Στο άρθρο 128 του Κώδικα Μετανάστευσης (ν. 5038/2023, Α’ 81), περί αδειών διαμονής για επαγγελματική κατάρτιση και για σπουδές σε Κολλέγια, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στον τίτλο οι λέξεις «τύπου «Η.5.1»)» αντικαθίστανται από τις λέξεις «τύπου «H.5.1») και σπουδές σε Κολλέγια (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.2»)», β) στην παρ. 1 βα) οι λέξεις «Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ)» αντικαθίστανται από τις λέξεις «Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ)» και ββ) προστίθεται δεύτερο εδάφιο, γ) στην παρ. 2, γα) οι λέξεις «Η είσοδος πολίτη τρίτης χώρας για φοίτηση σε Κολλέγια επιτρέπεται» αντικαθίστανται από τις λέξεις «Επιτρέπεται η είσοδος πολίτη τρίτης χώρας για φοίτηση σε Κολλέγια, τα οποία λειτουργούν σύμφωνα με τις περ. α΄ και β΄ του άρθρου 1 του ν. 3696/2008 (Α’ 177)», γβ) μετά από τις λέξεις «πολίτης τρίτης χώρας» και τις λέξεις «προγράμματος σπουδών, και» προστίθεται η λέξη «έχει» και γγ) προστίθεται δεύτερο εδάφιο, γ) οι παρ. 3 και 4 αντικαθίστανται, δ) προστίθενται παρ. 5, 6, 7, 8 και 9, και το άρθρο 128 διαμορφώνεται, ως εξής:
«Άρθρο 128
Άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών για επαγγελματική κατάρτιση (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.1») και σπουδές σε Κολλέγια (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.2»)
- Επιτρέπεται η είσοδος και διαμονή πολίτη τρίτης χώρας στην Ελλάδα για κατάρτιση σε δημόσια ή ιδιωτικά Κέντρα Δια Βίου Μάθησης, Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ) και Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης (ΕΣΚ), εφόσον προσκομισθούν: (α) βεβαίωση της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με την οποία βεβαιώνεται η ύπαρξη σε ισχύ άδειας ίδρυσης και λειτουργίας αυτών και (β) βεβαίωση ότι ο πολίτης τρίτης χώρας έχει γίνει δεκτός σε πρόγραμμα που απαιτεί κανονική και όχι εξ αποστάσεως φοίτηση, διαθέτει έγγραφο πιστοποίησης επάρκειας γνώσης της γλώσσας, στην οποία διδάσκονται τα γνωστικά αντικείμενα του προγράμματος σπουδών, καθώς και το χρονικό διάστημα διάρκειας των σπουδών. Η άδεια διαμονής που χορηγείται στο πλαίσιο της παρούσας είναι άδεια διαμονής τύπου «Η.5.1».
- Επιτρέπεται η είσοδος πολίτη τρίτης χώρας για φοίτηση σε Κολλέγια, τα οποία λειτουργούν σύμφωνα με τις περ. α΄ και β΄ του άρθρου 1 του ν. 3696/2008 (Α΄177), εφόσον ο πολίτης τρίτης χώρας έχει γίνει δεκτός σε πρόγραμμα που απαιτεί κανονική και όχι εξ αποστάσεως φοίτηση, διαθέτει έγγραφο πιστοποίησης επάρκειας γνώσης της γλώσσας, στην οποία διδάσκονται τα γνωστικά αντικείμενα του προγράμματος σπουδών, και έχει χορηγηθεί σχετική βεβαίωση του Κολλεγίου, με την οποία βεβαιώνεται η ύπαρξη σε ισχύ άδειας ίδρυσης και λειτουργίας αυτού, καθώς και η πρακτική άσκηση του σπουδαστή, αν προβλέπεται από το πρόγραμμα σπουδών. Η άδεια διαμονής που χορηγείται στο πλαίσιο της παρούσας είναι άδεια διαμονής τύπου «Η.5.2».
- Η άδεια διαμονής για επαγγελματική κατάρτιση και φοίτηση σε Κολλέγια (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.1» και «Η.5.2», αντίστοιχα), η οποία χορηγείται με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, έχει διάρκεια ισχύος ισόχρονη με την αντίστοιχη ανώτατη διάρκεια φοίτησης του συγκεκριμένου προγράμματος σπουδών και μπορεί να ανανεώνεται, για ισόχρονο διάστημα, εφόσον: α) το εκπαιδευτικό ίδρυμα βεβαιώνει ότι ο πολίτης τρίτης χώρας διατηρεί την ιδιότητα του σπουδαστή και συνεχίζει τις σπουδές του στο εκπαιδευτικό ίδρυμα και β) συνεχίζουν να πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 105 και 106. Αν η διάρκεια του προγράμματος σπουδών είναι κατώτερη του ενός (1) έτους, η άδεια διαμονής ισχύει για τη διάρκεια του προγράμματος σπουδών.
