ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 181
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος Μέρους είναι η αναμόρφωση των διατάξεων, με τις οποίες είχε ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία η Οδηγία (ΕΚ) 2001/55 του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2001, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων και μέτρα για τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ κρατών μελών, όσον αφορά την υποδοχή και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής αυτών των ατόμων (L 212 της 7.8.2001).
Άρθρο 182
Ορισμοί
(Άρθρο 2 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
Για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Μέρους, νοούνται ως:
α) «άδεια διαμονής», άδεια που εκδίδεται από τις ελληνικές αρχές, υπό τη μορφή ενιαίου τύπου όπως καθορίζεται στον Κανονισμό (ΕΚ) 1030/2002 του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2002 για την καθιέρωση αδειών διαμονής ενιαίου τύπου για τους υπηκόους τρίτων χωρών (L 157 της 15.6.2002), με εξαίρεση όσες εκδίδονται σύμφωνα με την υπ’ αρ. 172172/24.3.2022 απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου «Διαδικασία χορήγησης Άδειας Διαμονής Προσωρινής Προστασίας στους δικαιούχους προσωρινής προστασίας» (Β΄ 1462) σε πρόσωπα που απολαύουν προσωρινής προστασίας δυνάμει της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2022/382 του Συμβουλίου της 4ης Μαρτίου 2022 που διαπιστώνει την ύπαρξη μαζικής εισροής εκτοπισθέντων από την Ουκρανία κατά την έννοια του άρθρου 5 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 και έχει ως αποτέλεσμα την εφαρμογή προσωρινής προστασίας (L 71 της 4.3.2022), τυχόν μελλοντικών τροποποιήσεων αυτής και τυχόν επεκτάσεων της εν λόγω προσωρινής προστασίας. Η άδεια διαμονής επιτρέπει σε υπήκοο τρίτης χώρας ή ανιθαγενή τη διαμονή του στην ελληνική επικράτεια,
β) «αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας», η αίτηση παροχής προστασίας από κράτος μέλος που υποβάλλει υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ότι αιτείται καθεστώς πρόσφυγα ή καθεστώς επικουρικής προστασίας,
γ) «αιτών», ο υπήκοος τρίτης χώρας ή ο ανιθαγενής, ο οποίος έχει υποβάλει αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας, για την οποία δεν έχει ακόμη ληφθεί τελεσίδικη απόφαση,
δ) «ασυνόδευτος ανήλικος», ο ανήλικος, ο οποίος εισέρχεται στην ελληνική επικράτεια χωρίς να συνοδεύεται από πρόσωπο που ασκεί τη γονική του μέριμνα ή την επιμέλειά του και για όσο χρόνο η άσκηση των καθηκόντων αυτών δεν έχει ανατεθεί σε κάποιο άλλο πρόσωπο, σύμφωνα με τον νόμο, συμπεριλαμβανομένου του ανηλίκου που παύει να συνοδεύεται μετά την είσοδό του στην Ελλάδα, του χωρισμένου ανηλίκου της περ. ιδ) του παρόντος, καθώς και του ανηλίκου που, κατά την παραμονή του στην ελληνική επικράτεια, για λόγους πραγματικούς ή νομικούς δεν ασκείται η γονική του μέριμνα,
ε) «διαμένων», o υπήκοος τρίτης χώρας, ο οποίος απολαύει προσωρινής προστασίας, σύμφωνα με την Απόφαση του Συμβουλίου της παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 και ο οποίος επιθυμεί να καλέσει μέλη της οικογένειάς του,
στ) «διεθνής προστασία», το καθεστώς πρόσφυγα ή το καθεστώς επικουρικής προστασίας,
ζ) «εκτοπισθέντες», οι υπήκοοι τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς, οι οποίοι υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα ή την περιοχή καταγωγής τους, ή έφυγαν, υποβοηθούμενοι μέσω προγράμματος εκκένωσης, ιδίως κατόπιν έκκλησης διεθνών οργανισμών και των οποίων ο επαναπατρισμός υπό ασφαλείς και σταθερές συνθήκες είναι αδύνατος λόγω της επικρατούσας σε αυτή τη χώρα κατάστασης, οι οποίοι ενδεχομένως εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 (L της 22.5.2024) ή άλλων διεθνών ή εθνικών πράξεων που παρέχουν διεθνή προστασία και ιδιαίτερα:
ζα) άτομα, τα οποία εγκατέλειψαν ζώνες ενόπλων συγκρούσεων ή ενδημικής βίας,
ζβ) άτομα που αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο ή έχουν υπάρξει θύματα συστηματικών ή γενικευμένων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους,
η) «καθεστώς επικουρικής προστασίας», η αναγνώριση από τις ελληνικές αρχές υπηκόου τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς ως προσώπου που δικαιούται επικουρική προστασία,
θ) «καθεστώς πρόσφυγα», η αναγνώριση από τις ελληνικές αρχές υπηκόου τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς ως πρόσφυγα,
ι) «μαζική εισροή», η άφιξη σημαντικού αριθμού εκτοπισθέντων, οι οποίοι προέρχονται από καθορισμένη χώρα ή γεωγραφική ζώνη, ανεξαρτήτως του εάν η άφιξή τους υπήρξε αυθόρμητη ή υποβοηθούμενη, όπως μέσω προγράμματος εκκένωσης,
ια) «προσωρινή προστασία», μία διαδικασία με έκτακτο χαρακτήρα που εξασφαλίζει, σε περίπτωση μαζικής εισροής ή εάν επίκειται μαζική εισροή εκτοπισθέντων από τρίτες χώρες, οι οποίοι δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους, άμεση και προσωρινή προστασία σε αυτά τα άτομα, ιδίως εάν υπάρχει κίνδυνος το σύστημα ασύλου να μην μπορεί να αντιμετωπίσει αυτήν την εισροή χωρίς αρνητικές συνέπειες για την καλή λειτουργία του, το συμφέρον των ενδιαφερομένων ατόμων και το συμφέρον άλλων ατόμων που ζητούν προστασία,
