Αρχική Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξειςΜΕΡΟΣ Α’ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ΣΚΟΠΟΣ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Άρθρο 1 Σκοπός

ΜΕΡΟΣ Α’ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ΣΚΟΠΟΣ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Άρθρο 1 Σκοπός

Σκοπός του παρόντος νόμου είναι ο εκσυγχρονισμός και η προσαρμογή του Κληρονομικού Δικαίου στις σύγχρονες οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες.

Σχόλια
  • 17 Απριλίου 2026, 09:22 | Δημήτρης Σ.

    Στα πλαίσια της αναμόρφωσης και του εκσυγχρονισμού του κληρονομικού δικαίου ύστερα από 80 χρόνια, θα ήταν δέον να προσαρμοστεί στις ανάγκες και τα δεδομένα της σημερινής εποχής. Είναι γνωστό ότι από την αρχή της οικονομικής κρίσης στην χώρα μας το 2010, τα διαζύγια αυξήθηκαν σε πολύ μεγάλο ποσοστό. Υπό αυτήν την οπτική οι διατάξεις για τη νόμιμη μοίρα θα έπρεπε να προσαρμοστούν αναλόγως. Κατά τη γνώμη μου, τα τέκνα από τον πρώτο γάμο θα ήταν θεμιτό να έχουν μεγαλύτερη προστασία από τους κληρονόμους που θα δημιουργούσε ένας δεύτερος γάμος, είτε πρόκειται για τέκνα, είτε πρόκειται για σύζυγο, είτε πρόκειται και για τα δύο. Μια τέτοια προστασία θα οδηγούσε στην κατεύθυνση που ήδη προκρίνει το νέο κληρονομικό δίκαιο, δηλαδή στην αποτροπή τεμαχισμών περιουσιών, καθώς στη πλειονότητα τέτοιων περιπτώσεων, οι σχέσεις μεταξύ των κληρονόμων είναι δύσκολες, έως και ανύπαρκτες, αλλά και στην αποτροπή καταβολής δυσανάλογων αποζημιώσεων για τη νόμιμη μοίρα. Επίσης, θα οδηγούσε και στη γενικότερη κατεύθυνση που έχει ακολουθηθεί έως τώρα, στα πλαίσια της αναθεώρησης του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ως προς την αποφυγή υπερφόρτωσης των πινακίων των δικαστηρίων με ανάλογες χρονοβόρες και μακροχρόνιες υποθέσεις μεταξύ των κληρονόμων. Αναφορικά με τις κληρονομικές συμβάσεις, και σε αυτή τη περίπτωση θα έπρεπε να προσαρμοστεί η συγκεκριμένη προστασία αναλόγως.

  • 17 Απριλίου 2026, 01:03 | Αρχιμανδρίτης Δρ. Αθηναγόρας Σουπουρτζής

    Η επιχειρούμενη, δια του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου, συνολική αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου συνιστά, αναμφιβόλως, μία καίρια νομοθετική πρωτοβουλία προς την κατεύθυνση του εκσυγχρονισμού και της συστηματικής αποσαφήνισης ενός κατεξοχήν θεμελιώδους κλάδου του ιδιωτικού δικαίου, ο οποίος, όπως επισημαίνεται και στην αιτιολογική έκθεση, παρέμενε επί μακρόν ουσιαστικά αμετάβλητος και αποσυνδεδεμένος από τις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές πραγματικότητες.

    Ωστόσο, παρά τη σαφή επιδίωξη του νομοθέτη να άρει ερμηνευτικές αμφιβολίες και να επιτύχει συστηματική συνοχή του νέου κανονιστικού πλαισίου, παρατηρείται μία αξιοσημείωτη και, κατά τη γνώμη μου, ουσιώδης παράλειψη: η παντελής έλλειψη οποιασδήποτε ρητής αναφοράς ή ρύθμισης σχετικά με την κληρονομική διαδοχή των μοναχών και, ιδίως, των ιερομονάχων.

    Η παράλειψη αυτή δεν είναι απλώς νομοτεχνικής φύσεως, αλλά εγείρει ζητήματα ουσιαστικής πληρότητας και ασφάλειας δικαίου. Και τούτο διότι η κληρονομική διαδοχή των μοναχών αποτελεί ιδιότυπο και σύνθετο θεσμό, ο οποίος δεν εντάσσεται αμιγώς στο κοινό αστικό δίκαιο, αλλά συγκροτείται στο μεταίχμιο μεταξύ κανονικού και πολιτειακού δικαίου, με έντονες ιστορικές και κανονικές καταβολές.

