- Στην παρ. 6 του άρθρου 163 του Κώδικα Μετανάστευσης (ν. 5038/2023, Α’ 81), περί λοιπών λόγων χορήγησης άδειας διαμονής, προστίθεται τρίτο εδάφιο και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:
«6. Άδειες διαμονής ανταποκριτών ξένου τύπου που έχουν διαπιστευθεί στη Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας του Υπουργείου Εξωτερικών ή η διαδικασία διαπίστευσής τους βρίσκεται σε εξέλιξη, εφόσον προσκομίσουν στην αρμόδια προξενική αρχή βεβαίωση ότι έχουν διαπιστευθεί στη Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας του Υπουργείου Εξωτερικών (άδεια διαμονής τύπου «Ι.6»). Η άδεια διαμονής χορηγείται με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και η ισχύς της είναι τριετής ή ίσης διάρκειας με την προβλεπόμενη περίοδο διαμονής στη χώρα, εφόσον αυτή είναι βραχύτερη και ανανεώνεται ανά τριετία, εφόσον οι ενδιαφερόμενοι εξακολουθούν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Οι ανωτέρω πολίτες τρίτης χώρας μπορούν να συνοδεύονται και από τα μέλη της οικογένειάς τους, στα οποία χορηγείται, ύστερα από αίτησή τους, ατομική άδεια διαμονής, που λήγει ταυτόχρονα με την άδεια διαμονής του συντηρούντος.».
- Στο άρθρο 163 του Κώδικα Μετανάστευσης, προστίθεται παρ. 9 ως εξής:
«9. Άδεια διαμονής δεύτερης ευκαιρίας (άδεια διαμονής τύπου «Ι.9»):
«9. α) Με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης χορηγείται αρχική άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για πέντε (5) έτη τουλάχιστον, δυνάμει του ν. 4251/2014 (Α΄ 80) ή του παρόντος Κώδικα, του οποίου η ισχύς έχει λήξει ή η έκδοση και επίδοσή του έχουν λάβει χώρα μετά τη λήξη του, κατά το τελευταίο έτος πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου και αυτός δεν ανανεώθηκε, ανακλήθηκε ή απορρίφθηκε, εφόσον:
- i) εξακολουθούν να διαμένουν στη χώρα και δεν απουσίασαν για διάστημα που υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες συνολικά, έως την ημερομηνία υποβολής της αίτησης,
- ii) δεν συντρέχουν στο πρόσωπό τους λόγοι που τους καθιστούν επικίνδυνους για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια, σύμφωνα με την περ. γ) του άρθρου 8 και δεν έχει επιβληθεί σε βάρος τους ή έχει αρθεί η κύρωση της παρ. 4 του άρθρου 20 και
- ii) η αίτηση τους απορρίφθηκε, ως εκπρόθεσμη ή
- iv) η αίτησή τους απορρίφθηκε ή ο οριστικός τίτλος ανακλήθηκε λόγω μη πλήρωσης των νομίμων προϋποθέσεων για την ανανέωσή του.
β) Για την υποβολή της αίτησης χορήγησης της άδειας διαμονής απαιτείται η ύπαρξη διαβατηρίου σε ισχύ ή απόφαση της Επιτροπής του άρθρου 172, με την οποία έχουν κριθεί ως αντικειμενικά ή προσωρινά στερούμενοι διαβατηρίου και αποδεικτικά στοιχεία ότι διαθέτουν πλήρη ασφάλιση ασθένειας για το σύνολο των κινδύνων που καλύπτονται για τους ημεδαπούς.
γ) Κατά την υποβολή της αίτησης, οι αιτούντες καταβάλουν αποδεικτικό ηλεκτρονικού παραβόλου ύψους τριακοσίων (300) ευρώ, το οποίο εισπράττεται υπέρ του ελληνικού δημοσίου και δεν επιστρέφεται, ανεξαρτήτως της κατάληξης της αίτησης.
δ) Στους πολίτες τρίτων χωρών που υποβάλλουν αίτηση για την υπαγωγή τους στο παρόν άρθρο χορηγείται η βεβαίωση κατάθεσης αίτησης των περ. α) και β) της παρ. 8 ή της παρ. 9 του άρθρου 10.
ε) Η άδεια διαμονής χορηγείται άπαξ, με διάρκεια ισχύος δύο (2) ετών από την ημερομηνία έκδοσης αυτής, παρέχει πρόσβαση στην εξαρτημένη εργασία, καθώς και στις υπηρεσίες ή σε έργα και ανανεώνεται σύμφωνα με το άρθρο 12.».
Συμφωνούμε με την θέσπιση “άδειας διαμονής δεύτερης ευκαιρίας” για πολίτες τρίτων χωρών που εξέπεσαν από τη νομιμότητα της διαμονής τους. Πρέπει όμως να τεθεί πιο ρεαλιστικό χρονικό πλαίσιο, ήτοι η κατοχή οριστικού τίτλου διαμονής για τουλάχιστον 5 έτη να αντικατασταθεί από κατοχή οριστικού τίτλου διαμονής για τουλάχιστον 3 έτη και να μπορεί να καταλαμβάνει και αλλοδαπούς που απώλεσαν τη νομιμότητα της διαμονής τους πριν το έτος 2025. Δηλαδή να ισχύει όχι μόνο αναφορικά με άδειες διαμονής που έληξαν “κατά το τελευταίο έτος πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου”, αλλά και προγενέστερα, πχ “κατά την τελευταία διετία πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου”.
