Μετανάστευσης και Ασύλου

Για τη διασφάλιση της συνεκτικότητας και της αποτελεσματικότητας της Στρατηγικής, κρίνεται αναγκαία η ανάπτυξη οριζόντιων δράσεων και μηχανισμών που θα ενισχύσουν τη συνεργασία, τον συντονισμό και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Οι παρεμβάσεις αυτές λειτουργούν υποστηρικτικά προς το σύνολο των Πυλώνων της Στρατηγικής, προάγοντας μια ενιαία και συντονισμένη προσέγγιση στην προστασία των ευάλωτων προσώπων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Πυλώνας ΙΙΙ επιδιώκει την περαιτέρω εδραίωση της συνεργασίας μεταξύ των φορέων, μέσω διαρθρωμένων και αποτελεσματικών δράσεων, με στόχο τη βελτίωση της διαχείρισης των υποθέσεων των ευάλωτων προσώπων, την ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και τη δημιουργία ενός δικτύου συνεχούς εκπαίδευσης και υποστήριξης του ανθρώπινου δυναμικού που δραστηριοποιείται στον τομέα αυτό.

Παράλληλα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των υπηρεσιών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την καταγραφή, ανάλυση και αξιοποίηση δεδομένων σχετικών με την ευαλωτότητα. Μέσω της ενίσχυσης των πληροφοριακών συστημάτων και της τακτικής δημοσίευσης στατιστικών στοιχείων, προωθείται η τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής, η έγκαιρη παρέμβαση και η αποτελεσματική κοινωνική ένταξη των ευάλωτων προσώπων.

Σκοπός 1: Συντονισμός και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών και εμπλεκόμενων φορέων που δραστηριοποιούνται στην προστασία των ευάλωτων προσώπων

Στόχος 1: Σύσταση συντονιστικής ομάδας για διατομεακή συνεργασία και παρακολούθηση ζητημάτων που αφορούν τα ευάλωτα πρόσωπα

Η αποτελεσματική προστασία και υποστήριξη των ευάλωτων προσώπων προϋποθέτει στενή, συστηματική και διαρκή συνεργασία μεταξύ όλων των αρμόδιων αρχών και των εμπλεκόμενων φορέων. Η ύπαρξη σαφών, συντονισμένων και κοινά αποδεκτών διαδικασιών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αποτελεσματική διαχείριση των υποθέσεων των ευάλωτων προσώπων.

Η εναρμόνιση των πρακτικών μεταξύ των αρμόδιων αρχών συμβάλλει στην έγκαιρη ανταπόκριση, στην αποφυγή επικαλύψεων αρμοδιοτήτων και στην ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων των ευάλωτων ομάδων. Στο πλαίσιο αυτό, η σύσταση συντονιστικής ομάδας διατομεακής συνεργασίας αποσκοπεί όχι μόνο στην παρακολούθηση των εξελίξεων και των προκλήσεων που ανακύπτουν, αλλά και στη διασφάλιση ενός δομημένου μηχανισμού ανατροφοδότησης.

Δράση 1.1: Λειτουργία α) συντονιστικής ομάδας για διατομεακή συνεργασία και β) τεχνικών ομάδων εργασίας με σκοπό την ανάπτυξη συγκεκριμένων εργαλείων, πρωτοκόλλων και υλοποίηση δράσεων σχετικών με ευάλωτα πρόσωπα

Με στόχο την ενίσχυση της διατομεακής συνεργασίας και τη διασφάλιση της συστηματικής, έγκαιρης και τεκμηριωμένης ανταπόκρισης στις ανάγκες του ευάλωτου πληθυσμού, προβλέπεται η σύσταση και λειτουργία επιχειρησιακής συντονιστικής ομάδας εργασίας. Η ομάδα θα συμβάλλει στη συνεχή ανταλλαγή πληροφόρησης, την ενίσχυση της δυνατότητας των φορέων και του προσωπικού με επιχειρησιακή παρουσία στο πεδίο προκειμένου να επισημαίνουν καλές πρακτικές, κενά, προκλήσεις, και αναδυόμενες ανάγκες, που απαιτούν επικαιροποίηση κατευθύνσεων, ανάπτυξη νέων εργαλείων ή θέσπιση πρωτοκόλλων για την πλαισίωση και προστασία των ευάλωτων προσώπων.

