Άρθρο 2 Αντικείμενο

Αντικείμενο του παρόντος νόμου είναι:
α) η αναμόρφωση της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής και της νόμιμης μοίρας,
β) η αναθεώρηση του συστήματος για την ευθύνη του κληρονόμου για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας,
γ) η αναβάθμιση του θεσμού της δικαστικής εκκαθάρισης κληρονομίας,
δ) η απλοποίηση της διευθέτησης των σχέσεων των συγκληρονόμων,
ε) η εισαγωγή των νέων θεσμών κληρονομικού δικαίου, ήτοι των κληρονομικών συμβάσεων αιτία θανάτου και των κληρονομικών συμβάσεων παραίτησης από μελλοντικά δικαιώματα στην κληρονομία και
στ) η κατάργηση θεσμών του κληρονομικού δικαίου που έχουν περιπέσει σε αχρησία.

Πλοήγηση στη Διαβούλευση

7 ΣχόλιαΜΕΡΟΣ Α’ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ΣΚΟΠΟΣ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Άρθρο 1 Σκοπός
3 ΣχόλιαΆρθρο 2 Αντικείμενο
49 ΣχόλιαΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ – ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΜΠΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Άρθρο 3 Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου – Αντικατάσταση Πέμπτου Βιβλίου Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΤΕΛΙΚΕΣ – ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ – ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 4 Χρόνος εφαρμογής των διατάξεων για εκτελεστή διαθήκηςΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΤΕΛΙΚΕΣ – ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ – ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 4 Χρόνος εφαρμογής των διατάξεων για εκτελεστή διαθήκης
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο Άρθρο 5 Διατήρηση εφαρμογής προϊσχύοντος δικαίου σε διαθήκες και νέμηση ανιόντοςΆρθρο 5 Διατήρηση εφαρμογής προϊσχύοντος δικαίου σε διαθήκες και νέμηση ανιόντος
1 ΣχόλιοΆρθρο 6 Εξουσιοδοτική διάταξη για τον καθορισμό όρων εγγραφής και αποζημίωσης δικηγόρων
1 ΣχόλιοΆρθρο 7 Καταργούμενες διατάξεις
1 ΣχόλιοΜΕΡΟΣ Β’ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ – ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ – ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Άρθρο 8 Διεύρυνση της προστασίας της προσωπικότητας μετά θάνατον μέσω αναγνώρισης δικαιώματος σε κληρονόμους από κάθε διάταξη τελευταίας βούλησης – Τροποποίηση άρθρου 57 Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο Άρθρο 9 Ακυρότητα σύμβασης για την κληρονομία ζώντος τρίτου – Αντικατάσταση άρθρου 368 Αστικού ΚώδικαΆρθρο 9 Ακυρότητα σύμβασης για την κληρονομία ζώντος τρίτου – Αντικατάσταση άρθρου 368 Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο Άρθρο 10 Διεύρυνση της προστασίας της οικογενειακής στέγης σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή – Τροποποίηση άρθρου 612 Αστικού ΚώδικαΆρθρο 10 Διεύρυνση της προστασίας της οικογενειακής στέγης σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή – Τροποποίηση άρθρου 612 Αστικού Κώδικα
