Ο παρών νόμος:
α) τροποποιεί διατάξεις που διέπουν τη διοικητική διαδικασία,
β) καθιερώνει υποχρεώσεις της Διοίκησης απέναντι στους πολίτες για την καλύτερη εξυπηρέτησή τους και επιφέρει αντίστοιχες αλλαγές στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης,
γ) περιέχει προβλέψεις για περιπτώσεις που το Δημόσιο δεν ασκεί ένδικα βοηθήματα και μέσα, και
δ) απλουστεύει τη διαδικασία μεταβίβασης ακινήτων.
Άρθρο 2 – Αντικείμενο
Παρατηρήσεις
Ο σκοπός (άρθρο 1) ορίζεται ικανοποιητικά σε γενικό επίπεδο. Ωστόσο, το σχέδιο νόμου δεν περιέχει μετρήσιμους δείκτες επίτευξης, καθιστώντας αδύνατη τόσο την αξιολόγηση εφαρμογής (ex post evaluation) όσο και τον ευθύγραμμο έλεγχο της αποτελεσματικότητας. Το άρθρο 2 εξαντλείται σε τέσσερις αόριστες κατηγορίες αντικειμένου χωρίς καμία πρόβλεψη για αξιολόγηση εφαρμογής.
Κίνδυνοι
• Αδυναμία αξιολόγησης αποτελεσματικότητας χωρίς μετρήσιμους δείκτες.
• Η ΑΣΥΡ είναι ελλιπής: παραλείπει εκτίμηση κόστους εφαρμογής για τη δημόσια διοίκηση, χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και ανάλυση κινδύνου αποτυχίας.
• Εκτεταμένες εξουσιοδοτικές ρήτρες (άρθρο 2) αφήνουν το βάρος της ρύθμισης στο εκτελεστικό επίπεδο.
Προτάσεις
• Να ενσωματωθούν στον νόμο συγκεκριμένοι μετρήσιμοι δείκτες για κάθε κεφάλαιο ρυθμίσεων (π.χ. μείωση χρόνου εξυπηρέτησης, ποσοστό ψηφιακής εκτέλεσης).
• Να προβλεφθεί υποχρεωτική αξιολόγηση εφαρμογής (ex post evaluation) εντός 24 μηνών από έναρξη ισχύος.
• Να αναθεωρηθεί η ΑΣΥΡ ώστε να καλύπτει πλήρως κόστος, κινδύνους και εναλλακτικές επιλογές, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του θεσμικού πλαισίου καλής νομοθέτησης.
Το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου ρυθμίζει ζητήματα που αφορούν τα αγροτεμάχια, χωρίς όμως να περιλαμβάνει ρητά τις χορτολιβαδικές εκτάσεις, τα χερσολείβαδα και τους θερινούς βοσκότοπους, τα οποία αποτελούν σημαντικό τμήμα της αγροτικής και κτηνοτροφικής γης της χώρας.
Οι εκτάσεις αυτές, παρότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 998/1979, έχουν διαχρονικά αποτελέσει αντικείμενο ειδικών ρυθμίσεων της αγροτικής νομοθεσίας και χρησιμοποιούνται κατ’ εξοχήν για κτηνοτροφικούς σκοπούς. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 10 του ν. 3208/2003, το Ελληνικό Δημόσιο δεν δύναται να προβάλλει δικαιώματα κυριότητας επί δασών, δασικών και χορτολιβαδικών εκτάσεων όταν αυτές έχουν αποτελέσει αντικείμενο ρυθμίσεων της αγροτικής νομοθεσίας ή έχουν χαρακτηρισθεί από αρμόδια διοικητικά όργανα στο πλαίσιο διαδικασιών αγροτικής αποκατάστασης.
Για λόγους ασφάλειας δικαίου και αποφυγής διοικητικών αντιφάσεων, ιδίως ενόψει της κύρωσης των δασικών χαρτών, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί ρητά ότι οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται και στις χορτολιβαδικές εκτάσεις, στα χερσολείβαδα και στους θερινούς βοσκότοπους, ιδίως στις περιπτώσεις όπου δεν υφίσταται δικαίωμα κυριότητας του Δημοσίου σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Η ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική λόγω των σοβαρών προβλημάτων που έχουν ήδη ανακύψει στην πράξη, όπως:
η αμφισβήτηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος εκτάσεων που χρησιμοποιούνται επί δεκαετίες από κτηνοτρόφους και έχουν αποκτηθεί με συμβόλαια αγοράς ήδη από τη δεκαετία του 1960,
η αδυναμία σύνταξης συμβολαιογραφικών πράξεων και μεταβίβασης περιουσιών,
οι συγκρούσεις αρμοδιοτήτων μεταξύ δασικών και αγροτικών υπηρεσιών,
καθώς και η γενικευμένη ανασφάλεια δικαίου για τους πολίτες.
Ενδεικτικά αναφέρεται στο Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ ότι με την υπ’ αριθ. πρωτ. 352/8-6-1959 απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων, η σχετική έκταση χαρακτηρίστηκε, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 45 του ν. 4173/1929, ως θερινός βοσκότοπος – χερσολείβαδο ανεπίδεκτο καλλιέργειας, ενώ από άποψη ιδιοκτησίας αναγνωρίστηκε κατά ποσοστό 100% υπέρ των αρχικών ιδιοκτητών και εξαιρέθηκε πλήρως της απαλλοτρίωσης κατ’ εφαρμογή των άρθρων 18 και 29 του Ν.Δ. 2185/1952.
Η ρητή ένταξη των ανωτέρω κατηγοριών εκτάσεων στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου θα συμβάλει ουσιαστικά στην άρση της ανασφάλειας δικαίου, στην αποφυγή διοικητικών αντιφάσεων και στην ενίσχυση ενός κράτους δικαίου φιλικού προς τον πολίτη και την αγροτική οικονομία.
ΤΖΙΑΜΑΛΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ
ΣΩΤΗΡΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