Άρθρο 11 Επέκταση της προστασίας της οικογενειακής στέγης στον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης – Τροποποίηση άρθρου 612A Αστικού Κώδικα

Στο άρθρο 612Α του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164), περί οικογενειακής στέγης, μετά τη λέξη «σύζυγο» προστίθενται οι λέξεις «ή σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης» και το άρθρο 612Α, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, διαμορφώνεται ως εξής:

«Άρθρο 612Α
Οικογενειακή στέγη
Στην περίπτωση που το μίσθιο χρησιμεύει ως οικογενειακή στέγη και η χρήση αυτή έχει γνωστοποιηθεί στον εκμισθωτή, η καταγγελία της μίσθωσης, στην οποία αυτός προβαίνει, είναι άκυρη, εφόσον δεν την κοινοποιεί και στον σύζυγο ή σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης του μισθωτή, τηρώντας την ίδια προθεσμία που τυχόν απαιτείται για την καταγγελία.».

  • Είναι απολύτως αναγκαίο να προστεθεί ρητή πρόβλεψη, είτε στις κύριες είτε στις μεταβατικές διατάξεις του νομοσχεδίου, ώστε η νέα ρύθμιση περί μη ευθύνης του κληρονόμου με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομίας να καταλαμβάνει, τουλάχιστον, όσους κατά την έναρξη ισχύος του νέου νόμου βρίσκονται ακόμη εντός της νόμιμης προθεσμίας αποποίησης.

    Η λύση αυτή αποτελεί την ελάχιστη αναγκαία εγγύηση δικαιοσύνης, ασφάλειας δικαίου και ίσης μεταχείρισης. Δεν είναι νοητό να θεσπίζεται νέα προστατευτική ρύθμιση υπέρ του κληρονόμου και να μένουν εκτός ακριβώς εκείνοι που, κατά τον χρόνο ψήφισης του νόμου, βρίσκονται ακόμη μέσα στο κρίσιμο τετράμηνο της αποποίησης. Τα πρόσωπα αυτά δεν έχουν ακόμη απολέσει τη δυνατότητα να καθορίσουν τη στάση τους έναντι της κληρονομίας και, συνεπώς, δεν υπάρχει εύλογος λόγος να συνεχίσουν να απειλούνται με προσωπική έκθεση για χρέη που δεν δημιούργησαν.

    Η ανάγκη της πρόβλεψης αυτής είναι ακόμη εντονότερη, δεδομένου ότι έχει ήδη δημοσίως διατυπωθεί από τον ίδιο τον Υπουργό Δικαιοσύνης, σε συνεντεύξεις του για τη μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου, η βασική κατεύθυνση ότι ο κληρονόμος δεν πρέπει να επιβαρύνεται με την ατομική του περιουσία για χρέη της κληρονομίας.  Εφόσον αυτός είναι ο δηλωμένος σκοπός της μεταρρύθμισης, οφείλει να αποτυπωθεί με σαφή και λειτουργική νομοτεχνική διατύπωση και στο μεταβατικό πεδίο.

    Αν ο νομοθέτης δεν επιλέξει μία γενικότερη ρύθμιση που να καταλαμβάνει συνολικά όλες τις υφιστάμενες κληρονομίες, ανεξαρτήτως του χρόνου θανάτου του κληρονομουμένου, οφείλει τουλάχιστον να προβλέψει ρητά ότι η νέα διάταξη εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση όπου, κατά την έναρξη ισχύος του νέου νόμου, δεν έχει ακόμη παρέλθει η προθεσμία αποποίησης.

    Ακόμη ορθότερη, βεβαίως, θα ήταν μία ευρύτερη ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία η νέα προστασία να καταλαμβάνει όλες τις ήδη υφιστάμενες κληρονομίες, ανεξαρτήτως ημερομηνίας θανάτου του κληρονομουμένου, ώστε να απεμπλακούν συνολικά πολίτες και περιουσίες από ένα καθεστώς ανασφάλειας, παγίδευσης και πολυετούς ταλαιπωρίας. Αν όμως δεν επιλεγεί αυτή η συνολική λύση, πρέπει οπωσδήποτε να προστατευθούν τουλάχιστον όσοι βρίσκονται εντός της προθεσμίας αποποίησης κατά τον χρόνο έναρξης ισχύος του νέου νόμου.

