Άρθρο 3
Διεύρυνση εισοδηματικών κριτηρίων για την καταβολή της επιδότησης με τη μορφή επιστροφής ποσού ενοικίου – Τροποποίηση περ. α) παρ. 4 άρθρου 70 ν. 5217/2025
- Στην περ. α) της παρ. 4 του άρθρου 70 του ν. 5217/2025 (A΄ 120), περί επιδότησης με τη μορφή επιστροφής ποσού ενοικίου, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) οι λέξεις «είκοσι χιλιάδες (20.000)» αντικαθίστανται από τις λέξεις «είκοσι πέντε χιλιάδες (25.000)», β) οι λέξεις «είκοσι οκτώ χιλιάδες (28.000)» αντικαθίστανται από τις λέξεις «τριάντα πέντε χιλιάδες (35.000)», γ) οι λέξεις τέσσερις χιλιάδες (4.000) αντικαθίστανται από τις λέξεις «πέντε χιλιάδες (5.000), δ) οι λέξεις «τριάντα μία χιλιάδες (31.000)» αντικαθίστανται από τις λέξεις «τριάντα εννέα χιλιάδες (39.000)», και η παρ. 4 διαμορφώνεται ως εξής:
«4. Δικαιούχοι της ενίσχυσης που χορηγείται για μίσθωση κύριας κατοικίας είναι όσοι σωρευτικά έχουν:
α) ετήσιο συνολικό οικογενειακό εισόδημα υπόχρεου, συζύγου ή μέρους συμφώνου συμβίωσης και εξαρτώμενων τέκνων, ανεξαρτήτως της πηγής προέλευσης, φορολογούμενο και απαλλασσόμενο, πραγματικό και τεκμαρτό, το οποίο ανέρχεται έως τις είκοσι πέντε χιλιάδες (25.000) ευρώ για τον άγαμο, έως τις τριάντα πέντε χιλιάδες (35.000) ευρώ για τον έγγαμο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης, προσαυξανόμενο κατά πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ για κάθε εξαρτώμενο σύμφωνα με την παρ. 3 τέκνο και έως τις τριάντα εννέα χιλιάδες (39.000) ευρώ για τις μονογονεϊκές οικογένειες με εξαρτώμενα σύμφωνα με την παρ. 3 τέκνα, προσαυξανόμενο κατά πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ για κάθε επιπλέον εξαρτώμενο τέκνο, πέραν του πρώτου και β) συνολική αξία ακίνητης περιουσίας υπόχρεου, συζύγου ή μέρους συμφώνου συμβίωσης και εξαρτώμενων τέκνων που δεν υπερβαίνει, με βάση την πράξη διοικητικού προσδιορισμού Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) του έτους καταβολής της ενίσχυσης, τις εκατόν είκοσι χιλιάδες (120.000) ευρώ για τον άγαμο, προσαυξημένη κατά είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ για τον ή τη σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης και κάθε επιπλέον εξαρτώμενο τέκνο.
Δικαιούχοι της ενίσχυσης που χορηγείται για μίσθωση κατοικίας φοιτητή είναι φυσικά πρόσωπα για τα οποία απαιτείται η συνδρομή μόνον της περ. α).».
- Η παρ. 1 αφορά σε επιδοτήσεις με τη μορφή επιστροφής ποσού ενοικίου ετών 2026 και εξής, για μισθώματα που καταβλήθηκαν κατά τα έτη 2025 και εφεξής.
Άρθρο 4
Επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ποσού δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια – Προσθήκη άρθρου 70Α στον ν. 5217/2025
Στον ν. 5217/2025 (Α΄ 120) προστίθεται άρθρο 70Α ως εξής:
«Άρθρο 70Α
Επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ποσού δύο (2) ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια
- Από το έτος 2025 και εφεξής:
α) Στα πρόσωπα της παρ. 2, παρέχεται από τον κρατικό προϋπολογισμό ετήσια οικονομική ενίσχυση, η οποία αντιστοιχεί στο ποσό των δύο δωδέκατων του ετήσιου μισθώματος που καταβλήθηκε το προηγούμενο έτος για κύρια μισθωμένη κατοικία, ευρισκόμενη εντός της περιφέρειας που υπηρετούσαν για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα κατά το έτος αυτό, εκτός της Περιφέρειας Αττικής πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων και εκτός της Περιφερειακής (Μητροπολιτικής) Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Εάν πρόσωπο της παρ. 2 μισθώνει διαδοχικά περισσότερες από μία (1) κύριες κατοικίες εντός του ίδιου έτους, για τις οποίες δικαιούται την οικονομική ενίσχυση του πρώτου εδαφίου, το ετήσιο μίσθωμα προκύπτει από το άθροισμα των μισθωμάτων που καταβλήθηκαν εντός του έτους αυτού για το σύνολο των μισθωμένων κύριων κατοικιών.
Εάν πρόσωπο της παρ. 2 είναι δικαιούχος της ενίσχυσης του άρθρου 70 για κύρια κατοικία, τότε η ενίσχυση της παρούσας περίπτωσης ανέρχεται στο ένα δωδέκατο του ετήσιου μισθώματος που καταβλήθηκε το προηγούμενο έτος για μίσθωση της κύριας κατοικίας, για την οποία δικαιούται την ενίσχυση του πρώτου εδαφίου.
β) Στα πρόσωπα της παρ. 2 που δεν μίσθωναν κύρια αλλά δευτερεύουσα κατοικία, ευρισκόμενη εντός της περιφέρειας που υπηρετούσαν για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα κατά το έτος αναφοράς, εκτός της Περιφέρειας Αττικής πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων και εκτός της Περιφερειακής (Μητροπολιτικής) Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, παρέχεται από τον κρατικό προϋπολογισμό ετήσια οικονομική ενίσχυση, η οποία αντιστοιχεί στο ποσό των δύο δωδέκατων του ετήσιου μισθώματος που καταβλήθηκε το προηγούμενο έτος για δευτερεύουσα μισθωμένη κατοικία.
Εάν πρόσωπο της παρ. 2 μισθώνει περισσότερες από μία (1) δευτερεύουσες κατοικίες εντός του ίδιου έτους, για τις οποίες δικαιούται την οικονομική ενίσχυση του πρώτου εδαφίου, το ετήσιο μίσθωμα προκύπτει από το άθροισμα των μισθωμάτων που καταβλήθηκαν εντός του έτους αυτού για το σύνολο των μισθωμένων δευτερευουσών κατοικιών.
Εάν πρόσωπο της παρ. 2 είναι δικαιούχος της ενίσχυσης του άρθρου 70 για κύρια κατοικία, τότε η ενίσχυση της παρούσας περίπτωσης ανέρχεται στο ένα δωδέκατο του ετήσιου μισθώματος που καταβλήθηκε το προηγούμενο έτος για μίσθωση της δευτερεύουσας κατοικίας.
- Δικαιούχοι της ενίσχυσης της παρ. 1 είναι:
α) Εκπαιδευτικοί, μόνιμοι και αναπληρωτές, καθώς και μέλη του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και του Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.) που υπηρετούσαν για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα κατά το έτος αναφοράς σε δημόσιες σχολικές μονάδες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε περιοχές εκτός της Περιφέρειας Αττικής πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων και εκτός της Περιφερειακής (Μητροπολιτικής) Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
β) Ιατρικό, νοσηλευτικό και λοιπό υγειονομικό προσωπικό που υπηρετούσε για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα κατά το έτος αναφοράς σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/1014 (Α΄ 143), σε περιοχές εκτός της Περιφέρειας Αττικής πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων και εκτός της Περιφερειακής (Μητροπολιτικής) Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και ειδικότερα:
βα) Ιατροί και οδοντίατροι του κλάδου Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.), ειδικευόμενοι και επικουρικοί ιατροί, μόνιμοι αγροτικοί ιατροί, υπόχρεοι, μη υπόχρεοι και επί θητεία προσωπικοί ιατροί των νοσοκομείων του δημοσίου συστήματος υγείας, των δημόσιων μονάδων παροχής υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (Π.Φ.Υ.) και των Μονάδων Ψυχικής Υγείας (Μ.Ψ.Υ.) του Εθνικού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Ε.Δ.Υ.Ψ.Υ.), καθώς και ιατροί που παρέχουν υπηρεσίες στο πλαίσιο λειτουργίας των Τοπικών Ομάδων Υγείας (Τ.ΟΜ.Υ.) του άρθρου 106 του ν. 4461/2017 (Α΄ 38) και
ββ) το τακτικό και επικουρικό νοσηλευτικό προσωπικό, το προσωπικό κλάδου ΥΕ Βοηθητικού Υγειονομικού Προσωπικού που υπάγεται στη νοσηλευτική υπηρεσία, το παραϊατρικό προσωπικό, καθώς και οι οδηγοί και τα πληρώματα ασθενοφόρων του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (Ε.Κ.Α.Β.),
- Η ενίσχυση καταβάλλεται εφάπαξ έως το τέλος Νοεμβρίου κάθε έτους στον τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου που έχει γνωστοποιηθεί στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.). Ειδικά η ενίσχυση του έτους 2025 για μισθώματα που καταβλήθηκαν εντός του έτους 2024 καταβάλλεται εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.
- Το συνολικό ύψος των ενισχύσεων του παρόντος και του άρθρου 70 δεν υπερβαίνει τα χίλια εξακόσια (1.600) ευρώ ετησίως. Το όριο αυτό προσαυξάνεται κατά εκατό (100) ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο του υπόχρεου και του ή της συζύγου, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 11 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α΄ 167). Σε περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, η προσαύξηση εφαρμόζεται για κάθε έναν από τους γονείς. Η παρούσα εφαρμόζεται αναλόγως για τα μέρη συμφώνου συμβίωσης.
- Ο υπολογισμός της ενίσχυσης διενεργείται χωρίς αίτηση, με βάση τα στοιχεία της ετήσιας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του μισθωτή του εκάστοτε προηγουμένου φορολογικού έτους, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του Σεπτεμβρίου του έτους καταβολής σύμφωνα με την παρ. 3. Η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών διαβιβάζει στην Α.Α.Δ.Ε τα στοιχεία των δικαιούχων της ενίσχυσης του παρόντος, συμπεριλαμβανομένου του Α.Φ.Μ., της υπηρεσίας, καθώς και της περιφερειακής ενότητας εντός της οποίας υπηρετούσαν κατά το προηγούμενο έτος του έτους καταβολής.
- Προϋποθέσεις για τη χορήγηση της ενίσχυσης είναι:
α) να έχει υποβληθεί στην Α.Α.Δ.Ε., εμπρόθεσμα ή εκπρόθεσμα, έως τη δέκατη πέμπτη (15η) ημέρα του Ιουλίου του έτους καταβολής της ενίσχυσης η οικεία δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας και
β) να έχει δηλωθεί ο αριθμός της δήλωσης της περ. α) στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του προηγουμένου έτους του μισθωτή.
Για την πρώτη εφαρμογή του παρόντος οι δηλώσεις της περ. α) που αφορούν ενεργές μισθώσεις κατά το έτος 2024, λαμβάνονται υπόψη εφόσον έχουν υποβληθεί έως τη 15η Ιουλίου 2025.
- Η Α.Α.Δ.Ε. δύναται να χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμη πληροφορία και στοιχείο για τη διακρίβωση της ύπαρξης ενεργού μίσθωσης και του ύψους του καταβληθέντος μισθώματος. Εάν διαπιστωθεί ότι τα στοιχεία της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του μισθωτή, με τα οποία υπολογίστηκε το ποσό της ενίσχυσης κατά την παρ. 5, είναι ανακριβή, με αποτέλεσμα αχρεώστητη καταβολή, εν όλω ή εν μέρει, ποσών ενίσχυσης, πέραν των λοιπών κυρώσεων που προβλέπονται, τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά καταλογίζονται με απόφαση του προϊσταμένου της υπηρεσίας που τα χορήγησε, εντόκως με το επιτόκιο της παρ. 1 του άρθρου 52 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024, Α΄ 58), περί τόκων εκπρόθεσμης καταβολής, το οποίο υπολογίζεται από την ημερομηνία χορήγησης, και επιπλέον ο δικαιούχος αποκλείεται από κάθε χορήγηση της ενίσχυσης του παρόντος για τα επόμενα τρία (3) έτη.
- Η ενίσχυση του παρόντος είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης γενικής ή ειδικής διάταξης, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με χρέη που έχουν βεβαιωθεί στη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά πρόσωπά τους, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών και δεν υπόκειται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου ή του ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.). Τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά του πρώτου εδαφίου βεβαιώνονται στην Α.Α.Δ.Ε και εισπράττονται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α΄ 190).
- Ειδικά για τις ενισχύσεις για καταβληθέντα μισθώματα ετών 2024 και 2025, οι οποίες θα καταβληθούν το έτος 2026 βαρύνονται οι πιστώσεις του Ειδικού Φορέα (Ε.Φ.) 1024-711-0000000 «Γενικές Κρατικές Δαπάνες» του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και οι ενισχύσεις χορηγούνται από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου αυτού.
- Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., δύναται να καθορίζονται ο χρόνος και η διαδικασία διαβίβασης των στοιχείων της παρ. 5, εξαιρέσεις από τις προϋποθέσεις της παρ. 6, οι διασταυρώσεις και παραδοχές που διενεργούνται για την εφαρμογή της παρ. 7, περιπτώσεις που παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 5 και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.».
Άρθρο 5
Μέτρα για την ενίσχυση του αποθέματος προσιτής κατοικίας – Τροποποίηση παρ. 2Α, προσθήκη παρ. 2Β και 2Γ και τροποποίηση παρ. 10 άρθρου 111 ν. 4446/2016
- Στο πέμπτο εδάφιο της παρ. 2Α του άρθρου 111 του ν. 4446/2016 (Α΄ 240), περί ρυθμίσεων για τη βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων στο πλαίσιο της οικονομίας του διαμοιρασμού, οι λέξεις «μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2026» αντικαθίστανται από τις λέξεις «η αναστολή του πρώτου εδαφίου» και η παρ. 2Α διαμορφώνεται ως εξής:
«2Α. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 έως την 31η Δεκεμβρίου 2025 δεν επιτρέπεται η εγγραφή για πρώτη φορά στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για ακίνητα που βρίσκονται στο 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων. Σε κύριο, νομέα, επικαρπωτή, υπεκμισθωτή ή τρίτο διαχειριστή, ο οποίος προβαίνει σε βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτου του πρώτου εδαφίου, ανεξαρτήτως αν η βραχυχρόνια μίσθωση καταρτίζεται μέσω ψηφιακής πλατφόρμας ή με άλλον τρόπο, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ίσο με το πενήντα τοις εκατό (50%) του εισοδήματος που αποκτάται από βραχυχρόνια μίσθωση μετά από την 1η Ιανουαρίου 2025 μέχρι τον έλεγχο και πάντως όχι πέραν του χρονικού διαστήματος του πρώτου εδαφίου, το οποίο δεν είναι κατώτερο από είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ. Αν, μετά την επιβολή της κύρωσης του προηγούμενου εδαφίου, διαπιστωθεί νέα παράβαση εντός του ίδιου φορολογικού έτους, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το ποσό των εισπραχθέντων μισθωμάτων από τον προηγούμενο έως τον νέο έλεγχο και όχι πέραν του χρονικού διαστήματος του πρώτου εδαφίου, που δεν είναι κατώτερο από σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ. Το πρόστιμο αποτελεί δημόσιο έσοδο, το οποίο επιβάλλεται και εισπράττεται από την Α.Α.Δ.Ε.. Με την κοινή απόφαση της παρ. 8 δύναται να παρατείνεται η αναστολή του πρώτου εδαφίου.».
- Στο άρθρο 111 του ν. 4446/2016 προστίθενται παρ. 2Β και 2Γ ως εξής:
«2Β. Από την 1η Ιουλίου 2026 έως την 31η Δεκεμβρίου 2026 δεν επιτρέπεται η εγγραφή για πρώτη φορά στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για ακίνητα που βρίσκονται στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης. Σε κύριο, νομέα, επικαρπωτή, υπεκμισθωτή ή τρίτο διαχειριστή, ο οποίος προβαίνει σε βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτου του πρώτου εδαφίου, ανεξαρτήτως αν η βραχυχρόνια μίσθωση καταρτίζεται μέσω ψηφιακής πλατφόρμας ή με άλλον τρόπο, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ίσο με το πενήντα τοις εκατό (50%) του εισοδήματος που αποκτάται από βραχυχρόνια μίσθωση μετά από την 1η Ιουλίου 2026 μέχρι τον έλεγχο και πάντως όχι πέραν του χρονικού διαστήματος του πρώτου εδαφίου, το οποίο δεν είναι κατώτερο από είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ. Αν, μετά την επιβολή της κύρωσης του δεύτερου εδαφίου, διαπιστωθεί νέα παράβαση εντός του ίδιου φορολογικού έτους, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το ποσό των εισπραχθέντων μισθωμάτων από τον προηγούμενο έως τον νέο έλεγχο και όχι πέραν του χρονικού διαστήματος του πρώτου εδαφίου, που δεν είναι κατώτερο από σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ. Το πρόστιμο αποτελεί δημόσιο έσοδο, το οποίο επιβάλλεται και εισπράττεται από την Α.Α.Δ.Ε.. Με την κοινή απόφαση της παρ. 8 δύναται να παρατείνεται η αναστολή του πρώτου εδαφίου.