ιβ) «πρόσφυγας», ο υπήκοος τρίτης χώρας, ο οποίος, συνεπεία βάσιμου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, ιθαγένειας, πολιτικών πεποιθήσεων ή συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα, ευρίσκεται εκτός της χώρας της ιθαγένειάς του και δεν είναι σε θέση ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν επιθυμεί να θέσει εαυτόν υπό την προστασία της εν λόγω χώρας ή ο ανιθαγενής, ο οποίος, ευρισκόμενος εκτός της χώρας της προηγούμενης συνήθους διαμονής του για τους ίδιους αναφερθέντες λόγους, δεν είναι σε θέση ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν επιθυμεί να επιστρέψει σε αυτήν και στον οποίο δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 12 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347,
ιγ) «πρόσωπο που δικαιούται επικουρική προστασία», ο υπήκοος τρίτης χώρας ή ο ανιθαγενής που δεν πληροί τις προϋποθέσεις για να αναγνωρισθεί ως πρόσφυγας, αλλά σε σχέση με τον οποίο υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν το εν λόγω πρόσωπο επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του ή, στην περίπτωση ανιθαγενούς, στη χώρα της προηγούμενης συνήθους διαμονής του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη, όπως ορίζεται στο άρθρο 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, και στον οποίο δεν έχουν εφαρμογή οι παρ. 1 και 2 του άρθρου 17 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 και ο οποίος δεν δύναται ή, λόγω του κινδύνου αυτού, δεν επιθυμεί να θέσει εαυτόν υπό την προστασία της εν λόγω χώρας,
ιδ) «χωρισμένος από την οικογένειά του ανήλικος» ή «χωρισμένος ανήλικος», ο ανήλικος, ο οποίος φθάνει στην Ελλάδα χωρίς να συνοδεύεται από πρόσωπο που ασκεί τη γονική του μέριμνα ή από άλλο πρόσωπο, στο οποίο αυτή έχει ανατεθεί σύμφωνα με τον νόμο, αλλά συνοδεύεται από ενήλικο συγγενή που ασκεί στην πράξη τη φροντίδα του.
Άρθρο 183
Γενικές ρυθμίσεις προσωρινής προστασίας
(Άρθρο 3 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Η προσωρινή προστασία δεν προδικάζει την αναγνώριση καθεστώτος διεθνούς προστασίας δυνάμει του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.
2. Κατά την εφαρμογή της προσωρινής προστασίας γίνονται σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες, καθώς και οι υποχρεώσεις της Χώρας, όσον αφορά τη μη επαναπροώθηση.
3. Κατά την εφαρμογή της προσωρινής προστασίας λαμβάνεται δεόντως υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου.
4. Οι διατάξεις του παρόντος Μέρους δεν εφαρμόζονται στα άτομα που είχαν γίνει δεκτά με βάση καθεστώς προσωρινής προστασίας πριν από την έναρξη ισχύος της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 του Συμβουλίου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Άρθρο 184
Διάρκεια προσωρινής προστασίας
(Άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 186 του παρόντος, η διάρκεια της προσωρινής προστασίας ανέρχεται σε ένα (1) έτος. Η προσωρινή προστασία, εάν δεν λήξει με απόφαση του Συμβουλίου της παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ, παρατείνεται αυτοδικαίως κατά περιόδους έξι (6) μηνών, για ένα (1) ακόμη έτος κατ’ ανώτατο όριο.
2. Η προσωρινή προστασία παρατείνεται για ένα (1) ακόμη έτος, εάν ληφθεί Απόφαση του Συμβουλίου, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ.
Άρθρο 185
Διαπίστωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων
(Άρθρο 5 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Η ύπαρξη μαζικής εισροής εκτοπισθέντων διαπιστώνεται με απόφαση του Συμβουλίου, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ.
2. Η απόφαση του Συμβουλίου της παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 έχει ως αποτέλεσμα την εφαρμογή της προσωρινής προστασίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους, για τους εκτοπισθέντες, τους οποίους αφορά.
3. Με μέριμνα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου μπορεί να υποβληθεί προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αίτηση για την έκδοση απόφασης του Συμβουλίου σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ. Η αίτηση αυτή περιλαμβάνει τουλάχιστον:
α) περιγραφή των ειδικών ομάδων ατόμων, στα οποία θα εφαρμοστεί η προσωρινή προστασία,
β) την ημερομηνία έναρξης ισχύος της προσωρινής προστασίας και
γ) εκτίμηση του μεγέθους των μετακινήσεων των εκτοπισθέντων.
Άρθρο 186
Λήξη προσωρινής προστασίας
(Άρθρο 6 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Η προσωρινή προστασία λήγει:
α) όταν συμπληρώνεται η κατά το άρθρο 184 μέγιστη διάρκεια ή
β) οποτεδήποτε, με απόφαση του Συμβουλίου, σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 6 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ.
2. Με μέριμνα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, εφόσον συντρέχουν οι προς τούτο όροι και προϋποθέσεις, μπορεί να υποβληθεί προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αίτηση για την έκδοση απόφασης του Συμβουλίου, σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 6 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ.