Το SolidarityNow χαιρετίζει την εισαγωγή της άδειας διαμονής «δεύτερης ευκαιρίας» στο άρθρο 163, καθώς πρόκειται για μια ρύθμιση που αναγνωρίζει, έστω εκ των υστέρων, την πραγματικότητα πολλών πολιτών τρίτων χωρών οι οποίοι διέμεναν νόμιμα στη χώρα επί μακρό χρονικό διάστημα, αλλά βρέθηκαν σε καθεστώς παρατυπίας λόγω απώλειας, μη ανανέωσης ή καθυστερημένης επίδοσης του τίτλου διαμονής τους. Η πρόβλεψη αυτή κινείται προς μια πιο ρεαλιστική και αναλογική αντιμετώπιση περιπτώσεων διοικητικής ή πραγματικής επισφάλειας, που δεν συνδέονται με λόγους δημόσιας τάξης ή ασφάλειας.
Ωστόσο, το χρονικό πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης, όπως ορίζεται, είναι εξαιρετικά περιορισμένο και στην πράξη αποκλείει μεγάλο αριθμό προσώπων που πληρούν κατ’ ουσίαν τα κριτήρια της «δεύτερης ευκαιρίας». Η πρόβλεψη ότι ο οριστικός τίτλος διαμονής πρέπει να έχει λήξει, ανακληθεί ή απορριφθεί εντός του τελευταίου έτους πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης, δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες που επικράτησαν τα προηγούμενα χρόνια, ιδίως την περίοδο της πανδημίας και της συσσώρευσης διοικητικών καθυστερήσεων στις υπηρεσίες μετανάστευσης. Πολλοί πολίτες τρίτων χωρών έχασαν τον τίτλο διαμονής τους νωρίτερα, χωρίς υπαιτιότητά τους, και παραμένουν μέχρι σήμερα αποκλεισμένοι από οποιαδήποτε δυνατότητα επανένταξης στη νομιμότητα. Το SolidarityNow θεωρεί, συνεπώς, αναγκαία την επέκταση του χρονικού ορίου εντός του οποίου μπορεί να έχει λήξει ή ανακληθεί ο τίτλος διαμονής, ώστε η ρύθμιση να καλύπτει και περιπτώσεις που απώλεσαν τη νομιμότητά τους σε προγενέστερο χρόνο, ιδίως κατά τα έτη 2020–2024.
Παράλληλα, η απαίτηση οι αιτούντες να έχουν κατέχει οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για πέντε (5) έτη τουλάχιστον αποκλείει μεγάλο αριθμό προσώπων που έχουν αναπτύξει ουσιαστικούς δεσμούς με τη χώρα, αλλά δεν συμπληρώνουν το συγκεκριμένο χρονικό όριο. Λαμβανομένου υπόψη ότι η άδεια διαμονής «δεύτερης ευκαιρίας» χορηγείται άπαξ και δεν αποτελεί μηχανισμό επαναλαμβανόμενης τακτοποίησης, κρίνεται αναγκαία η αναθεώρηση του συγκεκριμένου χρονικού κριτηρίου.
Για τον λόγο αυτό, προτείνεται η τροποποίηση της διατύπωσης «κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για πέντε (5) έτη τουλάχιστον» σε «κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για τρία (3) έτη τουλάχιστον». Μια τέτοια προσαρμογή θα επέτρεπε την ένταξη προσώπων που έχουν ήδη διαμορφώσει πραγματικούς βιοτικούς και κοινωνικούς δεσμούς με τη χώρα, χωρίς να υπονομεύει τον εξαιρετικό χαρακτήρα της ρύθμισης.
Η μείωση του απαιτούμενου χρόνου προηγούμενης νόμιμης διαμονής θα ενίσχυε τον ουσιαστικό σκοπό της άδειας «δεύτερης ευκαιρίας», θα απέτρεπε νέες καταστάσεις αδήλωτης διαμονής και εργασίας και θα καθιστούσε τη ρύθμιση πιο αναλογική και λειτουργική, χωρίς να θίγεται η προστασία της δημόσιας τάξης και ασφάλειας.
Η άδεια διαμονής δεύτερης ευκαιρίας, ως προβλέπεται, είναι ανενεργή και αναποτελεσματική και δεν επιφέρει κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Πρώτον η εν λόγω διάταξη θα πρέπει να είναι πάγια, δεδομένης και της καθυστέρησης της εξέτασης των αιτήσεων αλλά και της επαναφοράς στη νομιμότητα ΠΤΧ, που έχουν συμπληρώσει μακρόχρονη διαμονή, διαθέτουν εργασία και έχουν αποκτήσει ισχυρές βιοτικές σχέσεις. Το χρονικό όριο του ενός έτους από την έναρξη του παρόντος είναι σημαντικά περιορισμένο και καταλαμβάνει ελάχιστες περιπτώσεις.