    Η παράλειψη τέτοιας πρόβλεψης θα δημιουργήσει αδικαιολόγητη άνιση μεταχείριση μεταξύ προσώπων που βρίσκονται στην ίδια ουσιαστικά κατάσταση και θα υπονομεύσει τον ίδιο τον σκοπό της μεταρρύθμισης.

  • 8 Απριλίου 2026, 12:33 | Κωτσικογιάννης Δημητριος

    Όπως κατά το άρθρο 1393 ΑΚ, σε περίπτωση διακοπής της συμβίωσης των συζύγων, δίδεται η δυνατότητα παραχωρήσεως της οικογενειακής στέγης ακόμη και στον μη κύριο ή μη μισθωτή του ακινήτου της στέγης σύζυγο, και τούτο κατά παρέκκλιση των διατάξεων του εμπραγμάτου ή του ενοχικού δικαίου καθ’ όσον η ρύθμιση αναγνωρίζει λόγους επιεικίας και ειδικές συνθήκες, έτσι, εκτιμώ, θα πρέπει η ρήτρα αυτή της επιεικίας ή και των ειδικών συνθηκών να επεκταθεί και στις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες αποβιώνει ο κύριος ή ο επικαρπωτής του ακινήτου που εχρησιμοποιείτο ως οικογενειακή στέγη. Λόγοι επιεικίας, όπως συμβαίνει και με την ρύθμιση του 1393 Α.Κ., επιβάλλουν όπως εισαχθεί ρύθμιση αναλόγου προστασίας και για την περίπτωση αυτή, την λύση δηλαδή του γάμου δια του θανάτου του κυρίου ή εμπραγμάτου δικαιούχου του ακινήτου της μέχρι τότε χρησιμοποιουμένης ως οικογενειακής στέγης.
    Λόγοι επιεικίας. οι οποίοι συνηγορούν υπέρ της ως άνω προτεινομένης ρυθμίσεως, και μάλιστα πιο συναφείς με την θιγόμενη περίπτωση, απαντώνται και στις διατάξεις του άρθρου 1889 Α.Κ., σύμφωνα με τις οποίες, κατά την διανομή της κληρονομίας, μπορεί να επιδικασθεί το ακίνητο της οικογενειακής στέγης στον επιζώντα σύζυγο. Και εδώ ο νομοθέτης εισάγει ρήτρα επιεικίας υπέρ του επιζώντος συζύγου.
    Επιβάλλεται κατά ταύτα, στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο, να εισαχθούν διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες, μετά τον θάνατο του κυρίου ή επικαρπωτού ή άλλου εμπραγμάτου δικαιούχου του ακινήτου της οικογενειακής στέγης, ο επιζών σύζυγος θα μπορεί να εξακολουθεί να κάνη χρήση του ακινήτου χωρίς χρονικό περιορισμό, ιδίως όταν τυγχάνει να είναι υπερήλικας ή δεν κέκτηται ακίνητο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κατοικία. Εξυπακούεται ότι το δικαίωμά του αυτό θα μπορεί να αντιταχθεί κατά του νέου κτήτορα μετά τον θάνατο του συζύγου,

    Η προτεινόμενη ρύθμιση, πέρα από την δικαιϊκή και ηθική της νομιμοποίηση, εμφανίζεται ως επιβαλλόμενη και για λόγους ισότητος αλλά και αναλόγου ρυθμίσεως ομοειδών καταστάσεων, Πλέον συγκεκριμένα, στο εισαγόμενο προς διαβούλευση και κατ’ ακολουθίαν προς ψήφιση νομοσχέδιο εμπεριέχεται ρύθμιση με την οποία παρέχεται προστασία στον επιζώντα σύντροφο εκτός γάμου και εκτός συμφώνου συμβίωσης και προβλέπεται η χρήση από αυτόν της χρησιμοποιουμένης κοινής οικογενειακής στέγης για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά θάνατον του δικαιούχου αυτής. Θα ήταν ανακόλουθο και αναντίστοιχο να θεσμοθετηθεί εν τέλει μία τέτοια ρύθμιση και να μείνει αρρύθμιστη μία ομοία κατάσταση μεταξύ συζύγων από νόμιμο γάμο ή μεταξύ συνδεομένων με σύμφωνο συμβίωσης.