Άρθρο 187
Επέκταση της προσωρινής προστασίας
(Άρθρο 7 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, το καθεστώς της προσωρινής προστασίας μπορεί να επεκταθεί συμπληρωματικά και σε άλλες κατηγορίες εκτοπισθέντων, πέραν αυτών που περιλαμβάνονται στην απόφαση του Συμβουλίου της παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ, οι οποίοι έχουν εκτοπισθεί για τους ίδιους λόγους και από την ίδια χώρα ή περιοχή καταγωγής. Στην περίπτωση αυτή, η απόφαση κοινοποιείται άμεσα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή.
2. Κατά την επέκταση της προσωρινής προστασίας με την απόφαση της παρ. 1 δεν εφαρμόζονται τα άρθρα 204, 205 και 207, εξαιρουμένης της διαρθρωτικής στήριξης από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Άρθρο 188
Άδεια διαμονής
(Άρθρο 8 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Στους δικαιούχους προσωρινής προστασίας και για όσο διάστημα τελούν στην κατάσταση αυτή, χορηγείται ατελώς άδεια διαμονής. Οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, στην αγορά εργασίας και στην κοινωνική ασφάλιση σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Αρμόδια υπηρεσία χορήγησης των αδειών διαμονής ορίζεται η Υπηρεσία Ασύλου. Η άδεια διαμονής ακυρώνεται, εφόσον ο κάτοχός της αποκτήσει άδεια διαμονής από άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
2. Στα άτομα που γίνονται δεκτά να εισέλθουν στην Ελλάδα με σκοπό την παροχή προσωρινής προστασίας παρέχεται κάθε αναγκαία διευκόλυνση για την απόκτηση θεώρησης εισόδου, στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η θεώρηση διέλευσης. Η χορήγηση των θεωρήσεων γίνεται ατελώς.
Άρθρο 189
Ενημέρωση δικαιούχων προσωρινής προστασίας
(Άρθρο 9 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Με μέριμνα της Υπηρεσίας Ασύλου παρέχεται στους δικαιούχους προσωρινής προστασίας έγγραφη ενημέρωση σε γλώσσα κατανοητή από αυτούς σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους κατά τον χρόνο που τελούν υπό το καθεστώς αυτό. Οι πληροφορίες πρέπει να γίνονται κατανοητές από τους ανηλίκους ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά τους.
2. Στην περίπτωση των ασυνόδευτων ή χωρισμένων ανηλίκων, η ενημέρωσή τους παρέχεται σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας κατά τρόπο φιλικό προς τους ανηλίκους και προσαρμοσμένο στην ηλικία, την ωριμότητα, τη γλωσσική ικανότητα και τις ειδικές ανάγκες τους.
Άρθρο 190
Καταχώριση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
(Άρθρο 10 Οδηγίας 2001/55/ΕΚ)
1. Για την αποτελεσματική εφαρμογή της απόφασης της παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 η Υπηρεσία Ασύλου καταχωρίζει για κάθε δικαιούχο προσωρινής προστασίας τα εξής δεδομένα:
α) ονοματεπώνυμο
β) ιθαγένεια,
γ) ημερομηνία γέννησης,
δ) τόπο γέννησης,
ε) οικογενειακή κατάσταση και
στ) οικογενειακό δεσμό.
2. Για τα πρόσωπα που απολαύουν προσωρινής προστασίας λαμβάνονται και καταχωρίζονται βιομετρικά δεδομένα σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1358 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Μαΐου 2024 σχετικά με τη θέσπιση του «Eurodac» για την αντιπαραβολή βιομετρικών δεδομένων προκειμένου να εφαρμόζονται αποτελεσματικά οι κανονισμοί (ΕΕ) 2024/1351 και (ΕΕ) 2024/1350 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και η οδηγία 2001/55/ΕΚ του Συμβουλίου και να ταυτοποιούνται οι παρανόμως διαμένοντες υπήκοοι τρίτων χωρών και οι ανιθαγενείς και σχετικά με αιτήσεις αντιπαραβολής με τα δεδομένα Eurodac που υποβάλλουν οι αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών και η Ευρωπόλ για σκοπούς επιβολής του νόμου, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2018/1240 και (ΕΕ) 2019/818 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 603/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (L της 22.5.2024), τηρουμένης της εξαίρεσης της παρ. 3 του άρθρου 63 του Κανονισμού.
3. Τα δεδομένα τηρούνται σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (L 119 της 4.5.2016) και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137).
Άρθρο 191
Επανεισδοχή δικαιούχων προσωρινής προστασίας
(Άρθρο 11 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Άτομο το οποίο απολαύει προσωρινής προστασίας στην Ελλάδα και επιχειρεί να εισέλθει παράνομα ή παραμένει παράνομα στο έδαφος άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διάρκεια ισχύος της απόφασης που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 γίνεται δεκτό εκ νέου στην ελληνική επικράτεια και συνεχίζει να υπάγεται στο ίδιο καθεστώς.
2. Εάν άτομο που απολαύει προσωρινής προστασίας σε άλλο κράτος μέλος διαπιστώνεται ότι επιχειρεί να εισέλθει παράνομα ή παραμένει παράνομα στην ελληνική επικράτεια κατά τη διάρκεια ισχύος της απόφασης που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ, υποχρεούται να επιστρέψει στο εν λόγω κράτος.
Άρθρο 192
Εργασία και επαγγελματική κατάρτιση
(Άρθρο 12 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Η άδεια διαμονής που χορηγείται σε άτομο που απολαύει προσωρινής προστασίας επέχει και θέση άδειας εργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια της προσωρινής προστασίας. Η εν λόγω άδεια εργασίας παρέχει το δικαίωμα άσκησης μισθωτής ή ανεξάρτητης επαγγελματικής δραστηριότητας, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, καθώς και δικαίωμα συμμετοχής σε εκπαιδευτικά προγράμματα ενηλίκων, προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης ή πρακτικής εξάσκησης.
2. Η ισχύουσα νομοθεσία για την αμοιβή, την πρόσβαση στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και τους όρους ή ειδικότερες προϋποθέσεις, όσον αφορά τη μισθωτή ή ανεξάρτητη δραστηριότητα, εφαρμόζεται και για τα άτομα που απολαύουν προσωρινής προστασίας.
Άρθρο 193
Κέντρα φιλοξενίας, κοινωνική βοήθεια και ιατρική περίθαλψη
(Άρθρο 13 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Τα άτομα που απολαύουν προσωρινής προστασίας έχουν δικαίωμα διαμονής σε Δομές Φιλοξενίας που λειτουργούν με μέριμνα και ευθύνη του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με την επιφύλαξη του άρθρου 196.
2. Εάν οι ως άνω φιλοξενούμενοι στις δομές φιλοξενίας δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους για τη συντήρησή τους, με μέριμνα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου τους παρέχονται σίτιση, ρουχισμός και κάθε άλλη δυνατή κοινωνική συνδρομή.
3. Στα φιλοξενούμενα άτομα της παρ. 2 παρέχεται η απαραίτητη ιατρική περίθαλψη, η οποία περιλαμβάνει την παροχή πρώτων βοηθειών και την αναγκαία θεραπεία ασθενειών.
4. Σε άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες, όπως βρέφη, ηλικιωμένοι, ασυνόδευτοι ανήλικοι, ασθενείς, τραυματίες, άτομα με αναπηρία, καθώς και άτομα που έχουν υποστεί βασανιστήρια, βιασμούς ή άλλες σοβαρές μορφές ψυχικής, σωματικής ή σεξουαλικής βίας, παρέχεται πρόσβαση σε κάθε αναγκαία υποστήριξη, ιατρική ή άλλη, κατά προτεραιότητα.
5. Όταν τα άτομα που απολαύουν προσωρινής προστασίας ασκούν μισθωτή ή ανεξάρτητη δραστηριότητα, λαμβάνεται υπόψη, κατά τον καθορισμό του επιπέδου της προβλεπόμενης βοήθειας, η ικανότητά τους να συμβάλλουν στις ανάγκες τους.
Άρθρο 194
Εκπαίδευση
(Άρθρο 14 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
Οι ανήλικοι που απολαύουν προσωρινής προστασίας εντάσσονται στη δίχρονη προσχολική εκπαίδευση και στις μονάδες παροχής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος με τους όρους που ισχύουν για τους Έλληνες πολίτες.
Άρθρο 195
Διατήρηση της οικογενειακής ενότητας
(Άρθρο 15 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, στις περιπτώσεις των οικογενειών που υπήρχαν στη χώρα καταγωγής και χωρίστηκαν λόγω των συνθηκών μαζικής εισροής, θεωρούνται ως τμήμα της οικογένειας του διαμένοντος:
α) ο σύζυγος του διαμένοντος ή το άτομο, με το οποίο ο διαμένων συμβιώνει σε ελεύθερη ένωση στο πλαίσιο σταθερής σχέσης δεόντως αποδεδειγμένης, τα ανήλικα άγαμα τέκνα του διαμένοντος ή του συζύγου του, χωρίς διάκριση ως προς τα γεννηθέντα από ή χωρίς γάμο ή τα εκ υιοθεσίας και
β) άλλοι συγγενείς α΄ και β΄ βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας που ζούσαν μαζί ως τμήμα της οικογένειας κατά τη χρονική στιγμή των γεγονότων που οδήγησαν στη μαζική εισροή και που συντηρούνταν πλήρως ή κυρίως από τον διαμένοντα κατά τη στιγμή αυτή.
2. Εάν τα χωρισμένα μέλη της οικογένειας της περ. α) της παρ. 1 απολαύουν προσωρινής προστασίας σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Υπηρεσία Ασύλου προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες προς την αρμόδια αρχή του οικείου κράτους για την επίτευξη της οικογενειακής ενότητας των διαμενόντων στην Ελλάδα δικαιούχων με τα ως άνω μέλη της οικογένειάς τους, αφού ληφθεί υπόψη η επιθυμία όλων των μελών της οικογένειας.
3. Η Υπηρεσία Ασύλου προβαίνει στις αναγκαίες ενέργειες για την επίτευξη της οικογενειακής ενότητας προσώπων που διαμένουν στην Ελλάδα με τα χωρισμένα μέλη της οικογένειας της περ. α) της παρ. 1, τα οποία δεν ευρίσκονται σε άλλο κράτος μέλος και χρήζουν προσωρινής προστασίας.
4. Κατά την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, λαμβάνεται πάντοτε υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου.
5. Για την επιλογή του κράτους μέλους, στο οποίο θα πραγματοποιηθεί η επανένωση, λαμβάνονται υπόψη και όσα προβλέπονται στα άρθρα 205 και 207.
6. Στα μέλη οικογένειας που εισέρχονται στην Ελλάδα στο πλαίσιο της διατήρησης της οικογενειακής ενότητας, χορηγείται άδεια διαμονής κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 188. Στα μέλη της οικογένειας που μεταφέρονται σε άλλο κράτος μέλος στο πλαίσιο διατήρησης της οικογενειακής ενότητας, ακυρώνεται η άδεια διαμονής και παύουν οι υποχρεώσεις της Ελλάδας ως προς την προσωρινή προστασία των ατόμων αυτών.
7. Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου η Ελλάδα συνεργάζεται με τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, όπου αυτό απαιτείται.