Δεύτερον ή εναλλακτικά θα πρέπει να υπάρξει μία μεταβατική διάταξη πραγματικής δεύτερης ευκαιρίας σε ΠΤΧ, που διαμένουν μακρόχρονα στην χώρα με άδειες διαμονής είτε κατά το νόμο 4251/14 είτε κατά το Νόμο 5038/23 και απώλεσαν την άδεια διαμονή τους είτε γιατί «ξεχάστηκαν» να ανανεώσουν, είτε γιατί απορρίφθηκε το αίτημα τους για τυπικούς λόγους ή μη πλήρωσης των νόμιμων προυποθέσεων, είτε κυρίως γιατί κατά την περίοδο του κορονοιού εξαιτίας της δυσλειτουργίας των Υπηρεσιών, της σύγχυσης που είχε δημιουργηθεί εξαιτίας των παρατάσεων αλλά και της μετάβασης στην ηλεκτρονική κατάθεση δεν ανανέωσαν εγκαίρως την άδεια διαμονής τους. Συνεπώς, θα πρέπει να καταλαμβάνει τουλάχιστον τα τελευταία 5 έτη.
Τέλος, η προϋπόθεση να διαθέτουν πλήρη ασφάλιση ασθενείας, δε συνάδει σε ανθρώπους που διέμεναν μη νόμιμα στην χώρα και ως εκ τούτου δεν είχαν πρόσβαση στην εργασία.
Στην προτεινόμενη παρ. 9 του άρθρου 163 και στο σημ. 1 αναφορικά με την ανώτατη επιτρεπόμενη διάρκεια απουσίας, υποθέτουμε ότι ο νομοθέτης εννοεί τους έξι (6) μήνες συνολικά, από τη λήξη του τελευταίου οριστικού τίτλου διαμονής έως την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Προτείνουμε τη διαμόρφωσή του κατά τα ανωτέρω.
Επίσης προς αποφυγή παρερμηνειών, προτείνουμε η παρ. 9 α) να τροποποιηθεί ως εξής: «Με απόφαση του Γραμματέα ….. που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για πέντε (5) συνεχή έτη τουλάχιστον έως την ημερομηνία που εξέπεσαν της νομιμότητας, δυνάμει του ν. 4251/2014….». Η διατύπωση αυτή θα αποκλείσει και σωστά σύμφωνα με το πνεύμα της εν λόγω διάταξης περιπτώσεις πολιτών τρίτων χωρών που ενώ έχουν στο ιστορικό τους συνολικά (5) πέντε και πλέον έτη νόμιμης διαμονής βάσει οριστικών τίτλων, αυτά δεν ανάγονται σε πρόσφατη περίοδο. Για παράδειγμα, πολίτης γ΄ χώρας κατέχει τίτλους διαμονής από το 2010 έως το 2016, διακοπή της νομιμότητας και απόκτηση άδειας διαμονής για εξαιρετικούς λόγους από 2022 έως το 2025.
μελη οικογενειας ανταποκριων ξενου τυπου τα οποια εχουν εισελθει με π/θ πριν την ισχυ του 5038/2023 και οι αιτησεις των για α.δ εκκρεμουν ολοκληρωνουν τη διαδικασια συμφωνα με τις διαταξεις του αρθρου 40 χωρις εξοδο απο την ελλαδα και επιστροφη με π/θ
Άρθρο 40. Άδειες διαμονής σε ανταποκριτές ξένου τύπου.
Τα μέλη οικογένειας ανταποκριτών ξένου τύπου, τα οποία έχουν εισέλθει οποτεδήποτε στην Ελλάδα με προξενική θεώρηση, η οποία εκδόθηκε πριν την ισχύ του Ν. 5038/2023 και οι αιτήσεις τους για χορήγηση άδειας διαμονής εκκρεμούν, ολοκληρώνει τη διαδικασία χορήγησης των αδειών διαμονής, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 40 του υπό διαβούλευση Σχεδίου Νόμου, χωρίς την υποχρέωση εξόδου από την Ελλάδα και επιστροφή με νέα προξενική θεώρηση.
Η διάταξη, όπως και όμοιου περιεχομένου διατάξεις που έχουν κατά καιρούς θεσπιστεί, θα πρέπει να κινείται γύρω από τους εξής πυλώνες : 1. Καταγραφή και περιορισμός των παράτυπα διαμενόντων στη χώρα, 2. Καταπολέμηση της παράνομης εργασίας, η οποία έχει θετικές συνέπειες για το κράτος εν γένει (καταβολή φόρων, ενίσχυση ασφαλιστικών ταμείων, εμπιστοσύνη των διοικουμένων προς το κράτος) και 3. Σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η οποία στο πλαίσιο της παρούσης ρύθμισης εκφράζεται διά του σεβασμού των δεσμών που έχουν δημιουργήσει οι ΠΤΧ με τη χώρα, σε αντικατάσταση άλλωστε της ήδη καταργηθείσας άδειας για εξαιρετικούς λόγους.
1. Η πρόβλεψη περί κατοχής οριστικού τίτλου διαμονής για πέντε (5) έτη, τυγχάνει αυστηρή, καθόσον οι περαιτέρω δικλείδες ασφαλείας που θέτουν οι λοιπές προϋποθέσεις της διάταξης (1-4), δύνανται να συνδυασθούν με την πρόβλεψη περί κατοχής τίτλου διαμονής για τρία (3) έτη. Άλλωστε διά της συγκεκριμένης επιλογής εκφράζεται ο σεβασμός των δεσμών των ΠΤΧ, οι οποίοι δεν καθίστανται λιγότερο άξιοι προστασίας αμιγώς και μόνον ένεκα της μικρότερης διάρκειας νόμιμης παραμονής τους στη χώρα. Αυτή η επιλογή βρίσκεται σε σύμπνοια και με το άρθρο 40 του ν. 5226/2025, το οποίο προβλέπει αναβολή απομάκρυνσης έως την 31η Μαρτίου του 2026, δίχως να συναρτά αυτήν από τη νομιμότητα της διαμονής, δυνάμει οριστικού τίτλου για πέντε (5) έτη. Για τους ίδιους λόγους δύνανται να υπαχθούν και περιπτώσεις κατοχής μη οριστικού τίτλου, ιδίως σε περιπτώσεις αιτημάτων του άρθρου 193 του ν. 5078/2023, ούτως ώστε να υπάρξει διάδοχη κατάσταση και να αξιοποιηθεί η δυνατότητα αυτή από όσους παρέμειναν παρά την τυχόν απόρριψη των σχετικών αιτημάτων. Περαιτέρω δεν αντιμετωπίζεται κατ’ αυτόν τον τρόπο το ζήτημα της καθυστέρησης της Διοίκησης σε περιπτώσεις αιτημάτων ανανέωσης, η οποία επιφέρει τη μετάπτωση των ΠΤΧ σε καθεστώς παρανομίας αναδρομικά.
