ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Άρθρο 48
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος Μέρους είναι η αναμόρφωση του ισχύοντος πλαισίου και η εισαγωγή νέων κανόνων αναφορικά με:
α) το Εθνικό Σύστημα Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (Ε.Σ.Ε.Α.Α.),
β) το πλαίσιο φιλοξενίας των ασυνόδευτων ανηλίκων και
γ) τη γενικότερη προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και του βέλτιστου συμφέροντος αυτών.
Άρθρο 49
Πεδίο εφαρμογής
1. Το παρόν Μέρος εφαρμόζεται σε κάθε ασυνόδευτο ανήλικο κατά την έννοια της περ. στ) του άρθρου 17, ανεξάρτητα από την υποβολή ή µη αίτησης διεθνούς προστασίας.
2. Για τις ανάγκες του παρόντος Μέρους στον ορισμό του ασυνόδευτου ανήλικου εμπίπτει και ο χωρισμένος από την οικογένειά του ανήλικος κατά την έννοια της περ. ιη) του άρθρου 17, καθώς και ο ανήλικος πολίτης τρίτης χώρας ή ο ανιθαγενής του οποίου, κατά την παραμονή του στην ελληνική επικράτεια, για λόγους πραγματικούς ή νομικούς, δεν ασκείται η γονική μέριμνα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Άρθρο 50
Ορισμοί
Για την εφαρμογή του παρόντος Μέρους, ισχύουν οι κάτωθι ορισμοί:
α) «βέλτιστο συμφέρον ασυνόδευτου ανηλίκου»: το βέλτιστο συμφέρον, κατά την έννοια της παρ. 2 του άρθρου 39,
β) «εθνικό σύστηµα επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων»: το σύνολο των κανόνων, των εργασιών, των προγραμμάτων και δράσεων, καθώς και των φορέων που είναι αρμόδιοι για ζητήµατα επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων,
γ) «Εισαγγελέας»: ο Εισαγγελέας Ανηλίκων ή, ελλείψει αυτού, ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών του τόπου περιστασιακής ή παροδικής διαμονής του ασυνόδευτου ανηλίκου,
δ) «εντεταλμένος επιτροπείας»: το φυσικό πρόσωπο που υποδεικνύεται από τον επίτροπο για την άσκηση, στο όνομα και για λογαριασμό του, των επιτροπικών καθηκόντων,
ε) «επιτροπεία ασυνόδευτου ανηλίκου»: ο θεσμός που αποβλέπει στην προστασία των προσωπικών και περιουσιακών συμφερόντων του ασυνόδευτου ανηλίκου µέσω της εγκαθίδρυσης οιονεί οικογενειακής σχέσης που αναπληρώνει τη γονική μέριμνα του ασυνόδευτου ανηλίκου, η οποία ελλείπει ή δεν ασκείται κατά το χρονικό διάστημα που βρίσκεται ο ανήλικος στη χώρα, για λόγους πραγματικούς ή νομικούς,
στ) «επίτροπος»: το νομικό πρόσωπο που ορίζεται από τον Γενικό Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας και αναλαμβάνει την επιτροπεία ασυνόδευτου ανηλίκου, με σκοπό τη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος, την προάσπιση των δικαιωμάτων, των εννόμων συμφερόντων και της συνολικής ευημερίας του ανηλίκου, καθώς και τη διασφάλιση της συμμόρφωσης του ανηλίκου με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στον παρόντα νόμο,
ζ) «κατάσταση επιτροπείας»: κάθε περίπτωση ασυνόδευτου ανηλίκου που συνεπάγεται τον ορισµό επιτρόπου,
η) «προστασία της παιδικής ηλικίας»: η προστασία του παιδιού από τη βία, την κακοποίηση, την παραμέληση, την εγκατάλειψη και την εκμετάλλευση, εντός και εκτός οικογενειακού περιβάλλοντος, και η προώθηση και διασφάλιση των δικαιωμάτων του, υπό το πρίσμα, ιδίως, του Συντάγματος, του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού και του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα,
θ) «σύγκρουση συμφερόντων»: οποιαδήποτε κατάσταση που επηρεάζει αντικειμενικά την αμερόληπτη και ανεξάρτητη άσκηση των καθηκόντων των επιτροπικών οργάνων,
ι) «συνοδεία»: η οργανωμένη μετακίνηση των ασυνόδευτων ανηλίκων εντός της χώρας από ένα προκαθορισμένο σημείο σε ένα άλλο, όπως είναι τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (Κ.Υ.Τ.), οι Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές (Κ.Ε.Δ.) ή οι Ελεγχόμενες Δομές Προσωρινής Φιλοξενίας Αιτούντων Άσυλο της παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 4375/2016 (Α΄ 51) και οι δομές επείγουσας ή μακροχρόνιας φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων, µε χρήση ιδιωτικών ή δημόσιων μέσων μεταφοράς, παρουσία εξειδικευμένου προσωπικού σε ζητήματα παιδικής προστασίας,
ια) «συντονιστής»: το φυσικό πρόσωπο που υποδεικνύεται από τον επίτροπο ως βοηθητικό όργανο για την εποπτεία των πράξεων του εντεταλμένου επιτροπείας και την προσωρινή αναπλήρωσή του σε περίπτωση κωλύματος,
ιβ) «φορέας αναγγελίας»: κάθε δημόσια αρχή, υπηρεσία, ιδιωτικός φορέας, διεθνής οργανισμός που διαπιστώνει την παρουσία ασυνόδευτου ανηλίκου στην ελληνική επικράτεια,
ιγ) «ωριµότητα ανηλίκου»: η εν γένει ψυχοπνευµατική και συναισθηµατική συγκρότηση του ανηλίκου που του επιτρέπει να αντιλαµβάνεται το βέλτιστο συμφέρον του, την υπαγωγή του σε κατάσταση επιτροπείας και να έχει επίγνωση των συνεπειών αυτής.
Άρθρο 51
Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ασυνόδευτων Ανηλίκων
1. Η Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ασυνόδευτων Ανηλίκων συνιστά το σύνολο των πολιτικών και των κατευθύνσεων της χώρας, καθώς και το συνεκτικό πλαίσιο δράσεων, παρεμβάσεων και έργων για τη διασφάλιση της προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων και των δικαιωμάτων τους. Σκοπός της Εθνικής Στρατηγικής είναι η διασφάλιση της παροχής ολοκληρωμένης προστασίας κατά την υποδοχή και φιλοξενία των ασυνόδευτων ανηλίκων, της αναζήτησης και υλοποίησης βιώσιμης λύσης για κάθε ασυνόδευτο ανήλικο, της πρόληψης και αποτελεσματικής προστασίας από κάθε μορφή βίας, εκμετάλλευσης και κακοποίησης, και του εκσυγχρονισμού του συστήματος συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων για τους ασυνόδευτους ανηλίκους και τις δομές φιλοξενίας, τηρουμένης της εθνικής και της ενωσιακής νομοθεσίας.
2. Η Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ασυνόδευτων Ανηλίκων καταρτίζεται από τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και αναθεωρείται κάθε πέντε (5) έτη.
3. Για την υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής, η Γενική Γραμματεία:
α) συνεργάζεται µε κάθε αρµόδια αρχή και υπηρεσία, ευρωπαϊκούς οργανισμούς και υπηρεσίες, διεθνείς οργανισμούς, και φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών,
β) εκπονεί ετήσιο σχέδιο δράσης, στο οποίο ενσωματώνει τα συστατικά στοιχεία της εθνικής στρατηγικής ανά πυλώνα, τους δείκτες υλοποίησης και παρακολούθησης, ώστε να προκύπτουν στο τέλος κάθε έτους, το αντίστοιχο ποσοστό υλοποίησης και τα αποτελέσματά του, ανά σκοπό, στόχο και πεδίο δράσης.
4. Για την κατάρτιση της Εθνικής Στρατηγικής για την Προστασία των Ασυνόδευτων Ανηλίκων λαμβάνονται, ιδίως, υπόψη:
α) η Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού,
β) η «Ευρωπαϊκή Εγγύηση για το Παιδί», και το ετήσιο σχέδιο δράσης του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για την εφαρμογή της Σύστασης (ΕΕ) 2021/1004 του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 2021 για τη θέσπιση ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά (L 223 της 22.6.2021),
γ) η Στρατηγική του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Δικαιώματα του Παιδιού,
δ) η Εθνική Στρατηγική για την Ένταξη του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, και
ε) το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Άρθρο 52
Γενικές αρχές
1. Κάθε απόφαση, διάταξη ή ενέργεια των αρμόδιων αρχών και οργάνων, που λαμβάνεται στο πλαίσιο της προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων, αποβλέπει στη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου, την προστασία των δικαιωμάτων του και τη διατήρηση ενός επιπέδου διαβίωσης κατάλληλου για την ολοκληρωμένη ανάπτυξή του.
2. Οι αρχές και τα όργανα, στον τομέα των αρμοδιοτήτων τους, οφείλουν, πριν από κάθε απόφασή τους, να ενημερώνουν τον ανήλικο για τα δικαιώματα, τις διαδικασίες, τις αποφάσεις και τις συνέπειες αυτών σε γλώσσα που κατανοεί, να ζητούν τη γνώμη του ασυνόδευτου ανηλίκου και να τη συνεκτιμούν, ανάλογα µε την ηλικία και τον βαθμό ωριμότητάς του.
3. Κάθε αρχή και όργανο, στον τομέα των αρμοδιοτήτων τους, οφείλουν να αναζητούν ταχέως µία βιώσιμη λύση, συμβατή µε την ευημερία του ασυνόδευτου ανηλίκου και το βέλτιστο συμφέρον αυτού, όπως είναι η κοινωνική ένταξη, η οικογενειακή επανένωση, η μετεγκατάσταση και ο επαναπατρισμός.
4. Οι υπηρεσίες προς τους ασυνόδευτους ανηλίκους παρέχονται χωρίς διακρίσεις και µε σεβασμό στις ιδιαίτερες προσωπικές, κοινωνικές, θρησκευτικές και διαπολιτισμικές ανάγκες των ασυνόδευτων ανηλίκων.
Άρθρο 53
Αρμόδια αρχή για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων
1. Αρμόδια αρχή για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων, συμπεριλαμβανομένης της επιτροπείας, της στέγασης, της κοινωνικής ένταξης των ανηλίκων και της εποπτείας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους ανηλίκους, είναι η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
2. Στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων του, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου δύναται να συνεργάζεται με τους φορείς του άρθρου 54 για την παροχή υπηρεσιών προστασίας στους ασυνόδευτους ανηλίκους.
Άρθρο 54
Φορείς παροχής υπηρεσιών προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων
1. Φορείς παροχής υπηρεσιών προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων (εφεξής: «Φορείς») δύναται να είναι:
α) τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143),
β) οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης α΄ βαθμού (Ο.Τ.Α.) και τα υφιστάμενα μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος νομικά πρόσωπα αυτών, κατά την έννοια της περ. δ) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014,
γ) τα δημόσια νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου,
δ) τα σωµατεία των άρθρων 78 έως 106 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164),
ε) τα κoινωφελή ιδρύµατα του ν. 5259/2025 (Α’ 228),
στ) οι αστικές µη κερδοσκοπικές εταιρείες,
ζ) οι ενώσεις προσώπων του άρθρου 107 του Αστικού Κώδικα,
η) οι Οργανώσεις της Κοινωνίας Πολιτών (Ο.Κοι.Π.) της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 4 του ν. 4873/2021 (Α΄ 248),
θ) οι µη κυβερνητικές οργανώσεις της αλλοδαπής που έχουν παράρτημα στην ελληνική επικράτεια,
ι) οι διεθνείς οργανισμοί.
2. Οι φορείς της παρ. 1:
α) επιδιώκουν αποδεδειγμένα µη εμπορικό σκοπό,
β) υλοποιούν, βάσει οργανικών διατάξεων ή συστατικής και καταστατικής πράξης, δράσεις και προγράμματα προστασίας της παιδικής ηλικίας, που αποδεικνύονται από τον απολογισμό έργου των δύο (2) προηγούμενων ετών,
γ) εφόσον πρόκειται για φορείς των περ. δ), ε), στ), ζ), η) και θ) της παρ. 1, είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Ελληνικών και Ξένων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων του άρθρου 114, και
δ) τηρούν την Πολιτική Παιδικής Προστασίας (Π.Π.Π.), η οποία ακολουθεί τις γενικές αρχές της Διεθνούς Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και βασίζεται στο διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο περί προστασίας των παιδιών από κάθε μορφή βίας, κακομεταχείρισης ή εκμετάλλευσης.
Η Π.Π.Π. περιλαμβάνει, τουλάχιστον:
δα) την περιγραφή των ρόλων του προσωπικού των φορέων για την εφαρμογή και παρακολούθηση της Π.Π.Π.,
δβ) την περιγραφή των διαδικασιών που ακολουθούνται για τη διασφάλιση της τήρησης της Π.Π.Π. από το προσωπικό,
δγ) τον μηχανισμό υποβολής παραπόνων των ασυνόδευτων ανηλίκων, και
δδ) τον μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής της Π.Π.Π.
3. Η επιλογή των φορέων διενεργείται από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου µέσω:
α) ειδικών διαδικασιών για την κατανομή των δημοσιονομικών πόρων ευρωπαϊκών προγραμμάτων και χρηματοδοτικών μηχανισμών, όπως είναι ο Χρηματοδοτικός Μηχανισμός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Ε.Ο.Χ.) και το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1147 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 2021 για τη θέσπιση του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (L 251 της 15.7.2021),
β) διαγωνιστικής διαδικασίας, σύμφωνα µε τον ν. 4412/2016 (Α΄ 147) περί δημοσίων συμβάσεων,
γ) σύναψης προγραμματικής σύμβασης, του άρθρου 61 του ν. 4609/2019 (Α΄ 67),
δ) επιχορήγησης από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου φορέα του ιδιωτικού τομέα µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που πληροί τα κριτήρια του παρόντος,
ε) υπογραφής μνημονίου ή συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και του φορέα.
Άρθρο 55
Προσωπικό φορέων παροχής υπηρεσιών προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων
1. Το προσωπικό των φορέων του άρθρου 54 ασκεί τα καθήκοντά του και παρέχει τις υπηρεσίες σε κάθε ασυνόδευτο ανήλικο τηρώντας τον νόμο, τις οικείες πράξεις των υπηρεσιών της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, και τις νομικές δεσμεύσεις μεταξύ του φορέα και του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Το προσωπικό τηρεί τον Κώδικα Δεοντολογίας για την εργασία με ασυνόδευτους ανηλίκους και τους κανόνες της Π.Π.Π.
2. Ο φορέας του άρθρου 54, εφόσον πρόκειται για φορείς των περ. δ), ε), στ), ζ), η) και θ) της παρ. 1 του άρθρου 54, διασφαλίζει ότι όλα τα μέλη του προσωπικού του είναι εγγεγραμμένα στο Μητρώο Μελών Ελληνικών και Ξένων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων του άρθρου 114.
3. Προϋπόθεση απασχόλησης για τα μέλη του προσωπικού του φορέα του άρθρου 54 είναι:
α) να μην έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα για οποιοδήποτε ποινικό αδίκημα, εξαιρουμένων αυτών του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 5209/2025, Α΄ 100), της διατάραξης κοινής ησυχίας κατά την υπ’ αρ. 3 Αστυνομική Διάταξη (Β’ 15, διορθ. σφαλμ. Β’ 109/22.2.1996), και
β) να μην έχει ασκηθεί δίωξη σε βάρος τους για τα αδικήματα της περ. δ) της παρ. 3 του άρθρου 569 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019, Α’ 96).
Τα μέλη του προσωπικού προσκομίζουν στον φορέα λειτουργίας, πριν από την έναρξη απασχόλησής τους αντίγραφο ποινικού μητρώου για δικαστική χρήση, και υπεύθυνη δήλωση, με την οποία δηλώνεται ότι, κατά τον χρόνο υποβολής της, δεν υπάρχει τελεσίδικη καταδίκη για τα αδικήματα του πρώτου εδαφίου της παρούσας, καθώς και δίωξη για τα αδικήματα που προβλέπονται στην περ. δ) της παρ. 3 του άρθρου 569 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
4. Τα μέλη του προσωπικού του φορέα του άρθρου 54 υποχρεούνται σε εκ νέου προσκόμιση αντιγράφου ποινικού μητρώου δικαστικής χρήσης και της σχετικής υπεύθυνης δήλωσης εντός των τελευταίων δύο (2) μηνών κάθε έτους και ο φορέας παρακολουθεί την τήρηση αυτής της υποχρέωσης.
5. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις παρ. 1 έως 4, τα μέλη του προσωπικού του φορέα του άρθρου 54, τα οποία δεν προσκομίζουν τα ανωτέρω δικαιολογητικά, δεν επιτρέπεται να παρέχουν υπηρεσίες σε ανηλίκους. Μέχρι την προσκόμιση του αντιγράφου ποινικού μητρώου και της σχετικής υπεύθυνης δήλωσης, ο φορέας δεν κάνει δεκτή την παροχή εργασίας του εργαζομένου ή την εκτέλεση του έργου.
6. Αν από τον έλεγχο της υπεύθυνης δήλωσης και του αντιγράφου ποινικού μητρώου δικαστικής χρήσης, προκύπτει ότι δεν πληρούνται οι όροι της παρ. 3, παύει άμεσα και υποχρεωτικά η παροχή της υπηρεσίας ή η εκτέλεση έργου του μέλους του προσωπικού του φορέα του άρθρου 54. Σε περίπτωση απασχολούμενων στον δημόσιο τομέα, εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007, Α΄ 26), του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (ν. 3584/2007, Α΄ 143) ή του π.δ. 410/1988 (Α΄ 191). Αντίστοιχα, για τους υπαλλήλους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου εφαρμόζεται το άρθρο 672 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164).
7. Ο φορέας του άρθρου 54 μεριμνά για την εισαγωγική και συνεχιζόμενη επιμόρφωση του προσωπικού του. Για τον σκοπό αυτό, συνεργάζεται με τις αρμόδιες αρχές και διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Ο φορέας καταρτίζει τριμηνιαίο πλάνο εκπαίδευσης του προσωπικού του, το οποίο υποβάλλει στη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας και στις κατά περίπτωση αρμόδιες αρχές.
8. Οι θεματικές στις οποίες πρέπει κατ’ ελάχιστο να εκπαιδεύεται το προσωπικό των φορέων του άρθρου 54 είναι:
α) οι κανόνες δεοντολογίας ως προς την άσκηση του έργου τους και της Π.Π.Π.,
β) τα δικαιώματα των παιδιών βάσει της διεθνούς και ευρωπαϊκής νομοθεσίας, καθώς και οι υποχρεώσεις των φορέων βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας,
γ) το εθνικό και ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τα ασυνόδευτα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών ελέγχου διαλογής, ασύλου, διαχείρισης μετανάστευσης και οικογενειακής επανένωσης, εκτίμησης ανηλικότητας, του Ε.Σ.Ε.Α.Α., του πλαισίου φιλοξενίας και του Εθνικού Μηχανισμού Επείγουσας Ανταπόκρισης,
δ) τα ζητήματα ανάπτυξης, φροντίδας και διασφάλισης της ευημερίας των ανηλίκων, η επικοινωνία και η συνεργασία με τα παιδιά και η διαπολιτισμική προσέγγιση,
ε) τα ζητήματα προστασίας ανηλίκων, όπως η αναγνώριση ενδείξεων κακομεταχείρισης, εμπορίας ανθρώπων και εκμετάλλευσης,
στ) κατά περίπτωση, η διενέργεια αξιολόγησης βέλτιστου συμφέροντος.
9. Οι παρ. 2 έως 8 εφαρμόζονται και στους εθελοντές που μπορεί να παρέχουν ψυχαγωγικές, εκπαιδευτικές ή ιατρικές υπηρεσίες σε ανηλίκους μέσω των φορέων του άρθρου 54.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΤΡΟΠΕΙΑΣ ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ
Άρθρο 56
Λειτουργίες της επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων
Οι λειτουργίες της επιτροπείας ασυνόδευτου ανηλίκου διακρίνονται:
α) στην επιμέλεια του προσώπου του ασυνόδευτου ανηλίκου,
β) στην εκπροσώπησή του σε θέματα προσωπικής κατάστασης και
γ) στη συνδρομή του σε περιουσιακά θέματα.
Άρθρο 57
Επιμέλεια ασυνόδευτου ανηλίκου
1. Ο επίτροπος επιμελείται του προσώπου του ασυνόδευτου ανηλίκου κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην ελληνική επικράτεια.
2. Ο επίτροπος προβαίνει σε κάθε ενέργεια που προβλέπεται από την οικεία νομοθεσία, ιδίως για ζητήματα:
α) στέγασης, όπως είναι η υποβολή αιτήματος στέγασης όταν απαιτείται, η συνεργασία µε τις αρχές που είναι αρμόδιες για τη στέγαση ασυνόδευτων ανηλίκων ή πολιτών τρίτων χωρών, καθώς και µε το προσωπικό των δομών φιλοξενίας, µε σκοπό την ενημέρωση και τον έλεγχο της ποιότητας, της ασφάλειας και της καταλληλότητας των παρεχόμενων υποστηρικτικών υπηρεσιών, η τοποθέτηση του ασυνόδευτου ανηλίκου σε ανάδοχη οικογένεια και η υπογραφή της σύμβασης αυτής, η συνεργασία και η επικοινωνία µε τις υπηρεσίες του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και τις εισαγγελικές Αρχές για τη φιλοξενία ασυνόδευτου ανηλίκου µε αναπηρία ή µε χρόνια πάθηση σε εξειδικευμένο και κατάλληλο ίδρυμα ή για την παροχή άλλης μορφής φιλοξενίας εξειδικευμένης φροντίδας, καθώς και για την πρόσβαση σε παροχές και υπηρεσίες κοινωνικής αλληλεγγύης,
β) ιατρικής φροντίδας, όπως είναι η πρόσβαση στις αρμόδιες υπηρεσίες υγείας για την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στον εκπροσωπούμενο ασυνόδευτο ανήλικο, η εποπτεία της καθημερινής φροντίδας της υγείας του ανηλίκου από τους ασκούντες την καθημερινή φροντίδα του, η παροχή συναίνεσης σε ιατρικές πράξεις, η έκδοση Προσωρινού Αριθμού Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού (Π.Α.Α.Υ.Π.Α.) και Αριθμού Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.) ή Προσωρινού Αριθμού Κοινωνικής Ασφάλισης (Π.Α.Μ.Κ.Α.), η διαδικασία μετάπτωσης του Π.Α.Μ.Κ.Α ή Α.Μ.Κ.Α. σε Π.Α.Α.Υ.Π.Α., όπως και του Π.Α.Α.Υ.Π.Α. σε Α.Μ.Κ.Α., η πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο του εκπροσωπούμενου ανηλίκου, η εξασφάλιση ικανοποιητικού επιπέδου υγείας, συµπεριλαµβανοµένης της ψυχικής υγείας και η πρόσβαση σε παροχές και υπηρεσίες κοινωνικής αλληλεγγύης, εφόσον ο εκπροσωπούμενος πληροί τις οικείες προϋποθέσεις,
γ) μόρφωσης και εκπαίδευσης, όπως είναι η εγγραφή του εκπροσωπούμενου ασυνόδευτου ανηλίκου στο σχολείο, η πρόσβαση σε υπηρεσίες µη τυπικής εκπαίδευσης ή επαγγελματικής κατάρτισης, η συνεργασία και η επικοινωνία µε το διδακτικό προσωπικό, η μέριμνα για την εκμάθηση της μητρικής, της ελληνικής και άλλων ξένων γλωσσών,
δ) καθημερινής φροντίδας, όπως είναι η εποπτεία της εξασφάλισης επαρκούς και υγιεινής διατροφής που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ανηλίκου, στην ηλικία του και στην κατάσταση της υγείας του, κατάλληλης και αξιοπρεπούς ένδυσης του ασυνόδευτου ανηλίκου, ανάλογα µε την εποχή του έτους, την ηλικία του, την ανάπτυξή του και το φύλο του, για την ατομική και καθημερινή καθαριότητα, τη σχολική προετοιμασία του παιδιού, την επίβλεψη επί των απασχολήσεων, δραστηριοτήτων και συναναστροφών του ασυνόδευτου ανηλίκου, καθώς και την προώθηση θετικών προτύπων συμπεριφοράς και την ενίσχυση της συμμετοχής σε δραστηριότητες κατάλληλες για την ηλικία και τα ενδιαφέροντά του, τη διαδικτυακή διαπαιδαγώγηση και ενημέρωση του ανηλίκου για τους κινδύνους στο διαδίκτυο, όπως αυτά παρέχονται στον ανήλικο από το προσωπικό των δομών ή τον ενήλικο συγγενή ή οικείο του ασυνόδευτου ανηλίκου ή την οικογένεια ή τα πρόσωπα που τον αναδέχονται, η συνεργασία και η τακτική επικοινωνία µε τους ασκούντες την καθημερινή φροντίδα για τη δημιουργία ενός κοινού πλάνου δράσης για κάθε ανήλικο και η δήλωση εξαφάνισης του ανηλίκου στην αρμόδια αστυνομική αρχή, σύμφωνα µε το άρθρο 124 του π.δ. 141/1991 (Α΄ 58) και την υπ’ αρ. 2/1985 κανονιστική Διαταγή του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας.