- Στις άδειες διαμονής των παρ. 1 και 2, κατά την υποβολή της αίτησης, ο σπουδαστής προσκομίζει, συμπληρωματικά, βεβαίωση του οικείου εκπαιδευτικού ιδρύματος για τον συνολικό χρόνο σπουδών του προγράμματος που πρόκειται να παρακολουθήσει, καθώς και για την υποχρέωση πρακτικής άσκησης του σπουδαστή, που προβλέπεται από το πρόγραμμα σπουδών.
- Κατά τη διάρκεια ισχύος της άδειας διαμονής τύπου «Η.5.1» και «Η.5.2» ο πολίτης τρίτης χώρας δεν δύναται να μεταβεί σε άλλη κατηγορία άδειας διαμονής του παρόντος, με την επιφύλαξη των οριζόμενων στην παρ. 9.
- Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα των παρ. 1 και 2 ενημερώνουν αμελλητί την αρμόδια υπηρεσία μίας στάσης για την εξέλιξη των σπουδών του πολίτη τρίτης χώρας, συμπεριλαμβανομένης και της τυχόν διακοπής των σπουδών του, ώστε στην περίπτωση διακοπής αυτών η αρμόδια υπηρεσία μίας στάσης να προχωρήσει στην ανάκληση της χορηγηθείσας άδειας διαμονής.
- Πολίτες τρίτων χωρών, που έχουν λάβει άδεια διαμονής για σπουδές σε Κολλέγια (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.2»), επιτρέπεται να εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, εκτός ωραρίου σπουδών, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις οικείες διατάξεις για τη μερική απασχόληση. Ο αριθμός των ωρών εργασίας μερικής απασχόλησης, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, δεν μπορεί να υπερβαίνει, σε κάθε περίπτωση, τις είκοσι (20) ώρες εβδομαδιαίως.
- Η ταχεία διαδικασία χορήγησης αδειών διαμονής του άρθρου 126 δύναται να εφαρμόζεται αναλογικά και στις άδειες διαμονής πολιτών τρίτων χωρών, σπουδαστών σε Κολλέγια.
- Πολίτες τρίτων χωρών, οι οποίοι έχουν λάβει άδεια διαμονής για λόγους σπουδών σε Κολλέγια (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.2») και έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς τις σπουδές τους, έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτημα σύμφωνα με το άρθρο 119.».
Με την αξιολογούμενη ρύθμιση τροποποιείται το άρθρο 128 του Κώδικα Μετανάστευσης και διακρίνεται η άδεια διαμονής πολιτών τρίτων χωρών για επαγγελματική κατάρτιση σε Κέντρα Δια Βίου Μάθησης, Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ) και Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης (ΕΣΚ), που τυποποιείται ως άδεια διαμονής τύπου «Η.5.1» από την άδεια διαμονής τύπου «Η.5.2», που χορηγείται σε σπουδαστές Κολλεγίων. Οι προϋποθέσεις, η διαδικασία χορήγησης, η διάρκεια ισχύος και ανανέωσης και των δύο αδειών και οι υποχρεώσεις των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι κοινές, όμως δυνατότητα να αποκτήσουν άδεια διαμονής τύπου «Η.11» παρέχεται μόνο στους σπουδαστές σε Κολλέγια, οι οποίοι δικαιούνται και να εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, μέχρι είκοσι (20) ώρες εβδομαδιαίως εκτός του ωραρίου σπουδών τους. Η προτεινόμενη ρύθμιση του άρθρου 128 διαχωρίζει σαφώς πλέον οι περιπτώσεις των σχολών επαγγελματικής κατάρτισης και των ιδιωτικών κολλεγίων («Η.5.1» και «Η.5.2» αντιστοίχως) εισάγοντας όμως δυσμενή διαφοροποίηση εις βάρος των ΠΤΧ που φοιτούν σε δομές επαγγελματικής κατάρτισης (ΚΔΒΜ, ΣΑΕΚ, ΕΣΚ), σε σύγκριση με τους σπουδαστές ιδιωτικών κολλεγίων.