Η ομάδα θα απαρτίζεται από τις αρμόδιες αρχές και τους εμπλεκομένους φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της προστασίας των ευάλωτων πολιτών τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, των συναρμόδιων υπουργείων, των Περιφερειών και, διεθνών οργανισμών, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και λοιπών σχετικών φορέων. Θα συνεδριάζει  σε τακτική βάση, ενώ θα δύναται να συγκαλείται εκτάκτως ή θεματικά, με τη συμμετοχή της Γενικής Γραμματείας και του κατά περίπτωση επισπεύδοντος φορέα, ανάλογα με τα ζητήματα.

Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία σε συνεργασία με τις συναρμόδιες Γενικές Γραμματείες και Διευθύνσεις, θα ενθαρρύνει και θα υποστηρίζει τη λειτουργία αντίστοιχων συντονιστικών ομάδων και σε επιχειρησιακό επίπεδο, ήτοι σε συνεργασία με δομές φιλοξενίας αρμοδιότητας της ΥΠΥΤ (ΚΥΤ, ΚΕΔ, ΕΔΠΦΑΑ), με φορείς λειτουργίας εξειδικευμένων στεγαστικών προγραμμάτων, με τα Περιφερειακά Γραφεία Ασύλου και με τα Αυτοτελή Κλιμάκια Ασύλου, με στόχο τον άμεσο συντονισμό καθώς και την επίλυση τυχόν επιχειρησιακών ζητημάτων που υπάγονται στις αρμοδιότητες των υπηρεσιών και σχετίζονται με την προστασία των ευάλωτων ομάδων.

Βάσει των συμπερασμάτων και εισηγήσεων των ανωτέρω συντονιστικών ομάδων, η  Γενική Γραμματεία και οι συναρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου δύνανται να ενεργοποιούν τεχνικές ομάδες εργασίας για την επεξεργασία εξειδικευμένων ζητημάτων. Οι ομάδες αυτές θα επικεντρώνονται, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών, στην τυποποίηση και θέσπιση πρότυπων διαδικασιών, καθώς και στη δημιουργία υποστηρικτικού υλικού για την ενιαία πλαισίωση των ευάλωτων προσώπων.

Στόχος 2: Συμμετοχή σε διεθνή fora και διεθνοποίηση των ζητημάτων ευαλωτότητας

Η ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας από μέρους της Γενικής Γραμματείας αποτελεί βασικό εργαλείο για την προώθηση της προστασίας των ευάλωτων προσώπων. Μέσω της συμμετοχής σε διεθνείς διεργασίες, η Γενική Γραμματεία θα επιδιώξει την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και τη συμβολή στη διαμόρφωση πολιτικών που αντικατοπτρίζουν τις ανάγκες των ευάλωτων ομάδων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Ταυτόχρονα, έμφαση θα δοθεί στη θεσμική συνηγορία, με σκοπό την ενίσχυση των πολιτικών και θεσμικών μηχανισμών που διασφαλίζουν την προστασία των ευάλωτων ατόμων, συμπεριλαμβανομένων αυτών που έχουν υποστεί βία και εκμετάλλευση.

Δράση 2.1: Συμμετοχή και ενίσχυση της παρουσίας της Γενικής Γραμματείας σε διεθνή fora και ομάδες εργασίας σχετικές με τα ζητήματα ευαλωτότητας

Στο πλαίσιο του συντονισμού και της ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των φορέων που εμπλέκονται στην προστασία των ευάλωτων προσώπων, καίριας σημασίας είναι η συμμετοχή της Γενικής Γραμματείας σε επίσημα όργανα, διεργασίες, διεθνή fora και ομάδες εργασίας που επεξεργάζονται ζητήματα ευαλωτότητας και καθορίζουν πολιτικές σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Μέσω της συμμετοχής σε αυτές τις διεργασίες επιδιώκεται η άμεση και συστηματική ενημέρωση της Γενικής Γραμματείας αναφορικά με τις διεθνείς εξελίξεις, τις αναδυόμενες προκλήσεις και τις τάσεις που διαμορφώνονται στον τομέα, καθώς και με τις αποφάσεις και τις πολιτικές που σχεδιάζονται ή υιοθετούνται σε διεθνές επίπεδο. Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία συμμετέχοντας στα εν λόγω όργανα, θα συντελέσει στην ανάδειξη ζητημάτων, κενών και προκλήσεων που εντοπίζονται κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, συμβάλλοντας στη ανάπτυξη λύσεων και καλών πρακτικών.

Στόχος 3: Ενίσχυση και ανάπτυξη συνεργασιών με φορείς που παρέχουν αρωγή στα θύματα εμπορίας ανθρώπων

Η Γενική Γραμματεία, δίνοντας έμφαση στην προστασία και την υποστήριξη των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων, ενισχύει τους υφιστάμενους θεσμούς που αφορούν την αρωγή και την προστασία τους, όπως είναι το Γραφείο του Εθνικού Εισηγητή για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (ΓΕΘΕΙΣ) που συντονίζει το Εθνικό Σύστημα Αναγνώρισης και Παραπομπής Θυμάτων Εμπορίας Ανθρώπων (ΕΜΑ) συμβάλλοντας ενεργά στην κατάρτιση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων και την Προστασία και Αρωγή των Θυμάτων 2025-2030. Παράλληλα, υποστηρίζει πρωτοβουλίες εμπλοκής επιζώντων και επιζωσών βίας και εκμετάλλευσης (survivors) στη χάραξη πολιτικών, όπως είναι η πρωτοβουλία του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) για τη δημιουργία ανοιχτής συμβουλευτικής επιτροπής επιζώντων και επιζωσών εμπορίας ανθρώπων. Στόχος είναι η ουσιαστική συμμετοχή τους στη χάραξη πολιτικών και η ενίσχυση της συνεργασίας με αρμόδιους φορείς για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του φαινομένου.

Δράση 3.1: Ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Αναγνώρισης και Παραπομπής Θυμάτων Εμπορίας Ανθρώπων (ΕΜΑ)

Η εν λόγω δράση αφορά τις επιμέρους πρωτοβουλίες της Γενικής Γραμματείας που αποσκοπούν στην πρόληψη του φαινομένου της εμπορίας ανθρώπων, στην προστασία των θυμάτων και στην αποτελεσματική δίωξη των δραστών, οι οποίες υλοποιούνται στο πλαίσιο του ΕΜΑ. Για τη δρομολόγηση των εν λόγω πρωτοβουλιών είναι καίριας σημασίας η ενίσχυση της συνεργασίας με το Γραφείο Εθνικού Εισηγητή (ΓΕΘΕΙΣ) και το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (EKKA), αρμόδιοι φορείς αντίστοιχα για την εποπτεία και διαχείριση του ΕΜΑ που συστάθηκε με την ΚΥΑ 30840/2016 (ΦΕΚ Β’ 3003/20-09-2016).

Δράση 3.2: Υποστήριξη στη δημιουργία ανοιχτής συμβουλευτικής επιτροπής ευάλωτων προσώπων/ επιζώντων και επιζωσών βίας και εκμετάλλευσης (survivors)

Σκοπός της δράσης είναι η υποστήριξη και συνεισφορά στον σχεδιασμό του πλαισίου συγκρότησης και λειτουργίας ενός συμβουλευτικού οργάνου στο πλαίσιο του ΕΜΑ, στα πρότυπα των Εθνικών Συμβουλίων Επιζώντων Εμπορίας Ανθρώπων (National Survivors of Trafficking Advisory Councils – NSTACs), σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).

Τα εν λόγω συμβουλευτικά όργανα απαρτίζονται από άτομα που έχουν επιβιώσει της εμπορίας ανθρώπων και είναι αναγνωρισμένοι επαγγελματίες με ενεργό δράση στο τομέα της καταπολέμησης αυτής. Σκοπός είναι η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του φαινομένου μέσα από – μεταξύ άλλων- τη συμπερίληψη των επιζώντων/επιζωσών βίας και εκμετάλλευσης στη λήψη αποφάσεων και την ενεργό συμμετοχή τους στην παροχή συμβουλευτικής σχετικά με τη νομοθεσία και τις πολιτικές για την αντιμετώπιση και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Τα εν λόγω πρόσωπα μέσα από τη εμπειρία και την εμπειρογνωμοσύνη τους μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στις εθνικές προσπάθειες αντιμετώπισης του φαινομένου.