Άρθρο 58
Εκπροσώπηση σε θέματα προσωπικής κατάστασης
1. Με την επιφύλαξη των άρθρων 134 έως 137 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164) για την περιορισμένη δικαιοπρακτική ικανότητα του ανηλίκου και του άρθρου 117 του παρόντος, ο επίτροπος εκπροσωπεί τον ασυνόδευτο ανήλικο:
α) σε κάθε νομική πράξη δεκτική άμεσης αντιπροσώπευσης,
β) στις διαδικασίες που ορίζονται στη νομοθεσία για τη διεθνή προστασία, τη νομοθεσία για τη μετανάστευση και την κοινωνική ένταξη, καθώς και
γ) σε κάθε άλλη διαδικασία, διοικητική ή δικαστική.
2. Ο επίτροπος προβαίνει, στο όνομα και για λογαριασμό του ασυνόδευτου ανηλίκου, σε κάθε ενέργεια, ιδίως, για ζητήματα:
α) διεθνούς προστασίας και μετανάστευσης, όπως είναι η ενημέρωση του ανηλίκου για τις οικείες διαδικασίες και η πρόσβαση στον φάκελο που τηρείται από τις αρχές, η εκπροσώπηση στη λήψη βιομετρικών δεδομένων του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1358, στις διαδικασίες ελέγχου διαλογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1356, η υποβολή αίτησης διεθνούς προστασίας, η παράσταση κατά τη διαδικασία καταγραφής και καταχώρισης του σχετικού αιτήματος, σύμφωνα µε τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1348 και τα άρθρα 108 έως 110 του παρόντος, η υπογραφή κάθε εγγράφου, ιδίως στην περίπτωση του ασυνόδευτου ανηλίκου κάτω των δεκαπέντε (15) ετών, σύμφωνα µε το άρθρο 117, η παραλαβή του πρωτότυπου δελτίου αιτούντος διεθνή προστασία, σύμφωνα µε το άρθρο 112, η παράσταση κατά τη διενέργεια της προσωπικής συνέντευξης του ανηλίκου προς υποστήριξη της αίτησης διεθνούς προστασίας, σύμφωνα µε τα άρθρα 100 και 105, η παραλαβή αποφάσεων διεθνούς προστασίας, σύμφωνα µε το άρθρο 120, η άσκηση των προβλεπόμενων από τους οικείους κανόνες διοικητικών προσφυγών και ενδίκων μέσων στην περίπτωση της απόρριψης της αίτησης διεθνούς προστασίας, σύμφωνα µε τα άρθρα 135 και 148, η συνδρομή στις διαδικασίες έκδοσης άδειας διαμονής στο πλαίσιο χορήγησης καθεστώτος διεθνούς προστασίας, έκδοσης και παραλαβής ταξιδιωτικών εγγράφων, σύμφωνα µε τα άρθρα 168 και 169, η συνδρομή στις διαδικασίες χορήγησης καθεστώτος προσωρινής προστασίας σύμφωνα µε το Μέρος Ζ΄ του παρόντος, η κατάθεση αίτησης χορήγησης άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς ή άλλους λόγους και η παραλαβή της, καθώς και η υποβολή αίτησης για την ανανέωση άδειας διαμονής, σύμφωνα µε τα οριζόμενα στον ν. 5038/2023 (Α΄ 81),
β) διενέργειας εκτίμησης ηλικίας, σύμφωνα µε το άρθρο 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 και την απόφαση της παρ. 4 του άρθρου 107 του παρόντος, όπως είναι η ενημέρωση του εκπροσωπούμενου ασυνόδευτου ανηλίκου για τη μεθοδολογία των σταδίων και εξετάσεων, η παράσταση στη διαδικασία εκτίμησης της ηλικίας, η συναίνεση σε τυχόν ιατρική εξέταση του ανηλίκου, και η ανάληψη ενεργειών για την υποβολή σχετικής προσφυγής,
γ) οικογενειακής επανένωσης, όπως είναι η συνδρομή στις διαδικασίες για τον εντοπισμό µελών της οικογένειας του εκπροσωπούμενου ασυνόδευτου ανηλίκου, την αποκατάσταση της επικοινωνίας µε µέλη της οικογένειάς του και τη συλλογή στοιχείων προς τον σκοπό αυτό, η συνεργασία µε τις αρμόδιες υπηρεσίες, η συνδρομή στη διενέργεια ιατρικών εξετάσεων γενετικής ταυτοποίησης (DNA) του ανηλίκου µε µέλη της οικογένειάς του και η συνδρομή στη διενέργεια αξιολόγησης βέλτιστου συμφέροντος, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1351, τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2025/2055 της Επιτροπής της 2ας Οκτωβρίου 2025 για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, και για την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΚ) 1560/2003 της Επιτροπής (L της 12.11.2025) και άλλων εκτελεστικών πράξεων που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, ή το π.δ. 131/2006 (Α΄ 143),
δ) μετεγκατάστασης της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 56 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, όπως είναι η κατάθεση των απαραίτητων εγγράφων και αιτήσεων και η συνεργασία µε τις αρμόδιες υπηρεσίες και φορείς, όπως την Υπηρεσία Ασύλου, την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης, την ΕΛ.ΑΣ., όργανα και άλλα κράτη µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κράτη εταίρους, ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς,
ε) δικαστικών διαδικασιών, όπως είναι η συνεργασία µε τις αρμόδιες εισαγγελικές και ανακριτικές αρχές και την Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων, σε περίπτωση τέλεσης αξιόποινης πράξης, η άσκηση των προβλεπόμενων από τις οικείες δικονομικές και ουσιαστικές διατάξεις ενδίκων μέσων, η παράσταση στο δικαστήριο, µε την επιφύλαξη των άρθρων 63, 64, 66 και 742 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α΄ 182) περί ικανότητας παράστασης στα δικαστήρια, και η παραλαβή κάθε εγγράφου που απευθύνεται στον ασυνόδευτο ανήλικο,
στ) νομικής προστασίας, όπως είναι η εξασφάλιση δωρεάν νομικής συνδρομής μέσω δικηγόρου που απασχολεί ο επίτροπος ή σύμφωνα µε τα άρθρα 15 έως 19 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, ενώπιον διοικητικών αρχών ή δικαστηρίων και νομικής βοήθειας του ν. 3226/2004 (Α’ 24) ή µέσω της συνεργασίας µε δικηγόρο του φορέα του άρθρου 54 του παρόντος, ή µε άλλο δικηγόρο ή οργάνωση της Κοινωνίας των Πολιτών (Ο.Κοι.Π.) ή νομικό πρόσωπο, για την παράσταση του δικηγόρου σε πολιτικά, ποινικά ή διοικητικά δικαστήρια και την άσκηση αγωγών ή άλλων ενδίκων βοηθημάτων ή μέσων, σύμφωνα µε τις παρ. 2 και 3 του άρθρου 58 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013, Α΄ 208).
Άρθρο 59
Συνδρομή σε περιουσιακά θέματα
1. Ο επίτροπος συνεπικουρεί τον ασυνόδευτο ανήλικο στη διαχείριση περιουσιακών ζητημάτων.
2. Ο επίτροπος προβαίνει σε κάθε ενέργεια που προβλέπεται από την οικεία νομοθεσία, ιδίως, για ζητήματα:
α) πρόσβασης σε παροχές μεταναστευτικής πολιτικής και κοινωνικής προστασίας,
β) συμμετοχής στην οικονομική ζωή και στην απασχόληση, όπως είναι η έκδοση αριθμού μητρώου του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, η χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας, η απόδοση Αριθμού Φορολογικού Μητρώου και η έκδοση βιβλιαρίου εργασίας,
γ) πρόσβασης σε τραπεζικές υπηρεσίες και εργασίες, όπως είναι το άνοιγμα, η τήρηση και το κλείσιμο λογαριασμού πληρωμών, σύμφωνα µε τον ν. 4465/2017 (Α΄ 47), η κτήση μέσων πληρωμών και η εκτέλεση κάθε πράξης πληρωμής.
3. Εξαιρετικά, σε περίπτωση συνδρομής ειδικών περιστάσεων που θεμελιώνουν ανάγκη επιμέλειας της περιουσίας του ασυνόδευτου ανηλίκου, όπως είναι:
α) οι διαχειριστικές πράξεις χωρίς διατυπώσεις,
β) η διοίκηση περιουσίας που παραχωρείται µε διαχειριστικούς όρους,
γ) οι διαχειριστικές πράξεις που απαιτούν την άδεια του εποπτικού συμβουλίου του άρθρου 1634 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164) και
δ) οι διαχειριστικές πράξεις που απαιτούν, πέραν της γνώμης του εποπτικού συμβουλίου, και άδεια του δικαστηρίου, εφαρμόζονται αναλόγως και κατά περίπτωση τα άρθρα 1615, 1616, 1619, 1620, 1621, 1624 και 1625 του Αστικού Κώδικα.
Οι αρμοδιότητες του εποπτικού συμβουλίου και του δικαστηρίου των άρθρων της περ. δ) ασκούνται από το Συμβούλιο Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 71. Κατά την εφαρμογή της παρούσας, ο επίτροπος δεν χρησιμοποιεί για δικό του λογαριασμό οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο, υλικό και άυλο, του ασυνόδευτου ανηλίκου.
Άρθρο 60
Αρμόδια αρχή και όργανα της επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων
1. Το Τμήμα Θεσμικής Προστασίας και Επιτροπείας (εφεξής: «Τ.Θ.Π.Ε.») της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου είναι αρμόδιο για τον σχεδιασμό, τον προγραμματισμό, την οργάνωση, τον συντονισμό, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση επιχειρησιακών προγραμμάτων, δράσεων και διαδικασιών ως προς την επιτροπεία των ασυνόδευτων ανηλίκων.
2. Όργανα της επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων είναι:
α) ο Γενικός Γραμματέας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας,
β) ο επίτροπος,
γ) ο εντεταλμένος επιτροπείας και
δ) το Συμβούλιο Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 71.
Άρθρο 61
Φορείς παροχής υπηρεσιών επιτροπείας
1. Στο Εθνικό Σύστημα Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανήλικων (εφεξής: «Ε.Σ.Ε.Α.Α.») δύναται να παρέχουν υπηρεσίες οι φορείς του άρθρου 54.
2. Όταν ολοκληρώνονται οι διαδικασίες της παρ. 2 του άρθρου 54 µε την υπογραφή νομικά δεσμευτικού εγγράφου και παρέρχονται άπρακτες οι προθεσμίες άσκησης των προβλεπόμενων από την οικεία νομοθεσία ενδίκων βοηθημάτων, οι επιλεγόμενοι φορείς του άρθρου 54 καταχωρίζονται σε κατάλογο, o οποίος, µε επιμέλεια του Τ.Θ.Π.Ε., κοινοποιείται σε άλλες αρμόδιες αρχές που συμμετέχουν στη διαχείριση και την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων.
3. Το Τ.Θ.Π.Ε. μεριμνά για την τακτική επικαιρoπoίηση του καταλόγου της παρ. 2.
Άρθρο 62
Πόροι χρηματοδότησης
1. Με γνώμονα την αποτελεσματικότερη απόδοση των διατιθέμενων πόρων, το Τ.Θ.Π.Ε. εισηγείται και υποβάλλει προτάσεις για τη χρηματοδότηση, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, δράσεων και προγραμμάτων επιτροπείας των ασυνόδευτων ανηλίκων.
2. Το Ε.Σ.Ε.Α.Α. δύναται να χρηματοδοτείται, ιδίως, από:
α) το εθνικό και συγχρηµατοδοτούµενο σκέλος του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων για την υλοποίηση δράσεων διεθνούς προστασίας, μετανάστευσης και κοινωνικής ένταξης ασυνόδευτων ανηλίκων,
β) τις πιστώσεις του τακτικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου,
γ) ίδιους πόρους των φορέων του άρθρου 54,
δ) δωρεές και κληροδοτήµατα, και
ε) χρηματοδοτήσεις προγραμμάτων από διεθνείς οργανισμούς.
Άρθρο 63
Αναγγελία κατάστασης επιτροπείας
1. Κάθε φορέας αναγγελίας, μόλις λαμβάνει γνώση της παρουσίας, είτε σε σημεία εισόδου είτε στην ενδοχώρα, πολίτη τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς, ο οποίος:
α) είναι προδήλως ανήλικος ή έχει καταγραφεί ως ανήλικος από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, και
β) πληροί τα κριτήρια υπαγωγής στον ορισμό του ασυνόδευτου ανηλίκου κατά την έννοια του άρθρου 49,
ενημερώνει, µε τη χρήση μέσων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών, εντός είκοσι τεσσάρων (24) ωρών το Τ.Θ.Π.Ε., γνωστοποιώντας κάθε πληροφορία σχετική µε την προσωπική κατάσταση του ασυνόδευτου ανηλίκου (αναγγελία κατάστασης επιτροπείας).
2. Η αναγγελία της κατάστασης επιτροπείας ασυνόδευτου ανηλίκου εκκινεί όταν ένας ανήλικος ταυτοποιηθεί ή καταγραφεί ως ασυνόδευτος από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας ή του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής, την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή την Υπηρεσία Ασύλου ή άλλη αρμόδια αρχή, ή εντοπιστεί από άλλη δημόσια υπηρεσία ή αρχή ή φορέα του άρθρου 54.
3. Αναγγελία κατάστασης επιτροπείας λαμβάνει χώρα, εκτός των περιπτώσεων των παρ. 1 και 2, και:
α) όταν προκύπτει αμφιβολία για την ηλικία ενός προσώπου και εκκινεί η διαδικασία εκτίμησης ηλικίας του άρθρου 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, και
β) μετά την παραλαβή του τυποποιημένου εντύπου μεταφοράς που υποβάλει το κράτος μέλος που διενεργεί τη μεταφορά δυνάμει του άρθρου 42 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, σύμφωνα με το άρθρο 22 του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2025/2055.
4. Το Τ.Θ.Π.Ε. μεριμνά για τον άμεσο ορισμό επιτρόπου, σύμφωνα µε το άρθρο 64, και σε κάθε περίπτωση εντός δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία υποβολής αίτησης διεθνούς προστασίας του ανηλίκου. Εξαιρετικά, και ιδίως σε περιπτώσεις αφίξεων δυσανάλογα μεγάλου αριθμού ασυνόδευτων ανηλίκων, η προθεσμία ορισμού επιτρόπου παρατείνεται κατά δέκα (10) ακόμη εργάσιμες ημέρες, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348.
Άρθρο 64
Διαδικασία ορισμού επιτρόπου
1. Ο Γενικός Γραμματέας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας με απόφαση του:
α) ορίζει τον επίτροπο, και
β) προσδιορίζει τα προσωπικά στοιχεία και τον τόπο διαμονής των ασυνόδευτων ανηλίκων που τελούν υπό επιτροπεία.
2. Ο Γενικός Γραμματέας, ορίζει, κατ’ αρχήν, επίτροπο από τον κατάλογο των φορέων της παρ. 2 του άρθρου 61. Εάν για οποιονδήποτε λόγο δεν έχει ολοκληρωθεί η κατάρτιση του καταλόγου αυτού, ο Γενικός Γραμματέας ορίζει ως επίτροπο οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο πληροί τα κριτήρια των παρ. 1 και 2 του άρθρου 54 ύστερα από:
α) αίτηση του νομικού προσώπου, ή
β) πρόταση του Τ.Θ.Π.Ε..
3. Η πράξη ορισμού επιτρόπου επιδίδεται, με επιμέλεια του Τ.Θ.Π.Ε., στον επίτροπο. Το Τ.Θ.Π.Ε. γνωστοποιεί αμελλητί τον ορισμό επιτρόπου στον φορέα αναγγελίας και αυτός ενημερώνει άμεσα τον ασυνόδευτο ανήλικο σε γλώσσα που κατανοεί.
4. Στην περ. β) του δευτέρου εδαφίου της παρ. 2, ο επίτροπος έχει το δικαίωμα, εντός τριών (3) εργάσιμων ημερών από την επίδοση της σχετικής πράξης σε αυτόν, να αποποιηθεί τον ορισμό του. Η δήλωση αποποίησης γνωστοποιείται στο Τ.Θ.Π.Ε. και η πράξη ορισμού επιτρόπου ανακαλείται.
5. Σε περίπτωση αποδοχής του ορισμού, ο επίτροπος υποχρεούται αμελλητί να αναθέσει την άσκηση των επιτροπικών καθηκόντων σε εντεταλμένο επιτροπείας, και εντός τριών (3) εργάσιμων ημερών, να γνωστοποιήσει στο Τ.Θ.Π.Ε., και τις κατά περίπτωση άλλες αρμόδιες αρχές, τα στοιχεία των συντονιστών και των εντεταλμένων επιτροπείας για τους ανηλίκους που τίθενται υπό επιτροπεία µε τη συγκεκριμένη πράξη.
Άρθρο 65
Λήξη επιτροπείας
1. Η επιτροπεία του ασυνόδευτου ανηλίκου λήγει αυτοδικαίως µε:
α) την ενηλικίωσή του,
β) τον θάνατό του,
γ) την αναχώρησή του από την ελληνική επικράτεια µε οποιονδήποτε τρόπο,
δ) τη διαπίστωση ότι δεν είναι ανήλικος, σύμφωνα µε τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις εκτίμησης της ηλικίας αιτούντων διεθνή προστασία του άρθρου 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, κατόπιν κρίσης επί ενδικοφανούς προσφυγής ή αφού παρέλθει άπρακτη η σχετική προθεσμία,
ε) την κτήση της ελληνικής ιθαγένειας, σύμφωνα µε τον Κώδικα της Ελληνικής Ιθαγένειας (ν. 3284/2004, Α΄ 217),
στ) την παρέλευση δεκαπέντε (15) ημερών από τη δήλωση εξαφάνισης του ασυνόδευτου ανηλίκου, εφόσον η σχετική αναζήτηση αποβαίνει αναποτελεσματική έπειτα από έρευνα της Ελληνικής Αστυνομίας για τον εντοπισμό του ανηλίκου, σύμφωνα µε το άρθρο 24 του π.δ. 141/1991 (Α’ 598), την υπ’ αρ. 2/1985 Κανονιστική Διαταγή και τις οικείες εγκυκλίους ή διαταγές της Ελληνικής Αστυνομίας.
ζ) την επανένωσή του στην ελληνική επικράτεια µε τουλάχιστον έναν από τους ασκούντες τη γονική του μέριμνα.
2. Αν ο ασυνόδευτος ανήλικος εμφανιστεί μετά από την παρέλευση των δεκαπέντε (15) ημερών από τη δήλωση εξαφάνισής του, ακολουθείται η διαδικασία της αναγγελίας κατάστασης επιτροπείας του άρθρου 63.
3. Κατ’ εξαίρεση, μετά από την αναχώρηση του ασυνόδευτου ανηλίκου από την ελληνική επικράτεια, ο επίτροπος εξακολουθεί να τον εκπροσωπεί σε εκκρεμείς διαδικασίες, διοικητικές και δικαστικές, μέχρι την ολοκλήρωσή τους.
4. Σε κάθε περίπτωση λήξης της επιτροπείας, ο επίτροπος ενημερώνει αμελλητί το Τ.Θ.Π.Ε..
Άρθρο 66
Εντεταλμένος επιτροπείας
1. Ο φορέας του άρθρου 54 που ορίζεται ως επίτροπος ασυνόδευτων ανηλίκων, αναθέτει την άσκηση των επιτροπικών καθηκόντων σε εντεταλμένο επιτροπείας, τον οποίο απασχολεί µε οποιαδήποτε σχέση εργασίας ή με άλλη μορφή απασχόλησης, με την επιφύλαξη του τελευταίου εδαφίου. Ο εντεταλμένος επιτροπείας ενεργεί στο όνομα και για λογαριασμό του επιτρόπου και έχει τα ίδια επιτροπικά καθήκοντα. Κατά την άσκηση των καθηκόντων των άρθρων 57, 58 και 59 ο εντεταλμένος επιτροπείας ακολουθεί τις οδηγίες και τις εντολές του επιτρόπου. Η σύμβαση μαθητείας, η εν τοις πράγμασι παροχή εργασίας και κάθε μορφή εθελοντικής απασχόλησης αποκλείονται από το καθεστώς εργασίας της παρούσας.
2. Ο εντεταλμένος επιτροπείας, κατά τον χρόνο της ανάθεσης των επιτροπικών καθηκόντων, πρέπει να:
α) πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 55,
β) κατέχει πτυχίο ανθρωπιστικών ή νομικών ή κοινωνικών επιστημών ή δίπλωμα πανεπιστημίου της ημεδαπής ή ισότιμο της αλλοδαπής των ίδιων επιστημονικών αντικειμένων, και
γ) έχει άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας και καλή γνώση της αγγλικής ή της γαλλικής γλώσσας, ή αραβικών, ουρντού ή άλλης γλώσσας η οποία ομιλείται από σημαντικό αριθμό ασυνόδευτων ανηλίκων στη χώρα µας.
3. Ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων που ανατίθενται σε εντεταλμένο επιτροπείας δεν μπορεί να υπερβαίνει τους δεκαπέντε (15).
4. Αν τροποποιηθεί ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων που ανατίθενται, σύμφωνα με την παρ. 3, σε εντεταλμένο επιτροπείας, το Τμήμα Θεσμικής Προστασίας και Επιτροπείας, σε συνεργασία με τον φορέα του άρθρου 54 λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εντεταλμένοι επιτροπείας είναι σε θέση να εκτελούν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους, και ότι τηρούνται τα όρια του πρώτου και δεύτερου εδαφίου της παρ. 10 του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348.
Άρθρο 67
Συντονισμός και επίβλεψη εντεταλμένων επιτροπείας
1. Ο φορέας του άρθρου 54 που ορίζεται ως επίτροπος ασυνόδευτων ανηλίκων τοποθετεί, διορίζει ή χρησιμοποιεί συντονιστή, τον οποίο απασχολεί µε οποιαδήποτε σχέση εργασίας ή μορφή απασχόλησης, µε σκοπό την εποπτεία των πράξεων του εντεταλμένου επιτροπείας. Η σύμβαση μαθητείας, η εν τοις πράγμασι παροχή εργασίας και κάθε μορφή εθελοντικής απασχόλησης αποκλείονται από το καθεστώς εργασίας της παρούσας.
2. Τα καθήκοντα του συντονιστή είναι:
α) η επίβλεψη και ο συντονισμός των εντεταλμένων επιτροπείας κατά την άσκηση των επιτροπικών τους καθηκόντων,
β) η παροχή εμπειρογνωμοσύνης σε ζητήματα λειτουργιών της επιτροπείας,
γ) η ενημέρωση του επιτρόπου για οποιαδήποτε μεταβολή της σύνθεσης, είτε των εντεταλμένων επιτροπείας είτε των ασυνόδευτων ανηλίκων που τελούν υπό επιτροπεία,
δ) η αποτελεσματική διαχείριση των υποθέσεων των ασυνόδευτων ανηλίκων, λαμβανομένων υπόψη του αριθμού και της φύσης των υποθέσεων, των χαρακτηριστικών και των ιδιαίτερων αναγκών των εκπροσωπούμενων, καθώς και του επιπέδου υποστήριξης από τους εντεταλμένους επιτροπείας,
ε) η αναζήτηση και ο εντοπισμός κωλυμάτων ή ασυμβίβαστων στο πρόσωπο των εντεταλμένων επιτροπείας,
στ) η μέριμνα για την αρχειοθέτηση των ατομικών φακέλων των ασυνόδευτων ανηλίκων που τελούν υπό επιτροπεία, στη βάση των αρχών της ακρίβειας της πληροφορίας, της ασφάλειας και της εμπιστευτικότητας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ανηλίκων, όπως ορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137),
ζ) η υποβολή αναφοράς προς το Τ.Θ.Π.Ε., σύμφωνα µε το άρθρο 74 και
η) η μέριμνα για τη διαδικασία υποβολής, εξέτασης και επίλυσης των παραπόνων των ασυνόδευτων ανηλίκων, σύμφωνα µε το άρθρο 75.