2 ΣχόλιαΆρθρο 11 Επέκταση της προστασίας της οικογενειακής στέγης στον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης – Τροποποίηση άρθρου 612A Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο Άρθρο 12 Επέκταση του τίτλου από τον νόμο υπέρ των νόμιμων μεριδούχων – Τροποποίηση άρθρου 1262 Αστικού ΚώδικαΆρθρο 12 Επέκταση του τίτλου από τον νόμο υπέρ των νόμιμων μεριδούχων – Τροποποίηση άρθρου 1262 Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο Άρθρο 13 Αποσαφήνιση της βούλησης του κληρονομούμενου ως προς τη διοίκηση περιουσίας ανηλίκου – Τροποποίηση άρθρου 1521 Αστικού ΚώδικαΆρθρο 13 Αποσαφήνιση της βούλησης του κληρονομούμενου ως προς τη διοίκηση περιουσίας ανηλίκου – Τροποποίηση άρθρου 1521 Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο Άρθρο 14 Διοίκηση περιουσίας ανηλίκου από διάταξη τελευταίας βούλησης ή δωρεά – Τροποποίηση άρθρου 1522 Αστικού ΚώδικαΆρθρο 14 Διοίκηση περιουσίας ανηλίκου από διάταξη τελευταίας βούλησης ή δωρεά – Τροποποίηση άρθρου 1522 Αστικού Κώδικα
2 ΣχόλιαΆρθρο 15 Ευθύνη γονέων και προστασία ανηλίκου σε περίπτωση επαγωγής κληρονομίας – Αντικατάσταση άρθρου 1527 Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο Άρθρο 16 Διοίκηση περιουσίας ανηλίκου από διάταξη τελευταίας βούλησης ή δωρεά – Τροποποίηση άρθρου 1616 Αστικού ΚώδικαΆρθρο 16 Διοίκηση περιουσίας ανηλίκου από διάταξη τελευταίας βούλησης ή δωρεά – Τροποποίηση άρθρου 1616 Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Άρθρο 17 Περιορισμός της ευθύνης του Δημοσίου για υποχρεώσεις κληρονομίας – Αντικατάσταση άρθρου 118 Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού ΚώδικαΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Άρθρο 17 Περιορισμός της ευθύνης του Δημοσίου για υποχρεώσεις κληρονομίας – Αντικατάσταση άρθρου 118 Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Άρθρο 18 Διεύρυνση της επιδίκασης επιχείρησης και θέσπιση ρύθμισης αναβολής καταβολής – Τροποποίηση άρθρου 483 Κώδικα Πολιτικής ΔικονομίαςΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Άρθρο 18 Διεύρυνση της επιδίκασης επιχείρησης και θέσπιση ρύθμισης αναβολής καταβολής – Τροποποίηση άρθρου 483 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
3 ΣχόλιαΆρθρο 19 Αρμοδιότητα για την κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας – Αντικατάσταση άρθρου 808Α Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
Δεν έχουν υποβληθεί σχόλια στο Άρθρο 20 Διαδικασία δημοσίευσης κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου – Προσθήκη άρθρου 808Β στον Κώδικα Πολιτικής ΔικονομίαςΆρθρο 20 Διαδικασία δημοσίευσης κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου – Προσθήκη άρθρου 808Β στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
2 ΣχόλιαΆρθρο 21 Διαδικασία βεβαίωσης κληρονομικού δικαιώματος συντρόφου σε ελεύθερη ένωση – Προσθήκη άρθρου 812A στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
1 ΣχόλιοΆρθρο 22 Αρμοδιότητα και διαδικασία δικαστικής εκκαθάρισης κληρονομίας – Τροποποίηση άρθρου 814 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
1 ΣχόλιοΆρθρο 23 Αναμόρφωση της διαδικασίας ανακοπής κατά την εκκαθάριση κληρονομίας – Αντικατάσταση άρθρου 817 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
2 ΣχόλιαΆρθρο 24 Αναδιάρθρωση γενικών προνομίων και καθιέρωση προνομίου υπέρ της νόμιμης μοίρας – Τροποποίηση άρθρου 975 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
3 ΣχόλιαΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΕ ΕΙΔΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΑ Άρθρο 25 Ευθύνη του Δημοσίου για υποχρεώσεις κληρονομίας – Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 3 Κώδικα κοινωφελών περιουσιών και σχολαζουσών κληρονομιών
10 ΣχόλιαΜΕΡΟΣ Γ’ ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ Άρθρο 26 Έναρξη ισχύος