    Ειδικότερα, η ελληνική έννομη τάξη αναγνωρίζει διαχρονικά ένα ιδιαίτερο καθεστώς περιουσιακών σχέσεων των μοναχών, ήδη από την είσοδό τους στον μοναχικό βίο, όπου, κατά την παγία εκκλησιαστική και νομολογιακή αντίληψη, αυτοί θεωρούνται «οιονεί αποθανόντες» ως προς τις προγενέστερες περιουσιακές τους σχέσεις. Η ιδιαιτερότητα αυτή επηρεάζει καθοριστικά τόσο τη διάθεση της περιουσίας τους εν ζωή όσο και την τύχη αυτής μετά τον φυσικό τους θάνατο.

    Παράλληλα, η προβληματική αυτή δεν εξαντλείται στο επίπεδο του φυσικού προσώπου, αλλά εκτείνεται κατ’ ανάγκην και στο θεσμικό επίπεδο των Ιερών Μονών, οι οποίες λειτουργούν, κατά το ισχύον δίκαιο, ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και συνδέονται οργανικά με την περιουσιακή κατάσταση των μοναχών. Η σχέση αυτή, η οποία αφορά ιδίως την τύχη της περιουσίας τόσο προ όσο και μετά την κουρά, καθώς και τη μεταβίβασή της είτε εν ζωή είτε αιτία θανάτου, δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί επαρκώς μέσω των γενικών κανόνων του αστικού δικαίου, χωρίς να διακυβευθεί η κανονική και θεσμική της ιδιοπροσωπία.

    Η ισχύουσα ειδική νομοθεσία (ενδεικτικώς το καθεστώς του ΓΥΙΔ΄/1909 και συναφείς διατάξεις που διατηρούνται σε ισχύ μέσω του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα), σε συνδυασμό με την πλούσια νομολογία των πολιτικών δικαστηρίων και ιδίως του Αρείου Πάγου, έχει διαμορφώσει ένα ιδιότυπο, πλην όμως σαφές, κανονιστικό πλαίσιο τόσο για την κληρονομική διαδοχή των μοναχών και των ιερομονάχων όσο και για τη συναφή περιουσιακή σχέση αυτών με τις Ιερές Μονές.

    Υπό το πρίσμα αυτό, η σιωπή του προτεινόμενου σχεδίου νόμου δημιουργεί εύλογα ερμηνευτικά ερωτήματα ως προς:
    • τη διατήρηση ή μη της ισχύος του υφιστάμενου ειδικού καθεστώτος,
    • τη σχέση του νέου Πέμπτου Βιβλίου του Αστικού Κώδικα με τις ειδικές αυτές διατάξεις,
    • και, τελικώς, την ενότητα και συνοχή του εφαρμοστέου δικαίου.

    Η έλλειψη ρητής ρύθμισης ενδέχεται να οδηγήσει σε αναβίωση ερμηνευτικών αμφισβητήσεων, τις οποίες το ίδιο το σχέδιο νόμου επιδιώκει, κατ’ αρχήν, να άρει, ιδίως ως προς ζητήματα που έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο νομολογιακής επεξεργασίας.

    Κατά συνέπεια, προτείνεται, για λόγους συστηματικής πληρότητας, ασφάλειας δικαίου και αποφυγής αντινομιών, είτε:
    α) η ρητή διατήρηση σε ισχύ των ειδικών διατάξεων που διέπουν την κληρονομική διαδοχή των μοναχών και των ιερομονάχων, καθώς και της συναφούς περιουσιακής σχέσης αυτών με τις Ιερές Μονές ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, με σαφή αναφορά στη σχέση τους προς το νέο δίκαιο, είτε
    β) η ενσωμάτωση ειδικής ρύθμισης στο νέο Πέμπτο Βιβλίο, η οποία θα λαμβάνει υπόψη την ιδιομορφία της μοναχικής ιδιότητας και τις κανονικές της συνέπειες, καθώς και τη θεσμική διάσταση της περιουσιακής ενσωμάτωσης στη Μονή.

    Η νομοθετική αυτή πρόβλεψη δεν θα εξυπηρετούσε μόνον τη δογματική συνέπεια του δικαίου, αλλά και την πρακτική ανάγκη των εφαρμοστών του, συμβάλλοντας στην αποτροπή συγκρούσεων μεταξύ εκκλησιαστικής και πολιτειακής έννομης τάξης.