3. Ο συντονιστής αναπληρώνει αμελλητί τον εντεταλμένο επιτροπείας, όταν αυτός αδυνατεί, για λόγους τυχηρού γεγονότος ή ανώτερης βίας, να ασκήσει εν όλω ή εν μέρει τα επιτροπικά καθήκοντα και συντρέχει επείγουσα ανάγκη για τον ασυνόδευτο ανήλικο. Ο χρόνος αναπλήρωσης δεν μπορεί να υπερβεί τον έναν (1) μήνα. Σε περίπτωση οριστικής και αποδεδειγμένης αδυναμίας, ο επίτροπος παύει, ύστερα από πρόταση του συντονιστή, τον εντεταλμένο επιτροπείας, σύμφωνα µε την παρ. 2 του άρθρου 69, και οφείλει να αναθέσει επιτροπικά καθήκοντα σε νέο εντεταλμένο επιτροπείας.
4. Ο αριθμός των εντεταλμένων επιτροπείας που έχει υπό την επίβλεψή του ένας συντονιστής δεν υπερβαίνει τους είκοσι (20).
5. Ο συντονιστής, κατά τον χρόνο ανάθεσης των καθηκόντων της παρ. 2, πρέπει να:
α) πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 55,
β) κατέχει πτυχίο ή δίπλωμα Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (Α.Ε.Ι.) ή Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (Τ.Ε.Ι.), της ημεδαπής ή ισότιμο της αλλοδαπής, µε τίτλο σπουδών ψυχολογίας, κοινωνικής εργασίας, κοινωνιολογίας, κοινωνικής ανθρωπολογίας, παιδαγωγικής, νομικής ή πολιτικής επιστήμης,
γ) έχει την ελληνική ιθαγένεια ή την ιθαγένεια άλλου κράτους µέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
δ) έχει άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας και καλή γνώση της αγγλικής ή της γαλλικής γλώσσας, και
ε) έχει διετή τουλάχιστον επαγγελματική πείρα σε προγράμματα και δράσεις προστασίας της παιδικής ηλικίας ή διεθνούς προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων.
Άρθρο 68
Σύγκρουση συμφερόντων
1. Τα µέλη του οργάνου διοίκησης του φορέα του άρθρου 54, που ορίζεται από τον Γενικό Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας ως επίτροπος, ο συντονιστής και ο εντεταλμένος επιτροπείας δεν μπορούν να ασκούν τα καθήκοντα που προβλέπονται από τον παρόντα, εφόσον τα συμφέροντα του εκπροσωπούμενου ασυνόδευτου ανηλίκου συγκρούονται µε τα δικά τους, των συζύγων ή των συµβιούντων, κατά την έννοια του άρθρου 1 του ν. 4356/2015 (Α΄ 181), των συγγενών εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, κατ’ ευθείαν γραμμή απεριόριστα, καθώς και εκ πλαγίου έως και δευτέρου βαθμού.
2. Η αμερόληπτη και ανεξάρτητη άσκηση των καθηκόντων επηρεάζεται, ιδίως, όταν προκύπτει:
α) όφελος, οικονομικό ή µη, για τα επιτροπικά όργανα της παρ. 1, τους συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, κατ’ ευθείαν γραμμή απεριόριστα, καθώς και εκ πλαγίου έως και δευτέρου βαθμού, ή πρόσωπα, φυσικά ή νομικά, µε τα οποία υφίσταται ιδιαίτερος δεσμός ή ιδιάζουσα σχέση, και σωρευτικά,
β) βλάβη, οικονομική ή µη, για τον εκπροσωπούμενο ασυνόδευτο ανήλικο.
3. Ο φορέας του άρθρου 54 που ορίζεται ως επίτροπος ασυνόδευτου ανηλίκου, εφόσον έχει οριστεί σύμφωνα µε το πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 64, δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα φορέας λειτουργίας δομής στην οποία φιλοξενείται ο ίδιος ανήλικος.
4. Ο επίτροπος υποχρεούται να αποποιηθεί τον ορισμό του ή να παραιτηθεί, αν συντρέχουν περιστάσεις που δύναται να επηρεάσουν την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του.
Άρθρο 69
Παύση επιτρόπου και εντεταλμένου επιτροπείας
1. Το λειτούργημα του επιτρόπου παύει:
α) αυτοδικαίως, αν αυτός, μετά από την έναρξη της επιτροπείας, δεν πληροί πλέον τα κριτήρια εγγραφής του άρθρου 114.
β) με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, ύστερα από αίτηση οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον ή αναφορά του Τ.Θ.Π.Ε., εφόσον συντρέχει υπαίτια συμπεριφορά ή κατάσταση που κρίνεται ότι μπορεί να θέσει σε κίνδυνο το βέλτιστο συμφέρον και τα δικαιώματα του ασυνόδευτου ανηλίκου, όπως:
βα) η παραμέληση των επιτροπικών καθηκόντων,
ββ) η παράβαση περιορισμών και διαδικασιών που προβλέπονται στο παρόν μέρος,
βγ) η σοβαρή και μόνιμη σύγκρουση των συμφερόντων επιτρόπου και ασυνόδευτου ανηλίκου.
γ) με υποβολή δήλωσης παραίτησης από τον ορισμό του ως επιτρόπου, την οποία κοινοποιεί στο Τ.Θ.Π.Ε., εφόσον συντρέχει αντικειμενική αδυναμία συνέχισης της επιτροπείας, όπως, ιδίως, λήξη νομικής δέσμευσης με το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ή πτώχευση.
2. Η άσκηση των επιτροπικών καθηκόντων από τον εντεταλμένο επιτροπείας παύει:
α) αυτοδικαίως στις περιπτώσεις:
αα) αλλαγής του τόπου διαμονής του ασυνόδευτου ανηλίκου λαμβάνοντας υπόψη τη γεωγραφική εγγύτητα µε τον τόπο εργασίας του και τη δυνατότητα αποτελεσματικής άσκησης των καθηκόντων του, όταν ανατεθεί η άσκηση των επιτροπικών καθηκόντων σε έτερο εντεταλμένο επιτροπείας στον νέο τόπο διαμονής,
αβ) συνδρομής των προϋποθέσεων του άρθρου 1650 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α΄164), περί αυτοδίκαιης παύσης του επιτρόπου,
αγ) υποβολής παραίτησης στον φορέα του άρθρου 54,
β) με απόφαση του οργάνου διοίκησης του φορέα του άρθρου 54, που ορίζεται από τον Γενικό Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας ως επίτροπος, στις περιπτώσεις:
βα) υπαίτιας παράβασης των επιτροπικών καθηκόντων που του έχουν ανατεθεί,
ββ) οριστικής αδυναμίας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του,
βγ) σύγκρουσης συμφερόντων του εντεταλμένου επιτροπείας και του ασυνόδευτου ανηλίκου.
3. Με την επέλευση της παύσης του επιτρόπου, το Τ.Θ.Π.Ε. μεριμνά για την άμεση αντικατάσταση του επιτρόπου από νέο φορέα του άρθρου 54 για κάθε ασυνόδευτο ανήλικο που τελούσε υπό την επιτροπεία του.
4. Με την επέλευση της παύσης του εντεταλμένου επιτροπείας, ο επίτροπος μεριμνά για την άμεση αντικατάστασή του και ενημερώνει εντός τριών (3) ημερών το Τ.Θ.Π.Ε. για την υπόδειξη νέου εντεταλμένου επιτροπείας.
Άρθρο 70
Ευθύνη επιτρόπου και εντεταλμένου επιτροπείας
1. Ο εντεταλμένος επιτροπείας ευθύνεται για κάθε ζημία του ανηλίκου από πταίσμα του κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Την ίδια ευθύνη έχει και ο συντονιστής, όταν τον αναπληρώνει. Στις περιπτώσεις αυτές ο επίτροπος ευθύνεται εις ολόκληρον.
2. Το άρθρο 360 του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019, Α΄ 95), περί παραμέλησης της εποπτείας ανηλίκου συμπαραστατουμένου, και το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 319 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025, Α΄ 121), περί ποινικών και διοικητικών κυρώσεων, δεν εφαρμόζονται για τον εντεταλμένο επιτροπείας του άρθρου 66 του παρόντος κατά την άσκηση των επιτροπικών καθηκόντων του, σύμφωνα με το παρόν Κεφάλαιο.
Άρθρο 71
Σύσταση, συγκρότηση, αρμοδιότητες και λειτουργία Συμβουλίου Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων
1. Συστήνεται στη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου το Συμβούλιο Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (Σ.Ε.Α.Α.), ως συλλογικό αποφασιστικό και γνωμοδοτικό όργανο.
2. Το Σ.Ε.Α.Α. συγκροτείται µε απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου και αποτελείται από έξι (6) µέλη, ως εξής:
α) τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 40 του π.δ. 106/2020 (Α’ 255), ως Πρόεδρο,
β) τον Προϊστάμενο του Τμήματος Θεσμικής Προστασίας και Επιτροπείας της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων,
γ) τον Προϊστάμενο του Τμήματος Εποπτείας και Αξιολόγησης Δομών Φιλοξενίας Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων,
δ) τoν Προϊστάμενο του Τμήματος Διαχείρισης Αιτημάτων Στέγασης και Μετεγκαταστάσεων Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων,
ε) τον Προϊστάμενο του Τμήματος Υποστήριξης και Κοινωνικής Ένταξης Ασυνόδευτων Ανηλίκων Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, και
στ) τον Προϊστάμενο του Αυτοτελούς Τμήματος Εθνικού Μηχανισμού Επείγουσας Ανταπόκρισης του άρθρου 42 του π.δ. 106/2020.
3. Σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος, ο Πρόεδρος αναπληρώνεται από τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Ευάλωτων Προσώπων του άρθρου 41 του π.δ. 106/2020. Τα λοιπά µέλη ορίζουν τους αναπληρωτές τους στην πρώτη συνεδρίαση του Σ.Ε.Α.Α..
4. Το Σ.Ε.Α.Α.:
α) χορηγεί άδεια ή παρέχει γνώμη, όταν συντρέχουν οι όροι και οι προϋποθέσεις εφαρμογής της παρ. 3 του άρθρου 59,
β) αποφασίζει επί διαφωνιών που ανακύπτουν μεταξύ επιτρόπου και ασυνόδευτου ανηλίκου ή μεταξύ των οργάνων της επιτροπείας ή μεταξύ επιτρόπου και προσωπικού φροντίδας της δομής φιλοξενίας ή αναδόχου γονέα ή συγγενή ή οικείου προσώπου που του έχει ανατεθεί η καθημερινή φροντίδα,
γ) εξετάζει, ύστερα από αίτηση οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον ή αυτεπαγγέλτως, κάθε καταγγελία και αναφορά ως προς την εφαρμογή των κανόνων που ισχύουν για την επιτροπεία των ασυνόδευτων ανηλίκων και ιδίως επί των παραπόνων που υποβάλλονται από τους ασυνόδευτους ανηλίκους, για τις υπηρεσίες επιτροπείας που λαμβάνουν, κατόπιν παραπομπής από το Τ.Θ.Π.Ε.,
δ) αποφασίζει ή, κατά περίπτωση, παρέχει γνώμη για τον καθορισμό βιώσιμης λύσης για τον ανήλικο, όπως είναι ιδίως η υιοθεσία, η μετεγκατάσταση ή ο επαναπατρισμός, όταν δυνάμει της οικείας, κατά περίπτωση, νομοθεσίας, εξετάζεται από τις αρμόδιες αρχές το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου.
5. Η γραμματειακή υποστήριξη του Σ.Ε.Α.Α. ανατίθεται σε υπάλληλο της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, ο οποίος ορίζεται από τον Πρόεδρο του Σ.Ε.Α.Α. και τηρεί και τα πρακτικά των συνεδριάσεων.
6. Το Σ.Ε.Α.Α. συνεδριάζει, µε φυσική παρουσία ή µέσω τηλεδιάσκεψης, εντός του κανονικού ωραρίου εργασίας των οικείων υπηρεσιών, τακτικά µία (1) φορά τον μήνα και, έκτακτα, ύστερα από πρόσκληση του Προέδρου.
7. Τα µέλη του Σ.Ε.Α.Α. υποχρεούνται να επικαλούνται εγκαίρως κώλυμα και να απέχουν από τη διαχείριση συγκεκριμένων υποθέσεων, εφόσον συντρέχει περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων, ιδίως όταν η ικανοποίηση προσωπικού συμφέροντός τους συνδέεται µε την έκβαση της υπόθεσης ή έχουν ιδιαίτερο δεσμό ή ιδιάζουσα σχέση ή εχθρότητα µε τον επίτροπο, τον συντονιστή, τον εντεταλμένο επιτροπείας ή τον ασυνόδευτο ανήλικο ή όταν το βέλτιστο συμφέρον και τα δικαιώματα του ανηλίκου συγκρούονται µε τα δικά τους ή του συζύγου τους ή του συµβιούντος, κατά την έννοια του άρθρου 1 του ν. 4356/2015 (Α’ 181) ή των συγγενών τους, σε ευθεία γραμμή εξ αίματος ή εξ αγχιστείας απεριόριστα και σε πλάγια γραμμή εξ αίματος έως τον δεύτερο βαθμό.
8. Μέλη του Σ.Ε.Α.Α., τα οποία είναι σύζυγοι ή συνδέονται μεταξύ τους µε συγγένεια έως και τέταρτου βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, δεν επιτρέπεται να μετέχουν στην ίδια συνεδρίαση. Οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον δύναται, σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, να υποβάλλει αιτιολογημένο αίτημά εξαίρεσης µέλους του Σ.Ε.Α.Α.
9. Για την υποβοήθηση του έργου του, το Σ.Ε.Α.Α. συστήνει ομάδες εργασίας από υπαλλήλους της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας ή και εξωτερικούς συνεργάτες, ορίζει τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους και παρακολουθεί το έργο τους.
10. Στα µέλη του Σ.Ε.Α.Α. και των ομάδων εργασίας της παρ. 9 δεν καταβάλλεται οποιαδήποτε αμοιβή ή αποζημίωση.
Άρθρο 72
Προσωρινός εκπρόσωπος ασυνόδευτου ανηλίκου
1. Το Τ.Θ.Π.Ε., σε συνεργασία με τις κατά περίπτωση συναρμόδιες αρχές, διασφαλίζει για κάθε ανήλικο που έρχεται στη χώρα, ότι, μέχρι τον ορισμό επιτρόπου, ο ανήλικος εκπροσωπείται και επικουρείται, από κατάλληλα εκπαιδευμένο φυσικό πρόσωπο, τον προσωρινό εκπρόσωπο.
2. Ο προσωρινός εκπρόσωπος έχει πρόσβαση σε έγγραφα και πληροφορίες για τον ανήλικο, ενημερώνει τον ανήλικο για τις διαδικασίες στις οποίες υπάγεται βάσει του παρόντος νόμου, έρχεται σε επαφή με τις αρμόδιες αρχές για να διασφαλίζει την πρόσβαση του ανηλίκου σε υλικές συνθήκες υποδοχής και σε υγειονομική περίθαλψη, εκπροσωπεί και συνεπικουρεί τον ασυνόδευτο ανήλικο ή, κατά περίπτωση, ενεργεί εξ ονόματός του, ώστε να διασφαλίζεται ότι ο ανήλικος απολαύει των δικαιωμάτων και συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στους Κανονισμούς (ΕΕ) 2024/1358, 2024/1356, 2024/1351, 2024/1348, και στο Μέρος Β΄ του Πρώτου Βιβλίου του παρόντος.
3. Τα καθήκοντα του προσωρινού εκπροσώπου για έναν συγκεκριμένο ανήλικο παύουν αυτοδικαίως με τον ορισμό επιτρόπου σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 64 ή των διατάξεων περί επιτροπείας του Αστικού Κώδικα. Ο προσωρινός εκπρόσωπος διαβιβάζει τις απαραίτητες πληροφορίες για την κατάσταση του ανηλίκου και τις ενέργειες που έχουν γίνει στον επίτροπο. Τα καθήκοντα του προσωρινού εκπροσώπου για έναν ανήλικο δύναται να παύουν νωρίτερα από το χρονικό σημείο του πρώτου εδαφίου, στις περιπτώσεις της παρ. 1 του άρθρου 65.
4. Ο προσωρινός εκπρόσωπος απασχολείται, με οποιαδήποτε σχέση εργασίας, στον φορέα του καταλόγου της παρ. 2 του άρθρου 61, πληροί τα προσόντα και τους όρους της παρ. 2 του άρθρου 66, και διαθέτει την απαραίτητη κατάρτιση, σύμφωνα με τα άρθρα 55 και 76.
5. Ο φορέας του καταλόγου της παρ. 2 του άρθρου 61 υποδεικνύει στο Τ.Θ.Π.Ε. τα φυσικά πρόσωπα που απασχολεί για να ενεργήσουν ως προσωρινοί εκπρόσωποι των ασυνόδευτων ανηλίκων, ανά γεωγραφική περιοχή. Το Τ.Θ.Π.Ε. καταρτίζει και επικαιροποιεί κατάλογο των υποδεικνυόμενων από τον φορέα του άρθρου 54 φυσικών προσώπων. Με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, τα πρόσωπα αυτά ορίζονται προσωρινοί εκπρόσωποι ασυνόδευτων ανηλίκων, για να συνδράμουν κάθε ασυνόδευτο ανήλικο που αφικνείται στη χώρα. Η απόφαση του δεύτερου εδαφίου μετά του καταλόγου κοινοποιούνται στην Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης και την Υπηρεσία Ασύλου και κάθε άλλη, κατά περίπτωση, αρμόδια αρχή. Ο φορέας του άρθρου 54, εντός τριών (3) ημερολογιακών ημερών, γνωστοποιεί στο Τ.Θ.Π.Ε., και τις άλλες, κατά περίπτωση, αρμόδιες αρχές, τα στοιχεία του προσωρινού εκπροσώπου που ανέλαβε ασυνόδευτο ανήλικο από την άφιξή του στη χώρα.
6. Ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων που αναλαμβάνει έκαστος προσωρινός εκπρόσωπος δεν μπορεί να υπερβαίνει τους τριάντα (30). Σε περίπτωση άφιξης δυσανάλογα μεγάλου αριθμού ασυνόδευτων ανηλίκων ή σε άλλες εξαιρετικές περιπτώσεις, ο αριθμός των ασυνόδευτων ανήλικων ανά εκπρόσωπο μπορεί να αυξηθεί μέχρι τον μέγιστο αριθμό των πενήντα (50) ασυνόδευτων ανήλικων.
7. Ο προσωρινός εκπρόσωπος ενεργεί αμερόληπτα για το βέλτιστο συμφέρον και τη συνολική ευημερία του ανηλίκου. Τα συμφέροντά του δεν συγκρούονται με τα συμφέροντα του ανηλίκου κατά την έννοια των παρ. 1 και 2 του άρθρου 68. Η άσκηση των καθηκόντων του προσωρινού εκπροσώπου εποπτεύεται από τον φορέα του άρθρου 54 και το Τ.Θ.Π.Ε. σύμφωνα με τα άρθρα 73 και 74.
8. Ο μηχανισμός παραπόνων για τους ανηλίκους υπό επιτροπεία του άρθρου 75 εφαρμόζεται και στην περίπτωση των ανηλίκων που επικουρούνται από προσωρινό εκπρόσωπο.
9. Αναλόγως εφαρμόζονται οι παρ. 2 και 4 του άρθρου 69.
Άρθρο 73
Διαδικασία εποπτείας και ελέγχου
1. Το Τ.Θ.Π.Ε. είναι αρμόδιο για την παρακολούθηση, υποστήριξη και τακτική αξιολόγηση του έργου του επιτρόπου, του συντονιστή, του εντεταλμένου επιτροπείας και του προσωρινού εκπροσώπου, µέσω:
α) ελέγχου των αναφορών, τακτικών και έκτακτων, που υποβάλλουν ο επίτροπος και ο συντονιστής,
β) της διενέργειας επιτόπιων δειγματοληπτικών ελέγχων στην έδρα των φορέων του άρθρου 54 που αναλαμβάνουν επιτροπεία,
γ) ελέγχου των ατομικών φακέλων των ασυνόδευτων ανηλίκων που τελούν υπό επιτροπεία,
δ) ακροάσεων των ασυνόδευτων ανηλίκων και
ε) ανταλλαγής πληροφοριών µε άλλες αρμόδιες αρχές ή επαγγελματίες ή πρόσωπα αναφοράς ή φορείς που πλαισιώνουν τους ασυνόδευτους ανηλίκους, ιδίως µέσω της συμπλήρωσης ειδικά διαμορφωμένων ερωτηματολογίων ή της υποβολής παραπόνων.
Άρθρο 74
Υποβολή αναφορών
1. Ο επίτροπος υποβάλλει τριμηνιαία αναφορά στο Τ.Θ.Π.Ε., η οποία περιλαμβάνει τουλάχιστον:
α) τον αριθμό των συντονιστών, των εντεταλμένων επιτροπείας και των προσωρινών εκπροσώπων, τα προσόντα και το καθεστώς εργασίας αυτών,
β) τον συνολικό αριθμό των ασυνόδευτων ανηλίκων με τους οποίους επιφορτίστηκαν οι προσωρινοί εκπρόσωποι και αντίστοιχα οι εντεταλμένοι επιτροπείας,
γ) τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της υλοποίησης του προγράμματος επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων,
δ) την κατάρτιση και τη διαρκή επιμόρφωση του προσωπικού που υποστηρίζει την υλοποίηση του προγράμματος, και
ε) τις εσωτερικές πολιτικές προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων σχετικά µε τον τρόπο επίβλεψης, παρακολούθησης και χειρισμού καταγγελιών.
2. Ο συντονιστής υποβάλλει τριμηνιαία αναφορά, η οποία περιλαμβάνει τουλάχιστον:
α) τα στοιχεία των εντεταλμένων επιτροπείας και των ασυνόδευτων ανηλίκων, µε τους οποίους είναι επιφορτισμένοι,
β) το περιεχόμενο και τα όρια της επίβλεψης του έργου των εντεταλμένων επιτροπείας,
γ) τα προβλήματα που προκύπτουν κατά την άσκηση των επιτροπικών καθηκόντων, και
δ) τα παράπονα που έχουν υποβληθεί από ασυνόδευτους ανηλίκους, σύμφωνα µε το άρθρο 75.
3. Το Τ.Θ.Π.Ε. σχεδιάζει και εφαρμόζει εργαλεία αξιολόγησης της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών επιτροπείας. Υπηρεσίες και αρχές, καθώς και δομές φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων, που συνεργάζονται µε τον επίτροπο κατά την άσκηση των επιτροπικών καθηκόντων, παρέχουν έγκαιρα στο Τ.Θ.Π.Ε. τις αναγκαίες, στο πλαίσιο της αξιολόγησης, πληροφορίες, καθώς και κάθε διευκόλυνση και συνδρομή.
4. Τα πορίσματα της αξιολόγησης των αναφορών και των ελέγχων του άρθρου 73 κοινοποιούνται στις αρχές που είναι αρμόδιες για τη διαχείριση, τον έλεγχο και την υλοποίηση προγραμμάτων χρηματοδότησης από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους, εφόσον στα προγράμματα αυτά συµµμετέχουν οι ελεγχόμενοι φορείς του άρθρου 54. Τα πορίσματα δεσμεύουν τα αρμόδια όργανα για τη διαχείριση και υλοποίηση των προγραμμάτων του πρώτου εδαφίου, για τις δικές τους ενέργειες κατά τομέα αρμοδιότητας.
Άρθρο 75
Διαδικασία υποβολής και διαχείρισης παραπόνων
Ο φορέας του άρθρου 54 που ορίζεται ως επίτροπος ασυνόδευτων ανηλίκων, τηρεί διαδικασία υποβολής, εξέτασης και επίλυσης παραπόνων των ασυνόδευτων ανηλίκων που τίθενται υπό την επιτροπεία του. Ο υπό επιτροπεία ασυνόδευτος ανήλικος ενημερώνεται σε απλή και κατανοητή γλώσσα από τον εντεταλμένο επιτροπείας για το δικαίωμα υποβολής παραπόνου επί των υπηρεσιών επιτροπείας που λαμβάνει, τη διαδικασία υποβολής και τον τρόπο εξέτασης του παραπόνου, τη διαδικασία ανατροφοδότησής του και συµμετοχής του, όπως και τους τρόπους διαχείρισης και επίλυσης. Παράπονα αναφορικά με γεγονότα που ενδέχεται να συνιστούν ποινικά αδικήματα, συνιστούν καταγγελίες και υποβάλλονται αμελλητί στις αρμόδιες εισαγγελικές και αστυνομικές αρχές.