Σχόλια

13 Απριλίου 2026, 03:52 | Στυλιανός Καμπουρακης

Μόνιμος Σύνδεσμος

Προτείνεται να προστεθεί ειδική ρύθμιση στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου για τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς, όταν αποδεικνύεται ότι τα χρήματα προέρχονται αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο από έναν μόνο συνδικαιούχο, ενώ ο έτερος συνδικαιούχος έχει προστεθεί απλώς για λόγους διευκόλυνσης της διαχείρισης, αναλήψεων ή πληρωμών.

Στην πράξη, ιδίως σε οικογενειακές σχέσεις, είναι εξαιρετικά συνηθισμένο ένας ηλικιωμένος, ένας αδελφός, ένας γονέας ή συγγενής να προσθέτει δεύτερο όνομα σε τραπεζικό λογαριασμό όχι επειδή θέλει να στερήσει τους κληρονόμους του από την περιουσία του, αλλά μόνο για λόγους πρακτικής εξυπηρέτησης. Πολύ συχνά ο δεύτερος συνδικαιούχος δεν συνεισφέρει χρήματα στον λογαριασμό, δεν έχει πραγματικό περιουσιακό δικαίωμα επί των καταθέσεων και υπάρχει μόνο για να βοηθά τον κύριο δικαιούχο στις τραπεζικές συναλλαγές. Παρ’ όλα αυτά, με το ισχύον καθεστώς, μετά τον θάνατο του πραγματικού καταθέτη, ο επιζών συνδικαιούχος μπορεί να εμφανίζεται ως μόνος δικαιούχος έναντι της τράπεζας, με αποτέλεσμα οι νόμιμοι κληρονόμοι να αναγκάζονται να εμπλέκονται σε χρονοβόρες, δαπανηρές και εξαντλητικές δικαστικές διαδικασίες για να διεκδικήσουν χρήματα που στην ουσία ανήκαν στον θανόντα.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί σοβαρά προβλήματα δικαιοσύνης και ασφάλειας δικαίου. Δεν είναι ορθό να εξισώνεται πάντοτε ο τυπικός συνδικαιούχος με τον πραγματικό κύριο των χρημάτων, ούτε να θεωρείται αυτονόητο ότι η προσθήκη δεύτερου ονόματος σε έναν λογαριασμό σημαίνει και πρόθεση μεταβίβασης ολόκληρης της κατάθεσης σε αυτόν, αποκλείοντας τα παιδιά και τους λοιπούς κληρονόμους του αποβιώσαντος.

Επιπλέον, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί ρητά ότι οι τράπεζες οφείλουν να διευκολύνουν τους κληρονόμους και όχι να τους αποκρούουν ή να δυσχεραίνουν τη θέση τους έναντι του επιζώντος συνδικαιούχου. Σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις, οι κληρονόμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με άρνηση ή υπερβολικά εμπόδια στην πρόσβαση σε κρίσιμα στοιχεία, όπως η σύμβαση του λογαριασμού, το είδος του κοινού λογαριασμού, οι κινήσεις, τα υπόλοιπα και τα έγγραφα από τα οποία μπορεί να προκύπτει ποιος ήταν ο πραγματικός δικαιούχος των χρημάτων. Η πρακτική αυτή δημιουργεί ανισότητα, διότι ο επιζών συνδικαιούχος εμφανίζεται εξαρχής σε πλεονεκτικότερη θέση, ενώ οι κληρονόμοι αναγκάζονται να ξεκινούν από μειονεκτική αφετηρία και να τρέχουν δικαστικά μόνο και μόνο για να μάθουν την αλήθεια.

Για τον λόγο αυτό προτείνεται:

1) να θεσπιστεί ρητά ότι, όταν αποδεικνύεται από τις κινήσεις του λογαριασμού, από τα εισοδήματα, τις καταθέσεις, τα έγγραφα και τα λοιπά αποδεικτικά μέσα ότι τα χρήματα ανήκαν αποκλειστικά ή κυρίως σε έναν μόνο συνδικαιούχο, οι κληρονόμοι του να έχουν άμεσο και σαφές δικαίωμα να τα διεκδικούν χωρίς να επιβαρύνονται με δυσανάλογο δικαστικό αγώνα,

2) να προβλεφθεί ότι οι τράπεζες οφείλουν να διευκολύνουν τους κληρονόμους στην αναζήτηση της αλήθειας, χορηγώντας χωρίς αδικαιολόγητα εμπόδια τα αναγκαία στοιχεία, όπως τη σύμβαση του λογαριασμού, το είδος του κοινού λογαριασμού, τις κινήσεις, τα υπόλοιπα και κάθε κρίσιμο έγγραφο που απαιτείται για τη διαπίστωση του ποιος ήταν ο πραγματικός κύριος των χρημάτων, ώστε να μην αποκρούουν ή να δυσχεραίνουν αδικαιολόγητα τη θέση των κληρονόμων έναντι του επιζώντος συνδικαιούχου,

3) να προβλεφθεί ειδικός κανόνας ότι, όταν ο δεύτερος συνδικαιούχος αποδεικνύεται πως μπήκε μόνο για λόγους διευκόλυνσης και όχι ως πραγματικός συνεισφέρων ή συνκύριος των καταθέσεων, τα ποσά που αντιστοιχούν στον αποβιώσαντα να περιέρχονται στην κληρονομία του και όχι να παραμένουν αυτομάτως στον επιζώντα συνδικαιούχο,

4) να υποχρεούνται οι τράπεζες, κατά το άνοιγμα κοινού λογαριασμού, να ενημερώνουν με σαφή, ειδική και κατανοητή δήλωση όλους τους καταθέτες για τις κληρονομικές συνέπειες της επιλογής αυτής, ώστε να μην δημιουργούνται στο μέλλον τραγικές παρεξηγήσεις και αδικίες σε βάρος των οικογενειών.

