ψήφος των Ελλήνων του εξωτερικού έχει ίσο εκλογικό βάρος με την ψήφο των εκλογέων εντός της Επικράτειας, αποφυγή ρυθμίσεων που δημιουργούν κατηγορίες εκλογέων με διαφοροποιημένα πολιτικά δικαιώματα.
____________________________________________________________________________
IV. Διαφάνεια και ασφάλεια της επιστολικής ψήφου
Η καθιέρωση της επιστολικής ψήφου αποτελεί σημαντική διευκόλυνση, αλλά προϋποθέτει αυξημένες εγγυήσεις ακεραιότητας, εμπιστευτικότητας και αξιοπιστίας.
Προτείνεται:
ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου με τη συμμετοχή ανεξάρτητων αρχών και διακομματικών επιτροπών, πρόβλεψη διαδικασιών διαφάνειας που δεν θίγουν τη μυστικότητα της ψήφου, εξέταση, σε μεταγενέστερο στάδιο, πιλοτικών εφαρμογών ασφαλούς ηλεκτρονικής ψήφου.
____________________________________________________________________________
V. Απλοποίηση εγγραφής και ενημέρωσης των εκλογέων εξωτερικού
Η περιορισμένη συμμετοχή των αποδήμων συχνά οφείλεται σε γραφειοκρατικά εμπόδια και ελλιπή ενημέρωση.
Προτείνεται:
απλοποίηση και ψηφιοποίηση της διαδικασίας εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού, αξιοποίηση υφιστάμενων κρατικών μητρώων, συστηματική και έγκαιρη ενημέρωση μέσω προξενικών αρχών και ψηφιακών καναλιών.
____________________________________________________________________________
VI. Θεσμική λογοδοσία των εκπροσώπων αποδήμων
Η αποτελεσματική εκπροσώπηση προϋποθέτει συνεχή λογοδοσία και διαβούλευση με τις κοινότητες του εξωτερικού.
Προτείνεται:
υποχρέωση τακτικής δημόσιας έκθεσης δράσης των βουλευτών αποδήμων, θεσμοθέτηση μόνιμων διαύλων επικοινωνίας και διαβούλευσης με φορείς της διασποράς.
____________________________________________________________________________
Συμπέρασμα
Το προτεινόμενο νομοθετικό πλαίσιο συνιστά ένα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού της δημοκρατικής συμμετοχής. Για να καταστεί, όμως, πλήρως αποτελεσματικό και θεσμικά ολοκληρωμένο, απαιτείται η ενσωμάτωση ρυθμίσεων που θα διασφαλίζουν την ουσιαστική και αναλογική εκπροσώπηση, την ισοτιμία της ψήφου, την διαφάνεια και λογοδοσία, την μακροπρόθεσμη και συνεκτική πολιτική για τον Απόδημο Ελληνισμό.
ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ στο κυβερνόν κόμμα για αυτή την νομοθετική πρωτοβουλία και βούληση ουσιαστικής διεύρυνσης της δημοκρατικής συμμετοχής και συμπερίληψης. ΝΑΙ στο δικαίωμα ψήφου των αποδήμων στις εθνικές εκλογές με επιστολική ψήφο και ΝΑΙ στον ορισμό νέας εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού.
ΟΧΙ σε μόνο τρεις (3) έδρες, καθότι δεν αποτελεί αντιπροσωπευτικό ποσοστό επί των εν δυνάμει ψηφοφόρων στην εκλογική περιφέρεια απόδημου ελληνισμού και ΟΧΙ στην διατήρηση του αριθμού των τριακοσίων (300) βουλευτών, αφού πλέον το εκλογικό σώμα θα είναι διευρυμένο. Οι βουλευτικές έδρες που θα κατανεμηθούν στην νέα εκλογική περιφέρεια απόδημου ελληνισμού, εφόσον εφαρμοστούν οι νέες ρυθμίσεις στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, δεν θα πρέπει να προέρχονται από τις έδρες που ορίζονται για την Επικράτεια.
Ο Πρόεδρος
Αναστάσιος Μούσας
AΧΕΠΑ Καναδά
Τορόντο, Καναδάς
5 Φεβρουαρίου 2026
* Γενικά, η πρωτοβουλία για ίδρυση εκλογικής περιφέρειας Αποδήμου Ελληνισμού είναι καλοδεχούμενη. Ομοίως καλοδεχούμενη και η επέκταση της επιστολικής ψήφου στις βουλευτικές εκλογές.
* Ωστόσο, ο προσδιορισμός του αριθμού των εδρών της περιφέρειας Αποδήμου Ελληνισμού (σε 3) εκ των προτέρων και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός εκλογέων εξωτερικού ενέχει τον κίνδυνο της καταστρατήγησης της αρχής της ισότητας της ψήφου.