2Γ. Ακίνητα που βρίσκονται στις περιοχές των παρ. 2Α και 2Β και μεταβιβάζονται για οποιαδήποτε αιτία, επαχθή ή χαριστική, ή λόγω κληρονομικής διαδοχής, διαγράφονται από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και δεν είναι δυνατή η επανεγγραφή τους σε αυτό για το χρονικό διάστημα που ισχύει κατά περίπτωση ο περιορισμός περί εγγραφής για πρώτη φορά στο Μητρώο αυτό.».
- Στην παρ. 10 του άρθρου 111 του ν. 4446/2016 οι λέξεις «παρ. 2Α και 5» αντικαθίστανται από τις λέξεις «παρ. 2Α, 2Β και 5, η διαδικασία της παρ. 2Γ» και η παρ. 10 διαμορφώνεται ως εξής:
«10. Με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται οι λεπτομέρειες για την έναρξη ισχύος και τη λειτουργία του Μητρώου Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και για τη διαδικασία υποβολής της Δήλωσης Βραχυχρόνιας Διαμονής, τη διενέργεια του ελέγχου, τα όργανα επιβολής των κυρώσεων των παρ. 2Α, 2Β, και 5, η διαδικασία της παρ. 2Γ, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.».
Άρθρο 6
Πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω»
Θεσπίζεται το πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» (Build to Rent), με αντικείμενο την παροχή κινήτρων σε νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον τομέα των κατασκευών ή της διαχείρισης ακινήτων, για την ανέγερση οικιστικών ακινήτων ή τη μετατροπή της χρήσης ακινήτων μη οικιστικής χρήσης προς μακροχρόνια μίσθωση, διάρκειας τουλάχιστον δέκα (10) ετών έναντι μισθώματος που καθορίζεται με την απόφαση της παρ. 1 του άρθρου 24.
Άρθρο 7
Παροχή φορολογικών κινήτρων για συμμετοχή ακινήτων στο πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» – Προσθήκη παρ. 10 στο άρθρο 47 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος
Στο άρθρο 47 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α΄ 167), περί κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα, προστίθεται παρ. 10 ως εξής:
«10. Το εισόδημα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα από την εκμίσθωση ακινήτων στο πλαίσιο του προγράμματος «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» (Build to Rent) απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος, εφόσον τα ακίνητα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον δέκα (10) ετών με προκαθορισμένο μίσθωμα που καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού.».
Το μέτρο του Αρθρου 5, Παρ. 2Γ που προβλέπει τη διαγραφή ακινήτου από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και την απαγόρευση επανεγγραφής του σε περίπτωση μεταβίβασης λόγω γονικής παροχής ή κληρονομικής διαδοχής θα πρέπει να επανεξεταστεί και να αποσυρθεί.
Η ρύθμιση αυτή δεν συμβάλλει στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, καθώς η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από την επέλευση γεγονότων όπως ο θάνατος του ιδιοκτήτη και η κληρονομική διαδοχή, τα οποία δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση σχεδιασμού και εφαρμογής μιας σοβαρής στεγαστικής πολιτικής. Η επέλευση του θανάτου αποτελεί γεγονός απρόβλεπτο και ανεξάρτητο από οποιονδήποτε σχεδιασμό. Δεν είναι εύλογο η δυνατότητα νόμιμης αξιοποίησης ενός ακινήτου ή η αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος να εξαρτάται από το αν και πότε θα επέλθει ένα τέτοιο γεγονός. Ως εκ τούτου, δεν αναμένεται να επιφέρει άμεση ή προβλέψιμη αύξηση της προσφοράς κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση.
Αντίθετα, επιβάλλει έναν δυσανάλογο περιορισμό σε οικογένειες που κατείχαν και αναβάθμισαν ακίνητα σε περιοχές που επί δεκαετίες θεωρούνταν υποβαθμισμένες, επενδύοντας σημαντικά κεφάλαια για την αξιοποίησή τους μέσω της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ως αποτέλεσμα, από τις οικογένειες αυτές στερείται η δυνατότητα συνέχισης μιας ήδη υφιστάμενης και νόμιμης δραστηριότητας αποκλειστικά και μόνο επειδή το ακίνητο μεταβιβάστηκε εντός της οικογένειας λόγω κληρονομικής διαδοχής.
Τέλος, η ρύθμιση είναι ιδιαίτερα προβληματική σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας, ψιλής κυριότητας και επικαρπίας, όπου πρόσωπα που ήδη διαθέτουν εμπράγματα δικαιώματα επί του ακινήτου ενδέχεται να στερηθούν τη δυνατότητα συνέχισης μιας νόμιμης δραστηριότητας που ασκείται ήδη στο ίδιο ακίνητο.
Για τους λόγους αυτούς, η συγκεκριμένη διάταξη θα πρέπει να αποσυρθεί ή, τουλάχιστον, να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής της οι γονικές παροχές και η κληρονομική διαδοχή μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού.
Παρατηρήσεις – Ενστάσεις επί του άρθρου 5
Άρθρο 111 ν. 4446/2016
Μέτρα για την ενίσχυση του αποθέματος προσιτής κατοικίας – Ρυθμίσεις για τη βραχυχρόνια μίσθωση
1. Γενική τοποθέτηση: ανάγκη για τεκμηριωμένα, αναλογικά και αξιολογήσιμα μέτρα
Ο στόχος της ενίσχυσης της στεγαστικής πολιτικής και της αύξησης του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών είναι απολύτως κρίσιμος και κοινωνικά αναγκαίος. Ωστόσο, τα μέτρα που επιλέγονται για την επίτευξή του οφείλουν να είναι **τεκμηριωμένα, αναλογικά, στοχευμένα και αξιολογήσιμα**.
Ιδίως όταν θεσπίζονται γεωγραφικοί περιορισμοί που επηρεάζουν άμεσα την αγορά ακινήτων, την επενδυτική δραστηριότητα, την αξία περιουσιακών στοιχείων και τη λειτουργία μιας νόμιμης οικονομικής δραστηριότητας, είναι αναγκαίο να προηγείται και να ακολουθεί **ουσιαστική μελέτη επιπτώσεων**.
Η επιβολή περιοριστικών μέτρων χωρίς σαφείς δείκτες επιτυχίας, χωρίς δημόσια διαθέσιμα στοιχεία και χωρίς μηχανισμό επανεξέτασης ενέχει τον κίνδυνο να οδηγήσει σε ρυθμίσεις με υψηλό οικονομικό και κοινωνικό κόστος, χωρίς αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα.
**Πρόταση:**
Να προβλεφθεί ρητά ότι κάθε περιοριστικό μέτρο στη βραχυχρόνια μίσθωση συνοδεύεται από:
– δημόσια έκθεση τεκμηρίωσης πριν από την εφαρμογή του,
– προκαθορισμένους και μετρήσιμους δείκτες αξιολόγησης,
– περιοδική δημόσια αποτίμηση των αποτελεσμάτων,
– επανεξέταση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητάς του σε τακτά χρονικά διαστήματα.
2. Παράγραφος 2Α – Αθήνα: παράταση ή επέκταση χωρίς δημόσια τεκμηρίωση αποτελέσματος
Η αναστολή νέων εγγραφών στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για το 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων εφαρμόζεται ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2025.
Παρά ταύτα, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια, σαφής και μετρήσιμη αξιολόγηση που να αποδεικνύει ότι το μέτρο πέτυχε τον δηλωμένο στόχο του, δηλαδή:
– την αποκλιμάκωση των ενοικίων,
– την ουσιαστική αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση,
– ή τη βελτίωση της πρόσβασης των κατοίκων σε προσιτή στέγη.
Η δυνατότητα παράτασης της αναστολής μέσω κοινής υπουργικής απόφασης, χωρίς θεσμικά κατοχυρωμένο πλαίσιο αξιολόγησης, λογοδοσίας και δημοσιοποίησης αποτελεσμάτων, δημιουργεί σημαντική **ρυθμιστική αβεβαιότητα**.
Η αβεβαιότητα αυτή υπονομεύει:
– τη νομική ασφάλεια,
– την επενδυτική εμπιστοσύνη,
– τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό ιδιοκτητών και επαγγελματιών,
– την υλοποίηση ανακαινίσεων και αναβαθμίσεων ακινήτων.
Αγορές όπως η αγορά ακινήτων απαιτούν σταθερό και προβλέψιμο κανονιστικό περιβάλλον, καθώς οι αποφάσεις επένδυσης λαμβάνονται με ορίζοντα πολλών ετών.
**Πρόταση:**
Τυχόν παράταση της αναστολής να επιτρέπεται μόνο κατόπιν δημόσιας έκθεσης αξιολόγησης, η οποία θα περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον δείκτες όπως:
– μεταβολή μέσων ενοικίων ανά περιοχή,
– αριθμός διαθέσιμων κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση,
– αριθμός κενών κατοικιών,
– νέες οικοδομικές άδειες και ανακαινίσεις,
– στοιχεία συμμόρφωσης και παραβατικότητας,
– επίδραση στα φορολογικά έσοδα και στην τοπική οικονομία.
3. Παράγραφος 2Β – Θεσσαλονίκη: επέκταση του ίδιου περιοριστικού μοντέλου χωρίς ειδική τεκμηρίωση
Η εισαγωγή αντίστοιχης απαγόρευσης στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης από την 1η Ιουλίου 2026 συνιστά επέκταση του ίδιου περιοριστικού εργαλείου σε νέα πόλη.
Ωστόσο, η επέκταση αυτή προτείνεται χωρίς να έχει προηγηθεί:
– ανεξάρτητη και δημόσια αποτίμηση της εφαρμογής του μέτρου στην Αθήνα,
– τεκμηρίωση ότι το μέτρο είχε πράγματι θετικό αποτέλεσμα,
– ειδική ανάλυση των συνθηκών της αγοράς κατοικίας στη Θεσσαλονίκη,
– σύγκριση με εναλλακτικά, ηπιότερα και πιο στοχευμένα μέτρα.
Η εφαρμογή περιορισμών μεγάλης έντασης με λογική “copy–paste” δεν συνιστά ορθό τρόπο άσκησης δημόσιας πολιτικής. Κάθε πόλη έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά ως προς την αγορά κατοικίας, την τουριστική ζήτηση, το ποσοστό κενών ακινήτων, τη φοιτητική στέγη, τις ανακαινίσεις, την οικοδομική δραστηριότητα και τις κοινωνικές ανάγκες.
**Θεμελιώδης ένσταση:**
Δεν είναι θεσμικά ορθό ούτε οικονομικά ασφαλές να επεκτείνονται περιορισμοί μεγάλης έντασης σε νέα γεωγραφικά πεδία χωρίς προηγούμενη απόδειξη αποτελεσματικότητας στο αρχικό πεδίο εφαρμογής και χωρίς ειδικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι το συγκεκριμένο μέτρο είναι αναγκαίο, πρόσφορο και αναλογικό.
**Πρόταση:**
Να ανασταλεί η εφαρμογή της παραγράφου 2Β έως ότου:
– ολοκληρωθεί ανεξάρτητη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της παραγράφου 2Α στην Αθήνα,
– δημοσιοποιηθούν αναλυτικά στοιχεία για την αγορά κατοικίας στη Θεσσαλονίκη,
– εξεταστούν ηπιότερες παρεμβάσεις,
– τεκμηριωθεί ειδικά ότι η απαγόρευση νέων εγγραφών αποτελεί το κατάλληλο και αναλογικό μέτρο.
4. Παράγραφος 2Γ – Μεταβιβάσεις: δυσανάλογη ρύθμιση που παγώνει την αγορά και τιμωρεί τις ανακαινίσεις
Η παράγραφος 2Γ προβλέπει ότι ακίνητα που βρίσκονται στις περιοχές των παραγράφων 2Α και 2Β και μεταβιβάζονται για οποιαδήποτε αιτία —πώληση, δωρεά, γονική παροχή ή κληρονομιά— διαγράφονται από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και δεν δύνανται να επανεγγραφούν για όσο ισχύει ο περιορισμός.
Η διάταξη αυτή είναι η πλέον προβληματική, καθώς δεν περιορίζεται στο να αποτρέψει την αύξηση νέων εγγραφών. Αντιθέτως, οδηγεί σταδιακά σε **απομείωση και τελικά αποψίλωση των ήδη νόμιμα υφιστάμενων εγγραφών**, ακόμη και όταν πρόκειται για το ίδιο ακριβώς ακίνητο.
Η ρύθμιση αυτή λειτουργεί ως ισχυρό αντικίνητρο για:
– **συναλλαγές**, καθώς παγώνει μεταβιβάσεις και επηρεάζει αρνητικά τις αξίες ακινήτων,
– **ανακαινίσεις και ενεργειακές αναβαθμίσεις**, καθώς αποθαρρύνει επενδύσεις σε ακίνητα των οποίων η νόμιμη αξιοποίηση μπορεί να μηδενιστεί με μία μεταβίβαση,
– **αναζωογόνηση του κτιριακού αποθέματος**, ιδίως στα κέντρα των πόλεων,
– **οικογενειακές μεταβιβάσεις και κληρονομιές**, οι οποίες είναι αναπόφευκτες και δεν αποτελούν κερδοσκοπική επέκταση της αγοράς.
Το πρακτικό αποτέλεσμα της διάταξης είναι ότι, σε βάθος χρόνου, η νόμιμη αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης θα εξαφανίζεται σταδιακά από τα κέντρα των πόλεων όχι λόγω αξιολόγησης ή στοχευμένης πολιτικής, αλλά μέσω μιας αυτόματης αποψίλωσης του Μητρώου.
Αυτό δεν συνιστά ορθολογική στεγαστική πολιτική. Συνιστά διαρθρωτική αποδόμηση μιας νόμιμης οικονομικής δραστηριότητας, με σοβαρές παρενέργειες σε:
– τουριστική δραστηριότητα,
– τοπικές επιχειρήσεις,
– φορολογικά έσοδα,
– απασχόληση,
– συντήρηση και αναβάθμιση κτιρίων,
– αξίες ακινήτων,
– ασφάλεια δικαίου.
Η διάταξη είναι επίσης προβληματική διότι εξομοιώνει ανόμοιες περιπτώσεις. Μία κληρονομιά ή γονική παροχή δεν αποτελεί νέα είσοδο ακινήτου στην αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης. Πρόκειται για συνέχιση της ίδιας υφιστάμενης κατάστασης, με αλλαγή κυριότητας.
**Πρόταση – ελάχιστη θεσμική διόρθωση:**
Η κατοχή Αριθμού Μητρώου Ακινήτου να μην χάνεται λόγω μεταβίβασης. Αντιθέτως, να προβλεφθεί διαδικασία μεταφοράς ή επικαιροποίησης της υφιστάμενης εγγραφής στον νέο κύριο, με νέο ΑΤΑΚ και επικαιροποιημένα στοιχεία, υπό τις ίδιες υποχρεώσεις συμμόρφωσης.
Με απλά λόγια:
**Αλλαγή ιδιοκτησίας δεν πρέπει να ισοδυναμεί με μηδενισμό νόμιμου δικαιώματος χρήσης.**
Εναλλακτικά, εφόσον ο στόχος του νομοθέτη είναι να μην αυξηθεί ο συνολικός αριθμός εγγραφών, μπορεί να εφαρμοστεί μοντέλο:
**“replacement without expansion”**, δηλαδή:
– επιτρέπεται η επανεγγραφή μόνο ως συνέχιση υφιστάμενης εγγραφής του ίδιου ακινήτου,
– δεν επιτρέπεται νέα πρόσθετη εγγραφή,
– δεν αυξάνεται το συνολικό απόθεμα ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης,
– διατηρείται όμως η αξία, η λειτουργικότητα και η συνέχεια μιας ήδη νόμιμης δραστηριότητας.
5. Συμπέρασμα
Η ανάγκη ενίσχυσης της προσιτής κατοικίας είναι αδιαμφισβήτητη. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση πρέπει να στηρίζονται σε στοιχεία, να είναι αναλογικές και να μην προκαλούν ανεπιθύμητες παρενέργειες στην αγορά ακινήτων, στις ανακαινίσεις, στην τοπική οικονομία και στη νομική ασφάλεια.