Άρθρο 76
Κατάρτιση και επιμόρφωση
1. Το Τ.Θ.Π.Ε. καθιερώνει και αναπτύσσει προγράμματα κατάρτισης και διαρκούς επιμόρφωσης των επιτρόπων, των συντονιστών επιτροπείας και των εντεταλμένων επιτροπείας, καθώς και των προσωρινών εκπροσώπων, σε συνεργασία µε φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, καθώς και µε διεθνείς οργανισμούς και ευρωπαϊκές υπηρεσίες.
2. Οι φορείς του άρθρου 54 που ορίζονται ως επίτροποι ασυνόδευτων ανηλίκων, αναπτύσσουν την κατάλληλη εισαγωγική κατάρτιση και διαρκή επιμόρφωση για το προσωπικό τους, σύμφωνα µε τους ευρωπαϊκούς, διεθνείς και εθνικούς κανόνες που ισχύουν για την επιτροπεία των ασυνόδευτων ανηλίκων. Το Τ.Θ.Π.Ε. παρέχει οδηγίες σχετικά µε το περιεχόμενο της εκπαίδευσης και δύναται να ασκεί επίβλεψη στους φορείς του πρώτου εδαφίου.
3. Στο πλαίσιο του Ε.Σ.Ε.Α.Α., η κατάρτιση και η επιμόρφωση αφορούν, ιδίως:
α) κάθε νομικό και πραγματικό ζήτημα σχετικό µε την άσκηση των λειτουργιών της επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων,
β) στοιχεία του οικογενειακού, προσφυγικού και μεταναστευτικού δικαίου, των θεμελιωδών δικαιωμάτων του παιδιού σε ευρωπαϊκό, διεθνές και εθνικό επίπεδο, καθώς και του θεσμικού πλαισίου προστασίας και διασφάλισης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα,
γ) κάθε νομικό και πραγματικό ζήτημα που αφορά στην εν γένει προστασία της παιδικής ηλικίας και την ιδιαίτερη φύση των αναγκών και του βέλτιστου συμφέροντος του ασυνόδευτου ανηλίκου όπως και τη διαδικασία αξιολόγησής τους,
δ) κάθε ζήτημα διαπολιτισμικής μεσολάβησης, διερμηνείας, και κοινωνικής ένταξης,
ε) θέματα συμβουλευτικής και ψυχολογικής υποστήριξης.
Άρθρο 77
Κατευθυντήριες γραμμές και πρότυπες διαδικασίες
Το Τ.Θ.Π.Ε. οργανώνει και συντονίζει πολιτικές για την ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων, ευρωπαϊκών, διεθνών και εθνικών, που ισχύουν για την επιτροπεία των ασυνόδευτων ανηλίκων, µέσω:
α) της κατάρτισης πρότυπων διαδικασιών άσκησης των επιτροπικών καθηκόντων,
β) της χάραξης κατευθυντήριων γραμμών και οδηγιών σε θέματα επιτροπείας και εκπαίδευσης επιτρόπων, και
γ) της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών μεταξύ υπηρεσιών, αρχών και φορέων του ιδιωτικού τομέα µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΠΛΑΙΣΙΟ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ
Άρθρο 78
Πλαίσιο φιλοξενίας
1. Η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας διασφαλίζει τη στέγαση και τις συνοδευτικές υπηρεσίες αυτής για τους ασυνόδευτους ανηλίκους, σε:
α) ασφαλείς ζώνες των περιφερειακών υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, σε συνεργασία με την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης,
β) Δομές Μακροχρόνιας Φιλοξενίας, οι οποίες διακρίνονται σε:
βα) Κέντρα Φιλοξενίας για Ασυνόδευτους Ανηλίκους έως δεκαοκτώ (18) ετών και
ββ) Εποπτευόμενα Διαμερίσματα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης (Ε.Δ.Η.Δ.) για ασυνόδευτους ανηλίκους από δεκαέξι (16) έως δεκαοκτώ (18) ετών,
γ) δομές επείγουσας φιλοξενίας για ασυνόδευτους ανηλίκους που διαβιούν σε επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης και εντοπίζονται µέσω του Εθνικού Μηχανισμού Επείγουσας Ανταπόκρισης, και
δ) σε άλλους χώρους κατάλληλους για τη φιλοξενία ασυνόδευτων ανηλίκων.
2. Οι χωρισμένοι από την οικογένειά τους ανήλικοι, κατά την έννοια της περ. ιη) του άρθρου 17, δύναται να τοποθετούνται με τον συγγενή ή οικείο που τους συνοδεύει, εάν αυτό εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον τους.
3. Η φιλοξενία των ασυνόδευτων ανηλίκων ολοκληρώνεται για έναν από τους λόγους της παρ. 1 του άρθρου 65, περί λήξης επιτροπείας. Στην περίπτωση εξαφάνισης του ανηλίκου, η θέση αυτού σε συγκεκριμένο πλαίσιο φιλοξενίας δεσμεύεται για τον ίδιο για μία (1) ημέρα. Με τον εντοπισμό του, εφαρμόζεται, κατά περίπτωση, η διαδικασία του άρθρου 84 ή του άρθρου 88.
4. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι που υπάγονται στη διαδικασία εξέτασης αίτησης διεθνούς προστασίας στα σύνορα ή στην ταχεία διαδικασία των άρθρων 43 έως 54 και 42 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 αντίστοιχα, παραμένουν ή, κατά περίπτωση, τοποθετούνται κατά προτεραιότητα, στις ασφαλείς ζώνες των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, και σε κάθε περίπτωση δεν τοποθετούνται σε Ε.Δ.Η.Δ.
Άρθρο 79
Φορείς λειτουργίας Δομών Μακροχρόνιας και Επείγουσας Φιλοξενίας
1. Οι φορείς, οι οποίοι δύνανται να λειτουργούν Δομές Μακροχρόνιας Φιλοξενίας (Δ.Μ.Φ.) και Δομές Επείγουσας Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (Δ.Ε.Φ.Α.Α.) είναι οι φορείς του άρθρου 54.
2. Οι φορείς που επιθυμούν να λειτουργούν Δ.Μ.Φ. ή Δ.Ε.Φ.Α.Α., σωρευτικά πληρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 2 του άρθρου 54 και, πλέον αυτών, έχουν εγγράψει τις Δ.Μ.Φ. και Δ.Ε.Φ.Α.Α. στο Εθνικό Μητρώο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 90.
Άρθρο 80
Κέντρα Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων
1. Κέντρο Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (Κ.Φ.Α.Α.) είναι κάθε δομή μακροχρόνιας φιλοξενίας, που χρησιμοποιείται για τη φιλοξενία ασυνόδευτων ανηλίκων και λειτουργεί σε δημόσιο ή ιδιωτικό κτήριο κατάλληλα διαμορφωμένο, κατόπιν έκδοσης σχετικής άδειας λειτουργίας.
2. Σκοπός του Κ.Φ.Α.Α. είναι η δημιουργία και η παροχή ενός επαρκούς πλαισίου φιλοξενίας και προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων.
3. Η οργάνωση και λειτουργία του Κ.Φ.Α.Α. διέπονται από τις αρχές:
α) του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου,
β) της εμπιστευτικότητας και του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής,
γ) της συμμετοχής του ανηλίκου στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, µέσω της διαβούλευσης και της ελεύθερης έκφρασης για κάθε θέμα που τον αφορά,
δ) της απαγόρευσης των διακρίσεων και
ε) της διατήρησης της οικογενειακής ενότητας.
4. Στους φιλοξενουμένους ασυνόδευτους ανηλίκους προσφέρονται υπηρεσίες και παροχές, όπως η στέγαση, η σίτιση, η ψυχοκοινωνική υποστήριξη, η υγειονομική περίθαλψη, η νομική υποστήριξη, εκπαιδευτικές δραστηριότητες και επαγγελματική κατάρτιση, η διερμηνεία, η παροχή ιματισμού, η ατομική υγιεινή και καθαριότητα.
Άρθρο 81
Εποπτευόμενα Διαμερίσματα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης
1. Εποπτευόμενο Διαμέρισμα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης (Ε.Δ.Η.Δ.) είναι κάθε διαμέρισμα που χρησιμοποιείται ως Δομή Μακροχρόνιας Φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων που έχουν συμπληρώσει το δέκατο έκτο (16ο) έτος της ηλικίας τους.
2. Σκοπός της ένταξης σε Ε.Δ.Η.Δ. είναι η διασφάλιση της ομαλής μετάβασης των ασυνόδευτων ανηλίκων στην ενηλικίωση, στην αυτόνομη διαβίωση και στην κοινωνική ένταξη.
3. Προϋποθέσεις ένταξης ασυνόδευτου ανηλίκου σε Ε.Δ.Η.Δ. είναι:
α) η συμπλήρωση του δέκατου έκτου (16ου) έτους της ηλικίας του,
β) η ιδιότητά του ως αιτούντος διεθνή προστασία ή δικαιούχου διεθνούς προστασίας, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, ή ως αιτούντος ή δικαιούχου άδειας διαμονής, σύμφωνα με τον Κώδικα Μετανάστευσης (ν. 5038/2023, Α’ 81) και
γ) η συμφωνία του για την ένταξή του στο πλαίσιο της ημιαυτόνομης διαβίωσης.
4. Σε Ε.Δ.Η.Δ. δεν εντάσσονται, κατόπιν αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος, των αναγκών και της κατάστασης κάθε ανηλίκου, οι ασυνόδευτοι ανήλικοι που έχουν αυξημένες ανάγκες φροντίδας και προστασίας, οι οποίες απαιτούν εικοσιτετράωρη παρακολούθηση, ιδίως λόγω ενεργού ψυχιατρικού νοσήματος ή εξαιτίας χρήσης παράνομων ψυχοδραστικών ή άλλων τοξικών ουσιών.
5. Κάθε φορέας μπορεί να λειτουργεί ένα ή περισσότερα Ε.Δ.Η.Δ..
6. Κατά τη διάρκεια της παρεχόμενης φιλοξενίας σε Ε.Δ.Η.Δ., οι ασυνόδευτοι ανήλικοι λαμβάνουν υπηρεσίες και παροχές, όπως στέγαση, υλικές παροχές, το οικονομικό βοήθημα της περ. α) της παρ. 7 του άρθρου 47, ψυχοκοινωνική στήριξη, διερμηνεία, συνδρομή στην πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην επαγγελματική κατάρτιση και την αγορά εργασίας, νομική υποστήριξη και πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη.
Άρθρο 82
Λειτουργία ασφαλών ζωνών για ασυνόδευτους ανηλίκους
1. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι άνω των δεκαέξι (16) ετών δύνανται να τοποθετούνται, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 84, σε διακριτούς χώρους (ασφαλείς ζώνες) εντός των Ελεγχόμενων Δομών Προσωρινής Φιλοξενίας Αιτούντων Άσυλο ή των Κλειστών Ελεγχόμενων Δομών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης.
2. Στις ασφαλείς ζώνες υλοποιούνται προγράμματα παροχής υπηρεσιών παιδικής προστασίας από τους Φορείς του άρθρου 54 (εφεξής: «Φορείς υλοποίησης»), οι οποίοι, με την πράξη τοποθέτησης του Τμήματος Διαχείρισης Αιτημάτων Στέγασης και Μετεγκαταστάσεων (Τ.Δ.Α.Σ.Μ.), η οποία κοινοποιείται και στη Διοίκηση της Δομής, αναλαμβάνουν, σε εικοσιτετράωρη βάση, την καθημερινή φροντίδα, υποστήριξη και επίβλεψη των ανηλίκων, με σκοπό τη διασφάλιση της ευημερίας τους.
3. Κατά το διάστημα της παραμονής τους στις ασφαλείς ζώνες, οι ανήλικοι απολαμβάνουν των υπηρεσιών που παρέχονται από τα αρμόδια Κλιμάκια της Δομής της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης και έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση, την περίθαλψη και τις υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπως προβλέπονται στο Μέρος Β΄ του Πρώτου Βιβλίου του παρόντος νόμου.
4. Η ασφαλής ζώνη συνιστά αναπόσπαστο μέρος της δομής, εντός της οποίας λειτουργεί και υπάγεται στη διοίκηση αυτής. Το Τ.Δ.Α.Σ.Μ. διαχειρίζεται τις θέσεις φιλοξενίας που αντιστοιχούν στην ασφαλή ζώνη βάσει της καθορισμένης δυναμικότητας, σε συνεργασία με την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης. Ο φορέας υλοποίησης της ασφαλούς ζώνης, ως προς την παροχή υπηρεσιών, ενεργεί υπό τις κατευθύνσεις της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας και της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης της Γενικής Γραμματείας Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο.
5. Σε περίπτωση μη ύπαρξης ή διακοπής λειτουργίας του φορέα υλοποίησης, δεν πραγματοποιούνται νέες τοποθετήσεις στην ασφαλή ζώνη, εκτός αν, για λόγους επείγουσας προστασίας, απαιτείται προσωρινή παραμονή, οπότε η διοίκηση της Δομής μεριμνά αποκλειστικά για την ασφαλή παραμονή των ανηλίκων έως την ανάληψη καθηκόντων από φορέα υλοποίησης της παρ. 2.
Άρθρο 83
Αρμόδια αρχή διαχείρισης αιτημάτων στέγασης
Το Τμήμα Διαχείρισης Αιτημάτων Στέγασης και Μετεγκαταστάσεων της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας είναι αρμόδιο για:
α) τη διαχείριση των αιτημάτων στέγασης ή μετακίνησης ασυνόδευτων ανηλίκων σε κατάλληλο πλαίσιο φιλοξενίας,
β) την προτεραιοποίηση των αιτημάτων, βάσει κριτηρίων ευαλωτότητας και
γ) τον συντονισμό κάθε ενέργειας μετάβασης, τοποθέτησης, συνοδείας και φιλοξενίας των ασυνόδευτων ανηλίκων σε θέσεις φιλοξενίας για ασυνόδευτους ανηλίκους.
Άρθρο 84
Διαδικασία διαχείρισης αιτημάτων στέγασης
1. Η διαδικασία διαχείρισης των αιτημάτων στέγασης των ασυνόδευτων ανηλίκων διακρίνεται στα εξής στάδια:
α) υποβολή του αιτήματος στέγασης,
β) αξιολόγησή του και
γ) προετοιμασία του ασυνόδευτου ανηλίκου για τη μεταφορά του, με συνοδεία, σε κατάλληλο πλαίσιο φιλοξενίας.
2. Κάθε φορέας αναγγελίας, συμπεριλαμβανομένου και του επιτρόπου που ορίζεται από τον Γενικό Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, υποβάλλει, µε τη χρήση μέσων Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνιών, αίτημα στέγασης ασυνόδευτου ανηλίκου στο Τμήμα Διαχείρισης Αιτημάτων Στέγασης και Μετεγκαταστάσεων.
Το αίτημα στέγασης περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον:
α) στοιχεία ταυτότητας και επικοινωνίας του φορέα αναγγελίας,
β) την προσωπική και νομική κατάσταση του άμεσα ενδιαφερόμενου ανηλίκου,
γ) στοιχεία ευαλωτότητας, όπως είναι η κατάσταση υγείας του ανηλίκου,
δ) στοιχεία κοινωνικού ιστορικού, και
ε) εκτίμηση του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου.
Το Τμήμα Διαχείρισης Αιτημάτων Στέγασης και Μετεγκαταστάσεων (Τ.Δ.Α.Σ.Μ.) μεριμνά για την αμελλητί καταχώριση των στοιχείων του προηγούμενου εδαφίου στο Εθνικό Μητρώο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 90 και καταχωρίζει την υπόθεση του ενδιαφερόμενου ανήλικου σε κατάλογο αναμονής για τοποθέτηση σε κατάλληλο πλαίσιο φιλοξενίας. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις δυσανάλογου αριθμού αφίξεων ασυνόδευτων ανηλίκων ή αυξημένου χρόνου παραμονής ανηλίκων σε Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης και Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές, και σύμφωνα με σχετική εισήγηση της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης προς τη Διεύθυνση Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, το αίτημα στέγασης που υποβάλλεται από την αρμόδια περιφερειακή υπηρεσία της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστο τα στοιχεία των περ. α) και β) του δευτέρου εδαφίου.
3. Κατά το στάδιο της αξιολόγησης του αιτήματος στέγασης, το Τ.Δ.Α.Σ.Μ.:
α) εκτιμά και, κατά περίπτωση, προτεραιοποιεί αιτήματα στέγασης, στη βάση κριτηρίων ευαλωτότητας του άμεσα ενδιαφερόμενου ανηλίκου, όπως είναι η ηλικία, το φύλο, η κατάσταση της σωματικής και ψυχικής υγείας, τυχόν θυματοποίησή του, προηγούμενος τόπος διαμονής, χρόνος αναμονής για τοποθέτηση, και τυχόν επαναλαμβανόμενες μη οργανωμένες από τις αρχές αποχωρήσεις του ανηλίκου από Δομές Μακροχρόνιας Φιλοξενίας,
β) επιλέγει τους προς στέγαση ανηλίκους ανά τύπο στέγασης, συνεκτιμώντας τη διαθεσιμότητα των κενών θέσεων σε κάθε πλαίσιο φιλοξενίας και λαμβάνοντας υπόψη το τέταρτο και πέμπτο εδάφιο της παρ. 9 του άρθρου 40, και
γ) εκδίδει πράξη τοποθέτησης του ασυνόδευτου ανηλίκου στο οριζόμενο πλαίσιο φιλοξενίας, µε την οποία αναθέτει την καθημερινή φροντίδα και την ευημερία ενός ανηλίκου στον συγκεκριμένο φορέα λειτουργίας του πλαισίου φιλοξενίας.
Η πράξη τοποθέτησης επιδίδεται αμελλητί, µε επιμέλεια του Τ.Δ.Α.Σ.Μ., στον φορέα λειτουργίας του πλαισίου φιλοξενίας που έχει επιλεγεί για τη διαμονή του ασυνόδευτου ανηλίκου, στον φορέα αναγγελίας, στον φορέα συνοδείας, και τον επίτροπο.
4. Κατά το στάδιο της προετοιμασίας για τη μετάβαση του ανηλίκου στο νέο πλαίσιο φιλοξενίας, ο φορέας αναγγελίας:
α) ενημερώνει, μετά από την επίδοση της πράξης της παρ. 3, τον ενδιαφερόμενο ανήλικο για τη τοποθέτησή του σε γλώσσα που κατανοεί ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοεί, µε απλό και προσιτό τρόπο,
β) επικοινωνεί µε τον φορέα συνοδείας για τον ορισμό ημερομηνίας μετάβασης του ανηλίκου στο νέο πλαίσιο φιλοξενίας, σύμφωνα µε όσα ορίζονται στο άρθρο 89, και
γ) μεριμνά για την παράδοση στον ανήλικο, υπό την ευθύνη του συνοδού του, των πρωτότυπων εγγράφων που αφορούν στην υπόθεσή του, όπως έγγραφα ταυτοποίησης, πράξεις του Εισαγγελέα ή Δικαστηρίου και ιατρικά έγγραφα.
5. Ο φορέας λειτουργίας του πλαισίου φιλοξενίας που έχει οριστεί για τη διαμονή του ασυνόδευτου ανηλίκου ενημερώνει εντός είκοσι τεσσάρων (24) ωρών το Τ.Δ.Α.Σ.Μ. για κάθε άφιξη και αποχώρηση ανηλίκου.
6. Για τις μετακινήσεις των ανηλίκων εντός του συστήματος φιλοξενίας, εφαρμόζονται αναλόγως οι παρ. 1 έως 5.
Άρθρο 85
Διαδικασία εποπτείας και αξιολόγησης των πλαισίων φιλοξενίας
1. Το Τμήμα Εποπτείας και Αξιολόγησης Δομών Φιλοξενίας (Τ.Ε.Α.Δ.Φ.) της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας παρακολουθεί και αξιολογεί την εύρυθμη λειτουργία των Δομών Μακροχρόνιας Φιλοξενίας (Δ.Μ.Φ) µε:
α) τακτικούς ή δειγματοληπτικούς επιτόπιους ελέγχους στις Δ.Μ.Φ.,
β) έκτακτους επιτόπιους ελέγχους στις Δ.Μ.Φ., κατόπιν υποβολής αναφοράς από οποιονδήποτε έχει έννομο συμφέρον.
Κατόπιν κάθε επιτόπιου ελέγχου, συντάσσεται έκθεση αξιολόγησης. Κατά την αξιολόγηση μίας Δ.Μ.Φ. από το Τ.Ε.Α.Δ.Φ. συνεκτιμώνται αναφορές και εκθέσεις ή άλλες πληροφορίες και έγγραφα που λαμβάνει από τον φορέα λειτουργίας κατόπιν αιτήματος, και κάθε άλλο πρόσφορο μέσο που αφορά στη λειτουργία της Δ.Μ.Φ. και τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Για κάθε Δ.Μ.Φ. συντάσσεται τουλάχιστον εξαμηνιαία έκθεση αξιολόγησης και εποπτείας.
2. Σε περίπτωση διαπίστωσης µη τήρησης των υποχρεώσεων των άρθρων 80 και 81 και των κατ’ εξουσιοδότηση των άρθρων αυτών αποφάσεων, όπως προβλέπονται στο άρθρο 93, από φορέα λειτουργίας Κέντρου Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (Κ.Φ.Α.Α.) ή Εποπτευόμενο Διαμέρισμα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης, αντίστοιχα, το Τ.Ε.Α.Δ.Φ. επιδίδει στον άμεσα ενδιαφερόμενο την έκθεση αξιολόγησης µε σύσταση προς συμμόρφωση εντός σαράντα (40) ημερών και προειδοποίηση επιβολής κυρώσεων σε περίπτωση υποτροπής. Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου δύναται να παρατείνεται επιπλέον έως τριάντα (30) ημέρες, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο για τη συμμόρφωση του φορέα λειτουργίας και δεν θίγεται η ευημερία των φιλοξενούμενων ανηλίκων. Για το χρονικό διάστημα αυτό η δομή είναι υπό επιτήρηση.
3. Η µη συμμόρφωση του φορέα λειτουργίας µε τη σύσταση της παρ. 2 συνεπάγεται τη διακοπή έκδοσης νέων πράξεων τοποθέτησης της περ. γ) της παρ. 3 του άρθρου 84. Εντός δύο (2) μηνών από την επιβολή του μέτρου του πρώτου εδαφίου εξετάζεται εκ νέου η συμμόρφωση του φορέα λειτουργίας Δ.Μ.Φ. και, εφόσον διαπιστώνεται υποτροπή, ανακαλούνται οι πράξεις τοποθέτησης ασυνόδευτων ανηλίκων στην ελεγχόμενη Δ.Μ.Φ. και επέρχεται η διαγραφή της Δ.Μ.Φ. από το Εθνικό Μητρώο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων. Στην περίπτωση αυτή το Τμήμα Διαχείρισης Αιτημάτων Στέγασης και Μετεγκαταστάσεων μεριμνά για την άμεση μετακίνηση και τοποθέτηση των ασυνόδευτων ανηλίκων, σε άλλο πλαίσιο φιλοξενίας κατά τη διαδικασία της περ. γ) της παρ. 3 του άρθρου 84.
4. Αν από την παράβαση που διαπιστώνεται κατά τη διάρκεια επιτόπιου ελέγχου κρίνεται ότι υφίσταται κίνδυνος ζωής ή σωματικής ακεραιότητας ή ψυχικής ευημερίας των ανηλίκων, λαμβάνονται άμεσα μέτρα, όπως η ενημέρωση των αρμόδιων αστυνομικών, εισαγγελικών ή δημοτικών αρχών, η διακοπή τοποθετήσεων, η επιβολή μείωσης δυναμικότητας της δομής, η μετακίνηση των φιλοξενούμενων ανηλίκων ή η διακοπή της λειτουργίας της δομής και η διαγραφή της από το Εθνικό Μητρώο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, χωρίς να απαιτείται η πλήρωση της προϋπόθεσης παρέλευσης των προθεσμιών των παρ. 2 και 3.
5. Κατά τη διαδικασία εποπτείας και αξιολόγησης, στοιχεία προς αξιολόγηση είναι η συχνότητα και οι περιστάσεις υπό τις οποίες τυχόν λαμβάνουν χώρα μη οργανωμένες από τις αρμόδιες αρχές αποχωρήσεις ανηλίκων από τη Δ.Μ.Φ. Σε αυτή την περίπτωση, εφαρμόζονται τα μέτρα της παρ. 4 και αποκλείεται η εφαρμογή των παρ. 2 και 3 του παρόντος.
6. Τα πορίσματα της αξιολόγησης των αναφορών και των ελέγχων των παρ. 1 έως 3 κοινοποιούνται στις αρχές που είναι αρμόδιες για τη διαχείριση, τον έλεγχο και την υλοποίηση προγραμμάτων χρηματοδότησης από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους, εφόσον στα προγράμματα αυτά συμμετέχουν οι ελεγχόμενοι φορείς λειτουργίας Δ.Μ.Φ., καθώς και στην αρμόδια υπηρεσία για την έκδοση ή ανάκληση άδειας λειτουργίας των Κ.Φ.Α.Α. Τα πορίσματα δεσμεύουν τα όργανα του πρώτου εδαφίου για τις δικές τους ενέργειες κατά τον λόγο της αρμοδιότητάς τους.