* Αντιγράφω από τον ιστότοπο της Βουλής (https://www.hellenicparliament.gr/vouli-ton-ellinon/to-politevma/ekloges/):
[…] Β) Η αρχή της ισότητας της ψήφου. Η αρχή αυτή εξειδικεύεται σε δύο επί μέρους αρχές: ότι κάθε πολίτης διαθέτει μόνον μία ψήφο και ότι όλες οι ψήφοι είναι νομικά ισοδύναμες. […]
* Η ισοδυναμία των ψήφων διασφαλίζεται, μεταξύ άλλων, από την κατανομή, στις εκλογικές περιφέρειες, αριθμού εδρών ανάλογου του πληθυσμού τους, βάσει της τελευταίας απογραφής [πδ 26/2012, άρθ.2 παρ.2].
* Η εν λόγω διατύπωση δεν έχει εξαιρέσεις, ει μη μόνο για τους βουλευτές Επικρατείας, που εκλέγονται συναρτήσει της συνολικής δύναμης των κομμάτων στην Επικράτεια (συμπεριλαμβανομένων των ψήφων εξωτερικού), ως Σύνταγμα/άρθ.54.3.
* Για την αντιμετώπιση του ανωτέρω ζητήματος προτείνονται δύο εναλλακτικές λύσεις:
——–1η λύση——–
Να προστεθεί, στο άρθρο 4 του παρόντος σχεδίου νόμου, παράγραφος 2, ως εξής:
«2. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 2 του πδ 26/2012 προστίθενται, στην αρχή της, οι εξής λέξεις: «Με την εξαίρεση των εδρών Επικρατείας και της περιφέρειας Αποδήμου Ελληνισμού» και η παράγραφος διαμορφώνεται ως εξής:
«2.Με την εξαίρεση των εδρών Επικρατείας και της περιφέρειας Αποδήμου Ελληνισμού, ο αριθμός των βουλευτικών εδρών κάθε εκλογικής περιφέρειας ορίζεται κάθε φορά με βάση τον νόμιμο πληθυσμό της, όπως αυτός προκύπτει από την τελευταία απογραφή, της οποίας τα επίσημα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται αμέσως μετά τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως των επίσημων αποτελεσμάτων της απογραφής του νόμιμου πληθυσμού της Χώρας, ορίζεται ο αριθμός των βουλευτικών εδρών κάθε εκλογικής περιφέρειας. Το διάταγμα αυτό ισχύει ως τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της επόμενης αντίστοιχης απογραφής.»
και να διαμορφωθεί ανάλογα ο τίτλος του εν λόγω άρθρου «…Τροποποίηση παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 2 του πδ 26/2012».
——–2η λύση——–
Η περιφέρεια Αποδήμου Ελληνισμού να αντιμετωπιστεί σαν μια ακόμα περιφέρεια της ημεδαπής. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων εκλογέων εξωτερικού να λαμβάνεται υπόψη για τον προσδιορισμό των εδρών της περιφέρειας Αποδήμου Ελληνισμού, από κοινού με τον πληθυσμό στις υπόλοιπες περιφέρεις της χώρας, επικαιροποιούμενος με κάθε απογραφή πληθυσμού. Δηλαδή, να μην είναι εκ των προτέρων προσδιορισμένος, όπως ο αριθμός των βουλευτών Επικρατείας. Οι τελευταίοι διαφοροποιούνται από τους βουλευτές εξωτερικού ως προς το ότι εκλέγονται σε συνάρτηση με τη συνολική δύναμη των κομμάτων στην επικράτεια, συμπεριλαμβανομένων των ψήφων εξωτερικού.
Για μια τάξη μεγέθους, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στατιστικά του ΥΠΕΣ για τις ευρωεκλογές 2024 (εδώ: https://www.ypes.gr/wp-content/uploads/2024/06/statistika_EYRO_eklogon2024.pdf), αν από τους 202.515 εκλογείς επιστολικής ψήφου αφαιρεθούν οι 152.311 της Ελλάδας, προκύπτει ότι 50.204 ήταν οι εκλογείς επιστολικής ψήφου στην αλλοδαπή.
Αν ληφθεί υπόψη ότι η περιφέρεια Κεφαλληνίας με 54.087 εγγεγραμμένους στις ευρωεκλογές είναι μονοεδρική στις βουλευτικές, τότε συνάγεται ότι ο αριθμός των βουλευτών Αποδήμου Ελληνισμού θα έπρεπε, με τα τωρινά δεδομένα, να είναι ένας (1). Προσδιορίζοντάς τον σε τρεις (3), ενέχεται ο κίνδυνος να θεωρηθεί ότι ένας βουλευτής ημεδαπής εκπροσωπεί περίπου 34.000 πολίτες (~9.800.000/285), ενώ ένας βουλευτής Αποδήμων περίπου 17.000 πολίτες (~50.000/3), συνεπώς να θεωρηθεί ότι το σχέδιο νόμου καταστρατηγεί την αρχή της ισότητας της ψήφου.
Η αντιμετώπιση της περιφέρειας Αποδήμου Ελληνισμού ως μιας ακόμη περιφέρειας ημεδαπής και ο προσδιορισμός του αριθμού των εδρών της βάσει του εκάστοτε αριθμού των εκλογέων της (επανεξεταζόμενου μετά από κάθε απογραφή) κατοχυρώνει την ισότητα της ψήφου και προστατεύει τη συνταγματικότητα του σχεδίου νόμου.