2. Η ρύθμιση καταλαμβάνει μία τυχαία χρονικά στιγμή επέλευσης της παρανομίας (ως βέβαια συνηθίζεται), ενώ θα έπρεπε να βρίσκεται σε συνοχή τόσο με το άρθρο 40 του ν. 5226/2025, το οποίο προβλέπει την αναβολή απομάκρυνσης ΠΤΧ των οποίων ο οριστικός τίτλος διαμονής (δίχως να απαιτεί νόμιμη διαμονή για πέντε έτη τουλάχιστον), έληξε χωρίς να έχει υποβληθεί αίτηση ανανέωσης εντός των προβλεπόμενων εκ του νόμου προθεσμιών ή του οποίου η ανανέωση απορρίφθηκε για λόγους που δεν άπτονται της δημόσιας τάξης ή της εθνικής ασφάλειας ή της δημόσιας υγείας, δεν υπόκεινται σε διαδικασία απομάκρυνσης έως την 31η Μαρτίου 2026, διότι σε διαφορετική περίπτωση υφίσταται ανόμοια μεταχείριση και διάψευση της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Θα έπρεπε επίσης να βρίσκεται σε συνοχή και με το άρθρο 193 του ν. 5078/2023, ούτως ώστε να υπαχθούν στο πεδίο εφαρμογής της ΠΤΧ οι οποίοι κατέστησαν παράνομοι μετά την 30η/11/2023, αλλά και περιπτώσεις ΠΤΧ κατόχων Ειδικής Βεβαίωσης Νόμιμης Διαμονής, οι οποίοι προσέφυγαν δικαστικά κατά της απόρριψης αιτημάτων ανανέωσης.
3. Η ρύθμιση θα πρέπει να καταλαμβάνει και περιπτώσεις αναφορικά με τις οποίες δεν υπεβλήθη αίτηση ανανέωσης άδειας διαμονής εντός των προβλεπόμενων εκ του νόμου προθεσμιών, ως προβλέπει το άρθρο 40 του ν. 5226/2025.
4. Στην υπ’ αριθ. 3) προϋπόθεση, αυτή πρέπει να προβλέπεται ως εξής «η αίτηση ανανέωσης του τίτλου απορρίφθηκε, ως εκπρόθεσμη ή λόγω μη πλήρωσης των νομίμων προϋποθέσεων για την ανανέωσή του ή …». Προφανώς η φράση «λόγω μη πλήρωσης των νομίμων προϋποθέσεων για την ανανέωσή του.» στην προϋπόθεση 4) αφορά τόσο την περίπτωση απόρριψης της αίτησης ανανέωσης (όπως και αναφέρεται), όσο και την περίπτωση ανάκλησης, ως εκ τούτου είναι συστημικά ορθό να ενταχθεί συνολικά ως φράση στην περίπτωση 3), διότι διαφορετικά δύναται να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα ότι η μη πλήρωση των νομίμων προϋποθέσεων αφορά μόνον την περίπτωση της ανάκλησης οριστικού τίτλου.
5. Συνεπεία του ανωτέρω, στην υπ’ αριθ. 4) προϋπόθεση, αυτή πρέπει να προβλέπεται ως εξής «ο οριστικός τίτλος ανακλήθηκε λόγω μη πλήρωσης των νομίμων προϋποθέσεων για την ανανέωσή του».
Η ρύθμιση είναι ορθή και εκπεφρασμένη βούληση του υπουργείου και έρχεται σε συνέχεια της απαγόρευσης απέλασης ατόμων που κατείχαν άδεια διαμονής με τον προηγούμενο νόμο. Ωστόσο οι προϋποθέσεις που θέτει, την αχρηστεύουν, διότι θα καταλαμβάνει μηδαμινό σχεδόν αριθμό προσώπων και δεν καλύπτει καμία τυπολογία απορρίψεων που πρέπει να διορθωθούν με επάνοδο στη νομιμότητα. Πιο συγκεκριμένα: η προϋπόθεση ύπαρξης απόφασης απόρριψης και απόφασης απόρριψης ως εκπροθέσμου ή απόφασης ανάκλησης λόγω μη πλήρωσης προϋποθέσεων: δέον να ληφθεί υπόψη από το Υπουργείο ότι το ηλεκτρονικό σύστημα δεν επέτρεπε εκπρόθεσμες καταθέσεις (δεν επέτρεπε καταθέσεις πέραν του μηνός από την λήξη της άδειας, ο δε μήνας καλύπτεται με πρόστιμο). συνεπώς η προϋπόθεση ύπαρξης απόρριψης ως εκπροθέσμου οφείλει να αφαιρεθεί, εφόσον δεν επιτρεπόταν καν εκπρόθεσμη υποβολή και άρα ουσιαστικά καθιστά ανενεργή τη διάταξη. Σε περίπτωση που βούληση του υπουργείου ειναι να καλυφθούν περιπτώσεις που είχαν υποβάλει νωρίτερα του διμήνου από τη λήξη και για το λόγο αυτό εσφαλμένα απορρίφθηκαν ως εκπρόθεσμες, αυτές καλύπτονται έτσι και αλλιώς από τη γενική διάταξη (ύπαρξη ισχυρού τίτλου επί πενταετία) και δεν χρειάζεται περαιτέρω εξειδίκευση. Η ανάκληση λόγω μη πλήρωσης νόμιμων προϋποθέσεων δε φαίνεται επίσης να εξυπηρετεί καμία γνωστή τυπολογία/παθογένεια συστήματος που πρέπει να διορθωθεί. ίσα ίσα, μπορεί να γίνει μέσο επανόδου στη νομιμότητα ατόμων που τους ανακλήθηκαν οι άδειες γιατί είχε γίνει παρατυπία. Η βούληση του νομοθέτη εξυπηρετείται καλύτερα αν φύγουν εντελώς αυτές οι προϋποθέσεις και μείνει μόνο η γενική προϋπόθεση της ύπαρξης ισχυρού τίτλου επί πενταετία ή, καλύτερα επί τριετία. Ως προς τα άτομα με παράνομα αιτήματα που ανακλήθηκαν, τούτες οι περιπτώσεις καλύπτονται από τις γενικές και ήδη ισχύουσες διατάξεις (κύρωση αρ. 20παρ. 4, έλεγχος μέσω του συστήματος και αποκλεισμός όσων είχαν χρησιμοποιήσει πλαστά κλπ).
Έτερη παρατήρηση είναι ότι η διάταξη για να έχει οποιοδήποτε νόημα θα πρέπει να δίνει την ευκαιρία επανόδδου στην νομιμότητα για άτομα που εξέπεσαν σε διάστημα πέντε ετών τουλάχιστον. Η επάνοδος μόνο ατόμων για τα οποία έληξε ο τίτλος το 2025 και μόνον, εγείρει ζητήματα ισότητας δεδομένου ότι: πολλές ΔΑΜ καθυστερούν επί 2 και 3 έτη να εκδώσουν άδειες, δεδομένου ότι το 2025 δεν συνέβη κάτι που να δικαιολογεί μια τυπολογία για τους εκπεσόντες (λχ, δεν έπεσε το σύστημα, δεν υπήρχε κορονοϊός), και καθιστά και πάλι τη διάταξη σχεδόν ανενεργή λόγω μικρού αριθμού ατόμων που θα αφορά αλλά κυρίως άνιση -αναλυτικά πιο κάτω. Με επιπλέον δεδομένο ότι ο μεγαλύτερος αριθμός ατόμων που εξέπεσε άδικα των αδειών του ήταν στην περίοδο της πανδημίας του κορονοϊού και στο μεταβατικό διάστημα οπότε είχε μόλις αρχίσει να λειτουργεί ηλεκτρονική κατάθεση έναντι της δια ζώσης, το άρθρο πρέπει να αλλάξει για να καταλαμβάνει άδειες που έληξαν τουλάχιστον από το 2020 και εντεύθεν. ΆΛλως εγείρονται πολύ σοβαρά ζητήματα ισότητας απέναντι στο νόμο διότι ο νόμος μεταχειρίζεται άνισα άτομα που εξέπεσαν σε προγενέστερα διαστήματα (2024, 2022 κλπ) χωρίς να υπάρχει λόγος ενώ επίσης εάν σταματήσει τη δυνατότητα με την έναρξη ισχύος δεν θα καταλάβει απορρίψεις που εκδόθηκαν ενώ οι αιτήσεις είχαν γίνει από χρόνια, λόγω αργοποριών στις ΔΑμ που αργοπορούν – δηλαδή άτομα με όμοιες προϋποθέσεις θα έχουν ανόμοια μεταχείριση από το νόμο λόγω πολύ διαφορετικών χρόνων εξέτασης των αιτημάτων τους από τη διοίκηση.
Το ίδιο βέβαια όσον αφορά την ανισότητα ισχύει και για την πρώτη παρατήρηση με τις προϋποθέσεις ύπαρξης απορριπτικής απόφασης ή ύπαρξης ανακλητικής απόφασης λόγω μη πληρώσεως προϋποθέσεων, διότι αυτές δεν φαίνεται να εξυπηρετούν κάποια τυπολογία/ να εξυπηρετούν άτομα που εξέπεσαν για λόγους γενικούς που αφορούν σημαντικό αριθμό προσώπων και αξί΄ζουν δεύτερης ευκαιρίας.
*Συνεπώς θα ήταν καλό να αναδιατυπωθεί το άρθρο και να μείνει μόνη προϋπόθεση κατοχή ισχυρού τίτλου επί πενταετία ή τριετία, χωρίς τις προϋποθέσεις υπ’ αριθμόν 3 και 4, να αναδιατυπωθεί η προϋπόθεση 1 σε «εξακολουθούν να διαμένουν και…δεν απουσίασαν…6 μήνες συνολικά, πλην των διαστημάτων απουσίας που έλαβαν χώρα ενώ ήταν κάτοχοι ισχυρού τίτλου διαμονής ή βεβαίωσης υποβολής αιτήσεως που υπέχει θέση αδείας διαμονής», και να αναδιατυπωθεί το σημείο «του οποίου η ισχύς έχει λήξει ή η έκδοση και επίδοσή του έχουν λάβει χώρα μετά τη λήξη του, κατά το τελευταίο έτος πριν από την έναρξη ισχύος του…» σε «του οποίου η ισχύς έχει λήξει ή η έκδοση και επίδοση έλαβαν χώρα από το 2020 έως και την …. (ρητή ημερομηνία που να ανατρέχει τουλάχιστον ένα έτος μετά τη δημοσίευση του νόμου)». Με εκτίμηση,
Το πεδίο εφαρμογής της άδειας δεύτερης ευκαιρίας είναι πολύ στενό. Είναι ανάγκη να περιλαμβάνει πολίτες τρίτων χωρών που απώλεσαν τη νομιμότητα της διαμονής τους και πριν το 2025 αλλά και αντίστοιχη νομοθετική πρόβλεψη είναι απαραίτητη και για το μέλλον.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των αδειών διαμονής ειδικού σκοπού – υπαλληλικό προσωπικό ημεδαπών εταιρειών (αρ. 17 1α και δ Ν. 4251/2014) η οποία έχει καταργηθεί με τον ισχύοντα Κώδικα Μετανάστευσης, όμως όσοι πολίτες τρίτων χωρών έχουν καταθέσει βάσει των ανωτέρω διατάξεων πριν την περίοδο εφαρμογής του νέου Κώδικα Μετανάστευσης, συνεχίζουν να υπάγονται στο καθεστώς αυτό. Την τελευταία διετία έχουν ανακληθεί πολλές άδειες αυτής της κατηγορίας και έχουν απορριφθεί επίσης αιτήσεις ανανέωσης, δεδομένου ότι οι πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν τη συγκεκριμένη άδεια διαμονής δεν απασχολούνται πλέον από τις εξουσιοδοτημένες από το Υπουργείο εταιρείες παρόλο που πιθανώς να εργάζονται σε άλλες. Επίσης είναι πολλοί που εξακολουθούν να κατέχουν την συγκεκριμένη άδεια διαμονής (που έχει πλέον καταργηθεί) και πιθανώς να κινδυνεύουν με ανάκληση στο μέλλον, αφού δεν υπάρχει ούτε δυνατότητα έγκρισης νέων εταιρειών με βάσει τις ανωτέρω διατάξεις καθώς έχουν πλέον καταργηθεί, παρόλο που μπορεί να έχουν τις προϋποθέσεις ώστε να λάβουν αντίστοιχη έγκριση από το Υπουργείο για απασχόληση πτχ με τη συγκεκριμένη άδεια. Οι συγκεκριμένοι πολίτες διαμένουν στην Ελλάδα ήδη εδώ και πολλά χρόνια με τα μέλη της οικογένειάς τους και εξακολουθούν να εργάζονται και σίγουρα αποτελούν πολύτιμο εργατικό δυναμικό.
Αυτή είναι μόνο μία από τις περιπτώσεις για τις οποίες θα πρέπει να προβλεφθεί αντίστοιχη δυνατότητα και για το μέλλον.
Η ρύθμιση είναι προς τη σωστή κατεύθυνση και ομοιάζει αρκετά με την καταργηθείσα κατηγορία των «εξαιρετικών λόγων – ληγμένος τίτλος διαμονής» που υπήρχε στον ν.4251/2014. Ωστόσο δίνοντας μόνο ένα χρόνο από την έναρξη ισχύος του νέου άρθρου, η διάταξη δεν λαμβάνει υπόψιν το πραγματικό γεγονός ότι υφίστανται αιτήσεις ανανέωσης αδειών διαμονής οι οποίες καθυστέρησαν 2 και 3 χρόνια να εξετασθούν, με αποτέλεσμα η απόρριψη/ανάκληση, όταν τελικά εκδίδεται με αυτήν την καθυστέρηση, να καθιστά τους αλλοδαπούς αναδρομικά παράνομους για τα 2 ή 3 αυτά χρόνια. Αυτοί οι αλλοδαποί τίθενται αυτόματα εκτός του πεδίου εφαρμογής της προτεινόμενης ρύθμισης χωρίς ευθύνη δική τους αλλά λόγω του φόρτου εργασίας των υπηρεσιών μετανάστευσης.
Επίσης, υπάρχουν περιπτώσεις που έχουν ασκηθεί αιτήσεις ακύρωσης κατά την τελευταία διετία κατά απορριπτικών αποφάσεων ανανέωσης και οι ΠΤΧ συνεχίζουν να εργάζονται και να διαμένουν δυνάμει ΕΒΝΔ. Και αυτοί πρέπει να μπορούν να ενταχθούν στην προτεινόμενη ρύθμιση.