Ιδίως:
– η παράταση των περιορισμών στην Αθήνα πρέπει να συνδέεται με δημόσια αξιολόγηση αποτελεσμάτων,
– η επέκταση στη Θεσσαλονίκη πρέπει να ανασταλεί μέχρι να υπάρξει ειδική τεκμηρίωση,
– η διάταξη περί μεταβιβάσεων πρέπει να διορθωθεί άμεσα, ώστε η αλλαγή κυριότητας να μην οδηγεί σε απώλεια υφιστάμενης νόμιμης εγγραφής.
Η ορθή ρύθμιση δεν πρέπει να αποδομεί σταδιακά μια νόμιμη δραστηριότητα, αλλά να επιτυγχάνει ισορροπία μεταξύ στεγαστικής πολιτικής, οικονομικής δραστηριότητας, φορολογικής συμμόρφωσης και ασφάλειας δικαίου.
Στο άρθρο 3, στο οποίο προβλέπεται διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων για την καταβολή της επιδότησης με τη μορφή επιστροφής ποσού ενοικίου, διαπιστώσαμε ότι δεν προβλέπεται ειδική μέριμνα για τα άτομα με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και τις οικογένειές τους, λαμβάνοντας υπόψη ότι έχουν να αντιμετωπίσουν, παράλληλα με την μακροχρόνια οικονομική κρίση και την κρίση της πανδημίας, ένα άνευ προηγουμένου κύμα ακρίβειας στα προϊόντα, την ενέργεια, τα καύσιμα κ.α., η οποία καθιστά αδύνατη ακόμα και την κάλυψη των βασικών καθημερινών τους αναγκών, εάν ληφθεί υπόψη το δυσβάστακτο πρόσθετο κόστος που απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών που πηγάζουν από την αναπηρία τους.
Για τον λόγο αυτό, θεωρούμε επιβεβλημένο τον διπλασιασμό των εισοδηματικών ορίων για τα άτομα με αναπηρία, χρόνια ή/και σπάνια πάθηση, καθώς η αναπηρία συνεπάγεται αυξημένο κόστος διαβίωσης. Παράλληλα, κρίνεται αναγκαίος και ο διπλασιασμός του ποσού επιδότησης ενοικίου, για τα άτομα με αναπηρία, δεδομένου ότι το κόστος στέγασης αυξάνεται σημαντικά λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας κατοικιών που πληρούν τις προδιαγραφές προσβασιμότητας.
Ποιες σκοπιμοτητες εξυπηρετει αυτο το νομοσχεδοο,;;;
Ποιους κερδοσκοπους θελει να διευκολυνει η κυβερνηση;;;;
Με το άρθρο 4 θεσπίζεται μια άδικη διάκριση εις βάρος των διπλωματούχων μηχανικών. Οι μηχανικοί του Δημοσίου που υπηρετούν στην επαρχία αντιμετωπίζουν ακριβώς το ίδιο οξύ στεγαστικό πρόβλημα και το υψηλό κόστος διαβίωσης με τους εκπαιδευτικούς και τους υγειονομικούς λειτουργούς.
Η εξαίρεση αυτή αποτελεί μια σαφή εργασιακή απαξίωση του επιστημονικού και αναπτυξιακού έργου που επιτελούν οι μηχανικοί. Οι τεχνικοί υπάλληλοι επωμίζονται τεράστιες ευθύνες για την υλοποίηση δημοσίων έργων, την απορρόφηση κονδυλίων του ΕΣΠΑ, καθώς και για την ασφάλεια των υποδομών.
Σε συνδυασμό με τους καθηλωμένους και εξαιρετικά χαμηλούς μισθούς του ενιαίου μισθολογίου, η έλλειψη στεγαστικών κινήτρων λειτουργεί αποτρεπτικά. Αυτό αποδεικνύεται στην πράξη από τη μαζική άρνηση ανάληψης υπηρεσίας και τις παραιτήσεις όσων εργάζονται στην περιφέρεια. Η δραματική υποστελέχωση των τεχνικών υπηρεσιών στην περιφέρεια δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εάν εξαιρούνται οι μηχανικοί από τα κίνητρα στέγασης.
Γι΄ αυτό το λόγο να διορθώσετε την αστοχία και να συμπεριλάβετε τους διπλωματούχους μηχανικούς στους δικαιούχους της ενίσχυσης.
ως προς την παρ. 2Γ του άρθρου 5.
Σύμφωνα με το υπόψη εδάφιο, κάθε ακίνητο εντός των ζωνών 2Α και 2Β που αλλάζει ιδιοκτησιακό καθεστώς—είτε μέσω αγοραπωλησίας είτε λόγω γονικής παροχής, δωρεάς ή κληρονομικής διαδοχής—αφαιρείται οριστικά από το Μητρώο, χωρίς δυνατότητα εκ νέου καταχώρησης καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος των περιοριστικών μέτρων.
Μια τέτοια παρέμβαση λειτουργεί ανασταλτικά για:
– Την κινητικότητα της αγοράς: Παγώνει τις συναλλαγές, υποβαθμίζει τις εμπορικές αξίες και προκαλεί τεχνητές στρεβλώσεις.
– Την κτιριακή αναβάθμιση: Κανένας επενδυτής ή ιδιοκτήτης δεν θα ρισκάρει κεφάλαια για ανακαίνιση, από τη στιγμή που η δυνατότητα νόμιμης αξιοποίησης του ακινήτου εκμηδενίζεται αυτόματα με την επόμενη μεταβίβαση.
– Την αναζωογόνηση των αστικών κέντρων: Ανακόπτεται η φυσική ανανέωση και η ανακύκλωση του παλαιού κτιριακού αποθέματος.
Σε βάθος χρόνου, το μέτρο αυτό θα επιφέρει μια μαζική, έμμεση εκκαθάριση, οδηγώντας τον κλάδο των νόμιμων βραχυχρόνιων μισθώσεων στα αστικά κέντρα σε σταδιακό αφανισμό. Αυτό δεν θα συμβεί μέσω κάποιου ευθέος θεσμικού αποκλεισμού, αλλά λόγω της αναπόφευκτης ροής των μεταβιβάσεων (με κυριότερη τις κληρονομιές) που θα «απογυμνώνουν» διαρκώς το Μητρώο. Πρόκειται ουσιαστικά για μια δομική αποδόμηση μιας καθ’ όλα νόμιμης δραστηριότητας και όχι για συγκροτημένη στεγαστική πολιτική. Οι παρενέργειες θα είναι αλυσιδωτές: αρνητικές επιπτώσεις στο τουριστικό προϊόν, απώλεια δημοσίων εσόδων, πλήγμα στην τοπική επιχειρηματικότητα και την απασχόληση, καθώς και εγκατάλειψη των κτιρίων.
Προτείνεται: Ο Αριθμός Μητρώου Ακινήτου (ΑΜΑ) να ακολουθεί το ίδιο το ακίνητο και να μην ακυρώνεται κατά τη μεταβίβαση. Αντίθετα, να προβλέπεται η απλή επικαιροποίηση των στοιχείων του νέου ιδιοκτήτη (βάσει του νέου ΑΤΑΚ) στο σύστημα, με τη διατήρηση των ίδιων ακριβώς υποχρεώσεων συμμόρφωσης. Με απλά λόγια: η αλλαγή ιδιοκτησίας δεν πρέπει να ισοδυναμεί με απώλεια του δικαιώματος εκμετάλλευσης.
### 1. Γενική προσέγγιση: στοχευμένες πολιτικές με μετρήσιμα αποτελέσματα
Η ανάγκη ενίσχυσης της στεγαστικής πολιτικής και διεύρυνσης του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος αποτελεί αδιαμφισβήτητη προτεραιότητα. Ωστόσο, κάθε παρέμβαση οφείλει να βασίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα, να είναι αναλογική ως προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και να συνοδεύεται από σαφείς δείκτες αξιολόγησης. Ιδιαίτερα όταν θεσπίζονται χωρικοί περιορισμοί που επηρεάζουν σημαντικά την αγορά ακινήτων, είναι αναγκαίο να προηγείται και να ακολουθεί συστηματική αξιολόγηση των επιπτώσεών τους, ώστε να διαπιστώνεται εάν επιτυγχάνονται οι στόχοι για τους οποίους θεσπίστηκαν.
### 2. Παράγραφος 2Α (Αθήνα): παράταση περιορισμών χωρίς επαρκή αποτίμηση
Η αναστολή νέων εγγραφών στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής στα τρία πρώτα Δημοτικά Διαμερίσματα της Αθήνας εφαρμόζεται ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2025. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί κάποια ολοκληρωμένη αξιολόγηση που να τεκμηριώνει ότι το μέτρο συνέβαλε ουσιαστικά είτε στη συγκράτηση των ενοικίων είτε στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Η δυνατότητα παράτασης του περιορισμού μέσω κοινής υπουργικής απόφασης, χωρίς προκαθορισμένο πλαίσιο αξιολόγησης και λογοδοσίας, δημιουργεί συνθήκες αβεβαιότητας για τους ιδιοκτήτες και τους επενδυτές. Η έλλειψη προβλεψιμότητας επηρεάζει αρνητικά αποφάσεις που σχετίζονται με ανακαινίσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις και άλλες επενδύσεις που απαιτούν μακροχρόνιο σχεδιασμό.
**Πρόταση:** Κάθε ενδεχόμενη παράταση να συνοδεύεται υποχρεωτικά από δημόσια έκθεση αξιολόγησης, σε ετήσια ή περιοδική βάση, με συγκεκριμένους δείκτες όπως η εξέλιξη των ενοικίων, ο αριθμός διαθέσιμων κατοικιών προς μίσθωση, τα ποσοστά κενών κατοικιών, οι νέες οικοδομικές άδειες και τα στοιχεία συμμόρφωσης ή παραβατικότητας.
### 3. Παράγραφος 2Β (Θεσσαλονίκη): επέκταση του μέτρου χωρίς επαρκή τεκμηρίωση
Η πρόβλεψη για εφαρμογή αντίστοιχου περιορισμού στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης από την 1η Ιουλίου 2026 ουσιαστικά επεκτείνει το ίδιο ρυθμιστικό εργαλείο σε μια διαφορετική αγορά. Ωστόσο, η επέκταση αυτή προτείνεται χωρίς να έχει προηγηθεί πλήρης αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που παρήγαγε η εφαρμογή του μέτρου στην Αθήνα και χωρίς να παρουσιάζονται εξειδικευμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Θεσσαλονίκη αντιμετωπίζει αντίστοιχες συνθήκες και ανάγκες.
Βασική επιφύλαξη αποτελεί το γεγονός ότι περιοριστικά μέτρα με σημαντικές συνέπειες για την αγορά δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται σε νέες περιοχές χωρίς προηγούμενη απόδειξη της αποτελεσματικότητάς τους και χωρίς εξέταση εναλλακτικών, πιο στοχευμένων παρεμβάσεων.
**Πρόταση:** Η εφαρμογή της παραγράφου 2Β να επανεξεταστεί μετά την ολοκλήρωση ανεξάρτητης αξιολόγησης των αποτελεσμάτων της Αθήνας και την παρουσίαση αναλυτικών στοιχείων που να τεκμηριώνουν την αναγκαιότητα του μέτρου στη Θεσσαλονίκη.
### 4. Παράγραφος 2Γ (μεταβιβάσεις ακινήτων): δυσανάλογες επιπτώσεις στην αγορά
Η παράγραφος 2Γ προβλέπει ότι ακίνητα που βρίσκονται στις περιοχές εφαρμογής των παραγράφων 2Α και 2Β και μεταβιβάζονται για οποιονδήποτε λόγο — είτε μέσω πώλησης, είτε μέσω γονικής παροχής, δωρεάς ή κληρονομικής διαδοχής — διαγράφονται από το Μητρώο και δεν μπορούν να επανενταχθούν όσο διαρκεί ο περιορισμός.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση δημιουργεί σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά ακινήτων. Αφενός λειτουργεί αποτρεπτικά για τις μεταβιβάσεις, επηρεάζοντας αρνητικά τη ρευστότητα και τις αξίες των ακινήτων. Αφετέρου αποθαρρύνει επενδύσεις σε ανακαινίσεις και αναβαθμίσεις, καθώς η δυνατότητα αξιοποίησης του ακινήτου μπορεί να χαθεί οριστικά λόγω μιας μελλοντικής μεταβίβασης. Παράλληλα, περιορίζει τη διαδικασία ανανέωσης και επαναχρησιμοποίησης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος στα αστικά κέντρα.
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η διάταξη αυτή οδηγεί σε σταδιακή συρρίκνωση του αριθμού των νόμιμα καταχωρισμένων ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, καθώς οι μεταβιβάσεις αποτελούν φυσική και αναπόφευκτη εξέλιξη της ιδιοκτησίας. Ως αποτέλεσμα, η δραστηριότητα δεν περιορίζεται μέσω στοχευμένης ρύθμισης αλλά μέσω σταδιακής εξάλειψης του υφιστάμενου μητρώου. Μια τέτοια εξέλιξη ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την τουριστική οικονομία, τα δημόσια έσοδα, την απασχόληση, τις τοπικές επιχειρήσεις και τη συντήρηση των κτιρίων.
**Πρόταση:** Να προβλεφθεί η δυνατότητα μεταφοράς της υφιστάμενης εγγραφής στον νέο ιδιοκτήτη, με επικαιροποίηση των στοιχείων του ακινήτου και του δικαιούχου, χωρίς απώλεια του δικαιώματος καταχώρισης και υπό τις ίδιες προϋποθέσεις συμμόρφωσης.
Εναλλακτικά, εφόσον στόχος είναι η αποφυγή αύξησης του συνολικού αριθμού καταχωρίσεων, θα μπορούσε να εφαρμοστεί ένα σύστημα συνέχισης της υφιστάμενης εγγραφής αποκλειστικά για το ίδιο ακίνητο, χωρίς δυνατότητα δημιουργίας νέας καταχώρισης.
### Συμπέρασμα
Η προτεινόμενη μορφή του Άρθρου 5 επεκτείνει περιορισμούς από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη χωρίς να έχουν παρουσιαστεί δημόσια και τεκμηριωμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά τους ως προς τη μείωση των ενοικίων ή την αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Παράλληλα, η ρύθμιση για τις μεταβιβάσεις ακινήτων δημιουργεί σημαντικά αντικίνητρα για επενδύσεις, ανακαινίσεις και συναλλαγές, ενώ μακροπρόθεσμα οδηγεί σε σταδιακή συρρίκνωση της νόμιμης δραστηριότητας βραχυχρόνιας μίσθωσης στα αστικά κέντρα.
Μια αποτελεσματική στεγαστική πολιτική οφείλει να στηρίζεται σε μέτρα που ενισχύουν την προσφορά κατοικιών και βελτιώνουν την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος, χωρίς να προκαλούν δυσανάλογες στρεβλώσεις στην αγορά ή να αποθαρρύνουν την αναβάθμιση των ακινήτων.
1. Το νομοσχέδιο σε επίπεδο προγράμματος ανακαινίζω – νοικιάζω είναι άξιο απορίας ποιος/α τελικά μπορεί να το πάρει αφού μονίμως σε κάποιο επίπεδο από τις άπειρες προϋποθέσεις καταλήγει να μην εγκρίνεται.
2. Σε επίπεδο βραχυχρόνιας τι ακριβώς πετυχαίνει κλείνοντας τα 4 πιο τουριστικά και ακριβά δημοτικά διαμερίσματα της χώρας; Ποιος/α έμενε στη Λεωφόρο Νίκης και ήταν φτωχολογιά; Δεν υπάρχει λογική σε αυτά τα μέτρα. Είναι για στάχτη στα ματια. Καλύτερα να υπήρχε καλύτερη και πιο συνολική συζήτηση με όλους τους εκπροσώπους που γνωρίζουν τους κλάδους και όχι με θεωρητικούς γνώστες.
Είναι δίκαιο και ορθολογικό να συμπεριληφθούν όλοι αυτοί οι εκπαιδευτικοί που βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές ενοικιάζουν ακίνητο και είναι αποσπασμένοι σε υπηρεσίας του ΥΠΑΙΘΑ, διευθύνσεις εκπαιδευσης, ΚΕΔΑΣΥ, ΚΕΠΕΑ, στελέχη εκπαιδευσης, διευθυντές εκπαιευσης ,σ΄σύμβουλοι εκπαίδευσης κλπ και όχι μόνο όσοι/οσες υπηρετούν σε σχολεία.