  • 15 Απριλίου 2026, 16:15 | Αδαμαντια

    Χήρα χωρίς παιδια συζούσε με χήρο με δύο παιδιά χωρίς σύμφωνο συμβίωσης αλλά ούτε γαμοαπό το 2005.Το2009ηχήρα . έκανε διαθήκη στο χήρο και στο ένα παιδί του.Η χήρα είχε θέματα υγείας τα οποία φρόντιζε.Φροντισε και το χηρο το 2025η χήρα από αδιαφορία του χηρου
    Απεβίωσε.Χηρα είχε 3αδελφες και 11ανηψια από τα οποία ο Σύρος υπό εκβιασμό και απειλη την είχε αποκοπή.Οικονομικα την είχε ρημαξει και αποκατάσταση τα παιδιά του.Οταν αρρώστησε και επιδόθηκε η υγεία της το απέκρυψε από την οικογένεια της.Διασωληνωθηκε ,απεβίωσε και απέσπασε την νεκρή ως σύζυγος.Την έθαβε κρυφά και στο παραπέντε οι αδελφές το ανακάλυψαν.Ειχε αρπάξει τη νεκρή από το νοσοκομείο υπογράφοντας ως σύζυγος πλαστογράφησε το πιστοποιητικό θανάτου του ως χήρα ΓΙΑΤΙ ΧΗΡΑ ΗΤΑΝ και την έθαβε κρυφά έχοντας από το 2009και διαθηκη
    .Δεν πρέπει σε περιπτώσεις που προμελετημένα και με σκοπιμότητα πήρε τη νεκρή από την οικογένεια πλαστογραφίας τα αληθινά στοιχεία να προκειμένου να επίσπευση την κληρονομία.
    Δεν πρέπει σε περιπτώσεις εκμετάλλευσης της υγείας κάποιου ο οποίος ευεργετιθηκε να χανει την κληρονομία.Την απομόνωσε τηνχειραγωγουσε την απειλούσε την απομάκρυνε με σκοπιμότητα από την οικογένεια και αφού τον φρόντισε και τακτοποίησε και τα παιδιά του την οδήγησε από αδιαφορία και έλλειψη φροντίδας χωρίς ηθική αναστολή στο θάνατο.Την εξευτέλισε πεθαμένη χωρίς την οικογένεια της και θα την έθαβε ως ΈΝΑ ΤΊΠΟΤΑ προκειμένου να αρπάξει όσο ακόμα μπορεί ότι μπορεί. Παρακαλώ όπως δείτε και αυτή την περίπτωση γιατί σίγουρα δεν είναι λίγοι αυτοί που θέλουν να επωφεληθούν από ένα θάνατο.ΚΑΙαλλοι τόσοι πρόθυμοι να το κάνουν. ΕΥΧΑΡΙΣΤΏ ΑΞΕΙΖΟΥ ΚΑΛΎΤΕΡΗ ΜΟΙΡΑ ΚΑΙ ΩΣ ΠΡΟς ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΕΎΓΟΥΝ ΕΤΣΙ.
    Το

    Υγεία

    ς
    ο

  • 14 Απριλίου 2026, 12:04 | ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΤΡΟΚΑΝΑΣ

    Με δεδομένο ότι η τωρινές γενιές θα είναι ολοένα και λιγότερο εξοικειωμένες με τα παραδοσιακά μέσα γραφής (μολύβι, στυλό) και περισσότερο εξοικειωμένες με ηλεκτρονικά μέσα παραγωγής λόγου είναι κρίσιμη η εισαγωγή νέων διατάξεων που θα ρυθμίζουν την ισχύ των ηλεκτρονικών διαθηκών.
    Είναι ενδεικτικό ότι σε χώρες του εξωτερικού έχουν ήδη ανακύψει νομικά ζητήματα σχετικά το κύρος διαθηκών, οι οποίες λ.χ. έχουν συνταχθεί με sms ή με tablet, ενώ υπάρχουν ήδη και αρκετές διαθέσιμες ηλεκτρονικές εφαρμογές (π.χ. mywillapp.com).

    Στο υπό διαβόλευση Σχέδιο Νόμου θα μπορούσε να εισαχθεί μία γενική διάταξη που να προνοεί για αυτόν τον τύπο διαθήκης, με εξουσιοδοτική διάταξη για περαιτέρω, τεχνική ρύθμιση του ζήτήματος με ΠΔ ή ΥΑ.

    Παραθέτω δύο μελέτες μου πάνω σε αυτό το ζήτημα:

    Τροκάνας, O επαναπροσδιορισμός της αρχής της ελευθερίας του διατιθέναι υπό το πρίσμα της κατάρτισης ηλεκτρονικών διαθηκών, Ελληνική Δικαιοσύνη, τ. 60 (2019), σελ. 709-720.
    Τροκάνας, Ψηφιακές Διαθήκες, Χρονικά Ιδιωτικού Δικαίου ΙΣΤ/2016, σ. 75-78 = Τιμητικός Τόμος για την Καθηγήτρια Έφη Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2016, σ. 97-102.