Η αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου είναι ευκαιρία να αντιμετωπιστεί ένα υπαρκτό και σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα. Πρέπει να προστατεύεται ο πραγματικός χαρακτήρας της περιουσίας και να μη μένουν οι κληρονόμοι στο έλεος μιας τυπικής τραπεζικής εγγραφής, όταν αποδεικνύεται ότι ο επιζών συνδικαιούχος δεν ήταν ο πραγματικός δικαιούχος των χρημάτων αλλά ένα πρόσωπο που είχε προστεθεί μόνο για διευκόλυνση.
13 Απριλίου 2026, 03:10 | Στυλιανός Καμπουρακης

Μόνιμος Σύνδεσμος

Προτείνεται να υπάρξει ειδική νομοθετική ρύθμιση για τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς, όταν ένας συνδικαιούχος αποβιώνει και τα χρήματα περιέρχονται αυτοδικαίως στον επιζώντα συνδικαιούχο, αποκλείοντας πλήρως τα παιδιά και τους λοιπούς κληρονόμους του θανόντος.

Στην πράξη, πολύ συχνά ηλικιωμένοι ή συγγενείς προσθέτουν δεύτερο όνομα σε λογαριασμό μόνο για λόγους διευκόλυνσης, διαχείρισης ή ανάληψης χρημάτων σε περίπτωση ανάγκης, χωρίς πραγματική πρόθεση να στερηθούν οι νόμιμοι κληρονόμοι κάθε δικαίωμα επί των χρημάτων αυτών. Παρ’ όλα αυτά, το ισχύον καθεστώς οδηγεί συχνά στο αποτέλεσμα να χάνουν τα παιδιά του θανόντος κάθε δυνατότητα συμμετοχής σε περιουσία που στην ουσία προερχόταν αποκλειστικά από εκείνον.

Το ζήτημα αυτό είναι σοβαρό κοινωνικά και ηθικά και θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί ρητά στο πλαίσιο της παρούσας αναμόρφωσης του κληρονομικού δικαίου.

Προτείνεται ιδίως:

1) να θεσπιστεί μαχητό τεκμήριο ότι τα ποσά κοινού λογαριασμού που αποδεδειγμένα προέρχονται αποκλειστικά από τον θανόντα δεν αποκλείονται αυτομάτως από την κληρονομία,
2) να παρέχεται στους κληρονόμους δικαίωμα δικαστικής διεκδίκησης κατά του επιζώντος συνδικαιούχου όταν αποδεικνύεται ότι η προσθήκη του έγινε μόνο για λόγους εξυπηρέτησης,
3) να υποχρεούνται οι τράπεζες κατά το άνοιγμα κοινού λογαριασμού να ενημερώνουν με σαφή και ειδική δήλωση τους καταθέτες για τις κληρονομικές συνέπειες της επιλογής τους.

Χωρίς τέτοια ρύθμιση, διατηρείται μία κατάσταση που μπορεί να είναι τυπικά νόμιμη, αλλά σε πολλές περιπτώσεις οδηγεί σε προφανώς άδικα αποτελέσματα για τους πλησιέστερους συγγενείς του θανόντος.
26 Μαρτίου 2026, 23:21 | Χατζηιωαννιδης Αλέξανδρος

Μόνιμος Σύνδεσμος

Θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα μεσω μεταβατικων διατάξεων να προστατευτούν πολίτες που κληρονόμησαν χρέη χωρίς να έχουν καμία αναμειξη,τα,προηγουμενα έτη και εκαναν εκπρόθεσμες αποποιησεις,παντα στα πλαισια της ίσης μεταχείρισης.

Σχόλια

Υπουργείο Δικαιοσύνης

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων