- Στην παρ. 9 του άρθρου 93 του Κώδικα Μετανάστευσης (ν. 5038/2023, Α΄ 81), περί αρχικής χορήγησης Δελτίου Διαμονής σε μέλη οικογένειας Έλληνα (άδεια διαμονής τύπου «Ο.3»), οι λέξεις «άδεια διαμονής δεκαετούς διάρκειας (άδεια διαμονής τύπου “Μ.2”) του άρθρου 161» αντικαθίστανται από τις λέξεις «Δελτίο Μόνιμης Διαμονής (άδεια διαμονής τύπου «Μ.3») των άρθρων 93Α και 161» και η παρ. 9 διαμορφώνεται ως εξής:
«9. Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της παρ. 7, το Δελτίο Διαμονής κατά τη λήξη της διάρκειας ισχύος του μετατρέπεται αυτοδικαίως σε Δελτίο Μόνιμης Διαμονής (άδεια διαμονής τύπου «Μ.3») των άρθρων 93Α και 161.».
- Οι παρ. 11 και 12 του άρθρου 93 του Κώδικα Μετανάστευσης, αντικαθίστανται ως εξής:
«11. Τα μέλη οικογένειας Έλληνα που είναι πολίτες τρίτων χωρών, διατηρούν προσωποπαγές δικαίωμα διαμονής όταν:
α) ο Έλληνας αποβιώσει και τα μέλη της οικογένειας διαμένουν στην Ελλάδα επί ένα (1) τουλάχιστον έτος πριν από τον θάνατό του,
β) εκδοθεί απόφαση διαζυγίου ή ο γάμος έχει λυθεί με τη διαδικασία του συναινετικού διαζυγίου ή έχει λυθεί το σύμφωνο συμβίωσης και ο γάμος ή το σύμφωνο συμβίωσης διήρκεσε τρία (3) τουλάχιστον έτη, πριν από την υποβολή αίτησης αγωγής διαζυγίου των συζύγων ή πριν από τη λύση του γάμου στην περίπτωση συναινετικού διαζυγίου, σύμφωνα με το άρθρο 1441 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1985, Α’ 164) ή πριν από τη λύση του συμφώνου συμβίωσης των συντρόφων, εκ των οποίων, το ένα (1) έτος στην Ελλάδα ή η επιμέλεια των τέκνων έχει ανατεθεί νομίμως σε έναν από τους συζύγους/συντρόφους που είναι πολίτης τρίτης χώρας ή
γ) συντρέχουν ιδιαιτέρως δυσχερείς καταστάσεις, όπως όταν το μέλος της οικογένειας κατέστη θύμα οικογενειακής βίας, ενόσω υφίστατο ο γάμος ή το σύμφωνο συμβίωσης.
Το προσωποπαγές δικαίωμα διαμονής διατηρείται, υπό την προϋπόθεση ότι τα πρόσωπα αυτά αποδεικνύουν την ιδιότητά τους ως μισθωτών ή την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας, ή αποδεικνύουν ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους για τους ίδιους και τα μέλη της οικογένειάς τους, ούτως ώστε να μην επιβαρύνουν, κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στην Ελλάδα, το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της χώρας, καθώς και ότι έχουν πλήρη ασφαλιστική κάλυψη ασθενείας στην Ελλάδα, ή, αποδεικνύουν ότι είναι μέλη της ήδη συσταθείσας, στην Ελλάδα, οικογένειας ενός προσώπου, το οποίο πληροί τις ανωτέρω προϋποθέσεις.
Το μέλος της οικογένειας Έλληνα που πληροί τις προϋποθέσεις του παρόντος άρθρου και επιθυμεί τη χορήγηση Προσωποπαγούς Δικαιώματος Διαμονής, οφείλει να υποβάλει αίτηση για τη χορήγηση άδειας διαμονής στην αρμόδια υπηρεσία, εντός δύο (2) μηνών, από την επέλευση του γεγονότος, από το οποίο απορρέει το ως άνω το προσωποπαγές δικαίωμα, η οποία συνοδεύεται από τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Αρμόδια για την εξέταση της αίτησης είναι η οικεία υπηρεσία της αποκεντρωμένης διοίκησης, η οποία χορηγεί προσωποπαγή άδεια διαμονής τύπου Ο.3. Η προσωποπαγής άδεια διαμονής έχει διάρκεια πέντε (5) έτη και ανανεώνεται για πέντε (5) έτη κάθε φορά. Η έκδοση του Δελτίου Διαμονής, του Δελτίου Μόνιμης Διαμονής και της Προσωποπαγούς Άδειας Διαμονής δεν υπόκειται σε καταβολή παραβόλου.
- Ο/η σύζυγος ή σύντροφος, ανεξαρτήτως ιθαγένειας, και οι κατιόντες, συγγενείς τους εξ αίματος σε ευθεία γραμμή, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 93 που κατέχουν Δελτίο Διαμονής ή Δελτίο Μόνιμης Διαμονής έχουν πρόσβαση σε εξαρτημένη εργασία, παροχή υπηρεσιών ή έργου και επαγγελματική δραστηριότητα.».