Αντίθετα, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μπορούν να ενταχθούν σε αυτή τη ρύθμιση, κάτοχοι ΕΒΝΔ λόγω αποφυλάκισης κατόπιν μεγάλων ποινών που επιβλήθηκαν για κακουργηματικές πράξεις όπως δολοφονίες, σύσταση εγκληματικής οργάνωσης, εμπόριο ναρκωτικών (φυσικά όχι από χρήστες), κλπ
ΑΔΕΙΑ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ
Καταρχήν ως πάγια ρύθμιση είναι ορθή . Προφανώς , οι αλλοδαποί που εκπίπτουν της νομιμότητας πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επανέλθουν σε αυτή , όταν έχουν λάβει όμως, τουλάχιστον μια άδεια παραμονής τρίχρονης ισχύος που δεν ανανεώθηκε ή απορρίφθηκε για λόγους τυπικούς . Συνεπώς προτείνετε αντί του¨¨ κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για πέντε (5) έτη τουλάχιστον ¨η τροποποίηση σε τρία έτη τουλάχιστον . Εξάλλου η συγκεκριμένη άδεια παραμονής χορηγείται άπαξ
Επιπροσθέτως, όμως πρέπει να προστεθεί μια μεταβατική διάταξη εξάμηνης τουλάχιστον διάρκειας προκειμένου να επανέλθουν στη νομιμότητα όσοι δεν υπάγονται στην πάγια ρύθμιση Προτεινόμενη ρύθμιση α) Με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης χορηγείται αρχική άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής δυνάμει του ν. 4251/2014 (Α΄ 80) ή του παρόντος Κώδικα, του οποίου η ισχύς έχει λήξει και αυτός δεν ανανεώθηκε, ανακλήθηκε ή απορρίφθηκε…Με τις προϋποθέσεις που θέτει το σχέδιο νόμου.
Η θέσπιση μεταβατικής διάταξης συνάδει και με τη ρύθμιση του άρθρου 40 ν 5226/2025 που ορίζει ότι οι πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής δυνάμει του Κώδικα Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης (ν. 4251/2014, A’ 80) και του κώδικα Μετανάστευσης (ν. 5038/2023, Α’ 81), του οποίου η ισχύς έληξε χωρίς να έχει υποβληθεί αίτηση ανανέωσης εντός των προβλεπόμενων εκ του νόμου προθεσμιών ή του οποίου η ανανέωση απορρίφθηκε για λόγους που δεν άπτονται της δημόσιας τάξης ή της εθνικής ασφάλειας ή της δημόσιας υγείας, δεν υπόκεινται σε διαδικασία απομάκρυνσης έως την 31η Μαρτίου 2026.
Σχετικά με τις προϋποθέσεις υπαγωγής στη ρύθμιση , μια παρατήρηση προφανώς ο στερούμενος νομιμοποιητικών εγγράφων δεν μπορεί να έχει πλήρη ασφάλεια συνεπώς πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα εξαγοράς των αναγκαίων ημερών ασφάλισης.
ΑΔΕΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ
Καταρχήν ως πάγια ρύθμιση είναι ορθή . Προφανώς , οι αλλοδαποί που εκπίπτουν της νομιμότητας πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επανέλθουν σε αυτή , όταν έχουν λάβει όμως, τουλάχιστον μια άδεια παραμονής τρίχρονης ισχύος που δεν ανανεώθηκε ή απορρίφθηκε για λόγους τυπικούς . Συνεπώς προτείνετε αντί του¨¨ κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για πέντε (5) έτη τουλάχιστον ¨η τροποποίηση σε τρία έτη τουλάχιστον . Εξάλλου η συγκεκριμένη άδεια παραμονής χορηγείται άπαξ
Επιπροσθέτως, όμως πρέπει να προστεθεί μια μεταβατική διάταξη εξάμηνης τουλάχιστον διάρκειας προκειμένου να επανέλθουν στη νομιμότητα όσοι δεν υπάγονται στην πάγια ρύθμιση Προτεινόμενη ρύθμιση α) Με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης χορηγείται αρχική άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής δυνάμει του ν. 4251/2014 (Α΄ 80) ή του παρόντος Κώδικα, του οποίου η ισχύς έχει λήξει και αυτός δεν ανανεώθηκε, ανακλήθηκε ή απορρίφθηκε…Με τις προϋποθέσεις που θέτει το σχέδιο νόμου.
Η θέσπιση μεταβατικής διάταξης συνάδει και με τη ρύθμιση του άρθρου 40 ν 5226/2025 που ορίζει ότι οι πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής δυνάμει του Κώδικα Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης (ν. 4251/2014, A’ 80) και του κώδικα Μετανάστευσης (ν. 5038/2023, Α’ 81), του οποίου η ισχύς έληξε χωρίς να έχει υποβληθεί αίτηση ανανέωσης εντός των προβλεπόμενων εκ του νόμου προθεσμιών ή του οποίου η ανανέωση απορρίφθηκε για λόγους που δεν άπτονται της δημόσιας τάξης ή της εθνικής ασφάλειας ή της δημόσιας υγείας, δεν υπόκεινται σε διαδικασία απομάκρυνσης έως την 31η Μαρτίου 2026.