Σκοπός 2: Ενίσχυση γνώσεων και ικανοτήτων φορέων και επαγγελματιών για την προστασία ευάλωτων προσώπων

Στόχος 1: Αμοιβαία τεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση εμπλεκόμενων φορέων και επαγγελματιών

Η ενίσχυση των ικανοτήτων των εμπλεκόμενων φορέων και των επαγγελματιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική ενάσκηση των αρμοδιοτήτων τους και την προστασία των ευάλωτων προσώπων. Η ανάπτυξη σύγχρονων εκπαιδευτικών εργαλείων, η δημιουργία ενός δικτύου συνεχούς εκμάθησης και ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, καθώς και η αξιοποίηση της τεχνολογίας για την παροχή στοχευμένης πληροφόρησης, συμβάλλουν καθοριστικά στη διασφάλιση ποιοτικών υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό, ο παρών στόχος περιλαμβάνει δράσεις που αποσκοπούν στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων και την οργάνωση ψηφιακών εργαλείων με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και της διατομεακής συνεργασίας.

Δράση 1.1: Ανάπτυξη ψηφιακής εργαλειοθήκης του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για ζητήματα ευαλωτότητας

Η συνδρομή της Γενικής Γραμματείας στην ανάπτυξη μιας ψηφιακής εργαλειοθήκης θα συμβάλει στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας και αποτελεσματικότητας τόσο του προσωπικού του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου όσο και των επαγγελματιών εν γένει που εμπλέκονται στην προστασία των ευάλωτων προσώπων. Η προτεινόμενη εργαλειοθήκη θα λειτουργήσει στη κεντρική ιστοσελίδα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και θα είναι προσβάσιμη σε όλους τους εργαζόμενους της πρώτης γραμμής και όχι μόνο, με σκοπό την παροχή ολοκληρωμένης πληροφόρησης και συνεχιζόμενης επιμόρφωσης. Η εργαλειοθήκη θα περιλαμβάνει πλήρες και επικαιροποιημένο θεσμικό πλαίσιο καθώς και σχετικό εκπαιδευτικό υλικό με θεματικές, όπως τον εντοπισμό και προσδιορισμό ειδικών αναγκών υποδοχής και ειδικών διαδικαστικών εγγυήσεων των ευάλωτων πληθυσμών, την εκτίμηση ευαλωτότητας, την διαχείριση υποθέσεων με ευαλωτότητες, την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου κλπ. Θα περιλαμβάνει επίσης κατευθυντήριες οδηγίες, εκθέσεις, μελέτες περιπτώσεων και συναφή έγγραφα (οδηγοί, εγχειρίδια), που ενισχύουν την κατανόηση και την εφαρμογή των προβλεπόμενων πρωτοκόλλων προστασίας.

Δράση 1.2: Ανάπτυξη πλάνου εκπαιδεύσεων για επαγγελματίες που εμπλέκονται στην προστασία ευάλωτων προσώπων

Το πλάνο αυτό στοχεύει στην ενδυνάμωση των δεξιοτήτων και της γνώσης επαγγελματιών πρώτης γραμμής, καθώς και άλλων εμπλεκόμενων υπηρεσιών που διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην έγκαιρη και αποτελεσματική προστασία των ευάλωτων προσώπων. Κατόπιν της χαρτογράφησης των αρμόδιων αρχών και εμπλεκόμενων φορέων και της εκτίμησης αναγκών σε επίπεδο εκπαιδεύσεων, η Γενική Γραμματεία, θα εκπονήσει σχετικό πλάνο εκπαιδεύσεων. Το πλάνο θα σχεδιαστεί και θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με τους εν λόγω φορείς και με τη συνδρομή διεθνών και ευρωπαϊκών οργανισμών, όπως τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA), καθώς και φορέων της Κοινωνίας των Πολιτών. Ενδεικτικοί φορείς και υπηρεσίες στους οποίους θα γίνουν οι σχετικές εκπαιδεύσεις είναι η Ελληνική Αστυνομία, το Λιμενικό Σώμα, ο πάροχος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης εντός των ΠΡΟΚΕΚΑ, τα ΚΕΜ και οι κοινωνικές υπηρεσίες των νοσοκομείων. Το πλάνο εκπαιδεύσεων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα καθώς θα συμβάλει στη δημιουργία ενός συνεκτικού και αποτελεσματικού δικτύου προστασίας για τα ευάλωτα άτομα, στη καθιέρωση κοινών προτύπων λειτουργίας και στην υιοθέτηση μιας ενιαίας προσέγγισης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων, σε πλήρη εναρμόνιση με τις βέλτιστες πρακτικές σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τα θέματα εκπαίδευσης θα εστιάσουν, ενδεικτικά, στα εξής ζητήματα:

• Εντοπισμός και αξιολόγηση ευαλωτότητας, σχεδίαση πλάνων παρέμβασης και παραπομπής σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.
• Διάφορες μορφές βίας (εμπορία ανθρώπων, βασανιστήρια, έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία) και διαχείριση θυμάτων.
• Δεξιότητες επικοινωνίας με ευάλωτους πολίτες, διαπολιτισμικά ζητήματα, θέματα φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού.