Νέο νομοσχέδιο Μέτρα για την ενίσχυση του αποθέματος προσιτής κατοικίας – Τροποποίηση παρ. 2Α, προσθήκη παρ. 2Β και 2Γ και τροποποίηση παρ. 10 άρθρου 111 ν. 4446/2016
Η θεσμοθέτηση μιας υποχρεωτικής, δημόσιας έκθεσης αξιολόγησης ως απαράβατου όρου για την παράταση ρυθμιστικών περιορισμών αποτελεί μια απόλυτα ορθολογική πρόταση για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της επενδυτικής σταθερότητας.Η πρακτική της παράτασης οριζόντιων μέτρων (όπως η αναστολή νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης στα τρία κεντρικά διαμερίσματα της Αθήνας) μέσω Υπουργικών Αποφάσεων, χωρίς προηγούμενη λογοδοσία, εντείνει το αίσθημα του «απρόβλεπτου ρυθμιστικού κινδύνου». Για αγορές όπως το Real Estate, όπου οι αποσβέσεις κεφαλαίων (π.χ. για ριζικές ανακαινίσεις ή ενεργειακές αναβαθμίσεις) απαιτούν ορίζοντα 5-10 ετών, η έλλειψη ορατότητας παγώνει την υγιή επενδυτική δραστηριότητα και στρέφει τα κεφάλαια σε γκρίζες ζώνες της οικονομίας.Ένα θεσμικά κατοχυρωμένο πλαίσιο αξιολόγησης, βασισμένο στην πρότασή σας, θα μπορούσε να διαρθρωθεί γύρω από τους εξής άξονες:1. Δείκτες Αποτίμησης Στεγαστικού ΑντικτύπουΗ έκθεση πρέπει να αποδεικνύει με πρωτογενή δεδομένα (π.χ. από την ΑΑΔΕ, το Κτηματολόγιο και ψηφιακές πλατφόρμες) αν η απαγόρευση ωφελεί πράγματι τους ενοικιαστές:Καθαρή μεταβολή αποθέματος: Πόσα ακίνητα που έχασαν ή δεν απέκτησαν ΑΜΑ μετατράπηκαν αποδεδειγμένα σε αστικές μισθώσεις (συμβόλαια μέσω TAXISnet).Διακύμανση ζητούμενων ενοικίων: Σύγκριση των τιμών ανά τ.μ. στα 3 διαμερίσματα σε σχέση με την υπόλοιπη Αθήνα, για να διαπιστωθεί αν υπήρξε πραγματική αποκλιμάκωση ή απλή επιβράδυνση της ανόδου.Ποσοστό «παγιδευμένων» ακινήτων: Καταγραφή των διαμερισμάτων που παρέμειναν κενά/κλειστά επειδή οι ιδιοκτήτες αρνήθηκαν το ρίσκο της μακροχρόνιας μίσθωσης.2. Δείκτες Οικονομικής Δραστηριότητας & ΣυμμόρφωσηςΟ περιορισμός δεν επηρεάζει μόνο τη στέγαση, αλλά ολόκληρο το τοπικό οικοσύστημα:Οικοδομική δραστηριότητα: Παρακολούθηση των νέων αδειών και των δαπανών ανακαίνισης στις πληττόμενες περιοχές, προς αποφυγή της κτιριακής υποβάθμισης του κέντρου.Έλεγχοι και παραβατικότητα: Στοιχεία για το μέγεθος των «πειρατικών» καταχωρίσεων (μισθώσεις χωρίς ΑΜΑ) που αναπόφευκτα ανθίζουν όταν επιβάλλεται καθολική απαγόρευση.
Η διενέργεια ολοκληρωμένων μελετών αντικτύπου (impact assessments) πριν και μετά την εφαρμογή στεγαστικών μέτρων αποτελεί απαρέγκλιτη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ισορροπίας στην αγορά ακινήτων.Όταν υιοθετούνται παρεμβάσεις με αυστηρούς γεωγραφικούς περιορισμούς, όπως οι πρόσφατοι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις ή τα κριτήρια εντοπιότητας σε προγράμματα τύπου «Ανακαίνιση Κατοικίας», ο κίνδυνος ασύμμετρων στρεβλώσεων αυξάνεται κατακόρυφα. Η τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής προστατεύει τόσο τους ιδιοκτήτες όσο και τους ενοικιαστές από απρόβλεπτες παρενέργειες στην προσφορά και τις τιμές.
Άρθρο 5
α) Οι περιορισμοί στην Αθήνα ισχύουν πλέον εδώ και 18 μήνες . Δεν υπάρχει απολύτως κανένα στοιχείο ότι υπήρξε αποκλιμάκωση των τιμών πωλήσεων ή των ενοικίων. Αντίθετα συνεχίστηκε η ανοδική τάση.
β) Αγνοήθηκε πλήρως η πραγματικότητα. Η πλειοψηφία των ακινήτων στο κέντρο της Αθήνας που διατίθενται στη βραχυχρόνια μίσθωση , δεν ήταν ποτέ οικιστικά ακίνητα . Ήταν γραφεία ή καταστήματα που άλλαξαν χρήση και δεν πρόκειται ποτέ να μπουν στην αγορά της μακροχρόνιας . Επί 20 χρόνια είχαμε ερημοποίηση του κέντρου της Αθήνας, λόγω της έλευσης του διαδυκτιακού εμπορίου , των συνεχών αναταραχών και της κατάρρευσης της οικονομίας. Πιστεύει κάποιος ότι ο μέσος Έλληνας αναζητεί να νοικιάσει ακίνητο στο κέντρο της Αθήνας σε πρώην κτήρια γραφείων; Η απογραφή του 2011 και του 2021 έδειξε ότι οι μόνιμοι κάτοικοι του εμπορικού τριγώνου δεν ξεπερνούν τους 220
γ)Αφού η βραχυχρόνια έδωσε ζωή στο κέντρο , τώρα ο ιδιοκτήτης που επένδυσε , τιμωρείται και δεν έχει καν δικαίωμα να μεταβιβάσει στα παιδιά του , τα οποία θα βρεθούν με ακίνητο που δεν θα μπορούν να το νοικιάσουν ούτε ως γραφείο/ κατάστημα (η ζήτηση για επαγγελματικούς χώρους τέτοιων διαστάσεων είναι σχεδόν μηδενική στο κέντρο) , ούτε ως κατοικία για μακροχρόνια ενοικίαση, γιατί τα κτήρια είναι παλαιά , χωρίς χώρους στάθμευσης και με όλα τα προβλήματα που συνεπάγεται η διαμονή στο κέντρο
δ) Εκ του αποτελέσματος το μέτρο κρίνεται ανεπαρκές αλλά παρόλα αυτά αντιγράφεται τώρα και στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Είναι ξεκάθαρο ότι είναι μια λαϊκιστική τακτική η οποία φέρνει προσωρινά δημοσκοπικά αποτελέσματα , χωρίς να ασχολείται με την ουσία
ε) Αναρωτιέται κανείς γιατί ολόκληρα κτήρια ή οικοδομικά τετράγωνα στο κέντρο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης , που ανήκουν στον ΕΦΚΑ , στη ΧΑΝ, τράπεζες ,διαχειριστές δανείων, σε δημόσιους φορείς γενικότερα, εκμισθώνονται σε Ξενοδοχειακούς ομίλους, αλλά δεν υπήρξε καν πρόβλεψη να αυξήσουν το οικιστικό απόθεμα ή να γίνουν κοινωνικές κατοικίες. Είναι ξεκάθαρη στάση η στάση του νομοθέτη, εναντίων των μεμονωμένων ιδιοκτητών. Προφανώς οι μεμονωμένοι ιδιοκτήτες δεν έχουν το ίδιο δικαίωμα στην μεγιστοποίηση του οφέλους του μέσω της ακίνητης της περιουσίας , ενώ το κράτος και οι φορείς του έχουν αυτό το δικαίωμα.
στ) Το υψηλό κόστος στέγης , δεν είναι σημερινό φαινόμενο . Τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδας (και εμείς που ψάχναμε ως νέοι το ’80 και ’90 να νοικιάσουμε ) δείχνουν ότι τα τελευταία 60 χρόνια (με εξαίρεση τη δεκαετία της κρίσης) το κόστος ήταν σταθερά ανοδικό και διαχρονικά οι χαμηλόμισθοι δαπανούσαν συνήθως το 50% του οικογενειακού εισοδήματος για ενοίκιο ή στεγαστικό δάνειο. ΚΑι το 90 δεν υπήρχε βραχυχρόνια , υπήρχε Οργανισμός κοινωνικής εστίας και οικοδομικός οργασμός. Εθελοτυφλούμε, δεν προσφέρουμε λύσεις, αλλά βρήκαμε ένα εξιλαστήριο θύμα να του φορτώσουμε τη μακροχρόνια δυσλειτουργία της αγοράς και να κρύψουμε την ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού, να σκέφτεται ορθολογικά και να παράγει αποτελέσματα σε σύντομο χρονικό διάστημα
Τέλος ενώ ΟΛΟΙ οι Διεθνείς οργανισμοί δείχνουν τα κλειστά ακίνητα και τα ακίνητα από κατασχέσεις ή αποποιήσεις ως τη λύση για την αύξηση της προσφοράς , το κράτος επιλέγει να στοχοποιήσει ένα κομμάτι της οικονομίας που αποφέρει 1 Δισ σε άμεσα έσοδα και συνεισφέρει 5 δισ στο ΑΕΠ και κυρίως έχει θετικό αποτύπωμα στο ισοζύγιο τρέχουσων συνναλαγών. Επιλέγεται η Δημοσκοπική ικανοποίηση ενός μικρού μέρους της κοινωνίας που κάνει «θόρυβο» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης , χωρίς ουσιαστικά να προσφέρεται κάποια λύση…αν φταίει η βραχυχρόνια τότε γιατί το κόστος στέγασης αυξάνεται σε ΟΛΗ την Ελλάδα
Η ρύθμιση αυτή πλήττει όλους. Οι ιδιοκτήτες θα δυσκολεύονται να πουλήσουν τα ακίνητά τους, ενώ όσοι τα αποκτούν μέσω αγοράς, γονικής παροχής ή κληρονομιάς δεν θα μπορούν να τα αξιοποιήσουν με βραχυχρόνια μίσθωση. Μια παρέμβαση που απαξιώνει την αξία και τη χρήση της ιδιωτικής περιουσίας.
Αναφερόμενος στην Παράγραφο 2Γ (μεταβιβάσεις), για τα ακίνητα στις περιοχές 2Α και 2Β, είναι εντελώς παράλογο και δεν είναι δυνατόν να αφαιρείται μέσω του νόμου αυτού το δικαίωμα στους απογόνους, είτε μέσω γονικής παροχής είτε μέσω κληρονομιάς να συνεχίσουν να βρίσκονται στη βραχυχρόνια μίσθωση.
Το ίδιο ισχύει και για τη διαγραφή και μή δυνατότητα επανέκδοσης ΑΜΑ σε περίπτωση πώλησης του ακινήτου. Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε μέγιστη στρέβλωση την αγορά και σε αδικαιολόγητη συμπίεση αξιών.
Συνοπτικά, για τα ακίνητα στις περιοχές 2Α και 2Β, η οποιαδήποτε αλλαγή ιδιοκτησίας δεν μπορεί να «ακυρώνει» τον ΑΜΑ με μη δυνατότητα επανέκδοσής του από τον καινούργιο ιδιοκτήτη.
1) Γενική θέση: Στοχευμένες πολιτικές με διαφάνεια και αξιολόγηση
Η ενίσχυση της στεγαστικής πολιτικής και η αύξηση της διαθεσιμότητας κατοικιών αποτελούν σημαντικούς και αναγκαίους στόχους. Ωστόσο, κάθε παρέμβαση στην αγορά οφείλει να βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα, να είναι αναλογική ως προς το πρόβλημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει και να συνοδεύεται από σαφείς δείκτες μέτρησης της αποτελεσματικότητάς της.
Ιδιαίτερα όταν επιβάλλονται περιορισμοί που επηρεάζουν την αξία, τη χρήση και την επενδυτική προοπτική των ακινήτων, είναι απαραίτητο να προηγείται και να ακολουθεί τεκμηριωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων (impact assessment), με πλήρη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
2) Παράγραφος 2Α (Αθήνα): Παράταση περιορισμών χωρίς αποδεδειγμένα αποτελέσματα
Η απαγόρευση νέων εγγραφών στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Μίσθωσης στα τρία πρώτα Δημοτικά Διαμερίσματα της Αθήνας εφαρμόζεται ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2025. Παρόλα αυτά, μέχρι σήμερα δεν έχουν παρουσιαστεί δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το μέτρο συνέβαλε ουσιαστικά στη μείωση των ενοικίων ή στην αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Η δυνατότητα παράτασης του μέτρου χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του δημιουργεί αβεβαιότητα στην αγορά και επηρεάζει αρνητικά την ασφάλεια δικαίου και την εμπιστοσύνη των επενδυτών, ιδιαίτερα σε έναν κλάδο που απαιτεί πολυετή σχεδιασμό και σημαντικές επενδύσεις σε ανακαινίσεις και αναβαθμίσεις.
Πρόταση: Κάθε παράταση να προϋποθέτει δημοσίευση αναλυτικής έκθεσης αξιολόγησης, η οποία θα περιλαμβάνει αντικειμενικούς δείκτες όπως η εξέλιξη των ενοικίων, η διαθεσιμότητα κατοικιών, ο αριθμός κενών ακινήτων, οι νέες οικοδομικές άδειες και τα στοιχεία συμμόρφωσης ή παραβατικότητας.
3) Παράγραφος 2Β (Θεσσαλονίκη): Επέκταση του μέτρου χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση
Η εφαρμογή αντίστοιχου περιορισμού στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης από την 1η Ιουλίου 2026 επεκτείνει το ίδιο μοντέλο ρύθμισης σε μια διαφορετική αγορά, χωρίς να έχει προηγηθεί αξιολόγηση των αποτελεσμάτων στην Αθήνα και χωρίς να έχουν παρουσιαστεί συγκεκριμένα δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτελεί την καταλληλότερη λύση για τη Θεσσαλονίκη.
Η υιοθέτηση περιοριστικών μέτρων μεγάλης έντασης χωρίς προηγούμενη απόδειξη της αποτελεσματικότητάς τους ενέχει σοβαρούς κινδύνους λανθασμένης δημόσιας πολιτικής και δημιουργεί αμφιβολίες για την αναγκαιότητα της παρέμβασης.
Πρόταση: Η εφαρμογή της διάταξης να ανασταλεί μέχρι να ολοκληρωθεί ανεξάρτητη αξιολόγηση της Αθήνας και να παρουσιαστούν συγκεκριμένα στοιχεία που τεκμηριώνουν την ανάγκη εφαρμογής αντίστοιχων μέτρων στη Θεσσαλονίκη.
4) Παράγραφος 2Γ (Μεταβιβάσεις): Διάταξη που αποδυναμώνει την αγορά και αποθαρρύνει τις επενδύσεις
Η πρόβλεψη ότι ένα ακίνητο διαγράφεται οριστικά από το Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης μετά από οποιαδήποτε μεταβίβαση (πώληση, γονική παροχή, δωρεά ή κληρονομιά) και δεν μπορεί να επανεγγραφεί όσο ισχύουν οι περιορισμοί αποτελεί τη σοβαρότερη στρέβλωση του προτεινόμενου πλαισίου.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση:
Αποθαρρύνει τις αγοραπωλησίες και περιορίζει τη ρευστότητα της αγοράς.
Μειώνει τα κίνητρα για ανακαινίσεις και ενεργειακές αναβαθμίσεις.
Επηρεάζει αρνητικά την αναζωογόνηση παλαιών κτιρίων στα αστικά κέντρα.
Δημιουργεί συνθήκες υποβάθμισης της αξίας των ακινήτων.
Παράλληλα, οδηγεί σταδιακά στη συρρίκνωση της νόμιμης αγοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, καθώς οι μεταβιβάσεις αποτελούν φυσικό και αναπόφευκτο μέρος του κύκλου ζωής κάθε ακινήτου. Με την πάροδο του χρόνου, η αγορά δεν περιορίζεται απλώς, αλλά ουσιαστικά αποδυναμώνεται μέχρι εξαφάνισης.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στους ιδιοκτήτες. Επηρεάζονται άμεσα ο τουρισμός, οι τοπικές επιχειρήσεις, η απασχόληση, τα φορολογικά έσοδα και η συντήρηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος.
Πρόταση: Το δικαίωμα που συνδέεται με την υφιστάμενη εγγραφή να μεταφέρεται στον νέο ιδιοκτήτη του ίδιου ακινήτου, μέσω επικαιροποίησης των στοιχείων στο Μητρώο και υπό τις ίδιες υποχρεώσεις συμμόρφωσης.