Οι σπουδαστές κολλεγίων (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.2») αποκτούν:
-δικαίωμα πρόσβασης σε μερική απασχόληση έως 20 ώρες εβδομαδιαίως (παρ. 7), και
-δυνατότητα παραμονής στη χώρα για αναζήτηση εργασίας μετά την ολοκλήρωση των σπουδών (παρ. 9 σε συνδυασμό με άρθρο 119),
Ενώ οι σπουδαστές επαγγελματικής κατάρτισης (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.1») στερούνται πλήρως αντίστοιχων δικαιωμάτων, χωρίς να προκύπτει από τη διάταξη σαφής, αντικειμενική και αναλογική αιτιολόγηση της διαφοροποίησης αυτής. Η διαφοροποιημένη μεταχείριση των σπουδαστών κολλεγίων έναντι των σπουδαστών επαγγελματικών σχολών, αδειοδοτημένων και εποπτευόμενων από το Υπουργείο Παιδείας, δεν στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια που να δικαιολογούν τη διάκριση αυτή. Τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης αποσκοπούν άμεσα στην απόκτηση πρακτικών δεξιοτήτων και επαγγελματικών προσόντων. Υπό το πρίσμα αυτό, η εξαίρεση των σπουδαστών αυτών από τη δυνατότητα νόμιμης εργασίας ή παραμονής για αναζήτηση απασχόλησης δεν συνάδει με τον χαρακτήρα της κατάρτισης.
Η ελληνική οικονομία παρουσιάζει έντονη ανάγκη για τεχνικά και επαγγελματικά καταρτισμένο προσωπικό. Η αποστέρηση των σπουδαστών επαγγελματικής κατάρτισης από δικαιώματα εργασιακής εμπειρίας και μεταβατικής παραμονής μετά την αποφοίτηση αποδυναμώνει την αποτελεσματικότητα του ίδιου του συστήματος κατάρτισης.
Προτείνεται η επέκταση των διατάξεων των παρ. 7 και 9 του άρθρου 128 και στους κατόχους άδειας διαμονής τύπου «Η.5.1», ώστε:
-να επιτρέπεται και στους σπουδαστές επαγγελματικής κατάρτισης η μερική απασχόληση κατά τη διάρκεια των σπουδών τους, και
-να παρέχεται δυνατότητα νόμιμης παραμονής για αναζήτηση εργασίας μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της κατάρτισης.
Nα προβλέπεται δυνατότητα μερικής απασχόλησης και στους ΠΤΧ με άδεια επαγγελματικής κατάρτισης
Πολύ σωστά σε αυτό το άρθρο η υποχρέωση ενημέρωσης των δ/νσεων μετανάστευσης σχετικά με την πρόοδο των σπουδαστών έχει δοθεί στα εκπαιδευτικά ιδρύματα και όχι στους ίδιους τους σπουδαστές. Το ίδιο πρέπει να γίνει και για τους φοιτητές πανεπιστημίων.
Δεν είναι κατανοητό γιατί μόνο οι σπουδαστές σε Κολλέγια (άδεια Η.5.2) και όχι σε ΣΑΕΕ, ΕΣΚ κλπ (άδεια Η.5.1) έχουν δικαίωμα μερικής απασχόλησης. Η παρ. 7 πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να καλύπτει και τις δύο περιπτώσεις.
H άδεια παραμονής για επαγγελματική κατάρτιση να παρέχει πρόσβαση στην εργασία ,όπως και η άδεια τύπου Η.5.2
1. Πολίτες τρίτων χωρών, που έχουν λάβει άδεια διαμονής για σπουδές σε Κολλέγια (άδεια διαμονής τύπου «Η.5.2»), επιτρέπεται να εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, εκτός ωραρίου σπουδών, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις οικείες διατάξεις για τη μερική απασχόληση. Ο αριθμός των ωρών εργασίας μερικής απασχόλησης, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, δεν μπορεί να υπερβαίνει, σε κάθε περίπτωση, τις είκοσι (20) ώρες εβδομαδιαίως.
Η ίδια ρύθμιση θα πρέπει να προβλέπεται και για την κατηγορία Η.5.1. Γιατί να μην έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας μέσω έστω μερικής απασχόλησης και όσοι έχουν άδεια για επαγγελματική κατάρτιση; Πώς θα καταρτισθούν επαγγελματικά εάν δεν μπορούν να βγάλουν ΑΜΚΑ και να συνδεθούν από νωρίς με την αγορά εργασίας;