Σκοπός 3: Συλλογή, διαχείριση και αξιοποίηση δεδομένων που αφορούν ευάλωτα πρόσωπα

Στόχος 1: Αξιοποίηση και επέκταση υπαρχόντων πληροφοριακών συστημάτων για την καταγραφή, συλλογή και διαχείριση δεδομένων σχετικά με ευάλωτα πρόσωπα

Η χρήση ψηφιακών μέσων και ο ψηφιακός μετασχηματισμός των κρατικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, δημιουργεί νέες δυνατότητες για τη καταγραφή, ανάλυση και αξιοποίηση δεδομένων σχετικά με τον ευάλωτο πληθυσμό, με γνώμονα μια στοχευμένη και αποτελεσματική ανταπόκριση στις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες του. Οι δράσεις που ακολουθούν αποσκοπούν στην στρατηγική αξιοποίηση των δεδομένων, η οποία διέπεται από σαφείς αρχές, όπως η αναγκαιότητα, η αναλογικότητα και η προστασία των προσωπικών δεδομένων, στη διασφάλιση της διαφάνειας και της στοχευμένης υποστήριξης των ευάλωτων προσώπων.

Δράση 1.1: Αξιοποίηση των πληροφοριακών συστημάτων του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για τη συλλογή δεδομένων σχετικών με ευάλωτα πρόσωπα

Αποσκοπώντας στην αποτύπωση μιας  λεπτομερούς, ποσοτικής και ποιοτικής εικόνας σχετικά με το σύνολο των ευάλωτων προσώπων, των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και αναγκών τους καθώς και των προκλήσεων στο πλαίσιο προστασίας τους, ειδικά όσων διαβιούν σε αστεγία ή επισφαλή στέγαση, αλλά και όσων βρίσκονται υπό διοικητική κράτηση, η Γενική Γραμματεία θα αξιοποιήσει κάθε πρόσφορο μέσο και διαθέσιμο πόρο πληροφόρησης, για την ταχεία συλλογή δεδομένων.

Στο πλαίσιο αυτό, θα χρησιμοποιηθούν τα σχετικά στοιχεία που τηρούνται στα Πληροφοριακά Συστήματα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Πληροφορικής και Επικοινωνιών του Υπουργείου διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ευάλωτων προσώπων αλλά και την διαβαθμισμένη πρόσβαση σε αυτά.

Τα δεδομένα αυτά θα χρησιμοποιηθούν για:

α. την αποτύπωση σε πραγματικό χρόνο της κατάστασης του ευάλωτου πληθυσμού που υπάγεται στην αρμοδιότητα της Γενικής Γραμματείας ώστε να υπάρχει πλήρης και ακριβής εικόνα των αναγκών και των τάσεων,

β. τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση προγραμμάτων και πολιτικών προστασίας και υποστήριξης, διασφαλίζοντας ότι οι δράσεις ανταποκρίνονται στις ανάγκες του εν λόγω πληθυσμού

γ. την δημοσίευση στατιστικών στοιχείων, αναφορών και εκθέσεων που αφορούν τον ευάλωτο πληθυσμό, καθώς και την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας για τις δράσεις που υλοποιούνται,

δ. την αξιοποίηση τους σε όλα τα εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή fora, ως εργαλείο τεκμηριωμένης άσκησης πολιτικών σχετικά με την κατάσταση του ευάλωτου πληθυσμού στη χώρα και τις ακολουθούμενες πολιτικές,

ε. τη συμβολή στην ανάπτυξη εργαλείων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τους εμπλεκόμενους φορείς και προσωπικό, ενισχύοντας την κοινή επιχειρησιακή εικόνα και  ενιαία προσέγγιση στην διαχείριση σχετικών ζητημάτων και υποθέσεων.

Δράση 1.2: Δημοσίευση στατιστικών στοιχείων και περιοδικών αναφορών

Στο πλαίσιο της αξιοποίησης δεδομένων καθώς και της αποτύπωσης των εξελίξεων και δράσεων που σχετίζονται με τους ευάλωτους πολίτες τρίτων χωρών, η Γενική Γραμματεία σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Πληροφορικής και Επικοινωνιών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, θα δημοσιεύει στατιστικά στοιχεία και περιοδικές αναφορές, φροντίζοντας να αποτυπώνει μεταβολές καθώς και ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα. Οι αναφορές θα περιλαμβάνουν τη συστηματική παρακολούθηση των παραμέτρων που επηρεάζουν την κατάσταση των ευάλωτων πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, θα παρέχονται κρίσιμες πληροφορίες για τα ευάλωτα πρόσωπα, σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας, της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης.

Δράση 1.3: Σύνταξη ερευνητικών εκθέσεων ανάλυσης της υφιστάμενης κατάστασης αναφορικά με μορφές βίας κατά ευάλωτων προσώπων

Οι εκθέσεις θα εστιάζουν στις μορφές βίας που συναντώνται πιο συχνά στους ευάλωτους πολίτες τρίτων χωρών εντάσσοντας τη διάσταση της ευαλωτότητας ως παράγοντα που αυξάνει τον κίνδυνο έκθεσης και θυματοποίησης. Τα ευρήματα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέρος ενημερωτικού και εκπαιδευτικού υλικού, αλλά και ως δείκτες για την εκτίμηση αναγκών και τον σχεδιασμό ολοκληρωμένων προγραμμάτων προστασίας του πληθυσμού στόχου.

Δράση 1.4: Συμμετοχή στην ανάπτυξη και ενεργή συμμετοχή στο Παρατηρητήριο Μετανάστευσης και Ασύλου (ΠΜΑ)

Στο πλαίσιο του Ενοποιημένου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής για το 2025 και της εξειδίκευσης των στόχων του για το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η Γενική Γραμματεία θα συμμετέχει ενεργά στην δημιουργία του Παρατηρητηρίου Μετανάστευσης και Ασύλου (ΠΜΑ) με σκοπό την ανάδειξη ζητημάτων σχετικών με τα ευάλωτα πρόσωπα. Η σύσταση και λειτουργία του Παρατηρητηρίου αποτελεί μεταρρύθμιση η οποία αναμένεται να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη παρακολούθηση των μεταναστευτικών ροών, μέσω της συλλογής των απαραίτητων δεδομένων.

Στόχος 2: Ενίσχυση μηχανισμών παρακολούθησης, αξιολόγησης και ανατροφοδότησης των προγραμμάτων και δράσεων που υλοποιούνται

Για την περαιτέρω διασφάλιση της ποιότητας των παρεμβάσεων και των παρεχόμενων υπηρεσιών, την κάλυψη των αναγκών των ευάλωτων προσώπων και την αποτελεσματική χρήση των πόρων, απαιτείται η ανάπτυξη εργαλείων παρακολούθησης και ανατροφοδότησης των δράσεων των αρμόδιων φορέων. Στο πλαίσιο αυτό, η διυπηρεσιακή συντονιστική επιτροπή θα ορίσει θεματική τεχνική επιτροπή για τη δημιουργία και υλοποίηση των σχετικών εργαλείων και μηχανισμών μέσω κοινών ασκήσεων.

Παράλληλα, θα θεσπιστεί μηχανισμός ανατροφοδότησης από ευάλωτα πρόσωπα, μέσω του οποίου τα ευάλωτα πρόσωπα θα μπορούν να παρέχουν σχόλια και παρατηρήσεις σχετικά με τις δράσεις που τους αφορούν. Ο μηχανισμός θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες και ιδιαιτερότητες διαφορετικών ομάδων, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, όπως η ηλικία, το φύλο και άλλα χαρακτηριστικά, ώστε να διασφαλίζεται η συμπερίληψη και η ισότιμη συμμετοχή τους στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των δράσεων. Η λειτουργία του μηχανισμού θα συνοδεύεται από ρητές εγγυήσεις εμπιστευτικότητας και ανωνυμίας.