8. Μετά από σχετική αίτηση άλλου κράτους μέλους στο πλαίσιο διατήρησης της οικογενειακής ενότητας δικαιούχου προσωρινής προστασίας, παρέχονται όσες πληροφορίες κρίνονται αναγκαίες από εκείνες που περιλαμβάνονται σε:
α) δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα (όνομα, ιθαγένεια, ημερομηνία και τόπος γέννησης, οικογενειακή κατάσταση, οικογενειακός δεσμός),
β) έγγραφα ταυτότητας και ταξιδιωτικά έγγραφα,
γ) έγγραφα που αποδεικνύουν την ύπαρξη οικογενειακού δεσμού (πιστοποιητικό γάμου, πιστοποιητικό γέννησης, πιστοποιητικό υιοθεσίας),
δ) άλλα έγγραφα ή δεδομένα που είναι σημαντικά για τον καθορισμό της ταυτότητας του ατόμου ή του οικογενειακού δεσμού,
ε) άδειες διαμονής, θεωρήσεις ή αποφάσεις απόρριψης αίτησης άδειας διαμονής του ατόμου, που έχουν εκδοθεί από την Ελλάδα, καθώς και έγγραφα, στα οποία βασίστηκαν.
στ) εκκρεμείς αιτήσεις άδειας διαμονής ή θεώρησης, με αναφορά στο στάδιο, στο οποίο ευρίσκεται η διεκπεραίωση των αιτήσεων αυτών.
Η Υπηρεσία Ασύλου δύναται να αιτείται την παροχή των ως άνω πληροφοριών από άλλο κράτος μέλος.
9. Από την εφαρμογή του παρόντος άρθρου δεν θίγονται διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας σχετικά με την οικογενειακή επανένωση άλλων κατηγοριών αλλοδαπών.
Άρθρο 196
Ασυνόδευτοι και χωρισμένοι ανήλικοι
(Άρθρο 16 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Εάν δικαιούχοι προσωρινής προστασίας είναι ασυνόδευτοι ή χωρισμένοι ανήλικοι, η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας εξασφαλίζει το συντομότερο δυνατόν την εκπροσώπησή τους σύμφωνα με τα άρθρα 56 έως 77 περί Εθνικού Συστήματος Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων.
2. Κατά τη διάρκεια της προσωρινής προστασίας, οι ασυνόδευτοι ή χωρισμένοι από την οικογένειά τους ανήλικοι ανατίθενται:
α) στον ενήλικο συγγενή ή οικείο τους, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 86, με την επιφύλαξη της περ. ε) της παρούσας,
β) σε ανάδοχη οικογένεια,
γ) σε δομές μακροχρόνιας ή επείγουσας φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας,
δ) σε άλλους κατάλληλους χώρους για ανηλίκους,
ε) σε ενήλικο πρόσωπο που ανέλαβε την επιμέλειά τους κατά την εγκατάλειψη της χώρας καταγωγής με επίσημη διαδικασία του κράτους αυτού.
3. Στην περ. ε) της παρ. 2, εφόσον το κράτος προέλευσης είναι μέλος της Σύμβασης της Χάγης του 1996 σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση, την εκτέλεση και τη συνεργασία ως προς τη γονική ευθύνη και τα μέτρα προστασίας των παιδιών, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4020/2011 (Α’ 217), και προσκομίζονται τα σχετικά έγγραφα, των οποίων η γνησιότητα επιβεβαιώνεται από τις ελληνικές αρχές ή από τις προξενικές αρχές της χώρας προέλευσης και τα οποία είναι μεταφρασμένα στην ελληνική γλώσσα, το πρόσωπο αυτό ασκεί και την εκπροσώπηση του ανηλίκου κατά την παραμονή τους στην Ελλάδα, κατ’ εξαίρεση των οριζόμενων στην παρ. 1. Τα έγγραφα που προσκομίζει το ενήλικο πρόσωπο κατά το πρώτο εδάφιο κοινοποιούνται στην κατά τόπο αρμόδια Εισαγγελία Ανηλίκων ή Πρωτοδικών και την κοινωνική υπηρεσία του οικείου Δήμου που διαμένουν.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Άρθρο 197
Υποβολή αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας
(Άρθρο 17 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας δύνανται να υποβάλουν αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας, τηρουμένων των σχετικών διατάξεων.
2. Αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας, η οποία έχει υποβληθεί ενώπιον των ελληνικών αρχών από δικαιούχο προσωρινής προστασίας και δεν έχει εξεταστεί έως το τέλος της περιόδου της προσωρινής προστασίας, ολοκληρώνεται μετά το τέλος της περιόδου αυτής.
Άρθρο 198
Υπεύθυνο κράτος μέλος
(Άρθρο 18 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
Για την εξέταση αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας εφαρμόζονται τα κριτήρια και οι μηχανισμοί για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο, όπως προβλέπονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1351. Ειδικότερα, αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται από άτομο που απολαύει προσωρινής προστασίας εξετάζεται υποχρεωτικά από την Ελλάδα, στην περίπτωση που αποδέχθηκε τη μεταφορά του ατόμου αυτού στο έδαφός της.
Άρθρο 199
Σχέση με καθεστώς διεθνούς προστασίας
(Άρθρο 19 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Το καθεστώς της προσωρινής προστασίας είναι ανεξάρτητο από εκείνο του αιτούντος διεθνή προστασία, όταν εξετάζεται η σχετική αίτηση.