  • 13 Απριλίου 2026, 12:58 | Κωτσικογιάννης Δημητριος

    Εν όψει διεργασιών αναπροσαρμογής του νομοσχεδίου κληρονομικού δικαίου θα σας αναφέρω μία περίπτωση η οποία με αφορά και χρήζει ιδιαιτέρας προσοχής. Είμαι ο ΚΩΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ηλικίας ογδόντα τριών (83) ετών. Έχω μία μοναδική κατοικία 80 περίπου τ.μ., της οποίας την ψιλή κυριότητα έχω γράψει στη θυγατέρα μου ως γονική παροχή και εγώ έχω κρατήσει την επικαρπία ισοβίως, η οποία μετά τον θάνατό μου θα περιέλθει στη θυγατέρα μου. Εκ παραδρομής δεν έγραψα την επικαρπία και στη σύζυγό μου με την οποία ζούμε μέσα σ’ αυτό το σπίτι είκοσι οχτώ (28) χρόνια από τότε που παντρευτήκαμε με θρησκευτικό γάμο.
    Πού θα μείνει όταν εγώ φύγω από τη ζωή;
    Με μία πιθανή σύνταξη χηρείας 500 € θα πεταχτεί στο δρόμο.
    Δεν ζητάμε μεταβίβαση επικαρπίας, αλλά κατοχύρωση με κάποιον τρόπο της συνέχισης της διαμονής για τα υπόλοιπα χρόνια που θα της απομείνουν.
    Νομίζω ότι ο νόμος που θα δημοσιευθεί λαμβάνει μέριμνα ακόμη και για τα ανύπαντρα ζευγάρια που δεν συνδέονται ούτε με σύμφωνο συμβίωσης. Για τα ζευγάρια που έχουν συνάψει εκκλησιαστικό γάμο και συζούν για δεκαετίες δεν θα ληφθεί κάποια μέριμνα;
    Με την ευαισθησία που σας διακρίνει στα θέματα αυτά πιστεύω ότι θα δείξετε κατανόηση στο πρόβλημά μας, το οποίο μπορεί να είναι και πρόβλημα πολλών άλλων.
    Σημειωτέον ότι το σπίτι μας αυτό είναι το μοναδικό περιουσιακό μας στοιχείο.

  • 8 Απριλίου 2026, 09:39 | Φώτιος Μανδάνας

    Μπράβο, επιτέλους και κάτι που αποκαθιστά την κοινή λογική. Θεωρώ απαραίτητη, την απεριόριστη αναδρομικότητα ισχύς, όσον αφορά στην ευθύνη χρεών στα όρια της κληρονομούμενης αξίας.
    Δεν με αφορά προσωπικά το θέμα.

  • 23 Μαρτίου 2026, 11:48 | ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ

    ΘΕΩΡΏ ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΞΤΑΣΤΕΊ ΤΟ ΟΡΙΟ ΗΛΙΚΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΘΑ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ ΣΥΝΤΑΞΟΥΝ ΔΙΑΘΗΚΗ, ΚΑΘΩΣ ΟΙ ΗΛΙΚΙΑΣ ΑΝΩ ΤΩΝ 80 ΕΤΩΝ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ, ΕΠΙ ΤΩ ΠΛΕΙΣΤΟΝ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΗΣ, ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΝΑ ΠΕΦΤΟΥΝ ΘΥΜΑΤΑ ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΑΠΛΑΝΩΝΤΑΙ ΑΠΟ ΟΙΚΕΙΟΥΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥΣ ΥΠΕΡ ΤΟΥΣ. ΚΑΤΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΩ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΝΑ ΑΚΥΡΩΜΟΥΝ ΔΙΑΘΗΚΗ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ, ΠΟΥ ΣΥΝΕΤΑΞΑΝ ΜΕ ΠΛΗΡΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΠΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ (Π.Χ. ΠΡΟ 10ΕΤΙΑΣ) ΚΑΙ ΝΑ ΣΥΝΤΑΣΣΟΥΝ ΝΕΑ ΔΙΑΘΗΚΗ (ΜΕΤΑ ΤΑ 80 ΕΤΗ), ΣΤΗΝ ΟΠΟΊΑ ΣΧΕΔΟΝ ΑΠΟΚΛΗΡΏΝΟΥΝ ΤΟΥΣ ΛΟΙΠΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥΣ (ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥΣ) ΚΑΙ ΚΛΗΡΟΔΟΤΟΥΝ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΟΜΕΝΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ, ΤΟΥΣ ΠΕΙΘΕΙ ΟΔΗΓΩΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΠΛΑΝΗ.

Σχόλια