Δράση 2.1: Ανάπτυξη εργαλείου για παρακολούθηση συνθηκών, υπηρεσιών και εγγυήσεων στις δομές υπό την αρμοδιότητα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο

Η Γενική Γραμματεία θα συγκεντρώσει τα υπάρχοντα εργαλεία, τις προτυποποιημένες διαδικασίες εντοπισμού και αξιολόγησης ευαλωτότητας και τους σχετικούς δείκτες που θα αναπτυχθούν μέσα από τις δράσεις που περιγράφονται στον Πυλώνα Ι και ΙΙ. Παράλληλα, θα συστηματοποιήσει τις προβλέψεις του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και του  Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο εξετάζοντας πώς αυτές ενημερώνουν το φάσμα των υπηρεσιών και δράσεων. Ακολούθως, σε συνεργασία με την ΓΓΥΑΑ και τους φορείς της συντονιστικής επιτροπής θα καταρτιστεί διευρυμένος και προσαρμοσμένoς ανά δομή, τοποθεσία και τύπο υπηρεσίας, μηχανισμός παρακολούθησης, αξιοποιώντας και εμπλουτίζοντας τα υπάρχοντα εργαλεία και καλές πρακτικές για την παρακολούθηση, εποπτεία και αξιολόγηση όλων των υπηρεσιών και δράσεων που απευθύνονται στα ευάλωτα πρόσωπα.

Ο μηχανισμός θα υποστηρίζει τις διαδικασίες της ΓΓΥΑΑ στις δομές υποδοχής αρμοδιότητας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου (ΚΥΤ/ΚΕΔ και ΕΔΠΦΑΑ) και θα διασφαλίζει την εναρμόνιση του συνόλου των εξειδικευμένων προγραμμάτων φιλοξενίας ευάλωτων προσώπων με τα πρότυπα ποιότητας που θα αναπτυχθούν. Για τη βέλτιστη εφαρμογή, απαιτείται η συνεργασία των συμβαλλόμενων φορέων, ενώ θα αναπτυχθεί ειδική διαδικασία υποστήριξης και παρακολούθησης της προόδου αυτών προς την πλήρη εναρμόνισή τους με τα πρότυπα.

Ενδεικτικά, ο μηχανισμός θα περιλαμβάνει τις παρακάτω συνιστώσες:

• Ανάπτυξη εργαλείου αξιολόγησης και επιτόπιας συλλογής δεδομένων.
• Τακτικές ή/και έκτακτες επισκέψεις στις δομές και στους χώρους φιλοξενίας.
• Ανάπτυξη εργαλείων ανατροφοδότησης (π.χ. ομάδες εστιασμένης συζήτησης, ερωτηματολόγια) που θα χρησιμοποιούνται από τους επαγγελματίες για τη συλλογή παρατηρήσεων και σχολίων από τους ωφελούμενους.
• Σύνταξη αναφορών και διαμοιρασμός σχολίων με τους εμπλεκόμενους φορείς.

Δράση 2.2: Δημιουργία μηχανισμού ανατροφοδότησης από ευάλωτα πρόσωπα

Για την περαιτέρω διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και ποιότητας των προγραμμάτων, δράσεων και σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων, είναι κρίσιμη η συμμετοχή και η ανατροφοδότηση των ίδιων των ευάλωτων προσώπων. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται πως ο σχεδιασμός ανταποκρίνεται στα συμφέροντα και δικαιώματα του πληθυσμού-στόχου, καλύπτει υπάρχουσες και εντοπίζει αναδυόμενες ανάγκες, ενώ παρέχεται η δυνατότητα στους λήπτες των υπηρεσιών να συμμετέχουν σε διάλογο σχετικά με τα θέματα που τους αφορούν και να υποβάλουν προτάσεις που θα διευκολύνουν την αντιμετώπιση προκλήσεων και  ζητημάτων που ανακύπτουν.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Γενική Γραμματεία σε συνεργασία με την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή/και άλλες κατά περίπτωση αρμόδιες αρχές και φορείς, θα διαμορφώσει ένα μηχανισμό ανατροφοδότησης που θα καλύπτει πρόσβαση σε υπηρεσίες, δικαιώματα, παροχές, συνθήκες υποδοχής, τις υπάρχουσες ανάγκες καθώς και την ανάδυση νέων, τα προτεινόμενα πεδία προσαρμογής και αναδιαμόρφωσης των δράσεων. Ο μηχανισμός θα απευθύνεται οριζόντια στους ευάλωτους πολίτες τρίτων χωρών και ανιθαγενείς, είτε διαμένουν εντός είτε εκτός δομών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, καθώς και σε όσους εντάσσονται σε  άλλα εξειδικευμένα στεγαστικά προγράμματα για ευάλωτα πρόσωπα.