7. Οι παρ. 1 έως 6 του παρόντος εφαρμόζονται αναλόγως και στην περίπτωση των Δομών Επείγουσας Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων της παρ. 4 του άρθρου 88.
8. Στις ασφαλείς ζώνες του άρθρου 82, η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, διά της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, εποπτεύει την παροχή υπηρεσιών του φορέα υλοποίησης δυνάμει της νομικής δέσμευσης μεταξύ του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και του φορέα υλοποίησης. Η Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο, διά της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, μεριμνά για την ασφάλεια και την εύρυθμη λειτουργία της ασφαλούς ζώνης ως τμήματος της Δομής, και εποπτεύει κάθε ζήτημα που επηρεάζει τις συνθήκες διαβίωσης των ανηλίκων, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στον φορέα υλοποίησης κατά την έννοια της παρ. 2 του άρθρου 82.
Άρθρο 86
Χωρισμένοι από την οικογένειά τους ανήλικοι
1. Ο Εισαγγελέας δύναται να διατάσσει την άσκηση της καθημερινής φροντίδας ασυνόδευτου ανηλίκου κατά την έννοια της περ. δ) της παρ. 2 του άρθρου 57 σε ενήλικο συγγενή εξ αίματος έως τον τρίτο βαθμό ή σε ενήλικο πρόσωπο του φιλικού του περιβάλλοντος, κατόπιν αξιολόγησης της καταλληλότητάς του, µε γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου.
2. Για την εφαρμογή της παρ. 1, λαμβάνεται υπόψη η γνώμη του ανηλίκου, εκτιμάται η σχέση του ανηλίκου µε το ανωτέρω ενήλικο πρόσωπο και διερευνάται αν το πρόσωπο αυτό διαθέτει οριστικό ή προσωρινό τίτλο διαμονής, συναινεί και είναι σε θέση να φροντίσει τον ανήλικο. Προς τούτο συμβάλλουν ιδίως η αξιολόγηση βέλτιστου συμφέροντος ή η κοινωνική έκθεση που έχει διενεργηθεί ή συνταχθεί αντίστοιχα, από τον επίτροπο ή την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή άλλη αρμόδια αρχή ή φορέα παιδικής προστασίας, κατά περίπτωση και κατά τον τομέα αρμοδιότητας. Κοινωνική έρευνα περί της καταλληλότητας του ενηλίκου φροντιστή, εφόσον αυτός διαμένει εκτός των δομών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, δύναται να διενεργείται από φορείς του άρθρου 54, κατόπιν εισαγγελικής εντολής.
Άρθρο 87
Συνεργασία του ασκούντος την καθημερινή φροντίδα με τον επίτροπο
1. Εφόσον με διάταξη ή απόφαση αρμόδιας αρχής δεν ανατίθενται περισσότερες αρμοδιότητες, ο φορέας λειτουργίας δομών φιλοξενίας ή ο φορέας λειτουργίας ασφαλούς ζώνης και ο συγγενής ή το οικείο πρόσωπο ή ο ανάδοχος γονέας, στους οποίους έχουν ανατεθεί η φιλοξενία και η φροντίδα ενός ανηλίκου, ασκούν όσες αρμοδιότητες είναι απαραίτητες για την καθημερινή φροντίδα του ανηλίκου και τη διεξαγωγή των τρεχουσών και επειγουσών υποθέσεών του. Στις αρμοδιότητες αυτές ανήκουν, ιδίως, η στέγαση, σίτιση, ένδυση, υπόδηση, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, η καθημερινή φροντίδα της υγείας και της προσωπικής υγιεινής του ανηλίκου, η επίβλεψη του ανηλίκου και η υποστήριξή του κατά τη μόρφωση και την επαγγελματική εκπαίδευσή του.
2. Οι φορείς και τα φυσικά πρόσωπα της παρ. 1 συνεργάζονται με τον επίτροπο για τη διασφάλιση της συνολικής ευημερίας του ανηλίκου και για τον σκοπό αυτό παρέχουν εγκαίρως στον επίτροπο πληροφορίες σχετικές με το πρόσωπο και τις συνθήκες διαβίωσης και ανάπτυξης του ανηλίκου. Οι ασκούντες την καθημερινή φροντίδα του ανηλίκου εφαρμόζουν τις οδηγίες του επιτρόπου για την ευημερία του ανηλίκου, αν αυτές εκφράσθηκαν ρητά.
3. Αν τα πρόσωπα της παρ. 1 διαφωνούν σχετικά με τον τρόπο άσκησης των αρμοδιοτήτων τους προς το συμφέρον του ανηλίκου, καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξεύρεση μιας αμοιβαίως αποδεκτής λύσης, με τη συνδρομή του Τμήματος Θεσμικής Προστασίας και Επιτροπείας και άλλης, κατά περίπτωση, αρμόδιας οργανικής μονάδας της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας ή άλλης υπηρεσίας ή αρχής. Σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας, τα μέρη απευθύνονται με κοινή ειδικώς αιτιολογημένη αίτησή τους στο Συμβούλιο Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 71 για την άρση της διαφωνίας.
Άρθρο 88
Εθνικός Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης
1. Η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας ορίζεται ως Εθνικός Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης (Ε.Μ.Ε.Α.).
2. Σκοπός του Ε.Μ.Ε.Α. είναι ο εντοπισμός και η άμεση παραπομπή και τοποθέτηση σε δομές επείγουσας φιλοξενίας αστέγου ασυνόδευτου ανηλίκου ή ανηλίκου που διαβιεί σε επισφαλείς συνθήκες, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 43 του ν. 4760/2020 (Α’ 247), περί της κατάργησης της προστατευτικής φύλαξης των ασυνόδευτων ανηλίκων.
3. Ως άστεγος ασυνόδευτος ανήλικος νοείται ο ανήλικος που:
α) διαμένει σε δημόσιους ή εξωτερικούς χώρους, χωρίς το κατάλυμα να μπορεί να θεωρηθεί τόπος κατοικίας,
β) διανυκτερεύει σε ξενώνες ύπνου, χωρίς σταθερό τόπο διαμονής, ή
γ) διαμένει προσωρινά και σύντομα σε ξενώνα για αστέγους.
4. Ως επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης νοούνται:
α) η προσωρινή φιλοξενία σε συγγενείς ή φίλους,
β) η διαμονή σε καθεστώς παράνομης υπεκμίσθωσης ή κατάληψης χώρου και
γ) η διαβίωση σε προσωρινά ή πρόχειρα καταλύματα, όπως είναι οι αυτοσχέδιες κατασκευές και τα αυτοκίνητα.
5. Η δομή επείγουσας φιλοξενίας, η οποία είναι εγγεγραμμένη στο Εθνικό Μητρώο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 90, παρέχει, κατ’ ελάχιστον, υπηρεσίες ασφαλούς στέγασης, σίτισης, συμβουλευτικής και ψυχολογικής στήριξης, νομικής υποστήριξης και πρόσβασης σε δομές υγείας, μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες καταγραφής και εκτίμησης του ψυχοκοινωνικού υποβάθρου του φιλοξενουμένου ανηλίκου. Η διαμονή ασυνόδευτου ανηλίκου, που διαβιεί σε καθεστώς έλλειψης στέγης ή επισφαλών συνθηκών, σε δομή επείγουσας φιλοξενίας διαρκεί μέχρι και τρεις (3) εβδομάδες. Κατ’ εξαίρεση, η διάρκεια της φιλοξενίας μπορεί να παρατείνεται, λαμβανομένων υπόψη των αναγκών κάθε ανηλίκου, χωρίς να υπερβαίνει τους τρεις (3) μήνες. Ελλείψει επαρκών θέσεων σε δομές επείγουσας φιλοξενίας, για την άμεση στέγαση και προστασία ασυνόδευτων ανηλίκων, ο Ε.Μ.Ε.Α. δύναται να τοποθετεί και σε άλλους χώρους κατάλληλους για τη φιλοξενία ασυνόδευτων ανηλίκων, συμπεριλαμβανομένων των Κ.Φ.Α.Α. του άρθρου 80 και των ασφαλών ζωνών του άρθρου 82 σε συνεργασία με άλλες αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
6. Ο Ε.Μ.Ε.Α. στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του:
α) συνεργάζεται με φορείς του άρθρου 54 για την παροχή υπηρεσιών άμεσης υποστήριξης σε άστεγους ασυνόδευτους ανηλίκους που διαχειρίζονται κινητές ομάδες παιδικής προστασίας,
β) σχεδιάζει και αναπτύσσει εξειδικευμένες δράσεις, σε συνεργασία µε τους αρμόδιους φορείς και τις αρχές, για τον εντοπισμό και τη μεταφορά σε ασφαλή στέγη ασυνόδευτων ανηλίκων σε κίνδυνο, ή ανηλίκων θυμάτων βίας, εμπορίας ανθρώπων, εκμετάλλευσης ή κακοποίησης,
γ) συνεργάζεται με την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης για την άμεση μεταφορά ανηλίκων σε σημεία ελέγχου διαλογής που δεν έχουν υπαχθεί σε διαδικασίες ελέγχου διαλογής,
δ) συνεργάζεται με εισαγγελικές αρχές και κοινωνικές υπηρεσίες δήμων για ασυνόδευτους ανηλίκους που διαβιούν σε επισφαλείς συνθήκες και αρνούνται τη μεταφορά σε ασφαλή στέγη,
ε) λειτουργεί τηλεφωνική γραμμή εντοπισμού παιδιών σε επισφαλείς συνθήκες και παρέχει τεχνική καθοδήγηση και πληροφόρηση σε κάθε φορέα, συµπεριλαµβανοµένου και του επιτρόπου, που εντοπίζει ασυνόδευτο ανήλικο που στερείται ασφαλούς ή γνωστής διαμονής και
στ) αναλαμβάνει ενέργειες για κάθε σχετικό θέμα, ύστερα από αναφορά ή αυτεπαγγέλτως.
Άρθρο 89
Φορείς και διαδικασίες παροχής υπηρεσιών συνοδείας ασυνόδευτων ανηλίκων
1. Ως αρμόδια αρχή για τον συντονισμό κάθε ενέργειας συνοδείας ασυνόδευτων ανηλίκων ορίζεται το Τμήμα Διαχείρισης Αιτημάτων Στέγασης και Μετεγκαταστάσεων της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας (Τ.Δ.Α.Σ.Μ.), σύμφωνα µε τα άρθρα 83 και 84, με την επιφύλαξη του άρθρου 88.
2. Υπηρεσίες συνοδείας ασυνόδευτων ανηλίκων δύναται να παρέχουν οι φορείς του άρθρου 54.
3. Οι υπηρεσίες συνοδείας δύναται να χρηματοδοτούνται από:
α) το εθνικό και το συγχρηµατοδοτούµενο σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για την υλοποίηση δράσεων διεθνούς προστασίας και μετανάστευσης,
β) ίδιους πόρους των φορέων παροχής υπηρεσιών συνοδείας,
γ) δωρεές και κληροδοτήματα και
δ) χρηματοδοτήσεις προγραμμάτων από διεθνείς οργανισμούς.
4. Για κάθε συνοδεία ασυνόδευτου ανηλίκου, ο οριζόμενος φορέας:
α) λαμβάνει την πράξη τοποθέτησης ασυνόδευτου ανηλίκου της περ. γ) της παρ. 3 του άρθρου 84, η οποία επέχει θέση εντολής μετακίνησης του συγκεκριμένου ανηλίκου, και συνεργάζεται µε τον φορέα αναγγελίας και τον φορέα υποδοχής για την απρόσκοπτη παραλαβή και παράδοση του ανηλίκου,
β) διασφαλίζει, σε συνεργασία µε τον φορέα αναγγελίας και τον επίτροπο, ότι ο ανήλικος κατέχει τα απαραίτητα έγγραφα που αφορούν στην προσωπική του κατάσταση, όπως πρωτότυπα έγγραφα ταυτοποίησης, πράξεις των εισαγγελικών ή των αστυνομικών αρχών, ιατρικά έγγραφα ή αποφάσεις διοικητικών αρχών,
γ) λαμβάνει κάθε πρόσφορο και εύλογο μέτρο για την ασφάλεια και την ομαλή μετακίνηση του ανηλίκου,
δ) συντάσσει πρωτόκολλο παράδοσης παραλαβής, στο οποίο καταχωρίζονται και τα έγγραφα ή φάρμακα ή προσωπικά αντικείμενα που φέρει μαζί του ο υπό συνοδεία ανήλικος, και το κοινοποιεί αμελλητί στο Τ.Δ.Α.Σ.Μ. και
ε) μεριμνά για την εκπαίδευση του προσωπικού του σε ζητήματα παιδικής προστασίας και πρώτων βοηθειών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ
Άρθρο 90
Εθνικό Μητρώο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων
1. Στη Γενική Διεύθυνση Πληροφορικής και Επικοινωνιών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου τηρείται διαδικτυακή ηλεκτρονική βάση καταχώρισης δεδομένων των ασυνόδευτων ανηλίκων που εντοπίζονται στην ελληνική επικράτεια, με την επωνυμία «Εθνικό Μητρώο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων» (Ε.Μ.Π.Α.Α.). Ως υπεύθυνος επεξεργασίας του Ε.Μ.Π.Α.Α. ορίζεται το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου μέσω της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας. Σκοπός του Ε.Μ.Π.Α.Α. είναι η διαχείριση, η προστασία και ο προγραμματισμός της φιλοξενίας και της επιτροπείας των ασυνόδευτων ανηλίκων. Το Ε.Μ.Π.Α.Α. δύναται να διαλειτουργεί, όπου απαιτείται, μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Γ.Γ.Π.Σ.Ψ.Δ.) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης με όλα τα Μητρώα του δημόσιου τομέα.
2. Πρόσβαση στο Ε.Μ.Π.Α.Α. με δυνατότητα επεξεργασίας, περιορισμένη στον τομέα των αρμοδιοτήτων τους, έχουν:
α) οι υπάλληλοι των Τμημάτων της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 40 του π.δ. 106/2020 (Α’ 255),
β) οι υπάλληλοι του Αυτοτελούς Τμήματος Εθνικού Μηχανισμού Επείγουσας Ανταπόκρισης του άρθρου 42 του π.δ. 106/2020,
γ) οι υπάλληλοι της Γενικής Διεύθυνσης Εφαρμογών Πληροφορικής και Επικοινωνιών,
δ) οι υπάλληλοι της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης,
ε) οι υπάλληλοι της Υπηρεσίας Ασύλου,
στ) το προσωπικό που απασχολείται με σχέση δανεισμού εργασίας στις υπηρεσίες των περ. α) έως ε), από διεθνείς ή ευρωπαϊκούς οργανισμούς,
ζ) το προσωπικό των φορέων παροχής υπηρεσιών επιτροπείας και λειτουργίας δομών φιλοξενίας,
η) το προσωπικό των φορέων του άρθρου 54 που συνεργάζονται με τον Ε.Μ.Ε.Α., σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 5 του άρθρου 88, και
θ) οι υπάλληλοι του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης, για ζητήματα αναδοχής και υιοθεσίας ασυνόδευτων ανηλίκων, σύμφωνα με τον ν. 4538/2018 (Α’ 181).
3. Στο Ε.Μ.Π.Α.Α. καταχωρίζονται από τους εξουσιοδοτημένους χρήστες τα στοιχεία που αφορούν στην προσωπική και νομική κατάσταση των ασυνόδευτων ανηλίκων, καθώς και τη διαχείριση και εποπτεία της επιτροπείας και της φιλοξενίας των ασυνόδευτων ανηλίκων. Η καταχώριση και η επεξεργασία των δεδομένων του πρώτου εδαφίου διενεργούνται σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137). Τα στοιχεία που τηρούνται, κατά το μέρος που αφορούν στην προσωπική και νομική κατάσταση των ανηλίκων, είναι, ιδίως:
α) στοιχεία ταυτότητας του ανηλίκου, η φωτογραφία και τα ταυτοποιητικά του έγγραφα,
β) η φυλετική και εθνοτική καταγωγή ή άλλα στοιχεία αναγνώρισης,
γ) τα στοιχεία επικοινωνίας του ανηλίκου, τα στοιχεία γονέων και συγγενών, τα έγγραφα που αφορούν στο νομικό καθεστώς, τη διαδικασία οικογενειακής επανένωσης και άλλες διοικητικές ή δικαστικές ενέργειες, ο Αριθμός Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.) ή ο Προσωρινός Αριθμός Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού (Π.Α.Α.Υ.Π.Α.) ή ο Αριθμός Φορολογικού Μητρώου,
δ) εκπαιδευτικό αρχείο, επαγγελματική κατάρτιση ή μαθητεία, ιατρικό ιστορικό και πληροφορίες για εμβολιασμούς, ψυχοκοινωνικό ιστορικό, έγγραφα ή πράξεις δημόσιων αρχών,
ε) πληροφορίες σχετικά µε την κατάσταση επιτροπείας του και τη φιλοξενία του σε Δομές Μακροχρόνιας Φιλοξενίας ή άλλο κατάλληλο για ασυνόδευτους ανηλίκους χώρο ή ανάδοχη οικογένεια ή σε άλλο συγγενικό ή οικείο πρόσωπο, η αξιολόγηση βέλτιστου συμφέροντος, καθώς και στοιχεία επαγγελματιών που τον πλαισιώνουν.
4. Η ενημέρωση για τα στοιχεία των ασυνόδευτων ανηλίκων διενεργείται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 63. Η ενημέρωση δύναται να υλοποιείται και µέσω τυποποιημένων εγγράφων και διαδικασιών που εκπονούνται από τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας και είναι περιοδική.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΒΕΛΤΙΣΤΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ
Άρθρο 91
Αξιολόγηση και καθορισμός του βέλτιστου συμφέροντος των ανηλίκων
1. Η αξιολόγηση του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου αποσκοπεί, ιδίως, στον σχεδιασμό των ενεργειών και αποφάσεων που λαμβάνονται για κάθε ανήλικο, και στην αναζήτηση μίας βιώσιμης λύσης για εκείνον.
2. Οι αρμόδιες, κατά περίπτωση, αρχές κατά την αξιολόγηση του βέλτιστου συμφέροντος ενός ανηλίκου λαμβάνουν υπόψη τους παράγοντες που προβλέπονται στην παρ. 4 του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351 και την παρ. 2 του άρθρου 39 του παρόντος.
3. Για τους σκοπούς της παρ. 1, κατά τη διενέργεια αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου, λαμβάνονται υπόψη πληροφορίες που αναζητούνται από τον ανήλικο, τους επαγγελματίες και τους φροντιστές που τον πλαισιώνουν, και αφορούν, κατ’ ελάχιστον, στα προσωπικά στοιχεία του ανηλίκου, στο οικογενειακό περιβάλλον και στον αποχωρισμό του από αυτό, στις τρέχουσες συνθήκες διαβίωσης και φροντίδας, στην ασφάλεια, στην υγεία και στην πρόσβασή του σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, στη διατροφή, στην υγιεινή, στην εκπαίδευση, στις καθημερινές δραστηριότητες, στην ψυχοκοινωνική ευημερία και προστασία που απολαμβάνει, καθώς και τις προσπάθειες αναζήτησης και εντοπισμού µελών της οικογένειάς του. Κατά την αξιολόγηση του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου κατά το πρώτο εδάφιο εφαρμόζονται οι εγγυήσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 και του ν. 4624/2019 (Α’ 137).
4. Η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, σε συνεργασία με διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς, και, ιδίως, την Ύπατη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, και τις συναρμόδιες αρχές, καθορίζει τους δείκτες αξιολόγησης, την πρότυπη φόρμα αξιολόγησης και τις διαδικασίες προσδιορισμού του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού.
5. Οι υπάλληλοι και το προσωπικό των αρχών και φορέων που διενεργούν ή συμμετέχουν στην αξιολόγηση του βέλτιστου συμφέροντος των ανηλίκων εκπαιδεύονται περιοδικά στη χρήση των προτυποποιημένων εγγράφων και διαδικασιών της παρ. 3 ως εκπαιδευτές για τις υπηρεσίες τους και τους φορείς, με μέριμνα της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, σε συνεργασία με συναρμόδιες αρχές και εξειδικευμένους φορείς και οργανισμούς. Η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας τηρεί κατάλογο εκπαιδευμένων εκπαιδευτών στις διαδικασίες βέλτιστου συμφέροντος, με τη συναίνεση των εκπαιδευόμενων.
6. Κατά τον προσδιορισμό μακροπρόθεσμων λύσεων για έναν ανήλικο, οι οποίες επηρεάζουν καθοριστικά το μέλλον του, όπως ενδεικτικά η υιοθεσία, η μετεγκατάσταση σε άλλη χώρα ή ο επαναπατρισμός, διενεργείται διαδικασία καθορισμού βέλτιστου συμφέροντος με τη χρήση προτυποποιημένων εγγράφων και διαδικασιών που αναπτύσσει η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας και λαμβάνονται υπόψη η οικεία κατά περίπτωση νομοθεσία και τυχόν διακρατικές συμφωνίες. Η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, δια του Συμβουλίου Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 71, αποφαίνεται ή, κατά περίπτωση, γνωμοδοτεί επί του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου, κατόπιν αιτήματος από τον επίτροπο ή άλλη αρμόδια αρχή ή φορέα.
Άρθρο 92
Ψηφιακή πλατφόρμα καταχώρισης της αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού
1. Η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Πληροφορικής και Επικοινωνιών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, σχεδιάζει, αναπτύσσει, και λειτουργεί ψηφιακή πλατφόρμα για τη συστηματική καταχώριση της αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, που διενεργείται σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 91. Υπεύθυνος επεξεργασίας της πλατφόρμας είναι το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου μέσω της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας.
2. Η πλατφόρμα δύναται να διαλειτουργεί με τα πληροφοριακά συστήματα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και ιδίως με το Εθνικό Μητρώο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 90.
3. Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας περιορίζεται αποκλειστικά στα απολύτως αναγκαία δεδομένα για την αξιολόγηση και τον προσδιορισμό του βέλτιστου συμφέροντος του ασυνόδευτου ανηλίκου και δεν επιτρέπεται η περαιτέρω επεξεργασία τους για σκοπούς ασύμβατους με τον σκοπό αυτό. Για την ανάπτυξη, λειτουργία και συντήρηση της πλατφόρμας λαμβάνονται τα απαραίτητα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα ασφάλειας και προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένων μέτρων ψευδωνυμοποίησης, καταγραφής ενεργειών χρηστών και διαβαθμισμένης πρόσβασης, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679.
4. Η πρόσβαση των χρηστών στα δεδομένα της πλατφόρμας είναι διαβαθμισμένη και περιορίζεται αυστηρά στο απολύτως αναγκαίο περιεχόμενο, ανάλογα με τις αρμοδιότητες και τα καθήκοντά τους. Η διαδικασία και το εύρος πρόσβασης στην πλατφόρμα από συγκεκριμένους χρήστες καθορίζεται από την πολιτική ασφαλείας δεδομένων που εφαρμόζει το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου.
5. Πριν από την παραγωγική λειτουργία της ψηφιακής πλατφόρμας της παρ. 1 διενεργείται εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με το άρθρο 35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679, με τη συμμετοχή του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Η πλατφόρμα τίθεται σε λειτουργία μόνον εφόσον από την εκτίμηση του πρώτου εδαφίου προκύπτει ότι έχουν ληφθεί τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για τον μετριασμό των κινδύνων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 93
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας δύναται να καθορίζονται το περιεχόμενο και οι διαδικασίες κατάρτισης και έκδοσης της Πολιτικής Παιδικής Προστασίας (Π.Π.Π.) της περ. δ) της παρ. 2 του άρθρου 54.
2. Με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, όταν συντρέχουν εξαιρετικές περιπτώσεις, ιδίως αν μεταβάλλονται ουσιωδώς ο όγκος απασχόλησης των εντεταλμένων επιτροπείας και οι συνθήκες άφιξης ασυνόδευτων ανηλίκων στα σημεία εισόδου ή παραμονής αυτών σε Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές και λαμβάνοντας υπόψη τα όρια των διατιθέμενων, κατά περίπτωση, πόρων, δύναται να τροποποιείται ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων που ανατίθενται σε εντεταλμένο επιτροπείας, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 66.
3. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου καθορίζεται ο κανονισμός οργάνωσης και λειτουργίας του Συμβουλίου Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του άρθρου 71.
4. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου καθορίζονται οι διαδικασίες υποβολής, εξέτασης και επίλυσης των παραπόνων και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου 75.
5. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού καθορίζονται και εξειδικεύονται:
α) οι κανόνες οργάνωσης και λειτουργίας των Κέντρων Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (Κ.Φ.Α.Α.),
β) ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας και ο Κώδικας Δεοντολογίας του προσωπικού αυτών,
γ) η δυναμικότητα και ο τρόπος στελέχωσης των Κ.Φ.Α.Α.,
δ) οι παρεχόμενες υπηρεσίες φιλοξενίας,
ε) η διαδικασία υποβολής παραπόνων από τους φιλοξενούμενους ασυνόδευτους ανηλίκους,
στ) οι βασικές κτηριακές προδιαγραφές και κανόνες ασφαλείας, καθώς και
ζ) κάθε άλλο, τεχνικό και λεπτομερειακό, θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 79.
6. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού καθορίζονται και εξειδικεύονται το πλαίσιο και η διαδικασία αδειοδότησης για τη λειτουργία Κ.Φ.Α.Α.
7. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου καθορίζονται:
α) τα ζητήματα οργάνωσης και λειτουργίας των Εποπτευόμενων Διαμερισμάτων Ημιαυτόνομης Διαβίωσης (Ε.Δ.Η.Δ.),
β) η δυναμικότητα και οι γενικές κτηριακές προδιαγραφές για τη λειτουργία των Ε.Δ.Η.Δ.,
γ) οι παρεχόμενες υπηρεσίες φιλοξενίας,
δ) ο υλικοτεχνικός εξοπλισμός των Ε.Δ.Η.Δ. και η στελέχωση της ομάδας υποστήριξης του φορέα λειτουργίας,
ε) η διαδικασία υποδοχής του φιλοξενούμενου ασυνόδευτου ανηλίκου στο Ε.Δ.Η.Δ,
στ) οι μεταβατικές διατάξεις για τη λειτουργία των Ε.Δ.Η.Δ., καθώς και
ζ) κάθε άλλο σχετικό θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 80.
8. Με κοινή απόφαση των Γενικών Γραμματέων Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο και Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας δύναται να προσδιορίζονται οι λεπτομέρειες της λειτουργίας των ασφαλών ζωνών για ασυνόδευτους ανηλίκους, και της εποπτείας αυτών, των βασικών παρεχόμενων υπηρεσιών και της στελέχωσης αυτών, και κάθε άλλο αναγκαίο, τεχνικό ή λεπτομερειακό, θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 83.
9. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού ρυθμίζεται ο κανονισμός λειτουργίας της τηλεφωνικής γραμμής της περ. ε) της παρ. 5 του άρθρου 88, καθώς και κάθε άλλο ζήτημα σχετικά με τη λειτουργία του Αυτοτελούς Τμήματος Εθνικού Μηχανισμού Επείγουσας Ανταπόκρισης του άρθρου 42 του π.δ. 106/2020 (Α’ 255).
10. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού καθορίζονται:
α) η οργάνωση, η λειτουργία και η εποπτεία των δομών επείγουσας φιλοξενίας του πρώτου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 88,
β) ο εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας και ο κώδικας δεοντολογίας του προσωπικού τους,
γ) η δυναμικότητα και η στελέχωσή τους,
δ) οι παρεχόμενες υπηρεσίες φιλοξενίας και η εποπτεία αυτών, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
11. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης ρυθμίζονται οι όροι δημιουργίας, τήρησης και λειτουργίας του Εθνικού Μητρώου Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (Ε.Μ.Π.Α.Α.), τα δεδομένα που καταχωρίζονται, τα ζητήματα χορήγησης πρόσβασης, πιστοποίησης και αυθεντικοποίησης των χρηστών, οι απαιτούμενες διαλειτουργικότητες του Ε.Μ.Π.Α.Α. µε άλλα πληροφοριακά συστήματα του δημοσίου τομέα, η διαδικασία εγγραφής, υποβολής, ενημέρωσης των στοιχείων και οι προϋποθέσεις καταχώρισής τους, οργανωτικά και τεχνικά θέματα απορρήτου και πολιτικής ασφάλειας της επεξεργασίας των δεδομένων του παρόντος, και κάθε άλλη αναγκαία, τεχνική ή εν γένει, λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου 90.
12. Με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας καθορίζονται οι κατηγορίες χρηστών της ψηφιακής πλατφόρμας του άρθρου 92, μεταξύ των προσώπων της παρ. 2 του άρθρου 90.





ΑΡΘΡΟ 78
Το άρθρο 78 προβλέπει τη δυνατότητα στέγασης ασυνόδευτων ανηλίκων ηλικίας δεκαέξι (16) έως δεκαοκτώ (18) ετών σε Εποπτευόμενα Διαμερίσματα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης (Ε.Δ.Η.Δ.).
Επί σειρά ετών προτείνεται η αναθεώρηση του ηλικιακού ορίου ένταξης στα ημιαυτόνομα διαμερίσματα, ώστε η δυνατότητα τοποθέτησης να παρέχεται από τη συμπλήρωση του 15ου έτους ηλικίας και όχι του 16ου. Στην πράξη, σημαντικός αριθμός ασυνόδευτων ανηλίκων παραπέμπεται στα Ε.Δ.Η.Δ. λίγους μόνο μήνες πριν από την ενηλικίωσή του, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει επαρκής χρόνος για την ομαλή ένταξη και την ουσιαστική προετοιμασία για την ενήλικη ζωή.
Η ημιαυτόνομη διαβίωση αποτελεί μια καινοτόμο δράση προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες ανάγκες των ασυνόδευτων ανηλίκων, καθώς συμβάλλει στην κοινωνική ένταξη, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων καθημερινής ζωής και στη σταδιακή αυτονόμησή τους. Παράλληλα, συνιστά και μια λιγότερο κοστοβόρα λύση σε σύγκριση με τα Κέντρα Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (ΚΦΑΑ). Επισημαίνεται, επίσης, ότι στο αντίστοιχο πλαίσιο ημιαυτόνομης διαβίωσης για Έλληνες εφήβους στο σύστημα εθνικής παιδικής προστασίας προβλέπεται ήδη η δυνατότητα ένταξης από τη συμπλήρωση του 15ου έτους ηλικίας (Ν. 4837/2021).
Παράλληλα, προτείνεται η επαναφορά της διαδικασίας αξιολόγησης και επιλογής των παιδιών για ένταξη στα Ε.Δ.Η.Δ., με βασικά κριτήρια την προοπτική μελλοντικής ένταξης στην Ελλάδα, καθώς και την απουσία εκκρεμούς διαδικασίας οικογενειακής επανένωσης με συγγενικά πρόσωπα σε άλλο κράτος μέλος. Η ύπαρξη κατάλληλης διαδικασίας αξιολόγησης είναι κρίσιμη, ώστε η τοποθέτηση σε ημιαυτόνομη διαβίωση να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και στο βέλτιστο συμφέρον κάθε παιδιού.
ΑΡΘΡΟ 82
Οι προβλεπόμενες «ασφαλείς ζώνες» εντός των ΚΕΔ και των Ελεγχόμενων Δομών Προσωρινής Φιλοξενίας αιτούντων άσυλο δεν αποτελούν κατάλληλο πλαίσιο για την υποδοχή και ιδίως για τη μακροχρόνια διαμονή ανηλίκων. Η παραμονή παιδιών στους χώρους αυτούς θα πρέπει να έχει αποκλειστικά προσωρινό χαρακτήρα και να συνοδεύεται από σαφώς καθορισμένο ανώτατο χρονικό όριο διαμονής, ώστε να αποτρέπονται καταστάσεις παρατεταμένου περιορισμού.
Παράλληλα, ακόμη και κατά το διάστημα της προσωρινής παραμονής τους στις «ασφαλείς ζώνες», είναι αναγκαίο να διασφαλίζεται η πρόσβαση των ανηλίκων σε μαθήματα ελληνικής γλώσσας, καθώς και σε εκπαιδευτικές, κοινωνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες εντός και εκτός των δομών. Η δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής σε τέτοιες δραστηριότητες είναι κρίσιμη τόσο για την ομαλή ανάπτυξη και ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών όσο και για την αποφυγή αισθήματος εγκλωβισμού και απομόνωσης.
Για τους λόγους αυτούς, προτείνεται η τροποποίηση του άρθρου 82 παρ. 1, με την πρόβλεψη ανώτατου χρονικού ορίου διαμονής ανηλίκων εντός των «ασφαλών ζωνών».
Η Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού τονίζει ότι «τα ασυνόδευτα και τα χωρισμένα από την οικογένειά τους παιδιά είναι ευάλωτα σε διάφορους κινδύνους που επηρεάζουν τη ζωή, την επιβίωση και την ανάπτυξή τους, όπως η εμπορία ανθρώπων για σκοπούς σεξουαλικής ή άλλης εκμετάλλευσης ή η εμπλοκή σε εγκληματικές δραστηριότητες, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε βλάβη του παιδιού ή, σε ακραίες περιπτώσεις, στον θάνατο». Για τον λόγο αυτό, ο άμεσος διορισμός επιτρόπου είναι αναγκαίος για την επιβίωση και την ανάπτυξη των παιδιών.
Τα παιδιά που στερούνται προσωρινά ή μόνιμα το οικογενειακό τους περιβάλλον δικαιούνται ειδική προστασία και φροντίδα. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν γονείς ή άλλα μέλη της οικογένειας για να τα φροντίσουν, τα παιδιά πρέπει να απολαμβάνουν την ίδια προστασία με κάθε άλλο παιδί που στερείται προσωρινά ή μόνιμα το οικογενειακό του περιβάλλον για οποιονδήποτε λόγο.
Προς τον σκοπό αυτό, το Συμβούλιο της Ευρώπης, στις κατευθυντήριες αρχές του για ένα αποτελεσματικό σύστημα επιτροπείας, ορίζει ότι τα κράτη πρέπει να διαθέτουν ένα αποτελεσματικό σύστημα επιτροπείας και ότι σε κάθε ασυνόδευτο ή χωρισμένο από την οικογένειά του παιδί στο πλαίσιο της μετανάστευσης πρέπει να διορίζεται επίτροπος χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.
Κατά συνέπεια, το δικαίωμα σε επίτροπο είναι ουσιώδες για τη διασφάλιση της ανάπτυξης του παιδιού, της νομικής του εκπροσώπησης και της συναισθηματικής του ευημερίας στο ευρύτερο πλαίσιο της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η αύξηση του ανώτατου ορίου ανάθεσης ασυνόδευτων ανήλικων σε εντεταλμένο επιτροπείας μέχρι και τα 50 παιδιά σε εξαιρετικές περιπτώσεις, απομειώνει τον ρόλο του επιτρόπου και αποστερεί τα παιδιά από το ουσιαστικό δικαίωμα στη φροντίδα του προσώπου τους. Δεν είναι πρακτικά και ουσιαστικά εφικτό ένας επίτροπος να εκτελεί όλα τα παραπάνω καθήκοντα για κάθε ένα από τα 30 ή 50 παιδιά που θα του έχουν ανατεθεί. Ως εκ τούτου, προς διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών θα πρέπει ο αριθμός να μειωθεί κατά το ήμισυ ώστε η εκπροσώπηση των ασυνόδευτων ανηλίκων να είναι ουσιαστική.
Συγχρόνως σημειώνουμε την ανάγκη ανεξαρτησίας του θεσμού της Επιτροπείας. Ο επίτροπος είναι ένα ανεξάρτητο πρόσωπο που διασφαλίζει το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και τη γενική του ευημερία.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA), «οι διορισμένοι επίτροποι και οι νόμιμοι εκπρόσωποι πρέπει να είναι σε θέση να ενεργούν ανεξάρτητα και αμερόληπτα, καθοδηγούμενοι από το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού». Για τον σκοπό αυτό, το FRA καλεί τα κράτη να αποφεύγουν την ανάθεση της επιτροπείας σε οργανισμούς, ιδρύματα ή άτομα των οποίων τα συμφέροντα ενδέχεται να συγκρούονται με εκείνα του παιδιού. Αυτό περιλαμβάνει κάθε είδους σύνδεση ή σχέση, οικονομική ή θεσμική, με την αστυνομία, τις μεταναστευτικές αρχές ή οποιεσδήποτε άλλες αρχές που είναι αρμόδιες για την επίσημη ταυτοποίηση του παιδιού ως θύματος ή για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την επιστροφή, την άδεια διαμονής ή το καθεστώς διεθνούς προστασίας.
Επιπλέον, η ανεξαρτησία θα πρέπει να καλύπτει και την τακτική παρακολούθηση της άσκησης της επιτροπείας, ενώ ένα αποτελεσματικό σύστημα εποπτείας πρέπει να περιλαμβάνει έναν εύρυθμα λειτουργούντα μηχανισμό, προσβάσιμο στα παιδιά. Το νέο σύστημα επιτροπείας στερείται ανεξαρτησίας από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου (ΥΜΑ), το οποίο εποπτεύει τόσο το καθεστώς διαμονής των ασυνόδευτων ανηλίκων μέσω των διαδικασιών ασύλου όσο και τη στέγασή τους σε κρατικές δομές. Το ίδιο ισχύει και για το μηχανισμό παραπόνων του άρ. 75 του παρόντος που προβλέπεται και ο οποίος δεν φέρει τα απαραίτητα εχέγγυα ανεξαρτησίας.
Άρθρο 78 και 82: Το άρθρο 78 του σχεδίου νόμου περιλαμβάνει μεταξύ των δομών στις οποίες παρέχεται στέγαση σε ασυνόδευτους ανήλικους τις «ασφαλείς ζώνες των περιφερειακών υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης» (άρθρο 78 παρ. 1-α). Η παρ. 4 του άρθρου 78 περαιτέρω προβλέπει ότι ασυνόδευτοι ανήλικοι τον οποίον το αίτημα ασύλου εξετάζεται με τη διαδικασία συνόρων ή την ταχύρρυθμη διαδικασία «παραμένουν» ή «τοποθετούνται» σε «ασφαλείς ζώνες των περιφερειακών υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης» και σε κάθε περίπτωση δεν τοποθετούνται σε Εποπτευόμενα Διαμερίσματα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης (ΕΔΗΔ).
Οι σχετικές διατάξεις προβλέπουν ένα διευρυμένο κατάλογο περιπτώσεων κατά τις οποίες οι αιτήσεις ασυνόδευτων ανηλίκων εξετάζονται με την ταχεία διαδικασία (άρθρο 126 ν/σ και 42 παρ. 3- α εως ε Κανονισμού 2024/1348) και μεταξύ αυτών ασυνόδευτα παιδία που προέρχονται από ασφαλή χώρα καταγωγής ή χώρες όπου το ποσοστό αναγνώρισης είναι 20% ή χαμηλότερο. Αντίστοιχα, διαδικασία συνόρων σε ασυνόδευτους ανηλίκους εφαρμόζεται σε περίπτωση που υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεωρείται ότι το ασυνόδευτο παιδί συνιστά κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη (άρθρο 42(3-β) και 53(1-α) Κανονισμού 2024/1348).
Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα σε αυτές τις περιπτώσεις οι αρχές μπορούν να παρέχουν συνθήκες υποδοχής σε ασυνόδευτο παιδί και μάλιστα χωρίς ηλικιακό όριο στις λεγόμενες «ασφαλείς ζώνες» των ΚΥΤ και ΚΕΔ ή άλλων camps που λειτουργούν υπό την ΥΠΥΤ και το παιδί να στερείται το πλαίσιο προστασία που παρέχουν οι δομές μακροχρόνιας φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων (ΚΦΑΑ). Εν προκειμένω εισάγεται ανεπίτρεπτη διάκριση στην παροχή παιδικής προστασίας βάσει εθνικότητας κατά παράβαση των άρθρων 2 και 3 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Επιπλέον, η διάταξη του άρθρου 82 ν/σ προβλέπει τη δυνατότητα τοποθέτησης σε ασφαλείς ζώνες» των camps της ΥΠΥΤ και των ΚΕΔ κάθε ασυνόδευτου παιδιού άνω των 16 ετών (παρ. 1), ακόμη και στην περίπτωση που στην εν λόγω «ασφαλείς ζώνες» δεν παρέχονται υπηρεσίες παιδικής προστασίας (παρ. 5 – «για λόγους επείγουσας προστασίας» σύμφωνα με τη διάταξη).
Οι ως άνω διατάξεις αποτελούν σημαντική υποχώρηση του πλαισίου παιδικής προστασίας όπως αυτό διαρθρώνεται από το 2020 και μετά και είχε στο πυρήνα του την κατάργηση της κράτησης ανηλίκων και την παροχή κατάλληλων συνθηκών υποδοχής. Οι διατάξεις του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου εισάγουν παρέκκλιση από το πλαίσιο προστασίας ασυνόδευτων και προβλέπουν ρητά τη διαμονή στις «ασφαλείς ζώνες» ως επιτρεπόμενο τύπο φιλοξενίας, ενώ αυτή με το υφιστάμενο πλαίσιο παρέχεται αποκλειστικά σε δομές φιλοξενίας εντός αστικού ιστού πλαισιομένες από υπηρεσίες παιδικής προστασίας (δομές επείγουσας φιλοξενίας, ΚΦΑΑ και ΕΔΗΔ).
Σημειώνεται ότι στις λεγόμενες «ασφαλείς ζώνες» τα ασυνόδευτα παιδία παραμένουν υπό καθεστώς de facto κράτησης και οι συνθήκες είναι απολύτως ακατάλληλες -εξ αιτίας της ίδιας της φύσης τους- για παρατεταμένη διαμονή παιδιών, όπως έχει διαπιστώσει ήδη ο Συνήγορος του Πολίτη, η Ευρωπαία Συνήγορος, αλλά και κατά περίπτωση η ελληνική δικαιοσύνη. Επιπλέον, σε δεκάδες υποθέσεις το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει χορηγήσει ασφαλιστικά μέτρα εξαιτίας των συνθηκών που επικρατούσαν σε αυτές.
Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση ασυνόδευτων παιδιών και παροχή διαφορετικού επιπέδου προστασίας, συνιστά παραβίαση της υποχρέωσης παροχής προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 3 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού και της αρχής της μη-διάκρισης σύμφωνα με το άρθρο 2 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού).
Άρθρο 63: Στο υπ’ αριθμ. 1 προτείνουμε να προστεθεί η φράση «ή δηλώνει ανήλικος». Η προσθήκη της φράσης κρίνεται αναγκαία, ώστε να διασφαλίζεται ότι κάθε ισχυρισμός περί ανηλικότητας εξετάζεται με τη δέουσα προσοχή και σύμφωνα με την αρχή του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, όπως αυτό ορίζεται στο Άρθρο 3 της ΔΣΔΠ. Στο πλαίσιο της παιδικής προστασίας, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να διερευνούν κάθε σχετικό ισχυρισμό και να ενεργούν με γνώμονα την πρόληψη του κινδύνου εσφαλμένης αντιμετώπισης ενός ανηλίκου ως ενήλικου.
Άρθρο 72: O ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός ασυνόδευτων ανηλίκων ανά προσωρινό εκπρόσωπο και η πρόβλεψη αύξησης αυτού έως και τους πενήντα (50) δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς ως προς τη βιωσιμότητα και την ποιότητα της παρεχόμενης προστασίας. Ένας τόσο υψηλός αριθμός καθιστά εξαιρετικά δυσχερή την ουσιαστική εξατομικευμένη παρακολούθηση κάθε παιδιού και ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων εκπροσώπησης. Παράλληλα, η υπέρμετρη επιβάρυνση των επαγγελματιών αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout), με πιθανές συνέπειες τόσο για την ευημερία του προσωπικού, όσο και για το επίπεδο προστασίας και φροντίδας που λαμβάνουν οι ασυνόδευτοι ανήλικοι. Για τον λόγο αυτό, προτείνεται η διατήρηση χαμηλότερου και λειτουργικά διαχειρίσιμου αριθμού παιδιών ανά εκπρόσωπο, ενδεικτικά 15 παιδιών κατ’ αναλογική εφαρμογή των διατάξεων περί επιτροπείας ακόμη και σε περιόδους αυξημένων αφίξεων, με παράλληλη ενίσχυση των διαθέσιμων μηχανισμών στελέχωσης.
Άρθρο 82: Η πρόβλεψη για επαναλειτουργία «ασφαλών ζωνών» για ασυνόδευτους ανηλίκους δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς, δεδομένου ότι οι συγκεκριμένες δομές είχαν σταδιακά παύσει να λειτουργούν στην Ελλάδα, κατόπιν διαπιστωμένων ζητημάτων ασφάλειας, παιδικής προστασίας και ακαταλληλότητας του μοντέλου φιλοξενίας. Η επαναφορά ενός πλαισίου που στο παρελθόν είχε κριθεί ανεπαρκές εγείρει εκ νέου ζητήματα ως προς τη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού όπως αυτό ορίζεται στο Άρθρο 3 της ΔΣΔΠ, την πρόληψη περιστατικών βίας ή παραμέλησης και τη δυνατότητα παροχής σταθερού και κατάλληλου προστατευτικού περιβάλλοντος για ασυνόδευτους ανηλίκους. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι ουσιαστικές διαφοροποιήσεις του νέου μοντέλου, οι εγγυήσεις παιδικής προστασίας που προβλέπονται, καθώς και οι μηχανισμοί εποπτείας και λογοδοσίας που θα διασφαλίζουν την ασφάλεια και ευημερία των παιδιών.
Άρθρο 51 Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ασυνόδευτων Ανηλίκων
παρ. 4: Προτείνεται να προστεθεί σημείο στ΄ με περιεχόμενο: «Η υφιστάμενη Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ασυνόδευτων Ανηλίκων 2021-2025».
Άρθρο 55 Προσωπικό φορέων παροχής υπηρεσιών προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων παρ. 5: Για να είναι ρεαλιστικό το πλάνο πρέπει να είναι τουλάχιστον ετήσιο και όχι τριμηνιαίο.
Άρθρο 60 Αρμόδια αρχή και όργανα της επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων
παρ. 2: Παρότι κατανοούμε ότι πιθανώς για πρακτικούς λόγους έχει απαλειφθεί ο Εισαγγελέας Ανηλίκων ή ο εκάστοτε Εισαγγελέας Πρωτοδικών από τα όργανα επιτροπείας, είναι σημαντικό να προστεθεί καθώς ως Αρχή λόγω του ρόλου του παρέχει ανεξαρτησία, αλλά και για να επιλαμβάνεται σε τυχόν περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων.
Άρθρο 63 Αναγγελία κατάστασης επιτροπείας
παρ. 1: Πρέπει να προστεθεί στην παράγραφο ο όρος «ή δηλώνει ανήλικος» και η παράγραφος να διαμορφωθεί ως εξής: «Κάθε φορέας αναγγελίας, μόλις λαμβάνει γνώση της παρουσίας, είτε σε σημεία εισόδου είτε στην ενδοχώρα, πολίτη τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς, ο οποίος:
α) είναι προδήλως ανήλικος ή δηλώνει ανήλικος ή έχει καταγραφεί ως ανήλικος από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές»…
παρ. 4: Για την πληρότητα της εφαρμογής του θεσμού της επιτροπείας όπως άλλωστε αναφέρεται ρητά και στο άρθρο 105 παρ. 1 του σχεδίου νόμου προτείνεται στο τέλος της παραγράφου θα πρέπει να προστεθεί ότι στα σημεία εισόδου και εντοπισμού των ασυνόδευτων ανηλίκων το Τ.Θ.Π.Ε. μεριμνά για τον ορισμό προσωρινού επιτρόπου κατά το άρθρο 72 πριν τη διενέργεια οποιασδήποτε διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της διαλογής.
Άρθρο 70 Ευθύνη επιτρόπου και εντεταλμένου επιτροπείας
παρ. 1: Η παράγραφος πρέπει να καταργηθεί γιατί οι εντεταλμένοι επιτροπείας και ο Επίτροπος δεν είναι γονείς του ανηλίκου για να ευθύνονται για κάθε πταίσμα.
Άρθρο 72 Προσωρινός εκπρόσωπος ασυνόδευτου ανηλίκου
παρ. 1: Πρέπει να προστεθεί η φράση «Κατά δήλωσή ασυνόδευτο» και η παράγραφος να διαμορφωθεί ως εξής: «1. Το Τ.Θ.Π.Ε., σε συνεργασία με τις κατά περίπτωση συναρμόδιες αρχές, διασφαλίζει για κάθε κατά δήλωση ασυνόδευτο ανήλικο που έρχεται στη χώρα, ότι, μέχρι τον ορισμό επιτρόπου, ο ανήλικος εκπροσωπείται και επικουρείται, από κατάλληλα εκπαιδευμένο φυσικό πρόσωπο, τον προσωρινό εκπρόσωπο».