2. Σε περίπτωση τελεσίδικης απόρριψης της αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας, με την επιφύλαξη των περιπτώσεων αποκλεισμού του άρθρου 208, δικαιούχος προσωρινής προστασίας εξακολουθεί να απολαύει προσωρινής προστασίας για το υπολειπόμενο διάστημα αυτής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Άρθρο 200
Εφαρμογή εθνικής νομοθεσίας περί αλλοδαπών
(Άρθρο 20 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
Μετά τη λήξη του καθεστώτος προσωρινής προστασίας εφαρμόζονται, με την επιφύλαξη των άρθρων 201, 202 και 203, οι γενικές διατάξεις περί αλλοδαπών.
Άρθρο 201
Εκούσιος επαναπατρισμός
(Άρθρο 21 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας ή τα άτομα, των οποίων η προστασία αυτή έληξε, έχουν δικαίωμα εκούσιου επαναπατρισμού, ο οποίος γίνεται με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Για τον σκοπό αυτό, στα άτομα αυτά μπορεί να παρέχεται διοικητική στήριξη και συνδρομή. Η συνδρομή περιλαμβάνει πλήρη ενημέρωση για τις συνέπειες του επαναπατρισμού και μπορεί να περιλαμβάνει τη δυνατότητα πραγματοποίησης διερευνητικών επισκέψεων στη χώρα καταγωγής.
2. Εάν, μετά την άσκηση δικαιώματος για εκούσιο επαναπατρισμό ατόμων που είχαν τύχει προσωρινής προστασίας στην Ελλάδα, υποβληθεί αίτημα επανεισόδου αυτών, το εν λόγω αίτημα γίνεται δεκτό με απόφαση του Προϊσταμένου του αρμόδιου Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου ή Αυτοτελούς Κλιμακίου Ασύλου, εφόσον τούτο επιβάλλεται από τις συνθήκες που επικρατούν στη χώρα καταγωγής και η προσωρινή προστασία δεν έχει λήξει.
3. Κατ’ εξαίρεση, μετά τη λήξη της προσωρινής προστασίας, είναι δυνατόν να εγκρίνεται από τον Διοικητή της Υπηρεσίας Ασύλου η παράταση της άσκησης των δικαιωμάτων που προβλέπονται στα άρθρα 188 έως 196 σε μεμονωμένα άτομα που επωφελούνται προγράμματος εκούσιου επαναπατρισμού μέχρι την ημερομηνία επαναπατρισμού τους, κατόπιν αίτησής τους.
Άρθρο 202
Αναγκαστικός επαναπατρισμός
(Παρ. 1 του άρθρου 22 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Τα άτομα, των οποίων η προσωρινή προστασία έχει λήξει, επαναπατρίζονται σύμφωνα με τον ν. 5226/2025 (Α’ 154), με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
2. Σύμφωνα με τον ν. 5226/2025, επαναπατρίζονται και τα άτομα, τα οποία εισήλθαν στην ελληνική επικράτεια, προκειμένου να επωφεληθούν από την προσωρινή προστασία, αλλά δεν τη δικαιούνται.
Άρθρο 203
Αναστολή αναγκαστικού επαναπατρισμού
(Παρ. 2 του άρθρου 22 και άρθρο 23 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Όταν συντρέχουν επιτακτικοί ανθρωπιστικοί λόγοι που καθιστούν αδύνατο ή δυσανάλογο τον αναγκαστικό επαναπατρισμό του άρθρου 202, δύναται να διαταχθεί η αναστολή εκτέλεσής του, μέχρι να αρθούν οι λόγοι αυτοί.
2. Όταν η κατάσταση της υγείας του αλλοδαπού δεν του επιτρέπει να ταξιδέψει, ιδίως εάν υπάρχει κίνδυνος να υποστεί αρνητικές συνέπειες, λόγω διακοπής της ακολουθούμενης θεραπείας, αναστέλλεται η εκτέλεση του αναγκαστικού επαναπατρισμού του για όσο χρόνο ευρίσκεται στην κατάσταση αυτή.
3. Σε οικογένειες με ανήλικα τέκνα, τα οποία φοιτούν σε ελληνικό σχολείο, ο αναγκαστικός επαναπατρισμός δύναται να ανασταλεί μέχρι την ολοκλήρωση της τρέχουσας σχολικής περιόδου.
4. Η αναστολή εκτέλεσης του αναγκαστικού επαναπατρισμού διατάσσεται με αιτιολογημένη απόφαση των αρμόδιων για την εκτέλεση της απόφασης επιστροφής αστυνομικών αρχών.
5. Κατά τη διάρκεια της ως άνω αναστολής οι εν λόγω αλλοδαποί εξακολουθούν να έχουν τα δικαιώματα του Κεφαλαίου Γ΄ του παρόντος Μέρους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ
Άρθρο 204
Καθορισμός δυνατοτήτων υποδοχής
(Άρθρο 25 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, καθορίζεται, με βάση τα υφιστάμενα Κέντρα Φιλοξενίας, ο μέγιστος αριθμός ατόμων που μπορούν να φιλοξενηθούν στην Ελλάδα στο πλαίσιο του καθεστώτος προσωρινής προστασίας. Ο αριθμός αυτός γνωστοποιείται στο Συμβούλιο για τη λήψη απόφασης, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ. Νέες συμπληρωματικές δυνατότητες υποδοχής που προκύπτουν μετά την έκδοση της Απόφασης του Συμβούλιου γνωστοποιούνται κατά τον ίδιο τρόπο στο Συμβούλιο και την Επιτροπή. Οι ανωτέρω πληροφορίες γνωστοποιούνται άμεσα και στην Ύπατη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες.
2. Σε συνεργασία με τους αρμόδιους κατά το διεθνές δίκαιο οργανισμούς εξασφαλίζεται ότι τα επιλέξιμα άτομα που ορίζονται στην απόφαση του Συμβουλίου της παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 και δεν έχουν φτάσει ακόμη στην Ελλάδα, έχουν εκφράσει την επιθυμία να γίνουν δεκτά στο έδαφος αυτής.