Εναλλακτικά, εφόσον στόχος είναι η μη αύξηση του συνολικού αριθμού εγγραφών, μπορεί να εφαρμοστεί σύστημα «αντικατάστασης χωρίς επέκταση», όπου η εγγραφή διατηρείται μόνο ως συνέχεια της ήδη υφιστάμενης δραστηριότητας του ίδιου ακινήτου και όχι ως νέα προσθήκη στην αγορά.
Συμπέρασμα
Το Άρθρο 5 εισάγει περιορισμούς οι οποίοι επεκτείνονται γεωγραφικά χωρίς να έχει προηγηθεί δημόσια και τεκμηριωμένη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους. Παράλληλα, η διάταξη περί μεταβιβάσεων δημιουργεί σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά ακινήτων, αποθαρρύνει επενδύσεις σε ανακαινίσεις και αναβαθμίσεις και οδηγεί σταδιακά στη συρρίκνωση μιας πλήρως νόμιμης οικονομικής δραστηριότητας.
Μια αποτελεσματική στεγαστική πολιτική οφείλει να αυξάνει την προσφορά κατοικιών, να ενθαρρύνει τις επενδύσεις και να βελτιώνει το κτιριακό απόθεμα της χώρας. Οι παρεμβάσεις που περιορίζουν την αγορά χωρίς αποδεδειγμένο αποτέλεσμα κινδυνεύουν να δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα από αυτά που επιχειρούν να λύσουν.
Παράγραφος 2Γ (Μεταβιβάσεις): Μια εξαιρετικά προβληματική ρύθμιση που καθηλώνει την αγορά και αποθαρρύνει τις επενδύσεις
Η διάταξη 2Γ ορίζει ότι σε περίπτωση μεταβίβασης ακινήτου στις περιοχές 2Α και 2Β για οποιονδήποτε λόγο (πώληση, γονική παροχή/δωρεά, κληρονομιά), το ακίνητο διαγράφεται οριστικά από το Μητρώο βραχυχρόνιας μίσθωσης χωρίς δικαίωμα επανεγγραφής για όσο διάστημα ισχύουν οι περιορισμοί.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη προκαλεί σοβαρές στρεβλώσεις στην κτηματαγορά, καθώς λειτουργεί ως ισχυρό αντικίνητρο για:
Την πραγματοποίηση συναλλαγών: Επιφέρει «πάγωμα» των μεταβιβάσεων, τεχνητή συμπίεση των αξιών και γενικότερη αποδιοργάνωση της αγοράς.
Την ανακαίνιση και αναβάθμιση ακινήτων: Εκμηδενίζει κάθε επενδυτικό ενδιαφέρον για βελτίωση των ακινήτων, αφού η δυνατότητα νόμιμης αξιοποίησής τους χάνεται με τη μεταβίβαση.
Την ανανέωση του κτιριακού αποθέματος: Μπλοκάρει την αναζωογόνηση των παλαιών κτιρίων στα αστικά κέντρα.
Μακροπρόθεσμα, η ρύθμιση αυτή θα οδηγήσει στη σταδιακή εξαφάνιση της νόμιμης βραχυχρόνιας μίσθωσης από τα κέντρα των πόλεων μέσω της αναγκαστικής «αποψίλωσης» του Μητρώου (ιδίως λόγω κληρονομικών διαδοχών). Η εξέλιξη αυτή δεν συνιστά συγκροτημένη στεγαστική πολιτική, αλλά βίαιη αποδόμηση ενός νόμιμου κλάδου, με αλυσιδωτές αρνητικές επιπτώσεις στο τουριστικό προϊόν, τις τοπικές επιχειρήσεις, τα δημόσια έσοδα, την απασχόληση και τη συντήρηση των κτιρίων.
Προτεινόμενη Διορθωτική Παρέμβαση:
Ο Αριθμός Μητρώου Ακινήτου (ΑΜΑ) δεν θα πρέπει να καταργείται κατά τη μεταβίβαση. Αντίθετα, να προβλέπεται η επικαιροποίηση των στοιχείων του Μητρώου με τα δεδομένα του νέου ιδιοκτήτη (νέο ΑΤΑΚ), ο οποίος θα δεσμεύεται από τις ίδιες υποχρεώσεις. Η αλλαγή ιδιοκτησίας δεν πρέπει να συνεπάγεται την απώλεια του δικαιώματος εκμετάλλευσης.
Εναλλακτική λύση: Αν επιδιώκεται η σταθεροποίηση του συνολικού αριθμού των ακινήτων, μπορεί να υιοθετηθεί ένα μοντέλο «αντικατάστασης χωρίς επέκταση» (replacement without expansion). Σε αυτή την περίπτωση, η επανεγγραφή θα επιτρέπεται αποκλειστικά ως συνέχεια της ήδη υπάρχουσας δραστηριότητας του ίδιου ακινήτου, χωρίς να προστίθεται νέο απόθεμα στην αγορά.
Σύμφωνα με τη διάταξη 2Γ, τα ακίνητα που βρίσκονται στις περιοχές 2Α και 2Β και μεταβιβάζονται για οποιονδήποτε λόγο όπως πώληση, δωρεά, γονική παροχή ή κληρονομιά διαγράφονται οριστικά από το Μητρώο και αποκλείεται η επανεγγραφή τους για το χρονικό διάστημα που εφαρμόζεται ο εν λόγω περιορισμός.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση επιφέρει καίριο πλήγμα στην αγορά των ακινήτων, καθώς λειτουργεί ανασταλτικά για τις συναλλαγές, προκαλώντας πάγωμα των μεταβιβάσεων, μείωση των αξιών και στρέβλωση της αγοράς. Παράλληλα, αποτρέπει τις ανακαινίσεις και τις αναβαθμίσεις, αφού κανένας ιδιοκτήτης δεν προχωρά σε επενδύσεις όταν η δυνατότητα νόμιμης εκμετάλλευσης του ακινήτου εκμηδενίζεται εξαιτίας μιας μεταβίβασης, ενώ ταυτόχρονα εμποδίζεται η ανακύκλωση και η αναζωογόνηση του κτιριακού αποθέματος στα κέντρα των πόλεων.
Επιπλέον, το μέτρο αυτό επιφέρει μια ευρείας κλίμακας πρακτική συνέπεια: με την πάροδο του χρόνου, ο κλάδος της νόμιμης βραχυχρόνιας μίσθωσης θα εξαλειφθεί από τα αστικά κέντρα, όχι εξαιτίας κάποιου άμεσου κανονισμού, αλλά λόγω της σταδιακής αποψίλωσης του Μητρώου, δεδομένου ότι οι μεταβιβάσεις και ιδίως οι κληρονομιές είναι αναπόφευκτες. Μια τέτοια προσέγγιση δεν συνιστά στεγαστική πολιτική, αλλά αποτελεί τη δομική αποδόμηση μιας νόμιμης οικονομικής δραστηριότητας, η οποία θα προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες στην τουριστική οικονομία, τις τοπικές επιχειρήσεις, τα φορολογικά έσοδα, την απασχόληση και τη συντήρηση των κτιρίων.
1) Γενική τοποθέτηση: μέτρα με στόχο, δείκτες και αξιολόγηση
Ο στόχος ενίσχυσης της στεγαστικής πολιτικής και αύξησης των διαθέσιμων κατοικιών είναι σημαντικός. Όμως, τα μέτρα πρέπει να είναι τεκμηριωμένα, αναλογικά και να αξιολογούνται με σαφείς δείκτες. Όταν επιβάλλονται γεωγραφικοί περιορισμοί με σοβαρές επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων, απαιτείται αξιολόγηση πριν και μετά την εφαρμογή τους.
2) Παράγραφος 2Α (Αθήνα): παράταση/επέκταση χωρίς δημόσια τεκμηρίωση αποτελέσματος
Βεβαίως — ορίστε μια αναδιατύπωση της επιλογής σε πιο καθαρό και συνεκτικό ύφος:
Αναδιατύπωση:
Η αναστολή νέων εγγραφών στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για το 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα Αθηνών ισχύει ήδη από την 1η.1.2025. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί σαφής και μετρήσιμη αξιολόγηση που να τεκμηριώνει ότι το μέτρο πέτυχε τον σκοπό του, δηλαδή τη μείωση των ενοικίων ή την ουσιαστική αύξηση των κατοικιών που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση.
Η δυνατότητα παράτασης της αναστολής με κοινή απόφαση, χωρίς θεσμικά κατοχυρωμένο πλαίσιο αξιολόγησης και λογοδοσίας, ενισχύει τη ρυθμιστική αβεβαιότητα και αποδυναμώνει τη νομική ασφάλεια και την επενδυτική εμπιστοσύνη, ιδίως σε αγορές που προϋποθέτουν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, όπως οι ανακαινίσεις και οι επενδύσεις.
Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητά ότι κάθε παράταση θα βασίζεται σε δημόσια έκθεση αξιολόγησης, σε τριμηνιαία ή ετήσια βάση, με σαφείς δείκτες, όπως η μεταβολή των ενοικίων, η διαθεσιμότητα κατοικιών προς μίσθωση, οι κενές κατοικίες, οι νέες οικοδομικές άδειες και τα στοιχεία συμμόρφωσης ή παραβατικότητας.
3) Παράγραφος 2Β (Θεσσαλονίκη): εφαρμογή “copy–paste” χωρίς τεκμηρίωση και χωρίς αποτίμηση της Αθήνας
Βεβαίως — ορίστε μια αναδιατύπωση της επιλογής σε πιο καθαρό και συνεκτικό ύφος:
Η επέκταση της ίδιας απαγόρευσης στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης από 01/07/2026 μεταφέρει το ίδιο ρυθμιστικό εργαλείο σε νέα πόλη, χωρίς να έχει προηγηθεί αξιολόγηση της εφαρμογής του στην Αθήνα και χωρίς να έχουν παρουσιαστεί τα ειδικά δεδομένα της Θεσσαλονίκης που να δικαιολογούν την επιλογή του έναντι άλλων, ηπιότερων και πιο στοχευμένων μέτρων.
Βασική ένσταση: Δεν είναι ορθό να επεκτείνονται περιορισμοί μεγάλης έντασης χωρίς αποδεδειγμένο αποτέλεσμα στο αρχικό πεδίο εφαρμογής και χωρίς τεκμηρίωση ότι αποτελούν το καταλληλότερο μέσο πολιτικής.
Πρόταση: Να ανασταλεί η εφαρμογή της παραγράφου 2Β έως ότου ολοκληρωθεί ανεξάρτητη αξιολόγηση των
4) Παράγραφος 2Γ (μεταβιβάσεις): η πιο προβληματική διάταξη – παγώνει την αγορά και “τιμωρεί” τις ανακαινίσεις
Η διάταξη 2Γ προβλέπει ότι ακίνητα στις περιοχές 2Α και 2Β που μεταβιβάζονται για οποιαδήποτε αιτία (πώληση, δωρεά/γονική παροχή, κληρονομιά) διαγράφονται από το Μητρώο και δεν δύνανται να επανεγγραφούν για όσο ισχύει ο περιορισμός.
Αυτή η ρύθμιση είναι καταστροφική για την αγορά ακινήτων και λειτουργεί ως αντικίνητρο για:
1. συναλλαγές (πάγωμα μεταβιβάσεων, συμπίεση αξιών, στρέβλωση της αγοράς),
2. ανακαινίσεις και αναβαθμίσεις (κανείς δεν επενδύει σε ανακαίνιση όταν η νόμιμη αξιοποίηση μηδενίζεται με μία μεταβίβαση),
3. ανακύκλωση/αναζωογόνηση κτιριακού αποθέματος στα κέντρα πόλεων.
Επιπλέον, οδηγεί σε ένα πρακτικό αποτέλεσμα μεγάλης κλίμακας: σε βάθος χρόνου η νόμιμη αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης εξαφανίζεται από τα κέντρα των πόλεων, όχι μέσω ρύθμισης, αλλά μέσω “αποψίλωσης” του Μητρώου καθώς οι μεταβιβάσεις είναι αναπόφευκτες (ιδίως κληρονομιές). Αυτό δεν αποτελεί στεγαστική πολιτική· αποτελεί διαρθρωτική αποδόμηση μιας νόμιμης οικονομικής δραστηριότητας, με σοβαρές παρενέργειες (τουριστική οικονομία, τοπικές επιχειρήσεις, φορολογικά έσοδα, απασχόληση, συντήρηση κτιριακού αποθέματος).
Πρόταση – ελάχιστη θεσμική διόρθωση (core fix):
Η κατοχή ΑΜΑ να μην “χάνεται” με τη μεταβίβαση, αλλά να προβλέπεται μεταφορά/επικαιροποίηση του Μητρώου στον νέο κύριο (νέο ΑΤΑΚ/στοιχεία) υπό τις ίδιες υποχρεώσεις συμμόρφωσης. Δηλαδή, αλλαγή ιδιοκτησίας ≠ “μηδενισμός” δικαιώματος.
Εναλλακτικά, αν ο στόχος είναι να μην αυξηθεί ο αριθμός εγγραφών, μπορεί να εφαρμοστεί μοντέλο “replacement without expansion”: επιτρέπεται η επανεγγραφή μόνο ως συνέχιση υφιστάμενης εγγραφής του ίδιου ακινήτου (όχι νέα προσθήκη αποθέματος).
Συνοπτικό συμπέρασμα
Το Άρθρο 5, όπως διατυπώνεται, προωθεί απαγορεύσεις που επεκτείνονται από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη χωρίς δημόσια τεκμηρίωση αποκλιμάκωσης ενοικίων και εισάγει μέσω της 2Γ μια διάταξη που παγώνει μεταβιβάσεις, αποθαρρύνει ανακαινίσεις/αναβαθμίσεις και οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη σταδιακή εξαφάνιση της νόμιμης βραχυχρόνιας μίσθωσης από τα κέντρα των πόλεων. Η στεγαστική πολιτική χρειάζεται εργαλεία που αυξάνουν προσφορά κατοικίας και ενισχύουν εισόδημα — όχι ρυθμίσεις που στρεβλώνουν την αγορά και υπονομεύουν την αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος.
**Παρατηρήσεις επί του Άρθρου 5 – Περιορισμοί στις νέες εγγραφές ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης**
### 1. Ανάγκη τεκμηρίωσης, συγκεκριμένων στόχων και αξιολόγησης των μέτρων
Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος και η ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση αποτελούν αναμφίβολα σημαντικούς στόχους δημόσιας πολιτικής. Για να είναι, όμως, αποτελεσματικές οι σχετικές παρεμβάσεις, πρέπει να βασίζονται σε επαρκή δεδομένα, να είναι αναλογικές προς το πρόβλημα που επιχειρούν να επιλύσουν και να συνοδεύονται από σαφείς και μετρήσιμους δείκτες αποτελεσματικότητας.
Ιδίως στην περίπτωση γεωγραφικών απαγορεύσεων ή περιορισμών που επηρεάζουν άμεσα την αξιοποίηση και την αξία της ακίνητης περιουσίας, θεωρείται απαραίτητη η εκπόνηση μελέτης επιπτώσεων τόσο πριν από την εφαρμογή του μέτρου όσο και κατά τη διάρκειά του. Η αξιολόγηση αυτή πρέπει να δημοσιοποιείται, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί αν οι παρεμβάσεις επιτυγχάνουν πράγματι τους σκοπούς για τους οποίους θεσπίστηκαν.
### 2. Παράγραφος 2Α – Συνέχιση του περιορισμού στην Αθήνα χωρίς δημοσιοποιημένη αποτίμηση
Η αναστολή έκδοσης νέων Αριθμών Μητρώου Ακινήτου στις περιοχές του 1ου, 2ου και 3ου Δημοτικού Διαμερίσματος του Δήμου Αθηναίων εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2025. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια μια ολοκληρωμένη και ποσοτικοποιημένη αποτίμηση των αποτελεσμάτων της.
Δεν υπάρχουν, τουλάχιστον σε επίπεδο δημόσιας ενημέρωσης, επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η απαγόρευση οδήγησε σε ουσιαστική αύξηση των κατοικιών που προσφέρονται για μακροχρόνια μίσθωση ή σε αισθητή συγκράτηση των ενοικίων στις συγκεκριμένες περιοχές.
Η πρόβλεψη για ενδεχόμενη παράταση του μέτρου μέσω κοινής υπουργικής απόφασης, χωρίς προηγούμενη υποχρεωτική αξιολόγηση και χωρίς σαφώς προσδιορισμένες προϋποθέσεις, ενισχύει τη ρυθμιστική αβεβαιότητα. Παράλληλα, δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό των ιδιοκτητών και των επενδυτών, ιδιαίτερα όταν απαιτούνται σημαντικές δαπάνες για αγορά, ανακαίνιση, ενεργειακή αναβάθμιση ή συντήρηση ενός ακινήτου.