παρ. 6: Ο αριθμός των 50 παιδιών ανά προσωρινό επίτροπο σε εξαιρετικές περιπτώσεις θα πρέπει να μειωθεί σε 20 παιδιά λαμβάνοντας υπόψιν ιδίως τις πολύ σύντομες προθεσμίες και την ιδιαίτερη σημασία της υποβολής του αιτήματος διεθνούς προστασίας ή και οικογενειακής επανένωσης και δεδομένης της επιρροής στην ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της εξατομικευμένης υποστήριξης των παιδιών.
Άρθρο 78 Πλαίσιο φιλοξενίας
παρ. 2 εδ. β΄: Λαμβάνοντας υπόψιν τις διαδικασίες δήλωσης εξαφάνισης και αναζήτησης των ανηλίκων η μία μέρα είναι πολύ μικρό χρονικό διάστημα και ως εκ τούτου το διάστημα θα πρέπει να αυξηθεί για λόγους προστασίας και ασφάλειας των παιδιών.
παρ. 4: Η παρ. 4 πρέπει να απαλειφθεί. Η διαμονή των ασυνόδευτων παιδιών άνω των 16 ετών μαζί με ενήλικες, είναι αντίθετη με τις βασικές αρχές του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού και της μη διάκρισης (άρθρα 3 και 2 παρ. 1 της ΔΣΠΔ) όπως επίσης και με το άρθρο 24 παρ. 2 ΧΘΔ. Δημιουργεί σαφή και ξεκάθαρη διάκριση μεταξύ των παιδιών και ειδικά η διαμονή των ασυνόδευτων παιδιών σε ΚΥΤ & ΚΕΔ μαζί με ενήλικο πληθυσμό έχει αποτύχει, είναι πολλαπλά τραυματική και αντίθετη με τις επιταγές της παιδικής προστασίας. Λαμβάνοντας υπόψιν όλες τις επενδύσεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια από το ίδιο Υπουργείο σε προσωπικό και στη δημιουργία καλών πρακτικών και κατάλληλων χώρων φιλοξενίας ασυνόδευτων παιδιών η προτεινόμενη διάταξη αποτελεί μεγάλη οπισθοδρόμηση.
Άρθρο 82 Λειτουργία ασφαλών ζωνών για ασυνόδευτους ανηλίκους
Η διάταξη πρέπει να καταργηθεί. Η διαμονή των ασυνόδευτων παιδιών άνω των 16 ετών μαζί με ενήλικες, είναι αντίθετη με τις βασικές αρχές του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού και της μη διάκρισης (άρθρα 3 και 2 παρ. 1 της ΔΣΠΔ) όπως επίσης και με το άρθρο 24 παρ. 2 ΧΘΔ. Δημιουργεί σαφή και ξεκάθαρη διάκριση μεταξύ των παιδιών και ειδικά η διαμονή των ασυνόδευτων παιδιών σε ΚΥΤ & ΚΕΔ μαζί με ενήλικο πληθυσμό έχει αποτύχει, είναι πολλαπλά τραυματική και αντίθετη με τις επιταγές της παιδικής προστασίας. Λαμβάνοντας υπόψιν όλες τις επενδύσεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια από το ίδιο Υπουργείο σε προσωπικό και στη δημιουργία καλών πρακτικών και κατάλληλων χώρων φιλοξενίας ασυνόδευτων παιδιών η προτεινόμενη διάταξη αποτελεί μεγάλη οπισθοδρόμηση.
Άρθρο 84 Διαδικασία διαχείρισης αιτημάτων στέγασης
παρ. 3: Η πρόταση «τυχόν επαναλαμβανόμενες μη οργανωμένες από τις αρχές αποχωρήσεις του ανηλίκου από Δομές Μακροχρόνιας Φιλοξενίας», είναι αντίθετη με την αρχή ίσης μεταχείρισης και το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού (άρθρο 3 ΔΣΔΠ) και αρκούντως προβληματική για την ασφάλεια και προστασία των παιδιών και θα οδηγήσει σε αυξημένο χρόνο αναμονής για την τοποθέτηση των παιδιών σε δομές φιλοξενίας.
Άρθρο 88 Εθνικός Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης
παρ. 6 α΄: Θα πρέπει να προστεθεί ο όρος «Κέντρα Ενημέρωσης (Info Desks)» και συνεπώς η παράγραφος να διαμορφωθεί ως εξής: «α) συνεργάζεται με φορείς του άρθρου 54 για την παροχή υπηρεσιών άμεσης υποστήριξης σε άστεγους ασυνόδευτους ανηλίκους που διαχειρίζονται «Κέντρα Ενημέρωσης (Info Desks)» και Κινητές Ομάδες παιδικής προστασίας»,
παρ. 6 ε΄: Θα πρέπει να προστεθεί ο όρος «σε διαθέσιμες για τα παιδιά γλώσσες» και συνεπώς η παράγραφος να διαμορφωθεί ως εξής: «ε) λειτουργεί τηλεφωνική γραμμή εντοπισμού παιδιών σε επισφαλείς συνθήκες σε διαθέσιμες για τα παιδιά γλώσσες και παρέχει τεχνική καθοδήγηση και πληροφόρηση σε κάθε φορέα, συµπεριλαµβανοµένου και του επιτρόπου, που εντοπίζει ασυνόδευτο ανήλικο που στερείται ασφαλούς ή γνωστής διαμονής και»…
Άρθρο 93 Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Προβλέπονται πολλές εξουσιοδοτικές διατάξεις που δεν προβλέπουν ρύθμιση δημιουργώντας ανασφάλεια δικαίου, παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες προβλεπόμενες εξουσιοδοτικές και δη για τις παραγράφους 3-11 του άρθρου υφίστανται ήδη και εφαρμόζονται.
Άρθρο 82 — Λειτουργία ασφαλών ζωνών για ασυνόδευτους ανηλίκους
Η παραμονή ανηλίκων σε safe zones εντός δομών πρώτης υποδοχής δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ανταποκρίνεται, κατ’ αρχήν, στο βέλτιστο συμφέρον του παιδιού ως βασική αρχή του ενωσιακού και διεθνούς δικαίου παιδικής προστασίας, ιδίως όταν οι δομές αυτές λειτουργούν σε συνθήκες περιορισμού, αβεβαιότητας και ανεπαρκούς πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και παιδικής φροντίδας. Για τον λόγο αυτό, απαιτείται να προβλεφθεί ρητά ότι η φιλοξενία ασυνόδευτων ανηλίκων σε safe zones έχει αποκλειστικά προσωρινό και εξαιρετικό χαρακτήρα, με σαφές ανώτατο χρονικό όριο παραμονής και με υποχρεωτική άμεση παραπομπή σε κατάλληλες εξειδικευμένες δομές παιδικής προστασίας.
Άρθρο 63 – Αναγγελία κατάστασης επιτροπείας
Πρέπει να προστεθούν οι όροι «ή δηλώνει ανήλικος» στην παρ. 1, ώστε να διασφαλίζεται η άμεση ενεργοποίηση των εγγυήσεων προστασίας για κάθε πρόσωπο που ισχυρίζεται ότι είναι παιδί, ανεξαρτήτως του εάν η ανηλικότητα είναι άμεσα εμφανής ή έχει ήδη καταγραφεί από τις αρχές. Η διάταξη πρέπει να αναδιατυπωθεί ως εξής: «Κάθε φορέας αναγγελίας, μόλις λαμβάνει γνώση της παρουσίας, είτε σε σημεία εισόδου είτε στην ενδοχώρα, πολίτη τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς, ο οποίος: α) είναι προδήλως ανήλικος ή δηλώνει ανήλικος ή έχει καταγραφεί ως ανήλικος από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές».
Η προσθήκη αυτή είναι αναγκαία για τη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού και της αρχής της προφύλαξης, ιδίως ενόψει του κινδύνου εσφαλμένης καταγραφής ή αμφισβήτησης της ηλικίας, που μπορεί να οδηγήσει σε στέρηση ουσιωδών εγγυήσεων προστασίας για ασυνόδευτα παιδιά.
Άρθρο 72 – Προσωρινός εκπρόσωπος ασυνόδευτων παιδιών
Ο προβλεπόμενος στην παρ. 6 αριθμός τριάντα (30) ασυνόδευτων παιδιών ανά προσωρινό επίτροπο δεν είναι επαρκώς αναλογικός και περιορισμένος, προκειμένου να διασφαλίζεται η ουσιαστική και αποτελεσματική άσκηση της προσωρινής εκπροσώπησης και επιτροπείας. Ο μέγιστος αριθμός παιδιών ανά προσωρινό επίτροπο πρέπει να μειωθεί τουλάχιστον κατά το ήμισυ, αντιστοίχως και στις περιπτώσεις έκτακτων συνθηκών του εδ. β΄, ώστε να καθίσταται εφικτή η ουσιαστική παρακολούθηση κάθε υπόθεσης, η τακτική επικοινωνία με το παιδί και η εξατομικευμένη υποστήριξη σύμφωνα με το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.
Άρθρο 78 – Πλαίσιο φιλοξενίας
Η πρόβλεψη προθεσμίας μίας μόλις ημέρας για τη δέσμευση θέσης φιλοξενίας σε περίπτωση εξαφάνισης ασυνόδευτου παιδιού είναι εξαιρετικά ανεπιεικής και δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες προστασίας των παιδιών. Η απώλεια της θέσης φιλοξενίας μετά την πάροδο μίας ημέρας ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω επισφάλεια και έκθεση του παιδιού σε σοβαρούς κινδύνους εκμετάλλευσης, αστεγίας ή βίας.
Πρέπει να προβλεφθεί ευρύτερο χρονικό πλαίσιο διατήρησης της θέσης φιλοξενίας, καθώς και δυνατότητα επαναφοράς της φιλοξενίας, κατόπιν αξιολόγησης των αναγκών προστασίας και του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού.
Άρθρο 82 – Λειτουργία ασφαλών ζωνών για ασυνόδευτα παιδιά
Πρέπει να προβλεφθεί στην παρ. 1 ανώτατο χρονικό όριο παραμονής στις «ασφαλείς ζώνες», το οποίο δεν θα υπερβαίνει τους χρόνους της διαδικασίας διαλογής..
Οι «ασφαλείς ζώνες» εντός των ΚΕΔ και ΕΔΦΠΑΑ της ΥπΥΤ δεν συνιστούν κατάλληλο πλαίσιο υποδοχής και φροντίδας για ασυνόδευτα παιδιά, καθώς πρόκειται για δομές με περιορισμένο προστατευτικό χαρακτήρα και ακατάλληλες συνθήκες για την κάλυψη των ιδιαίτερων αναγκών ανηλίκων. Η παραμονή παιδιών στις εν λόγω δομές πρέπει να περιορίζεται αυστηρά στο απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα και να εξασφαλίζεται η ταχεία μεταφορά τους σε κατάλληλες δομές παιδικής προστασίας.
Aρθρο 50 στ) «Επίτροπος»
Η αντικατάσταση του Εισαγγελέα Ανηλίκων από τον Γενικό Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, εγείρει ζητήματα ανεξαρτησίας και ενδέχεται να επηρεάζει την αποτελεσματική διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού. Προτείνεται να δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο όργανο, ώστε να μη ταυτίζεται ή δημιουργείται σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ του φορέα που διορίζει τους επιτρόπους και του φορέα που τους εποπτεύει ή είναι υπεύθυνος για τυχόν καταγγελίες εναντίον τους.
-Άρθρο 66 «Εντεταλμένος επιτροπείας»
Συνεχίζει να υφίσταται το ανώτατο όριο των 15 παιδιών, αλλά προστίθεται η εξής παράγραφος:
«4. Αν τροποποιηθεί ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων που ανατίθενται, σύμφωνα με την παρ. 3, σε εντεταλμένο επιτροπείας, το Τμήμα Θεσμικής Προστασίας και Επιτροπείας, σε συνεργασία με τον φορέα του άρθρου 54 λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εντεταλμένοι επιτροπείας είναι σε θέση να εκτελούν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους, και ότι τηρούνται τα όρια του πρώτου και δεύτερου εδαφίου της παρ. 10 του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348»
Στο εν λόγω άρθρο του Κανονισμού, τίθεται ως ανώτατο όριο το 30 παιδιά / ΕΕΠ, και για εξαιρετικές περιπτώσεις τα 50. Χρειάζεται να εξειδικευτεί το άρθρο 66 παρ. 4 του νομοσχεδίου ως προς το ανώτατο όριο που θέτει ο εθνικός νομοθέτης σε εξαιρετικές περιπτώσεις, καθώς και ποιες είναι η περιπτώσεις αυτές. Η απόσταση από τα 15 παιδιά στα 30 ή και τα 50, είναι πολύ μεγάλη. Επιπλέον, η εμπειρία έχει δείξει ότι τα 15 παιδιά / ΕΕΠ αποτελεί ήδη ένα όριο ιδιαίτερα μεγάλο για το πλήθος των αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στον εντεταλμένο. Τέλος, η φράση «σε εξαιρετικές περιπτώσεις» δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου ως προς τον ρόλο του ΕΕΠ, καθώς δεν διευκρινίζει ρητώς τις περιπτώσεις αυτές
-Άρθρο 72 «Προσωρινός εκπρόσωπος ασυνόδευτου ανηλίκου»
Εισάγεται ο θεσμός του προσωρινού επιτρόπου. Ωστόσο δεν ορίζεται ανώτατο χρονικό όριο στο οποίο παραμένει το ορισθέν πρόσωπο ως προσωρινός εκπρόσωπος. Αφορά η συγκεκριμένη πρόβλεψη μόνο τα σημεία εισόδου ή / και ΚΥΤ/ ΚΕΔ;
-Άρθρο 78 1δ) «Πλαίσιο φιλοξενίας»
Θα πρέπει να διευκρινιστεί ποιοι άλλοι χώροι πέρα από τους αναγραφόμενους στα υπ’ αριθ. α,β,γ θεωρούνται κατάλληλοι ώστε να φιλοξενούνε ασυνόδευτους ανηλίκους?
-Άρθρο 78 4) «Πλαίσιο φιλοξενίας»
Με τη παρ. 4 του άρθρου 78 εισάγεται ένα κριτήριο «κατά προτεραιότητα τοποθέτησης» στις ασφαλείς ζώνες για τα ασυνόδευτα ανήλικα που υπάγονται στη διαδικασία εξέτασης αίτησης διεθνούς προστασίας στα σύνορα ή στην ταχεία διαδικασία των άρθρων 43 έως 54 και 42 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 αντίστοιχα, κατηγορία στην οποία υπάγονται και οι ανήλικοι από την Αίγυπτο, οι οποίοι μάλιστα αγγίζουν τον μισό σχεδόν φιλοξενούμενου πληθυσμό με βάση τα τελευταία στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου (717 εκ των 1522, στοιχεία Απριλίου 2026).
Η εν λόγω διάταξη αντίκεται στην αρχή της μη διάκρισης και στο βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, καθώς δημιουργεί μια δεύτερης κατηγορίας φιλοξενούμενους ανηλίκους συγκεκριμένων εθνικοτήτων, οι οποίοι θα λαμβάνουν υπηρεσίες που έως σήμερα η Πολιτεία έκρινε ότι επαρκούν για την προσωρινή τους φιλοξενία και μόνο, χωρίς να διαφαίνεται μάλιστα επαρκής αιτιολογία προς τούτο, καθώς εκτός των άλλων, όλοι ασυνόδευτοι ανήλικοι έχουν δικαίωμα φιλοξενίας έως την ενηλικίωσή τους ανεξαρτήτως νομικού καθεστώτος. Σε κάθε δε περίπτωση, οι ασφαλείς ζώνες βρίσκονται αποκομμένες από τον κοινωνικό ιστό, βρίσκονται μακριά από βασικές υπηρεσίες και δραστηριότητες που αφορούν τα παιδιά και δεν δύνανται να λειτουργήσουν ως ένα ασφαλές πλαίσιο μακροχρόνιας φιλοξενίας για τους ασυνόδευτους ανηλίκους.
-Άρθρο 82 1) «Λειτουργία ασφαλών ζωνών για ασυνόδευτους ανηλίκους»
Όπως έχει πολλαπλώς αναφερθεί στο παρελθόν, οι ασφαλείς ζώνες, έχουν δείξει ότι δεν πληρούν τους όρους προστασίας και ευημερίας των ανηλίκων, οι οποίοι στην πράξη εκτίθενται σε πολλαπλούς κινδύνους καθώς διαβιούν μαζί με τους άλλους ενήλικες και σχεδόν πάντοτε δεν έχουν πρόσβαση στο σύστημα υγείας και εκπαίδευσης, αποστερούμενοι έτσι των βασικών τους δικαιωμάτων. Προκρίνουμε οτι οι ασφαλείς ζώνες θα έπρεπε να καταργηθούν και οι ασυνόδευτοι ανήλικοι να τοποθετούνται σε ΚΦΑΑ εκτός των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης.
Αρθρο 58 παρ.2 β) Χαιρετίζουμε τόσο την πρόβλεψη για την υποχρέωση παρουσίας του επιτρόπου σε κάθε στάδιο της διενέργειας εκτίμησης ηλικίας, όσο και την πρόβλεψη ότι η εκτίμηση αυτή θα διενεργείται σύμφωνα με το αρθ.25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 και την εκδοθησόμενη ΚΥΑ του αρθ.107 παρ.4 του παρόντος υπό διαβούλευση νομοσχεδίου, με την οποία προφανώς θα καταργηθεί η ισχύουσα ΚΥΑ 14767/2025. Για την ανωτέρω νυν ισχύουσα ΚΥΑ είχαμε ήδη από της εκδόσεως της επισημάνει την πλήρη ασυμβατότητα της με τις επιταγές του ενωσιακού δικαίου και είχαμε αποστείλει στις 6/10/2025 μαζί με άλλες 24 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σχετική επιστολή προς τα συναρμόδια υπουργεία Υγείας και Μετανάστευσης και Ασύλου. Η σιωπηρή παραδοχή από πλευράς διοίκησης ότι η ισχύουσα ΚΥΑ δεν είναι συμβατή με το αρθ.25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 και για το λόγο αυτό θα εκδοθεί νέα αποτελεί μια πρώτη δικαίωση που θα ολοκληρωθεί εφόσον διαπιστώσουμε ότι αυτή που θα εκδοθεί, όπως προβλέπεται στο αρθ.107 παρ.4 του νομοσχεδίου, θα βρίσκεται σε πλήρη στοίχιση με τις ανωτέρω επιταγές του ενωσιακού δικαίου.
Αρθ.60 Είναι θετικό ότι ο Εισαγγελέας Ανηλίκων δεν περιλαμβάνεται πλέον μεταξύ των αρχών και οργάνων της επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων, όπως και ότι περιλαμβάνεται πλέον ο ΓΓ Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας. Το αυτό σχόλιο μας ισχύει και για τα διαλαμβανόμενα στο αρθ. 64 του νομοσχεδίου.
Αρθ.63 Πρέπει στην παρ.1 α) να προστεθεί και η κατηγορία των ΠΤΧ που δηλώνουν ασυνόδευτοι ανήλικοι, καθώς στο στάδιο εκείνο δεν δύνανται να έχουν ήδη εκκινήσει διαδικασίες διαπίστωσης ηλικίας, για τη διεξαγωγή των οποίων, όπως προβλέπει το αρθ. 58 παρ.2 β) του υπό διαβούλευση ν/σ, είναι απαραίτητο να παρίσταται ο επίτροπος του κατά δήλωση του ανηλίκου, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ο ΠΤΧ είναι ανήλικος ή ενήλικος. Το επιχείρημα αυτό ενισχύεται και από την ορθώς προτεινόμενη ρύθμιση της παρ.3 του ιδίου άρθρου. Ωστόσο και σε πλήρη αντίθεση με την ορθή παραδοχή του αρθ. 49 παρ.1 του υπό διαβούλευση ν/σ ότι στο πεδίο εφαρμογής του εμπίπτει κάθε ασυνόδευτο παιδί, ανεξαρτήτως αν εαιτείται ή θα αιτηθεί διεθνή προστασία, η παρ.4 του αρθ.63 ορίζει ως αφετηριακό σημείο για την προθεσμία του ορισμού επιτρόπου την ημερομηνία υποβολής αίτησης διεθνούς προστασίας, ωσάν να μην προβλέπεται ότι και τα παιδιά που δεν θα ζητήσουν διεθνή προστασία πρέπει να έχουν την ίδια προθεσμία μέσα στην οποία πρέπει να τους διορισθεί επίτροπος! Το ίδιο σφάλμα εμφιλοχωρεί και στην όμοια πρόβλεψη του αρθ.40 παρ.1 του ιδίου υπό διαβούλευση ν/σ. Κατά συνέπεια η προθεσμία των 15 ημερών πρέπει να αρχίζει από τον εντοπισμό και την ενημέρωση των αρμόδιων αρχών από τον φορέα αναγγελίας.
Στο αρθ. 64 παρ.4 είμαστε θετικά διακείμενοι στη σύντμηση της σχετικής προθεσμίας από τις 4 εργάσιμες ημέρες του νυν ισχύοντος αρθ. 66 ΙΒ’ Ν.4939/2022 στις 3 εργάσιμες ημέρες από την επίδοση της πράξης ορισμού προκειμένου ο επίτροπος να αποποιηθεί τον ορισμό του.
Στο αρθ. 65 παρ.1 στ) η μείωση του νυν ισχύοντος χρονικού διαστήματος του 1 μηνός που ορίζει το αρθ. 66ΙΓ΄παρ.1 στ’ Ν.4939/2022 σε 15 ημέρες ίσως δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα αποσκοπεί να λύσει.
Ως προς την ρύθμιση του αρθ.66 παρ.4 φρονούμε ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υπάρχει υπέρβαση ως προς το όριο των 15 παιδιών ανά εντεταλμένο επιτροπείας. Όπως είχαμε σχολιάσει και κατά τη διαβούλευση που έλαβε χώρα τον Ιούλιο 2022 σχετικά με το «Εθνικό Σύστημα Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων», διαθέσιμη εις https://www.opengov.gr/immigration/?p=1657, θεωρούμε βέλτιστο το όριο των 10 παιδιών ανά εντεταλμένο επιτροπείας, πάντως σε καμία περίπτωση και για κανένα λόγο δεν πρέπει να ξεπερνιέται το όριο των 15 παιδιών.
Συναφώς στο αρθ. 67 παρ.4 προβλέπεται η αύξηση από 15 σε 20 του αριθμού των εντεταλμένων επιτροπείας που θα έχει υπό την επίβλεψη του ένας συντονιστής εντεταλμένων επιτροπείας. Θεωρούμε ότι για λόγους διασφάλισης ποιότητας το όριο πρέπει να παραμείνει ως έχει τώρα βάσει του αρθ. 66 ΙΕ’ παρ.4 Ν.4939/2022.
Στο αρθ. 68 παρ.4 ορθώς προστίθεται πρόβλεψη υποχρέωσης αποποίησης του ορισμού για τον επίτροπο εάν συντρέχουν ορισμένες περιστάσεις, ρύθμιση που δεν υπάρχει στο ισχύον αρθ. 66 ΙΣΤ’ Ν.4939/2022. Θα πρέπει, ωστόσο, να προστεθεί ότι ο φορέας του αρθ.54 πρέπει να εκθέσει τις περιστάσεις αυτές με έγγραφο του απευθυνόμενο προς το ΤΘΠΕ.
Στο αρθ. 70 παρ.2 αντιμετωπίζουμε πολύ θετικά το ότι πλέον δεν θα υπέχει ποινική ευθύνη για παραμέληση εποπτείας ανηλίκου κατ’αρθ. 360 ΠΚ ο εντεταλμένος επιτροπείας ασυνόδευτου ανηλίκου, ενώ υπήρξαν περιπτώσεις που είχε σχηματιστεί δικογραφία σε διάφορες ανά την επικράτεια εισαγγελίες με κατηγορούμενο τον εντεταλμένο επιτροπείας επειδή παιδιά του κατέστησαν κατηγορούμενα. Εάν η πολιτεία αντιμετωπίζει ως ανά πάσα στιγμή οιονεί κατηγορούμενο τον εντεταλμένο επιτροπείας πρώτον απαξιώνει πλήρως τον θεσμικό του ρόλο και δεύτερον θα φτάσει να ψάχνει και να μην βρίσκει ανθρώπους πρόθυμους να αναλάβουν το εν λόγω λειτούργημα.
