- Αρχή ελέγχου για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο ορίζεται η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) του άρθρου 11 του ν. 4314/2014 (Α` 265).
- Η ΕΔΕΛ, ως Αρχή ελέγχου για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ασκεί τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
α) Διενεργεί ελέγχους συστημάτων σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου, καθώς και ελέγχους πράξεων,
β) επαληθεύει την αποτελεσματική λειτουργία των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου και τη διαδικασία ορισμού των αρχών, σύμφωνα με τις βασικές απαιτήσεις που καθορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/955 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 10ης Μαΐου 2023 για τη σύσταση Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1060 (130) και στο Παράρτημα ΙΙΙ αυτού, περί βασικών απαιτήσεων για το σύστημα εσωτερικού ελέγχου των κρατών μελών,
γ) διασφαλίζει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της λειτουργίας συστημάτων για την πρόληψη, ανίχνευση, αναφορά και διόρθωση περιπτώσεων απάτης, διαφθοράς και σύγκρουσης συμφερόντων, καθώς και για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της ενιαίας αγοράς, την τήρηση των κανόνων δημοσίων συμβάσεων και κρατικών ενισχύσεων,
δ) διενεργεί τις ελεγκτικές δραστηριότητες σύμφωνα με τα διεθνώς αποδεκτά ελεγκτικά πρότυπα,
ε) υποχρεούται να παρέχει για κάθε αίτημα πληρωμής συνοπτική παρουσίαση των ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν και των μέτρων που εφαρμόστηκαν για τη διασφάλιση των συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να διασφαλίζονται ιδίως:
εα) η απουσία σύγκρουσης συμφερόντων,
εβ) η εφαρμογή μέτρων κατά της απάτης,
εγ) η πρόληψη της διαφθοράς και της διπλής χρηματοδότησης.
- Οι έλεγχοι διενεργούνται από τη Διεύθυνση Ελέγχου Δράσεων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Δ.Ε.Δ.Μ.Α.Α.) του άρθρου 64Α του π.δ. 142/2017 (Α’ 181), η οποία υποστηρίζει διοικητικά την Ε.Δ.Ε.Λ.. Η Διεύθυνση Σχεδιασμού και Αξιολόγησης Ελέγχων (Δ.Σ.Α.Ε.) της Γ.Δ.Ε.Σ.Π. ασκεί για τους εν λόγω ελέγχους τις αρμοδιότητες που προβλέπονται στο άρθρο 61 του π.δ. 142/2017. Ενέργειες τεχνικής βοήθειας, όπως προμήθεια αγαθών, υπηρεσίες, λειτουργικές δαπάνες, η ελεγκτική αποζημίωση, η αποζημίωση των δαπανών μετακίνησης και κάθε άλλη δαπάνη απαραίτητη για την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων του παρόντος άρθρου δύνανται να καλύπτονται από πόρους της τεχνικής βοήθειας του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
- Κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του παρόντος, εφαρμόζεται το άρθρο 18 του ν. 4914/2022 (Α΄ 61), περί ελέγχων αρχής ελέγχου.
Ένα ζήτημα που αναδεικνύεται είναι ότι ο προβλεπόμενος έλεγχος, αν και αναγκαίος, θα έπρεπε πέρα από το τεχνικό επίπεδο να περιλαμβάνει και σαφή μηχανισμό οριζόντιας λογοδοσίας και δημοκρατικού ελέγχου. Το άρθρο θα μπορούσε να ενισχυθεί με την προσθήκη παραγράφου που να καθορίζει την υποχρέωση, για παράδειγμα, ενημέρωσης της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων μέσω σχετικής ετήσιας έκθεσης ελέγχου της ΕΔΕΛ. Με αυτόν τον τρόπο και η αντιπολίτευση, αλλά και οι πολίτες, μέσω δημόσιας δημοσίευσης της έκθεσης, θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στον έλεγχο. Η υιοθέτηση τέτοιων μέτρων διαφάνειας έχει και από μόνη της τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει ζητήματα διαφθοράς, σύγκρουσης συμφερόντων και απάτης.
Θα μπορούσε παραδείγματος χαρην να προστεθεί η εξής υποπαράγραφος (εδ):
«καλείται ετησίως από τη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων για την παρουσίαση της ετήσιας έκθεσης ελέγχου η οποία περιέχει πορίσματα ελέγχου και ελεγκτικές δραστηριότητες της ΕΔΕΛ για την διευκόλυνση της τακτικής ενημέρωσης του κοινού σχετικά με τη διαχείριση του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Η ετήσια έκθεση ελέγχου δημοσιεύεται ετησίως σε σχετικό ιστότοπο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η παρουσίαση πληροφοριών που περιέχονται στην ετήσια έκθεση ελέγχου εναρμονίζονται πλήρως με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων και ανάγκες εμπορικής εχεμύθειας σε γενικευμένη μορφή για τη διευκόλυνση δημοκρατικού ελέγχου.»
Πέραν αυτού, ο έλεγχος που προβλέπεται στο άρθρο 14 έχει κυρίως τεχνικό χαρακτήρα και περιλαμβάνει σημαντικές δικλείδες ασφαλείας για τον δημοσιονομικό και διαχειριστικό έλεγχο. Ωστόσο, κάτι που απουσιάζει από το σχέδιο νόμου και δεν καλύπτεται από το συγκεκριμένο άρθρο είναι ο έλεγχος του κοινωνικού αντίκτυπου των δημοσιονομικών μέτρων που λαμβάνονται από το ΚΚΤ. Θα ήταν χρήσιμο αν το σχέδιο νόμου περιέγραφε με ποιον τρόπο θα επιτρέπεται ο έλεγχος του κατά πόσο οι πολιτικές παρεμβάσεις συνέβαλαν στους επιμέρους κοινωνικούς στόχους. Δεν διευκρινίζεται ο μηχανισμός ενημέρωσης του Ελληνικού Λαού σχετικά με το εάν οι επενδύσεις που έγιναν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Αντίστοιχα, θα μπορούσε να προστεθεί ένα άρθρο αφιερωμένο αποκλειστικά στον κοινωνικό αντίκτυπο των μέτρων, το οποίο να ορίζει σαφείς μηχανισμούς λαϊκού ελέγχου μέσω της δημοσίευσης απλοποιημένων ετήσιων εκθέσεων, οι οποίες να εκδίδονται διαδικτυακά και να παρουσιάζονται ενώπιον της σχετικής διαρκούς κοινοβουλευτικής επιτροπής. Αν η ΕΔΕΛ θα μπορούσε να αναλάβει το παραπάνω ο ίδιος στόχος που περιγράφεται εδώ θα μπορούσε να επιτευχθεί με σύνθεση περεταίρω παραγράφου στο παρόν άρθρο που να αναφέρεται σε διασφάλιση μηχανισμών λαϊκού και κοινοβουλευτικού ελέγχου επίδοσης και κοινωνικού αντίκτυπου προγραμμάτων του ΚΚΤ πιο ξεκάθαρα.