**Προτείνεται** κάθε παράταση της αναστολής να προϋποθέτει τη δημοσίευση ειδικής έκθεσης αξιολόγησης. Η έκθεση θα μπορούσε να εξετάζει, μεταξύ άλλων:
* την εξέλιξη των ζητούμενων και των πραγματικών μισθωμάτων,
* τον αριθμό των διαθέσιμων κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση,
* την πορεία των κενών ή ανενεργών ακινήτων,
* την εξέλιξη της οικοδομικής δραστηριότητας,
* τον αριθμό των ακινήτων που μετακινήθηκαν από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση,
* τα επίπεδα συμμόρφωσης και τις διαπιστωμένες παραβάσεις.
Μια τέτοια διαδικασία θα ενίσχυε τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το θεσμικό πλαίσιο.
### 3. Παράγραφος 2Β – Επέκταση του περιορισμού στη Θεσσαλονίκη χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση
Η εφαρμογή αντίστοιχης απαγόρευσης στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης από την 1η Ιουλίου 2026 φαίνεται να μεταφέρει στην πόλη το μοντέλο που εφαρμόστηκε στην Αθήνα, χωρίς προηγουμένως να έχει παρουσιαστεί ολοκληρωμένη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς του.
Παράλληλα, δεν προκύπτει με σαφήνεια ποια ειδικά στοιχεία για την αγορά κατοικίας της Θεσσαλονίκης οδήγησαν στην επιλογή του συγκεκριμένου μέτρου. Κάθε πόλη και κάθε τοπική αγορά ακινήτων παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά ως προς το κτιριακό απόθεμα, τη ζήτηση κατοικίας, τον αριθμό κενών ακινήτων, τη φοιτητική στέγαση, την τουριστική κίνηση και την οικονομική δραστηριότητα.
Κατά συνέπεια, η εφαρμογή μιας ενιαίας λύσης χωρίς επαρκή προσαρμογή στα τοπικά δεδομένα ενδέχεται να μην αντιμετωπίσει τις πραγματικές αιτίες του προβλήματος και να δημιουργήσει δυσανάλογες επιπτώσεις.
Δεν θεωρείται ορθό ένα μέτρο τόσο μεγάλης έντασης να επεκτείνεται σε νέα γεωγραφική περιοχή, πριν αποδειχθεί ότι είχε μετρήσιμο αποτέλεσμα στο αρχικό πεδίο εφαρμογής του και πριν εξεταστούν ηπιότερες ή περισσότερο στοχευμένες εναλλακτικές.
**Προτείνεται** η εφαρμογή της παραγράφου 2Β να επανεξεταστεί έως ότου:
1. ολοκληρωθεί και δημοσιοποιηθεί ανεξάρτητη αξιολόγηση του μέτρου στην Αθήνα,
2. παρουσιαστεί ειδική μελέτη για τη στεγαστική και τουριστική αγορά της Θεσσαλονίκης,
3. τεκμηριωθεί ότι ο συγκεκριμένος περιορισμός είναι αναγκαίος, πρόσφορος και αναλογικός,
4. αξιολογηθούν εναλλακτικές παρεμβάσεις με μικρότερες επιπτώσεις στην ιδιοκτησία και στην οικονομική δραστηριότητα.
### 4. Παράγραφος 2Γ – Συνέπειες της υποχρεωτικής διαγραφής σε περίπτωση μεταβίβασης
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η παράγραφος 2Γ, σύμφωνα με την οποία ένα ακίνητο που βρίσκεται στις περιοχές των παραγράφων 2Α και 2Β διαγράφεται από το Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής όταν μεταβιβάζεται και δεν μπορεί να επανεγγραφεί όσο βρίσκεται σε ισχύ ο γεωγραφικός περιορισμός.
Η διάταξη αυτή δεν αφορά μόνο τις αγοραπωλησίες. Καταλαμβάνει, σύμφωνα με τη διατύπωσή της, κάθε μορφή μεταβίβασης, όπως δωρεές, γονικές παροχές και κληρονομικές διαδοχές. Με τον τρόπο αυτό, η δυνατότητα νόμιμης αξιοποίησης του ακινήτου συνδέεται όχι με το ίδιο το ακίνητο και τη συμμόρφωσή του προς τις νόμιμες προϋποθέσεις, αλλά με την ταυτότητα του εκάστοτε ιδιοκτήτη.
Μια τέτοια πρόβλεψη είναι πιθανό να προκαλέσει σημαντικές στρεβλώσεις στην αγορά. Ειδικότερα, μπορεί:
* να μειώσει το ενδιαφέρον για αγοραπωλησίες ακινήτων στις συγκεκριμένες περιοχές,
* να επηρεάσει αρνητικά την εμπορική αξία υφιστάμενων ακινήτων,
* να αποθαρρύνει επενδύσεις σε ανακαινίσεις και ενεργειακές αναβαθμίσεις,
* να δυσχεράνει τη μεταβίβαση περιουσίας μεταξύ μελών μιας οικογένειας,
* να δημιουργήσει άνιση μεταχείριση μεταξύ παλαιών και νέων ιδιοκτητών του ίδιου ακριβώς ακινήτου,
* να περιορίσει σταδιακά τη νόμιμη οικονομική δραστηριότητα χωρίς να αποδεικνύεται ότι το ακίνητο θα επιστρέψει πράγματι στη μακροχρόνια μίσθωση.
Επιπλέον, η διάταξη δεν διασφαλίζει ότι, μετά τη διαγραφή του ΑΜΑ, το ακίνητο θα διατεθεί ως κύρια κατοικία ή για μακροχρόνια μίσθωση. Ένα ακίνητο μπορεί να παραμείνει κενό, να χρησιμοποιηθεί ως εξοχική κατοικία, να διατεθεί σε διαφορετική μορφή εκμετάλλευσης ή να μη χρησιμοποιηθεί καθόλου. Επομένως, η απώλεια της δυνατότητας βραχυχρόνιας μίσθωσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος.
Σε βάθος χρόνου, καθώς οι αγοραπωλησίες, οι γονικές παροχές και ιδίως οι κληρονομικές μεταβιβάσεις είναι αναπόφευκτες, η διάταξη θα οδηγεί σε συνεχή μείωση των νομίμως καταχωρισμένων ακινήτων. Έτσι, αντί να διατηρείται ένας σταθερός και ελεγχόμενος αριθμός ακινήτων, δημιουργείται ένας μηχανισμός σταδιακής απομάκρυνσής τους από το Μητρώο.
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να επιφέρει συνέπειες όχι μόνο στους ιδιοκτήτες, αλλά και:
* στις τοπικές μικρές επιχειρήσεις,
* στην απασχόληση,
* στα φορολογικά έσοδα,
* στη συντήρηση και αναβάθμιση παλαιών κτιρίων,
* στη διαθεσιμότητα διαφορετικών μορφών τουριστικής φιλοξενίας.
**Προτείνεται ως βασική θεσμική διόρθωση** η υφιστάμενη εγγραφή να μην καταργείται λόγω αλλαγής κυριότητας. Θα πρέπει να προβλέπεται διαδικασία μεταφοράς ή επικαιροποίησης της εγγραφής στο όνομα του νέου ιδιοκτήτη, με καταχώριση του νέου ΑΤΑΚ και των λοιπών απαιτούμενων στοιχείων. Ο νέος κύριος θα αναλαμβάνει πλήρως τις ίδιες υποχρεώσεις συμμόρφωσης, χωρίς όμως να αντιμετωπίζεται η μεταβίβαση ως νέα προσθήκη ακινήτου στο Μητρώο.
Με αυτόν τον τρόπο δεν θα αυξάνεται ο συνολικός αριθμός των ακινήτων που μπορούν να λειτουργούν νόμιμα, αλλά θα επιτρέπεται η συνέχιση μιας ήδη υφιστάμενης και καταχωρισμένης χρήσης.
Εναλλακτικά, μπορεί να υιοθετηθεί ένα σύστημα **«αντικατάστασης χωρίς αύξηση του αποθέματος»**, κατά το οποίο η επανεγγραφή θα επιτρέπεται αποκλειστικά για το ίδιο ακίνητο και μόνο ως συνέχεια της προηγούμενης εγγραφής. Έτσι, θα διατηρείται το ανώτατο πλήθος των εγγραφών, χωρίς να ακυρώνεται η δυνατότητα αξιοποίησης λόγω μιας μεταβίβασης που μπορεί να είναι αναγκαστική ή να οφείλεται σε κληρονομική διαδοχή.
### Συμπέρασμα
Το Άρθρο 5, στην προτεινόμενη μορφή του, επεκτείνει σημαντικούς γεωγραφικούς περιορισμούς χωρίς να προβλέπει προηγούμενη, υποχρεωτική και δημόσια αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους.
Ιδιαίτερα η παράγραφος 2Γ δεν περιορίζεται στη διατήρηση ενός σταθερού αριθμού εγγραφών, αλλά δημιουργεί έναν μηχανισμό σταδιακής διαγραφής νομίμως λειτουργούντων ακινήτων κάθε φορά που αλλάζει η ιδιοκτησία τους. Η προσέγγιση αυτή ενδέχεται να επηρεάσει τις συναλλαγές, τις αξίες των ακινήτων, τις ανακαινίσεις και την ασφάλεια του επενδυτικού σχεδιασμού, χωρίς να εγγυάται ότι τα συγκεκριμένα ακίνητα θα διατεθούν τελικά για μακροχρόνια κατοικία.
Η στεγαστική πολιτική χρειάζεται παρεμβάσεις που αυξάνουν πραγματικά το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών, όπως η ενεργοποίηση κενών και εγκαταλελειμμένων ακινήτων, η επιτάχυνση των ανακαινίσεων, η ενίσχυση της οικοδομικής δραστηριότητας και η παροχή κινήτρων για μακροχρόνια μίσθωση.
Οι περιορισμοί στη νόμιμη βραχυχρόνια μίσθωση θα πρέπει να αποτελούν στοχευμένο και τεκμηριωμένο εργαλείο και όχι να εφαρμόζονται οριζόντια ή να οδηγούν έμμεσα στη σταδιακή κατάργηση μιας νόμιμης δραστηριότητας, χωρίς σαφή απόδειξη ότι επιτυγχάνεται αντίστοιχο στεγαστικό όφελος.
ΠΟΥ ακούστηκε ενεργό ΑΜΑ ΝΑ ΑΚΥΡΩΝΕΤΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΟΣΑ ΧΡΟΝΙΑ ΟΤΑΝ ΓΙΝΕΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΙΔΙΚΑ ΑΠΟ ΘΑΝΑΤΟ
ΠΟΣΟ ΑΝΤΙΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΟΣΟ ΑΣΤΕΙΟ
ΝΑ ΜΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΤΕ ΜΗΠΩΣ ΝΑ ΠΑΜΕ ΣΕ ΑΛΛΗ ΧΩΡΑ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΕΣΕΙΣ ΕΔΩ ΤΗΝ ΔΟΥΛΕΙΑ ΣΑΣ .
ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟΙ οι περιορισμοί των ΑΜΑ στην Αθήνα καθώς μετά από ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ δεν δημιουργεί πρόβλημα στέγασης η ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ.
ΣΤΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΔΕ Γράφει πουθενά ΟΜΩΣ ΓΙΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΑΝΕΓΕΡΗΣΗΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟΥ
1) Γενική τοποθέτηση: μέτρα με στόχο, δείκτες και αξιολόγηση
Ο στόχος της ενίσχυσης της στεγαστικής πολιτικής και της αύξησης του αποθέματος διαθέσιμων κατοικιών είναι απολύτως κρίσιμος. Ωστόσο, τα μέτρα που επιλέγονται οφείλουν να είναι τεκμηριωμένα, αναλογικά και να συνοδεύονται από μετρήσιμους δείκτες και δημόσια αξιολόγηση αποτελεσματικότητας. Ειδικά όταν επιβάλλονται γεωγραφικοί περιορισμοί και επιφέρουν σοβαρές επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων, απαιτείται impact assessment πριν και μετά την εφαρμογή τους.
2) Παράγραφος 2Α (Αθήνα): παράταση/επέκταση χωρίς δημόσια τεκμηρίωση αποτελέσματος
Η αναστολή νέων εγγραφών στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για το 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα Αθηνών εφαρμόζεται ήδη από 01/01/2025. Παρά ταύτα, δεν έχει παρουσιαστεί έως σήμερα δημόσια, σαφής και μετρήσιμη αξιολόγηση που να αποδεικνύει ότι το μέτρο πέτυχε τον δηλωμένο στόχο του, δηλαδή την αποκλιμάκωση των ενοικίων ή την ουσιαστική αύξηση διαθέσιμων κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Η δυνατότητα παράτασης της αναστολής μέσω κοινής απόφασης, χωρίς θεσμικά κατοχυρωμένο πλαίσιο αξιολόγησης και λογοδοσίας, δημιουργεί ρυθμιστική αβεβαιότητα και υπονομεύει τη νομική ασφάλεια και την επενδυτική εμπιστοσύνη, ειδικά σε αγορές που απαιτούν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό (ανακαινίσεις, αναβαθμίσεις, επενδύσεις).
Πρόταση: Ρητή πρόβλεψη ότι τυχόν παράταση προϋποθέτει δημόσια έκθεση αξιολόγησης (π.χ. σε τριμηνιαία/ετήσια βάση) με δείκτες όπως: μεταβολή ενοικίων, διαθέσιμες κατοικίες προς μίσθωση, κενές κατοικίες, νέες οικοδομικές άδειες, καθώς και στοιχεία συμμόρφωσης/παραβατικότητας.
3) Παράγραφος 2Β (Θεσσαλονίκη): εφαρμογή “copy–paste” χωρίς τεκμηρίωση και χωρίς αποτίμηση της Αθήνας
Η εισαγωγή αντίστοιχης απαγόρευσης στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης από 01/07/2026 συνιστά επέκταση του ίδιου εργαλείου σε νέα πόλη, χωρίς να έχει προηγηθεί η απαραίτητη αποτίμηση της εφαρμογής στην Αθήνα και χωρίς να παρουσιάζονται τα ειδικά δεδομένα της Θεσσαλονίκης που να δικαιολογούν την επιλογή του συγκεκριμένου μέτρου έναντι άλλων, ηπιότερων και πιο στοχευμένων παρεμβάσεων.
Θεμελιώδης ένσταση: Δεν είναι ορθό να επεκτείνονται περιορισμοί μεγάλης έντασης χωρίς αποδεικτικό αποτέλεσμα στο αρχικό πεδίο εφαρμογής και χωρίς τεκμηρίωση ότι αποτελούν το κατάλληλο μέσο πολιτικής.
Πρόταση: Αναστολή εφαρμογής του 2Β έως ότου ολοκληρωθεί ανεξάρτητη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της 2Α στην Αθήνα και παρουσιαστούν συγκεκριμένα στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη.
4) Παράγραφος 2Γ (μεταβιβάσεις): η πιο προβληματική διάταξη – παγώνει την αγορά και “τιμωρεί” τις ανακαινίσεις
Η διάταξη 2Γ προβλέπει ότι ακίνητα στις περιοχές 2Α και 2Β που μεταβιβάζονται για οποιαδήποτε αιτία (πώληση, δωρεά/γονική παροχή, κληρονομιά) διαγράφονται από το Μητρώο και δεν δύνανται να επανεγγραφούν για όσο ισχύει ο περιορισμός.
Αυτή η ρύθμιση είναι καταστροφική για την αγορά ακινήτων και λειτουργεί ως αντικίνητρο για:
συναλλαγές (πάγωμα μεταβιβάσεων, συμπίεση αξιών, στρέβλωση της αγοράς),
ανακαινίσεις και αναβαθμίσεις (κανείς δεν επενδύει σε ανακαίνιση όταν η νόμιμη αξιοποίηση μηδενίζεται με μία μεταβίβαση),
ανακύκλωση/αναζωογόνηση κτιριακού αποθέματος στα κέντρα πόλεων.
Επιπλέον, οδηγεί σε ένα πρακτικό αποτέλεσμα μεγάλης κλίμακας: σε βάθος χρόνου η νόμιμη αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης εξαφανίζεται από τα κέντρα των πόλεων, όχι μέσω ρύθμισης, αλλά μέσω “αποψίλωσης” του Μητρώου καθώς οι μεταβιβάσεις είναι αναπόφευκτες (ιδίως κληρονομιές). Αυτό δεν αποτελεί στεγαστική πολιτική· αποτελεί διαρθρωτική αποδόμηση μιας νόμιμης οικονομικής δραστηριότητας, με σοβαρές παρενέργειες (τουριστική οικονομία, τοπικές επιχειρήσεις, φορολογικά έσοδα, απασχόληση, συντήρηση κτιριακού αποθέματος).