3. Όταν ο αριθμός των ατόμων που απολαύουν προσωρινής προστασίας μετά από αιφνίδια και μαζική εισροή υπερβαίνει τις δυνατότητες υποδοχής της Ελλάδας, οι οποίες αποφασίζονται σύμφωνα με την παρ. 1, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου δύναται να απευθύνει αίτημα προς το Συμβούλιο για τη λήψη μέτρων σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 25 της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ.
Άρθρο 205
Μεταφορά δικαιούχων προσωρινής προστασίας
(Άρθρο 26 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Κατά τη διάρκεια της προσωρινής προστασίας, οι ελληνικές αρχές συνεργάζονται με τις αρχές άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μεταφορά στο έδαφός του ατόμων που απολαύουν προσωρινής προστασίας, υπό τον όρο ότι τα ενδιαφερόμενα άτομα έχουν συγκατατεθεί σε αυτή.
2. Οι αιτήσεις μεταφοράς γνωστοποιούνται στα άλλα κράτη μέλη και κοινοποιούνται στην Επιτροπή και την Ύπατη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες.
3. Στο κράτος υποδοχής παρέχονται, μετά από σχετικό αίτημα, οι πληροφορίες της παρ. 9 του άρθρου 195, οι οποίες είναι αναγκαίες για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
4. Όταν πραγματοποιείται μεταφορά σε άλλο κράτος μέλος, ακυρώνονται οι άδειες διαμονής των μεταφερόμενων ατόμων και παύουν οι υποχρεώσεις της Ελλάδας ως προς την προσωρινή προστασία των ατόμων αυτών.
Άρθρο 206
Άδεια διέλευσης
Για τη μεταφορά ατόμων που απολαύουν προσωρινής προστασίας εκδίδεται από την Υπηρεσία Ασύλου άδεια διέλευσης, σύμφωνα με το υπόδειγμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 2001/55/ΕΚ, το οποίο έχει ως εξής:
ΑΔΕΙΑ ΔΙΕΛΕΥΣΗΣ
Ονομασία του κράτους μέλους που εκδίδει την άδεια διέλευσης: …………..
Αριθμός αναφοράς (*) :……….
Εκδίδεται κατ` εφαρμογή του άρθρου 26 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 της 20ης Ιουλίου 2001 σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων και με μέτρα για τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής αυτών των ατόμων.
Ισχύει αποκλειστικά για τη μεταφορά από …………. (1) προς ………….. (2)
Το συγκεκριμένο άτομο οφείλει να παρουσιαστεί…………..(3) πριν από τις ……..(4)
Εκδόθηκε στ…………
ΕΠΩΝΥΜΟ:……………
ΟΝΟΜΑ:……………..
ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ:……….
Σε περίπτωση ανηλίκου, όνομα (ονόματα) του υπεύθυνου ενηλίκου :……..
ΦΥΛΟ:………………
ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ:……………
Ημερομηνία έκδοσης………………………………
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Υπογραφή του δικαιούχου:……………… Η Εκδούσα Αρχή : …………………….
ΣΦΡΑΓΙΔΑ
Ο κάτοχος της παρούσας άδειας διέλευσης προσδιορίστηκε από τις αρχές : ……………(5) (6) /Η ταυτότητα του κατόχου της παρούσας άδειας διέλευσης δεν προσδιορίστηκε.
Το παρόν έγγραφο εκδίδεται αποκλειστικά κατ’ εφαρμογή του άρθρου 26 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 και δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση έγγραφο εξομοιούμενο με ταξιδιωτικό έγγραφο που επιτρέπει τη διάβαση εξωτερικού συνόρου ή με έγγραφο που αποδεικνύει την ταυτότητα του ατόμου.
(*) Ο αριθμός αναφοράς χορηγείται από τη χώρα, από την οποία πραγματοποιείται η μεταφορά προς ένα άλλο κράτος μέλος.
(1) Κράτος μέλος, από το οποίο πραγματοποιείται η μεταφορά.
(2) Κράτος μέλος, προς το οποίο πραγματοποιείται η μεταφορά.
(3) Τόπος όπου το άτομο οφείλει να παρουσιαστεί κατά την άφιξή του στο δεύτερο κράτος μέλος.
(4) Καταληκτική ημερομηνία, κατά την οποία το άτομο οφείλει να παρουσιαστεί κατά την άφιξή του στο δεύτερο κράτος μέλος.
(5) Με βάση τα ακόλουθα ταξιδιωτικά έγγραφα ή έγγραφα ταυτότητας, που υποβλήθηκαν στις αρχές.