Στο αρθ.71 τώρα που το ΣΕΑΑ προτείνεται να γίνει εξαμελές από πενταμελές που ήταν ως τώρα βάσει του αρθ. 66 ΙΘ’ Ν.4939/2022, δηλαδή πλέον προτείνεται να έχει ζυγό αριθμό μελών, πρέπει να προστεθεί ρύθμιση για τις περιπτώσεις ισοψηφίας που θα καθορίζει πχ ότι η ψήφος του Προέδρου θα δημιουργεί την απαιτούμενη σε τέτοια περίπτωση πλειοψηφία. Στην παρ.4 δ) του ίδιου άρθρου βλέπουμε θετικά την προσθήκη της διάταξης που θα δίνει στο ΣΕΑΑ τη δυνατότητα μιας οιονεί κατά περίπτωση αυθεντικής ερμηνείας της αόριστης νομικής έννοιας του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου.
Στο αρθ. 72 είμαστε θετικά διακείμενοι προς την θέσπιση του προσωρινού εκπροσώπου του ασυνόδευτου ανηλίκου. Θεωρούμε ωστόσο ανεδαφικό τον αριθμό των 30 παιδιών ανά προσωρινό εκπρόσωπο που περιέχεται στην παρ.6 και προτείνουμε να μειωθεί στο μισό, ήτοι σε 15 παιδιά. Επίσης ελλείπει πρόβλεψη για συντονιστή των προσωρινών εκπροσώπων κατ’αναλογία με τον συντονιστή των εντεταλμένων επιτροπείας που προβλέπει το αρθ.67 του ν/σ, ενώ οι προσωρινοί εκπρόσωποι ίσως χρειάζονται συντονιστή ακόμη περισσότερο από ό,τι οι εντεταλμένοι επιτροπείας. Περαιτέρω στην παρ.5 πρέπει να προστεθεί εδάφιο που να ορίζει ότι πριν τη γνωστοποίηση του φορέα του αρθ.54 προς το ΤΘΠΕ των στοιχείων του προσωρινού εκπροσώπου καμία ενέργεια ταυτοποίησης και καταγραφής ΠΤΧ που δηλώνει ασυνόδευτος ανήλικος δεν δύναται να λάβει χώρα, διάταξη που είναι σύμφωνη και με το γράμμα, αλλά και το όλο πνεύμα του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου, αλλά και του ιδίου του Συμφώνου.
Στο αρθ. 77 μας προβληματίζει ότι απαλοίφεται η αρμοδιότητα του ΤΘΠΕ που προβλέπεται στο νυν ισχύον αρθ. 66ΚΔ’ β) Ν.4939/2022. Πρόκειται για την κρίσιμη αρμοδιότητα που ως τώρα είχε ανατεθεί στη Μονάδα Θεσμικής Προστασίας του καθορισμού δεικτών αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος του ασυνόδευτου ανηλίκου, σε συνεργασία με διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς και, ιδίως, την Ύπατη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, της καθιέρωσης πρότυπης φόρμας αξιολόγησης και των διαδικασιών προσδιορισμού του βέλτιστου συμφέροντος. Την αρμοδιότητα αυτή είχε ασκήσει με πολύ ουσιώδη τρόπο η Μονάδα Θεσμικής Προστασίας ώστε να παρίσταται απαραίτητη η συνέχιση της εν λόγω αρμοδιότητας και εφεξής από το ΤΘΠΕ.
Στο αρθ.78 παρ.1 α) παρατηρούμε ότι η συμπερίληψη των ασφαλών ζωνών σε δομές της ΥΠΥΤ μεταξύ των δομών που παρέχουν υπηρεσίες στέγασης σε ΑΑ είναι βήμα οπισθοχώρησης, καθώς επανειλημμένα τόσο το ΕΔΔΑ, όσο και ημεδαπά δικαστήρια έχουν κρίνει ότι οι ζώνες αυτές δεν είναι κατάλληλα πλαίσια φιλοξενίας για ακραία ευάλωτα άτομα, όπως εξ ορισμού είναι οι ασυνόδευτοι ανήλικοι. Μόνο σε κατ’εξαίρεση συνθήκες αυξημένων μαζικών εισόδων ασυνόδευτων ανηλίκων και μόνο για μικρό χρονικό διάστημα μπορούν να γίνουν αποδεκτές ως δομές παροχής στέγασης σε συνθήκες παιδικής προστασίας οι εν λόγω ασφαλείς ζώνες. Υπενθυμίζουμε ότι σύμφωνα με την σε ισχύ Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ασυνόδευτων Παιδιών (σελ.33) η Ελλάδα πρέπει να διαθέτει 2500 θέσεις μακροχρόνιας φιλοξενίας, ενώ σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στατιστικά ασυνόδευτων μηνός Απριλίου 2026 διαθέτει μόνο 1745 θέσεις μακροχρόνιας φιλοξενίας. Περαιτέρω, στην παρ.4 του ιδίου άρθρου θεσπίζεται αρνητική διάκριση σε αντίθεση με τις αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας για όσους ασυνόδευτους ανήλικους υπάγονται στην εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας με τη διαδικασία συνόρων και με την ταχεία διαδικασία, με αποτέλεσμα για αυτούς να θεσπίζεται ως κανόνας η τοποθέτηση στις κατά τα ανωτέρω προβληματικές ασφαλείς ζώνες και ο πλήρης αποκλεισμός τους από τα ΕΔΗΔ.
Στο άρθ. 81 που αφορά τα ΕΔΗΔ και στην περίπτωση της παρ.3 β) αυτού εισάγεται εκ νέου, ως μη ώφειλε, η διάκριση μεταξύ των ΑΑ που έχουν ζητήσει διεθνή προστασία και αυτών που δεν έχουν ζητήσει, ώστε η δεύτερη κατηγορία να αποκλείεται από τη στέγαση σε ΕΔΗΔ, η οποία έχει κατεξοχήν ενταξιακό χαρακτήρα. Πάντως έστω κι έτσι η συγκεκριμένη πρόβλεψη είναι καλύτερη σε σχέση με την τωρινή πρακτική της διοίκησης, όπου σύμφωνα με το με ΑΠ 33582 από 19/2/2026 έγγραφο του ΓΓ Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας κρίθηκε σκόπιμο να παραπέμπονται στα ΕΔΗΔ όχι μόνο αιτούντες διεθνούς προστασίας, αλλά μάλιστα και μη προερχόμενοι από ασφαλείς χώρες καταγωγής. Γενικότερα υποστηρίζουμε ότι για τη φιλοξενία σε ΕΔΗΔ δεεν θα έπρεπε κανένα κριτήριο πέρα από αυτά που τίθενται στο αρθ. 66 ΚΔ’ Ν.4939/2022 και στο αρθ. 12 της ΥΑ 138529/2023.
Για το αρθ. 82 που αφορά τις ασφαλείς ζώνες ισχύουν τα προαναφερθέντα υπό αρθ. 78 παρ.1 α). Επιπλέον επισημαίνουμε ότι ως μια κάποια ελάχιστη διασφάλιση θα πρέπει να προστεθεί ότι η απόφαση της διοίκησης περί τοποθέτησης ΑΑ σε ασφαλή ζώνη θα πρέπει να είναι ειδικά αιτιολογημένη, αξιολογώντας διεξοδικά και εμπεριστατωμένα το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου.
Η αναφερόμενη στο αρθ. 84 παρ.2 δυνατότητα αποστολής του αιτήματος στέγασης χωρίς να έχει προηγηθεί εκτίμηση επιπλέον ευαλωτοτήτων, στοιχεία κοινωνικού ιστορικού και εκτίμηση του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου συνιστά σημαντική οπισθοχώρηση από εγγυήσεις που θεσπίζει το αρθ.3 της ΔΣΔΠ και πολύ φοβούμαστε ότι, με βάση την υπάρχουσα κατάσταση της ΥΠΥΤ και τις περιορισμένες επιχειρησιακές της δυνατότητες σε θέματα προστασίας ευάλωτων πληθυσμών, θα μετατραπεί από εξαίρεση που αφορά εξαιρετικές περιπτώσεις δυσανάλογου αριθμού αφίξεων σε κανόνα.
Η προσθήκη του αρθ.87 για τη συνεργασία του ασκούντος την καθημερινή φροντίδα για τον επίτροπο είναι απαραίτητη και σε θετική κατεύθυνση, όπως και η πρόβλεψη της παρ.3 για τον τρόπο επίλυσης των σχετικών διαφωνιών.
Στο αρθ.88 παρ.6 γ) θεωρούμε κομβικής σημασίας οι ανήλικοι που δεν έχουν υπαχθεί σε διαδικασίες ελέγχου διαλογής, δηλαδή που δεν είχαν καμία επαφή ακόμη με το σύστημα παιδικής προστασίας, να μεταφέρονται, όπως μέχρι πρότινος, συνοδευόμενοι από επιλεγμένους προς τούτο φορείς παιδικής προστασίας σε τμήματα της ΕΛ.ΑΣ. για να λάβουν ΔΙΚΑ και αυθημερόν εν συνεχεία σε ΔΕΦΑΑ και όχι σε σημεία ελέγχου διαλογής, δηλαδή σε ΚΥΤ και ΚΕΔ, διότι έτσι το σύστημα “χάνει” παιδιά που επιθυμεί και οφείλει να προστατεύσει.
Τα Άρθρα 78 έως 82 του παρόντος σχεδίου ρυθμίζουν τη στέγαση των ασυνόδευτων ανηλίκων, εισάγοντας τη διάκριση μεταξύ δομών μακροχρόνιας φιλοξενίας και δομών επείγουσας φιλοξενίας. Αν και η θεσμοθέτηση προτύπων κανόνων λειτουργίας κινείται στη σωστή κατεύθυνση, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις παρουσιάζουν ένα σοβαρό δομικό έλλειμμα: δεν θέτουν αυστηρά και σύντομα χρονικά όρια για την παραμονή των παιδιών στις «Δομές Επείγουσας Φιλοξενίας» ή σε μεταβατικές θέσεις στέγασης. Η παράλειψη αυτή μετατρέπει de facto την «επείγουσα» και προσωρινή φιλοξενία σε μια χρόνια κατάσταση θεσμικής επισφάλειας, η οποία έχει αναδειχθεί από όλους τους φορείς που ασχολούνται με το κομμάτι της παιδικής προστασίας. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να προστεθεί ρητή αναφορά περί της παραμονής ενός ασυνόδευτου ή χωρισμένου ανηλίκου σε Δομές Επείγουσας Φιλοξενίας για συγκεκριμένο διάστημα (λ.χ. 15 μέρες). Με την πάροδο της προθεσμίας αυτής, η αρμόδια αρχή θα υποχρεούται αμελλητί, με μέριμνα και του ορισθέντος επιτρόπου, να μεταφέρει τον ανήλικο σε Δομή Μακροχρόνιας Φιλοξενίας ή σε Εποπτευόμενο Διαμέρισμα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης λαμβάνοντας πρωτίστως υπόψη το βέλτιστου συμφέρον του.
-Aρθρο 50 στ) «Επίτροπος»
Η αντικατάσταση του Εισαγγελέα Ανηλίκων από τον Γενικό Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, εγείρει ζητήματα ανεξαρτησίας και ενδέχεται να επηρεάζει την αποτελεσματική διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού. Προτείνεται να δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο όργανο, ώστε να μη ταυτίζεται ή δημιουργείται σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ του φορέα που διορίζει τους επιτρόπους και του φορέα που τους εποπτεύει ή είναι υπεύθυνος για τυχόν καταγγελίες εναντίον τους.
-Άρθρο 66 «Εντεταλμένος επιτροπείας»
Συνεχίζει να υφίσταται το ανώτατο όριο των 15 παιδιών, αλλά προστίθεται η εξής παράγραφος:
«4. Αν τροποποιηθεί ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων που ανατίθενται, σύμφωνα με την παρ. 3, σε εντεταλμένο επιτροπείας, το Τμήμα Θεσμικής Προστασίας και Επιτροπείας, σε συνεργασία με τον φορέα του άρθρου 54 λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εντεταλμένοι επιτροπείας είναι σε θέση να εκτελούν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους, και ότι τηρούνται τα όρια του πρώτου και δεύτερου εδαφίου της παρ. 10 του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348»
Στο εν λόγω άρθρο του Κανονισμού, τίθεται ως ανώτατο όριο το 30 παιδιά / ΕΕΠ, και για εξαιρετικές περιπτώσεις τα 50. Χρειάζεται να εξειδικευτεί το άρθρο 66 παρ. 4 του νομοσχεδίου ως προς το ανώτατο όριο που θέτει ο εθνικός νομοθέτης σε εξαιρετικές περιπτώσεις, καθώς και ποιες είναι η περιπτώσεις αυτές. Η απόσταση από τα 15 παιδιά στα 30 ή και τα 50, είναι πολύ μεγάλη. Επιπλέον, η εμπειρία έχει δείξει ότι τα 15 παιδιά / ΕΕΠ αποτελεί ήδη ένα όριο ιδιαίτερα μεγάλο για το πλήθος των αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στον εντεταλμένο. Τέλος, η φράση «σε εξαιρετικές περιπτώσεις» δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου ως προς τον ρόλο του ΕΕΠ, καθώς δεν διευκρινίζει ρητώς τις περιπτώσεις αυτές
-Άρθρο 72 «Προσωρινός εκπρόσωπος ασυνόδευτου ανηλίκου»
Εισάγεται ο θεσμός του προσωρινού επιτρόπου. Ωστόσο δεν ορίζεται ανώτατο χρονικό όριο στο οποίο παραμένει το ορισθέν πρόσωπο ως προσωρινός εκπρόσωπος. Αφορά η συγκεκριμένη πρόβλεψη μόνο τα σημεία εισόδου ή / και ΚΥΤ/ ΚΕΔ;
-Άρθρο 78 1δ) «Πλαίσιο φιλοξενίας»
Θα πρέπει να διευκρινιστεί ποιοι άλλοι χώροι πέρα από τους αναγραφόμενους στα υπ’ αριθ. α,β,γ θεωρούνται κατάλληλοι ώστε να φιλοξενούνε ασυνόδευτους ανηλίκους?
-Άρθρο 78 4) «Πλαίσιο φιλοξενίας»
Με τη παρ. 4 του άρθρου 78 εισάγεται ένα κριτήριο «κατά προτεραιότητα τοποθέτησης» στις ασφαλείς ζώνες για τα ασυνόδευτα ανήλικα που υπάγονται στη διαδικασία εξέτασης αίτησης διεθνούς προστασίας στα σύνορα ή στην ταχεία διαδικασία των άρθρων 43 έως 54 και 42 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 αντίστοιχα, κατηγορία στην οποία υπάγονται και οι ανήλικοι από την Αίγυπτο, οι οποίοι μάλιστα αγγίζουν τον μισό σχεδόν φιλοξενούμενου πληθυσμό με βάση τα τελευταία στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου (717 εκ των 1522, στοιχεία Απριλίου 2026).
Η εν λόγω διάταξη αντίκεται στην αρχή της μη διάκρισης και στο βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, καθώς δημιουργεί μια δεύτερης κατηγορίας φιλοξενούμενους ανηλίκους συγκεκριμένων εθνικοτήτων, οι οποίοι θα λαμβάνουν υπηρεσίες που έως σήμερα η Πολιτεία έκρινε ότι επαρκούν για την προσωρινή τους φιλοξενία και μόνο, χωρίς να διαφαίνεται μάλιστα επαρκής αιτιολογία προς τούτο, καθώς εκτός των άλλων, όλοι ασυνόδευτοι ανήλικοι έχουν δικαίωμα φιλοξενίας έως την ενηλικίωσή τους ανεξαρτήτως νομικού καθεστώτος. Σε κάθε δε περίπτωση, οι ασφαλείς ζώνες βρίσκονται αποκομμένες από τον κοινωνικό ιστό, βρίσκονται μακριά από βασικές υπηρεσίες και δραστηριότητες που αφορούν τα παιδιά και δεν δύνανται να λειτουργήσουν ως ένα ασφαλές πλαίσιο μακροχρόνιας φιλοξενίας για τους ασυνόδευτους ανηλίκους.
-Άρθρο 82 1) «Λειτουργία ασφαλών ζωνών για ασυνόδευτους ανηλίκους»
Όπως έχει πολλαπλώς αναφερθεί στο παρελθόν, οι ασφαλείς ζώνες, έχουν δείξει ότι δεν πληρούν τους όρους προστασίας και ευημερίας των ανηλίκων, οι οποίοι στην πράξη εκτίθενται σε πολλαπλούς κινδύνους καθώς διαβιούν μαζί με τους άλλους ενήλικες και σχεδόν πάντοτε δεν έχουν πρόσβαση στο σύστημα υγείας και εκπαίδευσης, αποστερούμενοι έτσι των βασικών τους δικαιωμάτων. Προκρίνουμε οτι οι ασφαλείς ζώνες θα έπρεπε να καταργηθούν και οι ασυνόδευτοι ανήλικοι να τοποθετούνται σε ΚΦΑΑ εκτός των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης.
Αναγγελία κατάστασης επιτροπείας: άρθρο 63
Είναι απαραίτητη η προσθήκη των όρων «ή δηλώνει ανήλικος» στην παρ. 1, ως ακολούθως: «Κάθε φορέας αναγγελίας, μόλις λαμβάνει γνώση της παρουσίας, είτε σε σημεία εισόδου είτε στην ενδοχώρα, πολίτη τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς, ο οποίος: α) είναι προδήλως ανήλικος ή δηλώνει ανήλικος ή έχει καταγραφεί ως ανήλικος από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές».
Παράλληλα, για τους λόγους που επισημάνθηκαν και στα σχόλια επί του άρθρου 40, πρέπει να αναδιατυπωθεί το εδ. α΄ της παρ. 4 ως ακολούθως: «Το Τ.Θ.Π.Ε. μεριμνά για τον άμεσο ορισμό επιτρόπου, σύμφωνα µε το άρθρο 64, και σε κάθε περίπτωση εντός δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία εντοπισμού του ασυνόδευτου ανήλικου στη χώρα και σχετικής ενημέρωσής από τον φορέα αναγγελίας».
Προσωρινός εκπρόσωπος ασυνόδευτων παιδιών: άρθρο 72
Στην παρ. 6, ο προβλεπόμενος αριθμός των 30 ασυνόδευτων παιδιών ανά προσωρινό επίτροπο δεν είναι επαρκώς «αναλογικός και περιορισμένος», όπως απαιτεί το άρθρο 27 παρ. 7 της Οδηγίας 2024/1346 για την αποτελεσματική άσκηση της προσωρινής εκπροσώπησης / επιτροπείας. Ο μέγιστος αριθμός θα πρέπει να μειωθεί τουλάχιστον κατά το ήμισυ – αντιστοίχως και στην έκτακτη συνθήκη του εδ. β΄.
Πλαίσιο φιλοξενίας: άρθρο 78
Είναι εξαιρετικά ανεπιεικής η πρόβλεψη προθεσμίας μίας μόλις ημέρας στο εδ. β΄ της παρ. 3. Θα πρέπει να προβλεφθεί ευρύτερο χρονικό πλαίσιο και, γενικά, δυνατότητα επαναφοράς της φιλοξενίας, λαμβανομένων υπόψη των αναγκών προστασίας, του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού κατ’ άρθρο 3 ΔΣΠΔ και άρθρο 24 παρ. 2 ΧΘΔ και της αρχής της αναλογικότητας, όπως κατοχυρώνεται ειδικώς και στο άρθρο 38 παρ. 3 του παρόντος (ΔΕΕ C-233/18 Haqbin, 12-11-2019, 53-56).
Λειτουργία ασφαλών ζωνών για ασυνόδευτα παιδιά: άρθρο 82
Κατ’ ελάχιστον, πρέπει να προβλεφθεί στην παρ. 1 ανώτατο όριο που δεν θα υπερβαίνει τους χρόνους της διαδικασίας διαλογής σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 3 και 4 του Κανονισμού 2024/1356. Οι «ασφαλείς ζώνες» εντός των ΚΕΔ και ΕΔΦΠΑΑ της ΥπΥΤ είναι ακατάλληλες δομές για την υποδοχή ανηλίκων (αντί πολλών, ΣυμβΠλΚρ 349/2025, ΔΠρΡοδ ΑΡ88/2025, https://rsaegean.org/el/deltio-nomologias-asylou/).
Αξιολόγηση βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού: άρθρο 99
Εκ παραδρομής γίνεται παραπομπή στην παρ. 2 αντί της παρ. 1 του άρθρου 39 αναφορικά με τα κριτήρια αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού.
Και εκεί που αναφερόταν ως προβληματικό στοιχείο στο Εθνικό Σύστημα Επιτροπείας, όταν σε περιπτώσεις οικειοθελούς ή και περίεργης εξαφάνισης, μετά από την παρέλευση ενός μηνός αυτεπάγγελτα λήγει η επιτροπεία και κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκεται ο ανήλικος (ή «ανήλικος» ), σε ποια κατάσταση και ποιος τελικά έχει την ευθύνη για ό,τι συμβεί προς όποια κατεύθυνση ή με ποιον αρμόδιο μπορεί να επικοινωνήσει για τρέχοντα ζητήματα (που φυσικά οι αντίστοιχες υπηρεσίες δεν συνεννοούνται με το ΥΜΑ για να καθορίσουν με ΚΥΑ επίσης τη διευθέτηση σαφώς διαφόρων διοικητικών ζητημάτων), εδώ μειώνεται ο χρόνος έτι περαιτέρω σε 15 ημέρες ! Είναι γνωστό ότι διατηρούν για μερικά μόνο ζητήματα ευθύνη, αλλά δεν αρκεί πρακτικά. Μάλλον εδώ γίνεται περίεργη οικονομική έκπτωση (να έχουν περιθώριο για άλλες αναλήψεις οι εντεταλμένοι προφανώς ), αλλά ουσιαστικά ξέφραγο αμπέλι παντού.
Έλεγχος δεν υπάρχει σε κάθε περίπτωση (μπορεί απλώς όλη μέρα να περιπλανιέται και να πηγαίνει για ύπνο σε δομή φιλοξενίας κάποιος ανήλικος, δηλαδή ήδη το Σύστημα έχει κενά πολύ σοβαρά). Αντί να τεθούν όρια και συγκεκριμένο αναλυτικό πλαίσιο με αποκλειστική ευθύνη του ΥΜΑ γίνεται πάλι αναφορά σε έκδοση ΚΥΑ , οι οποίες στοίχημα ότι δεν θα καθορίζουν κανένα σοβαρό και αποτελεσματικό πλαίσιο, όπως δεν κάνουν και τώρα. Είναι προβληματικές οι ήδη υπάρχουσες και από τέτοιες θα αντικατασταθούν.
Ένα άλλο ζήτημα είναι η θέσπιση πιο συγκεκριμένων και ελεγχόμενων με κάποιον τρόπο υποχρεώσεων των δομών για τους ανηλίκους (είτε αφορά αυτό μαθήματα γλώσσας , που δεν είναι υποχρεωτικά ή αποτελεσματικά, είτε κοινωνικής συμμόρφωσης και προετοιμασίας για ένταξη στην τοπική κοινότητα εκτός της δομής) με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα πολλές φορές , παραβατικές συμπεριφορές και όλα να λειτουργούν ως προσκόμματα στην ομαλή ένταξη. Η ευθύνη και αποτελεσματική αντιμετώπιση από τις δομές θα πρέπει να ελέγχεται ή/και να αποδεικνύεται, να υπάρχει αξιολόγηση από άλλους φορείς και λογοδοσία, όταν τίθενται θέματα.
Το Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων χαιρετίζει την ύπαρξη ειδικού πλαισίου για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων και υπογραμμίζει ότι κάθε σχετική ρύθμιση πρέπει να εφαρμόζεται με απόλυτο γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.
Ως οργάνωση που βρίσκεται σε καθημερινή επαφή με προσφυγικές και μεταναστευτικές κοινότητες, θεωρούμε σημαντικό να διασφαλίζεται ότι κανένα ασυνόδευτο παιδί δεν παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε χώρους που συνδέονται με διαδικασίες υποδοχής, ελέγχου ή περιορισμού. Η φιλοξενία πρέπει να είναι ασφαλής, κατάλληλη για παιδιά και να συνοδεύεται από άμεση πρόσβαση σε επιτροπεία, διερμηνεία, εκπαίδευση, υγεία και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στον εντοπισμό παιδιών που μπορεί να έχουν βιώσει βία, εκμετάλλευση, trafficking, οικογενειακό αποχωρισμό ή σοβαρό τραύμα. Η αξιολόγηση των αναγκών τους δεν πρέπει να γίνεται βιαστικά ή μόνο τυπικά, αλλά με τρόπο ουσιαστικό, εξατομικευμένο και κατανοητό για το ίδιο το παιδί.
Τέλος, θεωρούμε σημαντικό να υπάρχει συνέχεια στην προστασία, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις εξαφάνισης ασυνόδευτων ανηλίκων και στη μετάβασή τους στην ενηλικίωση, ώστε κανένα παιδί ή νέος άνθρωπος να μη μένει χωρίς στήριξη, στέγη και ασφαλή παραπομπή.