Πρόταση – ελάχιστη θεσμική διόρθωση (core fix):
Η κατοχή ΑΜΑ να μην “χάνεται” με τη μεταβίβαση, αλλά να προβλέπεται μεταφορά/επικαιροποίηση του Μητρώου στον νέο κύριο (νέο ΑΤΑΚ/στοιχεία) υπό τις ίδιες υποχρεώσεις συμμόρφωσης. Δηλαδή, αλλαγή ιδιοκτησίας ≠ “μηδενισμός” δικαιώματος.
Εναλλακτικά, αν ο στόχος είναι να μην αυξηθεί ο αριθμός εγγραφών, μπορεί να εφαρμοστεί μοντέλο “replacement without expansion”: επιτρέπεται η επανεγγραφή μόνο ως συνέχιση υφιστάμενης εγγραφής του ίδιου ακινήτου (όχι νέα προσθήκη αποθέματος).
Συνοπτικό συμπέρασμα
Το Άρθρο 5, όπως διατυπώνεται, προωθεί απαγορεύσεις που επεκτείνονται από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη χωρίς δημόσια τεκμηρίωση αποκλιμάκωσης ενοικίων και εισάγει μέσω της 2Γ μια διάταξη που παγώνει μεταβιβάσεις, αποθαρρύνει ανακαινίσεις/αναβαθμίσεις και οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη σταδιακή εξαφάνιση της νόμιμης βραχυχρόνιας μίσθωσης από τα κέντρα των πόλεων. Η στεγαστική πολιτική χρειάζεται εργαλεία που αυξάνουν προσφορά κατοικίας και ενισχύουν εισόδημα — όχι ρυθμίσεις που στρεβλώνουν την αγορά και υπονομεύουν την αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος.
Καλησπέρα σας
Θα ήθελα να σας αναφέρω ότι εκκρεμεί εδώ και 6 χρόνια η απονομή παράλληλης σύνταξης μου από τον ΟΑΕΕ .
Οταν κατέθεσε την αίτηση μου για σύνταξη σταμάτησα να πληρώνω την ρύθμιση που είχα στον οργανισμό για οφειλές μου περιμένοντας την σύνταξη αυτή να αποδοθεί εντός εύλογου διαστήματος .
Αποτέλεσμα τούτου είναι τα ακόλουθα
1.με τις προσαυξήσεις και τα πρόστιμα το ποσό έχει υπερδιπλασιαστεί
2. Αν κάνω ρύθμιση θα επιβαρυνθώ με επιπλέον τόκους 5%
3.τα ποσά που θα μου αποδοθούν αναδρομικά θα είναι χωρίς τόκους και επιβαρύνσεις
4.Θα πρέπει πάλι να κάνω αναδρομικές φορολογικές δηλώσεις και αν από αυτές αλλάξω φορολογική κλίμακα θα ξ αναπληρώσω.Ίσως δε τελικά τα αναδρομικά να είναι λιγότερα από αυτά που θα επιβαρυνθώ .
Πιστεύετε ότι αυτό είναι δίκαιο .
Αυτό οφείλετε σε υπαιτιότητά μου?
Ευχαριστώ για την προσοχή σας
Καλησπέρα σας.
Όσο αναφορα το Αρθρο 5 τις βραχυχρόνιες μισθώσεις παρακαλώ πολύ να ληφθεί υπ όψιν ότι πολύς κόσμος και εταιρείες επένδυσαν σε ακίνητα πολλά χρήματα με μεγάλα κόστη και δεν μπορούν να αλλάζουν έτσι οι νόμοι και να μένουν στον αέρα τα χρήματά τους…Εμένα μου έχει τύχει αυτή τη στιγμή που έχω νοικιάσει ακίνητο και ο ιδιοκτήτης έφυγε απο την ζωή και οι κληρονόμοι καθυστερούν να κάνουν αποδοχή ώστε με τη σειρά τους να μπορούν να κάνουν ιδιωτικό συμφωνητικό με αποτελεσμα να μην μπορώ να εκδόσω ΑΜΑ αυτη τη στιγμή.
Παρακαλώ να ληφθεί υπ όψιν το παραπάνω και να προβλέπεται διότι είναι πάρα πολλοι στη θέση μου ή θα βρεθούν σύντομα με ότι συνεπάγεται εκτος αν θέλετε να ΚΑΤΑΣΤΡΕΨΕΤΕ ΚΌΣΜΟ.
Όσον αφορά το άρθρο 3
Για πολύτεκνους εργαζόμενους, όπως οι ιατροί του ΕΣΥ, που δεν μπορούν να αποκρύψουν εισοδήματα, και υποχρεούνται σε υπερεργασία μέσω εφημεριών, τα ανωτέρω όρια οδηγούν σε μεγάλες αδικίες.
Πολύτεκνος γιατρός με 4 παιδιά έχει ετήσιο φορολογούμενο εισόδημα 55.500 ευρώ. Δεν λαμβάνει κανένα επίδομα, γιατί το μικτό εισόδημά του ξεπερνάει όλα τα όρια. Φτάνει αυτό το εισόδημα κάνοντας δεκάδες 24ωρες υποαμοιβόμενες εφημερίες το χρόνο. Πληρώνει 15.500 ευρώ φόρο το χρόνο. Του μένουν καθαρά κάτω από 40.000 για 6 άτομα, δηλαδή 6.500 ευρώ ανά μέλος της οικογένειας. Αν πληρώνει και ένα ενοίκιο 500 ευρώ το μήνα, όπως πληρώνω, για φοιτητική στέγη, καταλήγει ο θεωρητικά υψηλόμισθος γιατρός που στην ουσία είναι σαν να κάνει δύο δουλειές με τις εφημερίες, να αναγκάζεται να ζει με λιγότερα από 6.000 ευρώ το χρόνο ανάελος της οικογένειας, χωρίς να δικαιούται κανένα απολύτως επίδομα (ούτε τέκνων, ούτε θέρμανσης, ούτε ενοικίου, ούτε κοινωνικό τουρισμό, ούτε πολυτεκνικό ρεύμα).
Θεωρείται αυτό δίκαιη αντιμετώπιση;
Θεωρείται αυτό στήριξη πολύτεκνου;
Αν θέλετε να είστε δίκαιοι, οι φόροι και τα έξοδα ενοικίου πρέπει να αφαιρούνται από το δηλωθέν εισόδημα, και κατόπιν αυτό να επιμερίζεται στα μέλη της οικογένειας, για να καθορίζονται οι δικαιούχοι επιδομάτων.
Ξέρω ότι αποτελώ μειοψηφία, αλλά αυτή η συνεχιζόμενη κατάφωρη αδικία έναντι εμού και της οικογένειάς μου δεν μπορεί να συνεχίζεται άλλο. Αδικείτε ανθρώπους που προσφέρουν πολλαπλά στην κοινωνία, και επιβραβεύετε κλέφτες και παράσιτα. Βαφτίζετε πλούσιους υποαμοιβόμενους επιστήμονες στους οποίους επιβάλλετε υπερεργασία και τους εξαιρείτε από όλες τις κοινωνικές παροχές.
Τα εισοδηματικά κριτήρια όπως και τα περιουσιακά κριτήρια δεν μπορώ να καταλάβω τι σχέση έχουν με τον επιδότηση ενοικίου φαντάζομαι ότι το κράτος προσπαθεί να πατάξει τα αδηλωτα τα ενοίκια
Είναι λάθος ο τρόπος σκέψης και εφαρμογής η κοινή λογική λέει ότι δεν βάζεις περιουσιακά κριτήρια π.χ αν κάποιος έχει ένα σπίτι ή ένα μαγαζί κληρονομιά στην επαρχία ή στο χωριό να μην είναι μπορεί να λάβει την επιδότηση ενοίκιου
Αυτό που θέλεις είναι να Εμφανιστούν τα ενοίκια που αποκρύβονται που συνήθως είναι τα υψηλά ενοίκια
Αλλιώς δεν έχει νόημα ότι είναι πάνω από 500€ θα αποκρύπτεται αλλάξετε τους φορολογικούς συντελεστές Βαλτε τα στην κλιμακα με αφορολογητο χαμηλό ποσοστό φόρου 10 -20 % ώστε να μην συμφέρει κανέναν να μαϊμούδιαζει πιο πολλά θα βγάλει το κράτος .. και να αφαιρούνται από το φόρο στα ενοίκια η ζημιές κακοπληρωτές εξώσεις ζημιές απόκατάστασης
Κτλ
σας καλούμε να διορθώσετε την παραπάνω αστοχία
και να συμπεριλάβετε στην παράγραφο 2 του Άρθρου 4 και υποπαράγραφο γ) ως εξής:
«γ) Διπλωματούχοι Μηχανικοί που υπηρετούσαν για οποιοδήποτε χρονικό διά-
στημα κατά το έτος αναφοράς σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/1014 (Α΄ 143), σε περιοχές εκτός της Περιφέρειας Αττικής πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων και εκτός της Περιφερειακής (Μητροπολιτικής) Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας»
Χιλιάδες ακίνητα βρίσκονται σήμερα υπό διαχείριση ιδρυμάτων, κληροδοτημάτων κοκ.
Τα περισσότερα από αυτά διατίθενται στην αγορά με χαμηλό ενοίκιο αλλά στην πλειοψηφία τους είναι παλιά και χρίζουν ανακαίνισης είτε αισθητικής είτε κυρίως ενεργειακής.
Όμως από στα αντίστοιχα προγράμματα που κατά καιρούς βγαίνουν οι φορείς αυτοί δε δύναται να υπαχθούν αφού ούτε ιδιώτες είναι, αλλά ούτε και εταιρείες όπως στο εν λόγω πρόγραμμα. Κι όμως συμβάλουν σε μεγάλο βαθμό στη προσιτή κατοικία χιλιάδων ανθρώπων. Και σε αρκετές περιπτώσεις, τα ακίνητα παραμένουν κλειστά αφού οι αναβάθμισή τους δεν αξίζει τα έξοδα – όπως έχουν διαμορφωθεί πλέον.
Κάπως πρέπει να βοηθηθούμε κι εμείς οι διαχειριστές τέτοιων μορφών, που ούτε η δουλειά μας είναι, είτε προσωπικό όφελος έχουμε να μπλέξουμε με χρονοβόρες διαδικασίες που δεν έχουν ορατό ορίζοντα ολοκλήρωσης.
Π.Ο. Ε.Μ.Δ.Υ.Δ.Α.Σ.
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ
ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΑΝΩΤΑΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ
Χαρ. Τρικούπη 7α, 106 78 ΑΘΗΝΑ
τηλ: 210-88.16.583 fax: 210-82.59.410 e-mail: emdydas@tee.gr URL: http://www.emdydas.gr
Αθήνα, 04/06/2026
Αρ. Πρωτ. : 9909
Προς: Πίνακα Αποδεκτών
Θέμα: Επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ποσού δύο ενοικίων και σε Μηχανικούς που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια
Κύριε Υπουργέ, κύριε Υφυπουργέ
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (Π.Ο. ΕΜΔΥΔΑΣ) αποτελεί την Ομοσπονδία με συνδικαλιστικό, αλλά και επιστημονικό χαρακτήρα, που εκπροσωπεί το σύνολο των Διπλωματούχων Μηχανικών οι οποίοι υπηρετούν στη Δημόσια Διοίκηση (Υπουργεία, ΝΠΔΔ, ΟΤΑ Α’ & Β’ βαθμού).
Όπως με δυσάρεστη έκπληξη διαπιστώσαμε στο Σχέδιο Νόμου του Υπ. Οικονομικών με τίτλο: «Mέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, μισθολογικές και φορολογικές διατάξεις, ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και βελτίωση του πλαισίου για τα παίγνια, ρυθμίσεις για την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις», που αναρτήθηκε στο https://www.opengov.gr/minfin/?p=14098, περιλαμβάνεται στο Άρθρο 4 η επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ποσού δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια (Προσθήκη άρθρου 70Α στον ν. 5217/2025).
Σύμφωνα με αυτή: «Από το έτος 2025 και εφεξής: α) Στα πρόσωπα της παρ. 2, παρέχεται από τον κρατικό προϋπολογισμό ετήσια οικονομική ενίσχυση, η οποία αντιστοιχεί στο ποσό των δύο δωδέκατων του ετήσιου μισθώματος που καταβλήθηκε το προηγούμενο έτος για κύρια μισθωμένη κατοικία, ευρισκόμενη εντός της περιφέρειας που υπηρετούσαν για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα κατά το έτος αυτό, εκτός της Περιφέρειας Αττικής πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων και εκτός της Περιφερειακής (Μητροπολιτικής) Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας».
Η εξαίρεση των Μηχανικών από αυτή την – μερική έστω – πρόβλεψη κάλυψης μέρους των στεγαστικών εξόδων των Υπαλλήλων που υπηρετούν στην Περιφέρεια και δε διαθέτουν δική τους στέγη, είναι άδικη, αναιτιολόγητη και προσβλητική για τον κλάδο μας! Και αυτό γιατί με επίσημα στοιχεία που επιβεβαιώνει και ο ίδιος ο ΑΣΕΠ δια του Προέδρου του, αποτελούμε τα τελευταία χρόνια τον κατεξοχήν κλάδο εργαζόμενων στη Δημόσια Διοίκηση, όπου παρατηρούνται οι περισσότερες κενές θέσεις στους Διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ, οι περισσότερες παραιτήσεις, τα μεγαλύτερα κενά. Ενώ αποδεδειγμένα η παρουσία των Μηχανικών σε Περιφερειακές Υπηρεσίες συμβάλει αποφασιστικά, στην υλοποίηση πλήθους έργων και μελετών και συνεπώς στην αναπτυξιακή διαδικασία, αλλά και στην προστασία και ανάδειξη του περιβάλλοντος, του πολιτισμού και την αποκατάσταση και προστασία από καταστροφές.
Σας καλούμε στα πλαίσια της διαβούλευσης να διορθώσετε την παραπάνω αστο-χία και να συμπεριλάβετε στην παράγραφο 2 του Άρθρου 4 και υποπαράγραφο γ) ως εξής:
«γ) Διπλωματούχοι Μηχανικοί που υπηρετούσαν για οποιοδήποτε χρονικό διάσ-τημα κατά το έτος αναφοράς σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/1014 (Α΄ 143), σε περιοχές εκτός της Περιφέρειας Αττικής πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων και εκτός της Περιφερειακής (Μητροπολιτικής) Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας»
Πίνακας Αποδεκτών:
1. Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κο Πιερρακάκη
2. Υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κο Πετραλιά
Κοινοποίηση:
1. Πρόεδρο και ΔΕ ΤΕΕ
2. Α’ Βάθμιες ΕΜΔΥΔΑΣ
Σωστό μέτρο η επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ποσού δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια. Υπάρχουν περιοχές που είναι εξαιρετικά ακριβή και δύσκολη η εύρεση στέγης. Σε τέτοιες περιοχές εδρεύουν και πανεπιστήμια. Θα έπρεπε να προστεθούν στην κατηγορία και οι εκπαιδευτικοί της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Μέλη ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ).
(Άρθρο 5, παρ. 2)
Δεν είναι δυνατό να ψηφισθεί εντός του Ιουνίου και να ισχύσει από 1η Ιουλίου η απαγόρευση βραχυχρόνιων μισθώσεων στη Θεσσαλονίκη. Βρίσκονται σε εξέλιξη συμβόλαια εργασίες και επενδύσεις. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις πρέπει να μπορούν να προγραμματίζουν τις ενέργειές τους με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο. Η αποφυγή αιφνιδιαστικών αλλαγών είναι θεμελιώδη αρχή της ασφάλειας του δικαίου. Πρέπει να παρέχεται επαρκής χρόνος προσαρμογής που στην περίπτωση εργασιών και συμβολαίων δεν μπορεί να είναι μικρότερος των 90 ημερών. Σε διαφορετική περίπτωση το άρθρο επιβάλει στους πολίτες την ανάγκη εσωτερικής προνομιακής πληροφόρησης σε κάθε υπουργείο ώστε να αποφεύγουν τους αιφνιδιασμούς επί οικονομικών θεμάτων.
Το πεδίο εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 6 το οποίο αφορά στο πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» θα πρέπει να συμπεριλάβει, με τους ίδιους όρους οι οποίοι θα ισχύσουν για τα νομικά πρόσωπα, και τα φυσικά πρόσωπα τα οποία επιθυμούν να προβούν στην ανέγερση οικιστικών ακινήτων σε εντός σχεδίου ή εντός οικισμού γεωτεμάχια ιδιοκτησίας τους, με αποκλειστικό σκοπό την μακροχρόνια μίσθωση αυτών με χρήση κατοικίας. Τούτο είναι σκόπιμο τόσο για λόγους ίσης φορολογικής μεταχείρισης των φυσικών και των νομικών προσώπων όσο και για την μεγαλύτερη επιτυχία του εν λόγω προγράμματος, καθώς τα περισσότερα αδόμητα οικόπεδα στα αστικά κέντρα της στη χώρα μας αποτελούν ιδιοκτησίες φυσικών προσώπων, τα οποία θα μπορούσαν, με την παροχή κινήτρων όσον αφορά στην φορολογική μεταχείριση των σχετικων μισθωμάτων, να αποφασίσουν την κατά τα ανωτέρω αξιοποίηση αυτών.