(6) Με βάση άλλα έγγραφα εκτός του ταξιδιωτικού εγγράφου ή του εγγράφου ταυτότητας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
Άρθρο 207
Εθνικό σημείο επαφής
(Άρθρο 27 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Η Υπηρεσία Ασύλου ορίζεται ως εθνικό σημείο επαφής για τη διοικητική συνεργασία με τις αντίστοιχες αρχές των άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα θέματα εφαρμογής της προσωρινής προστασίας. Επίσης, λαμβάνει, σε συνεννόηση με την Επιτροπή, όλα τα απαραίτητα μέτρα, ώστε η συνεργασία αυτή να είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Στο πλαίσιο της συνεργασίας αυτής, η Υπηρεσία Ασύλου διαβιβάζει τακτικά και το ταχύτερο δυνατόν και λαμβάνει δεδομένα σχετικά με τον αριθμό των ατόμων που απολαύουν προσωρινής προστασίας, καθώς και κάθε πληροφορία για τις εθνικές νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που συνδέονται με την εφαρμογή της προσωρινής προστασίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄
ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 208
Ρήτρες αποκλεισμού από την προσωρινή προστασία
(Άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Από την προσωρινή προστασία αποκλείεται άτομο, εφόσον:
α) υπάρχουν σοβαροί λόγοι για να θεωρείται ότι:
αα) διέπραξε έγκλημα κατά της ειρήνης, έγκλημα πολέμου ή έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, όπως ορίζονται στις διεθνείς συμφωνίες που καταρτίστηκαν για την πρόβλεψη τέτοιων εγκλημάτων,
αβ) διέπραξε σοβαρό, μη πολιτικό, έγκλημα εκτός της Ελλάδος, πριν γίνει δεκτό στην Ελλάδα για προσωρινή προστασία. Για τον αποκλεισμό του ατόμου λαμβάνεται υπόψη η φύση του εγκλήματος, για το οποίο είναι ύποπτο το συγκεκριμένο άτομο. Οι ιδιαίτερα σκληρές πράξεις, έστω και αν διαπράττονται με υποτιθέμενο πολιτικό σκοπό, μπορούν να χαρακτηρισθούν ως σοβαρά μη πολιτικά εγκλήματα. Τα παραπάνω ισχύουν τόσο για τους συμμετέχοντες στο έγκλημα όσο και για τους ηθικούς αυτουργούς,
αγ) έχει κριθεί ένοχος πράξεων που αντιβαίνουν στους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών.
β) υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεωρείται επικίνδυνο για την εθνική ασφάλεια ή, λόγω τελεσίδικης καταδίκης για ιδιαίτερα σοβαρό έγκλημα, είναι επικίνδυνο για την κοινωνία της Χώρας.
2. Οι λόγοι αποκλεισμού της παρ. 1 θεμελιώνονται αποκλειστικά στην προσωπική συμπεριφορά του συγκεκριμένου ατόμου. Κατά τη λήψη αποφάσεων ή μέτρων αποκλεισμού, εφαρμόζεται η αρχή της αναλογικότητας.
Άρθρο 209
Αποφάσεις – προσφυγές – δικαστική προστασία
(Άρθρο 29 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
1. Εφόσον υπάρχουν στοιχεία που θεμελιώνουν ρήτρα αποκλεισμού από την προσωρινή προστασία προσώπων που έχουν εισέλθει στην Ελλάδα και διαμένουν στα κέντρα φιλοξενίας, εκδίδεται από τη Διεύθυνση Επιστροφών και Ανακλήσεων της Υπηρεσίας Ασύλου απόφαση επιστροφής. Στην απόφαση αυτή περιλαμβάνεται και η διαπίστωση της συνδρομής των προϋποθέσεων αποκλεισμού του ατόμου από την προσωρινή προστασία. Για τη λήψη της απόφασης εκτιμώνται τα στοιχεία που κατέχει η Υπηρεσία Ασύλου, αυτά που προσκομίζονται από τον ενδιαφερόμενο, καθώς και οι τυχόν αντιρρήσεις του.
2. Κατά της απόφασης της παρ. 1, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προσφύγει εντός πέντε (5) ημερών από την επίδοσή της στην Αρχή Προσφυγών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Η προσφυγή ανατίθεται από τον Διοικητικό Διευθυντή της Αρχής Προσφυγών σε Βοηθό – Εισηγητή για τη σύνταξη σχετικής εισήγησης και εισάγεται σε Ανεξάρτητη Επιτροπή Προσφυγών, η οποία αποφαίνεται εντός δέκα (10) ημερών. Η προθεσμία και η άσκηση της προσφυγής αναστέλλουν την εκτέλεση της αρχικής απόφασης.
3. Κατά της απόφασης που εκδίδεται μετά την άσκηση της διοικητικής προσφυγής της παρ. 2, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ασκήσει ενώπιον του αρμόδιου Διοικητικού Πρωτοδικείου αίτηση ακύρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 15 του ν. 3068/2002 (Α’ 274), περί καθεστώτος αλλοδαπών.
4. Οι παρ. 2 και 3 ισχύουν και για τις αποφάσεις αποκλεισμού από την οικογενειακή επανένωση που προβλέπεται στο άρθρο 195.
5. Δεν επιτρέπεται η είσοδος στην Ελλάδα σε πρόσωπα, σε βάρος των οποίων υπάρχει ρήτρα αποκλεισμού και έχει εκδοθεί σχετική τελεσίδικη απόφαση από την Υπηρεσία Ασύλου ή την Αρχή Προσφυγών.
Άρθρο 210
Ενημέρωση Επιτροπής
(Άρθρο 31 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55)
Ο Γενικός Γραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου διαβιβάζει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάθε σχετική πληροφορία αναφορικά με την εφαρμογή της προσωρινής προστασίας.
Άρθρο 211
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου μπορεί να διαπιστώνεται η ενεργοποίηση των διατάξεων για την προσωρινή προστασία σύμφωνα με την Απόφαση του Συμβουλίου της παρ. 1 του άρθρου 5 της Οδηγίας (ΕΚ) 2001/55 και να ρυθμίζονται ζητήματα που αφορούν στη διαδικασία και στις προϋποθέσεις υπαγωγής υπηκόων τρίτων χωρών και ανιθαγενών σε καθεστώς προσωρινής προστασίας.
2. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών ρυθμίζεται ειδικώς η διαδικασία έκδοσης και χορήγησης άδειας διαμονής καθώς και κάθε αναγκαίο ζήτημα εφαρμογής του άρθρου 188.
3. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών δύνανται να καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής των άρθρων 193 και 194 σε συνδυασμό με το άρθρο 205.