Παρ11: Η προθεσμία των δύο μηνών από την επέλευση του γεγονότος θα πρέπει να επεκταθεί τουλάχιστον στους 4 μήνες , με βάση και παρεμφερείς διατάξεις του Αστικού Κώδικα, καθώς το χρονικό περιθώριο είναι εξαιρετικά στενό, ειδικά σε περιπτώσεις απώλειας όπου ο αιτών πρέπει να διαχειριστεί τη θλίψη και το τραύμα ή δε γνωρίζει τη νομοθεσία.
H επαναφορά της προσωποπαγούς άδειας διαμονής είναι ορθή, δεδομένου ότι η κατάργηση της επέφερε σοβαρά προβλήματα ιδίως για ΠΤΧ που είχαν επιχειρηματική δραστηριότητα. Θα πρέπει να υπάρξει μεταβατική διάταξη ώστε να καταλαμβάνει και τις εκκρεμείς αιτήσεις, ενώ όσοι μέχρι σήμερα έχουν ήδη λάβει άδεια διαμονής για άλλο λόγο π.χ. κυρίως εξαρτημένη να μπορούν να την μεταβάλουν σε προσωποπαγή κατά το άρθρο 12 του νόμου 5038/23.
Στην εν λόγω διάταξη πρέπει να προστεθεί τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 93 του ν.5038/2023 ώστε να δίνεται και στα λοιπά μέλη οικογένειας Έλληνα, πλην των συζύγων/συμβίων, η δυνατότητα να υποβάλλουν με πρόστιμο αίτηση εντός διαστήματος ενός (1) έτους από την ημερομηνία εισόδου ή την ημερομηνία του ληξιαρχικού γεγονότος του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης ή της γέννησης τέκνου. Αν όχι για όλους, τουλάχιστον οπωσδήποτε για τα ανήλικα τέκνα, αλλιώς παραβιάζονται όλες οι διεθνείς συμβάσεις για τα δικαιώματα του παιδιού. Δεν είναι δυνατόν να πάρει άδεια αλλοδαπός γονέας κατόπιν σύναψης γάμου με Έλληνα/ίδα παρότι δεν έκανε αίτηση εντός 3 μηνών από το γεγονός, απλά καταβάλλοντας ένα πρόστιμο, αλλά το παιδί του να μην την πάρει.
Αίτηση για Προσωποπαγές πρέπει να μπορεί να κατατεθεί και κατά τη λήξη της προηγούμενης άδειας του μέλους οικογένειας Ελληνα/ίδας. Το ΥΜΑ θα έπρεπε να γνωρίζει πολύ καλά ότι κατά κανόνα αυτό γινόταν στην πράξη, είτε από αμέλεια, είτε από άγνοια, είτε από θλίψη/τραύμα. Η ρύθμιση των δύο μηνών μετά την επέλευση του γεγονότος απλώς θα οδηγήσει πληθώρα απορριφθέντων αιτήσεων στα Διοικητικά Πρωτοδικεία καθότι θα αποτελεί παράβαση των διατάξεων του Συντάγματος για την προστασία της οικογένειας αλλά και της ΕΣΔΑ.
Στην παρ. 12 πρέπει να προστεθεί και το Προσωποπαγές, για το οποίο η δυνατότητα εργασίας δεν είναι απλώς σημαντική, είναι κρίσιμη προϋπόθεση αφού απαιτούνται πόροι για τη διατήρησή του.
Άρθρο 27:
Οι τροποποιούμενες παρ.11 και 12 του άρθρου 93 του Ν.5038/2023, όπως έχουν διατυπωθεί, προβλέπουν άδεια διαμονής (όχι Δελτίο Διαμονής) και μη πρόσβαση στην εργασία για το Προσωποπαγές Δικαίωμα Διαμονής. Αν αυτή, όντως, είναι η διάθεση του νομοθέτη, τότε η παρακάτω παράγραφος δεν υφίσταται.
Παρά ταύτα, ο αιτών θα έχει προηγούμενη άδεια διαμονής με πλήρη πρόσβαση στην εργασία (εκτός της κατηγορίας των Ανιόντων), την οποία (πρόσβαση) θα στερηθεί βεβιασμένα και χωρίς δική του ευθύνη, ειδικά στην περίπτωση θανάτου του Έλληνα συντηρούντος, ενώ χάνει και το δικαίωμα της ελεύθερης διακίνησης στην Ε.Ε. που του δίνει το Δελτίο Διαμονής (residence card και όχι residence permit), σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία. Αντιθέτως, ως προϋπόθεση χορήγησης της εν λόγω άδειας προβλέπεται και η παροχή εργασίας από τη μεριά του αιτούντος.
Επίσης, επειδή έχει παρατηρηθεί έως τώρα ότι αίτηση για τη σχολιαζόμενη κατηγορία υποβάλλεται κατά τη λήξη του Δελτίου Διαμονής και όχι δύο μήνες από την επέλευση του γεγονότος, με διαφορετικό χειρισμό τέτοιων περιπτώσεων από τη Διοίκηση, δέον θα ήταν η διευκρίνιση του τρόπου εξέτασης αυτών των περιστατικών.