Μια ερώτηση έχω προς τους ειδικούς που εισηγούνται νόμους και προς τους βουλευτές που τους ψηφίζουν.
25.000 για τον άγαμο, 35.000 για ζευγάρι 40.000 για ζευγάρι με παιδί.
-25.000 ο άγαμος (ανεξαρτήτου ηλικίας)
-17.500 κατά κεφαλήν το ζευγάρι (πάλι ανεξαρτήτου ηλικίας)
-13.333 κατά κεφαλήν το ζευγάρι με παιδί (εδώ υπάρχει εξάρτηση ηλικίας προφανώς)
Το 95%+ όσων ασκούν ελευθέρια επαγγέλματα είναι δικαιούχοι επιδομάτων
Το 70-80% το πολύ των μισθωτών είναι δικαιούχοι κατά περίπτωση.
Τι κι αν «Η χορήγηση επιδομάτων σε μια χώρα με υψηλά ποσοστά φοροδιαφυγής οδηγεί σε δημοσιονομικά ελλείματα, άδικη αναδιανομή του εισοδήματος και υψηλότερη φορολογία για τους συνεπείς πολίτες» (Ναυτεμπορική 2022)
Είναι σίγουρο ότι τεράστιο μέρος των χρημάτων αυτών πηγαίνουν σε τσέπες επιτήδειων που έχουν επιχειρήσεις, και δηλώνουν πενιχρά κέρδη ή και ζημιές στο προσωπικό τους ΑΦΜ
Οι οριζόντιες κλίμακες δεν αναδεικνύουν τους πραγματικά έχοντες ανάγκη!
Από τη στιγμή που η ΑΑΔΕ δύναται να κάνει διασταύρωση σε όλα τα εισοδήματα και έξοδα, το ορθό θα ήταν τα έξοδα ΕΝΟΙΚΙΟΥ να αφαιρούνται από το εισόδημα!!! Ειδικά τη σήμερον ημέραν που τα ενοίκια είναι υψηλότερα από ποτέ και σε κάποιες περιπτώσεις αποτελούν τον έναν ΜΙΣΘΟ μιας οικογενείας.
Γενικά, το ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ θα έπρεπε να προκύπτει ύστερα από την ΑΦΑΙΡΕΣΗ του ενοικίου ή δανείου, εφόσον εξυπηρετείται!
Ίδιο ποσό μισθού έχει διαφορετική αξία όταν υπάρχουν έξοδα ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ-ΣΤΕΓΑΣΗΣ!
Αυτό θα έπρεπε να ισχύει σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του πολίτη! Από τα επιδόματα μέχρι και την παροχή voucher για παιδικούς σταθμούς!!!
Μόνο εφόσον εφαρμοστεί το ανωτέρω, θα μειωθεί τόσο η φοροδιαφυγή αναφορικά με τα ποσά των ενοικίων όσο και η στροφή στη «μαύρη» εργασία όσων θέλουν να είναι εντάξει απέναντι στο κράτος, αλλά αγανακτούν που τελικώς επιβραβεύεται η παρανομία!
Οι οριζόντιες κλίμακες δεν αναδεικνύουν τους πραγματικά έχοντες ανάγκη!
Από τη στιγμή που η ΑΑΔΕ δύναται να κάνει διασταύρωση σε όλα τα εισοδήματα και έξοδα, το ορθό θα ήταν τα έξοδα ΕΝΟΙΚΙΟΥ να αφαιρούνται από το εισόδημα!!! Ειδικά τη σήμερον ημέραν που τα ενοίκια είναι υψηλότερα από ποτέ και σε κάποιες περιπτώσεις αποτελούν τον έναν ΜΙΣΘΟ μιας οικογενείας.
Γενικά, το ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ θα έπρεπε να προκύπτει ύστερα από την ΑΦΑΙΡΕΣΗ του ενοικίου ή δανείου, εφόσον εξυπηρετείται!
Ίδιο ποσό μισθού έχει διαφορετική αξία όταν υπάρχουν έξοδα ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ-ΣΤΕΓΑΣΗΣ!
Αυτό θα έπρεπε να ισχύει σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του πολίτη! Από τα επιδόματα μέχρι και την παροχή voucher για παιδικούς σταθμούς!!!
Μόνο εφόσον εφαρμοστεί το ανωτέρω, θα μειωθεί τόσο η φοροδιαφυγή αναφορικά με τα ποσά των ενοικίων όσο και η στροφή στη «μαύρη» εργασία όσων θέλουν να είναι εντάξει απέναντι στο κράτος, αλλά αγανακτούν που τελικώς επιβραβεύεται η παρανομία!
Προτείνεται να ληφθεί υπόψη η προσθήκη εξαίρεσης ως εξής: «Οι περιορισμοί της παρ. 2Γ δεν καταλαμβάνουν μισθωτές οι οποίοι, πριν από την 1η Ιουλίου 2026, είχαν αποκτήσει, δυνάμει σύμβασης μίσθωσης, δικαίωμα υπεκμίσθωσης και εκμετάλλευσης ακινήτου μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων και είχαν λάβει Αριθμό Μητρώου Ακινήτου (Α.Μ.Α.) για το ακίνητο αυτό. Σε περίπτωση μεταβίβασης του ακινήτου για οποιαδήποτε αιτία, η οποία δεν επιφέρει λύση της υφιστάμενης μισθωτικής σχέσης ανεξαρτήτως της μεταβολής στο πρόσωπο του κυρίου ή επικαρπωτή του ακινήτου, η εγγραφή στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής δεν διαγράφεται ως προς τον ανωτέρω μισθωτή, ο οποίος διατηρεί το δικαίωμα εκμετάλλευσης του ακινήτου μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης έως τη λήξη της οικείας μισθωτικής σχέσης, σύμφωνα με τους όρους αυτής.»
Η προτεινόμενη εξαίρεση αποσκοπεί στην προστασία προϋφιστάμενων και νομίμως αποκτηθέντων δικαιωμάτων μισθωτών οι οποίοι, πριν από την έναρξη ισχύος των περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, είχαν συνάψει έγγραφες συμβάσεις μίσθωσης που τους παρείχαν ρητώς το δικαίωμα υπεκμίσθωσης και εκμετάλλευσης των ακινήτων μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων και είχαν ήδη λάβει Αριθμό Μητρώου Ακινήτου (Α.Μ.Α.).
Οι εν λόγω μισθωτές προέβησαν σε επενδύσεις, ανέλαβαν συμβατικές και οικονομικές υποχρεώσεις και διαμόρφωσαν τη δραστηριότητά τους βάσει του ισχύοντος κατά τον χρόνο σύναψης των συμβάσεων νομοθετικού πλαισίου. Η επιχειρηματική τους δραστηριότητα οργανώθηκε στη βάση μακροχρόνιων μισθωτικών σχέσεων, οι οποίες περιλάμβαναν συμβατικά κατοχυρωμένο δικαίωμα υπεκμίσθωσης και εκμετάλλευσης των ακινήτων μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων. Προς τον σκοπό αυτό πραγματοποίησαν επενδύσεις κεφαλαίου, ανέλαβαν χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις, συνήψαν συμβάσεις με εργαζομένους, προμηθευτές και συνεργάτες και ανέπτυξαν οικονομική δραστηριότητα υπό συνθήκες πλήρους νομιμότητας και εμπιστοσύνης προς το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
Η εκ των υστέρων κατάργηση της δυνατότητας συνέχισης της δραστηριότητας αυτής αποκλειστικά λόγω μεταβίβασης της κυριότητας του ακινήτου θα είχε ως αποτέλεσμα την ουσιώδη απομείωση της οικονομικής αξίας των υφιστάμενων συμβατικών δικαιωμάτων των μισθωτών, χωρίς οι ίδιοι να έχουν συμβάλει καθ’ οιονδήποτε τρόπο στο γεγονός της μεταβίβασης. Η συνέπεια αυτή θα ήταν ιδιαιτέρως δυσμενής στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η μισθωτική σχέση εξακολουθεί να υφίσταται νομίμως και να δεσμεύει τον νέο κύριο του ακινήτου σύμφωνα με τις διατάξεις του αστικού δικαίου.
Η προτεινόμενη ρύθμιση ερείδεται στις αρχές της ασφάλειας δικαίου, της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου και της αναλογικότητας. Οι ανωτέρω αρχές επιβάλλουν στον νομοθέτη, κατά τη θέσπιση νέων περιοριστικών ρυθμίσεων, να λαμβάνει μέριμνα για την προστασία έννομων καταστάσεων και επενδύσεων που έχουν ήδη δημιουργηθεί υπό διαφορετικό νομοθετικό καθεστώς και να αποφεύγει δυσανάλογες επεμβάσεις σε υφιστάμενα δικαιώματα.
Ειδικότερα, το δικαίωμα διατήρησης ήδη συνεστημένης συμβατικής σχέσης, καθ’ ο μέρος απορρέει από τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του Συντάγματος, επιτάσσει την αποχή του νομοθέτη από οποιαδήποτε μονομερή επέμβαση στην ομαλή, σύμφωνα με τους τεθέντες σε αυτή όρους, εξέλιξη της συμβατικής σχέσης, ανεξαρτήτως της φύσης και του ειδικότερου συμβατικού περιεχομένου αυτής. Ως εκ τούτου, νομοθετικές παρεμβάσεις που επηρεάζουν ουσιωδώς υφιστάμενες συμβατικές σχέσεις οφείλουν να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας και να προβλέπουν κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις, ιδίως όταν οι συμβαλλόμενοι έχουν ήδη διαμορφώσει την οικονομική και επενδυτική τους δραστηριότητα βάσει του προϋφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου.
Περαιτέρω, η προτεινόμενη εξαίρεση συνάδει με το άρθρο 17 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας και προστατεύει όχι μόνο εμπράγματα δικαιώματα αλλά και περιουσιακής φύσεως ενοχικά δικαιώματα και έννομα οικονομικά συμφέροντα που έχουν αποκτηθεί νομίμως. Η συνταγματική προστασία της περιουσίας καταλαμβάνει και υφιστάμενα περιουσιακά δικαιώματα που απορρέουν από συμβατικές σχέσεις και διαθέτουν συγκεκριμένη οικονομική αξία. Η αιφνίδια και χωρίς μεταβατική πρόβλεψη αποστέρηση της δυνατότητας αξιοποίησης των δικαιωμάτων αυτών θα μπορούσε να οδηγήσει σε δυσανάλογη προσβολή της περιουσιακής σφαίρας των θιγομένων.
Η ίδια προστασία απορρέει και από το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, το οποίο καταλαμβάνει όχι μόνο υφιστάμενα περιουσιακά αγαθά αλλά και περιουσιακά δικαιώματα και έννομα οικονομικά συμφέροντα που συνδέονται με νόμιμα αποκτημένες συμβατικές αξιώσεις και εύλογες προσδοκίες οικονομικής εκμετάλλευσης.
Η προτεινόμενη εξαίρεση αφορά αποκλειστικά συμβάσεις που είχαν καταρτισθεί και τεθεί σε ισχύ πριν από την έναρξη των περιορισμών και για τις οποίες είχε ήδη εκδοθεί Αριθμός Μητρώου Ακινήτου (Α.Μ.Α.). Ως εκ τούτου, δεν δημιουργεί δυνατότητα νέας εισόδου στην αγορά βραχυχρόνιων μισθώσεων ούτε επιτρέπει την καταστρατήγηση του επιδιωκόμενου νομοθετικού σκοπού. Αντιθέτως, περιορίζεται στη διασφάλιση της συνέχισης νομίμως υφιστάμενων συμβατικών σχέσεων και της προστασίας επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν υπό το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς, μέχρι τη λήξη της οικείας μισθωτικής σχέσης.
Κατά συνέπεια, η προτεινόμενη ρύθμιση επιτυγχάνει τη δίκαιη ισορροπία μεταξύ του επιδιωκόμενου δημοσίου συμφέροντος για τον περιορισμό της περαιτέρω ανάπτυξης νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων στις συγκεκριμένες περιοχές και της ανάγκης προστασίας των συνταγματικώς κατοχυρωμένων περιουσιακών και συμβατικών δικαιωμάτων των προσώπων που δραστηριοποιήθηκαν νομίμως υπό το προϋφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο.
Από τη στιγμή που θέλετε να διευρύνετε τη βάση στο μέτρο της επιδότησης του ενοικίου και να αυξήσετε τα όρια της χορήγησης αυτής, θα ήταν περισσότερο δίκαιο, εάν παράλληλα με την αύξηση του ετήσιου συνολικού οικογενειακού εισοδήματος του υπόχρεου, αυξάνατε κάπως αναλογικά και τα όρια της συνολικής αξίας ακίνητης της περιουσίας του υπόχρεου. Θεωρώ πως έτσι θα άγγιζε περοσσότερο τα δεδομένα-ανάγκες τις εποχής.
Το μέτρο της επιδότησης ενοικίου πρέπει να εμβαθύνει με ιδιαίτερη φροντίδα στους πραγματικά έχοντες ανάγκη όπως είναι οι πολύτεκνοι, οι συνταξιούχοι, οι διαζευγμένοι μονογονείς με χαμηλά εισοδήματα.
Π.χ. Μισθωτός διαζευγμένος γονέας δυο τέκνων με ετήσιο εισόδημα 25.000 ευρώ είναι σωστό να παίρνει το ίδιο επίδομα με οικογένειες με δύο τέκνα που λαμβάνουν μηνιαίως δύο μισθούς, δηλαδή στο παράδειγμα μας 50.000 ευρώ ετησίως, τη στιγμή που και οι δυο περιπτώσεις νοικιάζουν σπίτια με ενοίκια 800 ευρώ??
Ο μονογονέας πρέπει πληρώνει το ίδιο ενοίκιο με τα μισά χρήματα…
Πόσο δίκαιο και αναλογικό είναι αυτό?
Συνεπώς θα πρέπει ιδιαίτερα σε όσους έχουν τέκνα να γίνεται μια καλύτερη προσαρμογή και διανομή του βοηθήματος έτσι ώστε να έχει ουσιαστική σημασία και να μην είναι ενα οριζόντιο μέτρο που στην πραγματικότητα ενισχύει τα υψηλά εισοδήματα της κλίμακας έναντι των ασθενέστερων.
Η ΑΑΔΕ αντί να εφαρμόζει οριζόντιες κλίμακες, πρέπει να θεσπίσει το «καθαρό διαθέσιμο εισόδημα ανά άτομο» στα επιδοματικά/φορολογικά μέτρα, ώστε να αποτυπώνεται η πραγματική οικονομική πίεση που δέχεται ένας γονέας.
Η ΑΑΔΕ δεν θα κοίταζε μόνο το τι εισέπραξε ο φορολογούμενος, αλλά τι του απομένει. Συνεπώς από ο συνολικό εισόδημα θα αφαιρούνταν αυτόματα:
1) Οι ασφαλιστικές εισφορές και
2) Ο φόρος εισοδήματος
5) Το πραγματικό κόστος του ενοικίου (όπως αποτυπώνεται στο μισθωτήριο της ΑΑΔΕ).Αν από τα 25.000€ του μονογονέα αφαιρεθούν τα 9.600€ των ενοικίων (800€ x 12), το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά του για να ζήσει 3 στόματα είναι μόλις 15.400€, γεγονός δηλαδή που θα τον τοποθετούσε στην ανώτατη κλίμακα επιδότησης.
Αντί για την οριζόντια επιστροφή «ενός ενοικίου» που ευνοεί όσους έχουν την άνεση να πληρώνουν ακριβά σπίτια, η επιστροφή θα υπολογιζόταν βάσει του δείκτη στεγαστικής επιβάρυνσης:
Όποιος ξοδεύει πάνω από το 30% του εισοδήματός του για νοίκι (όπως η περίπτωση του παραδείγματος), θα λάμβανε τη μέγιστη επιστροφή (π.χ. το 20% των ετήσιων ενοικίων του).Όποιος ξοδεύει κάτω από το 20% (όπως το ζευγάρι με τα 50.000€), θα λάμβανε τη συμβολική/ελάχιστη επιστροφή (π.χ. το 5% των ενοικίων του).
Αυτό είναι το σωστό και δίκαιο πλαίσιο για την απόδοση της επιστροφής ενοικίου και όχι η οριζόντια κατανομή του χωρίς ποιοτικά χαρακτηριστικά.