Σχετικά με τις προϋποθέσεις υπαγωγής στη ρύθμιση , μια παρατήρηση προφανώς ο στερούμενος νομιμοποιητικών εγγράφων δεν μπορεί να έχει πλήρη ασφάλεια συνεπώς πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα εξαγοράς των αναγκαίων ημερών ασφάλισης
Υπάρχουν περιπτώσεις που οι Τοπικές Υπηρεσίες Μετανάστευσης απέτρεψαν αλλοδαπούς πολίτες που κατείχαν άδεια διαμονής να υποβάλουν εκπρόθεσμες (πέραν του μηνός της λήξης) αιτήσεις ανανέωσης του τίτλου διαμονής τους (με το πρόσχημα της απόρριψής τους ως καταχρηστικές) με αποτέλεσμα, όλοι αυτοί οι αλλοδαποί, που διέμεναν χρόνια νόμιμα στη Χώρα, να είναι κυριολεκτικά «στον αέρα» και να μην έχουν καμία προστασία, παρά μόνο από την απομάκρυνσή τους έως τις 31/3/2026 (άρθρο 40 Ν5226/2025). Μάλιστα η διάταξη του άρθρου 40 παρ. 3 Ν5226/2025, τους περιλάμβανε ρητά. Κρίνεται επιβεβλημένο η υπό διαβούλευση κατ’ εξαίρεση διάταξη αυτή να περιλάβει και τις περιπτώσεις αυτές, που είχαν προηγούμενες άδειες διαμονής και δεν έκαναν έστω και εκπρόθεσμη αίτηση ανανέωσης μη έχοντας απορριπτική απόφαση.
Αρθρο 40:
Με τη νέα παρ.9 του άρ.163, όπως συνέβη με την κατηγορία των Εξαιρετικών Λόγων, θα υπάρχουν αρκετά αβάσιμα αιτήματα χορήγησης, είτε λόγω έλλειψης άλλου τρόπου νομιμοποίησης, είτε μετά από σύλληψη από την Ελληνική Αστυνομία, ώστε θα δημιουργηθεί αχρείαστος φόρτος εργασίας στις υπηρεσίες, οπότε ενδεχομένως να ακυρωθεί η προσπάθεια επιτάχυνσης της διαδικασίας με το παρόν νομοσχέδιο.
Ως εκ τούτου, θα μπορούσε να διασφαλιστεί από το ηλεκτρονικό σύστημα (ΟΠΣ) η βασική προϋπόθεση του πενταετούς τίτλου διαμονής για την υποβολή της σχετικής αίτησης, άλλως να μην υπάρχει τεχνικά αυτή η δυνατότητα.
Επιπλέον, πρέπει να είναι σαφείς οι προϋποθέσεις χορήγησης, όπως εξειδικεύεται παρακάτω, διαφορετικά θα είναι εκ νέου, όπως με τους Εξαιρετικούς Λόγους, δύσκολη η εξέταση των σχετικών αιτήσεων με ανάλογη αύξηση του χρόνου ολοκλήρωσης:
α) Αναφέρεται ως προϋπόθεση χορήγησης ότι ο πενταετής τίτλος “δεν ανανεώθηκε, ανακλήθηκε ή απορρίφθηκε”. Προφανώς, η λέξη “απορρίφθηκε” αφορά την αίτηση ανανέωσής του, όχι τον τίτλο.
β) Ο απαιτούμενος πενταετής τίτλος διαμονής περιλαμβάνει και αυτούς , των οποίων η διάρκεια θα παρατείνεται σύμφωνα με τη νέα παρ.3 του άρθρου 13 του Ν.5038/2023 και το άρθρο 50 του παρόντος νομοσχεδίου;
γ) Η απουσία των 6 μηνών θα εξετάζεται από την έναρξη ισχύος του πενταετούς τίτλου διαμονής;
δ) Η επιβολή και η άρση της κύρωσης της παρ.4 του άρθρου 20 του Ν.5038/2023 πώς θα διαπιστώνεται; Η επιβολή της δε συμβαίνει με ξεχωριστή απόφαση αλλά ως εκτελούμενο μέτρο από την εκάστοτε υπηρεσία απόρριψης αιτήματος, το οποίο (μέτρο) εφαρμόζεται κατά την κρίση της παραπάνω υπηρεσίας. Επόμενη υπηρεσία ενδέχεται να κρίνει ότι δεν επιβάλλεται το μέτρο. Εξάλλου, υπάρχει, πλέον, νομολογία που ακυρώνει σε πολλές περιπτώσεις εγκυκλιακές οδηγίες περί επιβολής του. Η εν λόγω κύρωση έχει ορθό χαρακτήρα αλλά χρειάζεται περαιτέρω διασαφήνιση.
ε) Η απαγορευτική συνθήκη της προγενέστερης απόρριψης ή ανάκλησης “λόγω μη πλήρωσης των νομίμων προϋποθέσεων” πρέπει να ορίζεται σαφέστερα, π.χ. αν δεν υπέβαλε τα απαραίτητα δικαιολογητικά, καθώς δημιουργούνται ερωτήματα, όπως στην περίπτωση που απορρίφθηκε ή ανακλήθηκε λόγω υποβολής πλαστών δικαιολογητικών, η οποία εμπίπτει στην παραπάνω συνθήκη, τότε έχει δικαίωμα υποβολής της αίτησης του παρόντος άρθρου;
στ) Για το δικαιολογητικό της ασφάλισης ασθενείας καλό θα ήταν να διευκρινιστεί να είναι σε ισχύ κατά την υποβολή της σχετικής αίτησης, διότι οι αιτούντες πιθανώς να καταθέτουν αποδεικτικό ασφαλιστικής ικανότητας, η οποία θα έχει λήξει με τον προηγούμενο τίτλο διαμονής.
Τέλος, σε συνάρτηση με προηγούμενο σχόλιο, ο συνδυασμός της άδειας διαμονής του παρόντος άρθρου με την παρ.4 του άρθρου 7 του Ν.5226/2025, περί χορήγησης άδειας διαμονής λόγω φιλευσπλαχνίας κτλ., θα μπορούσε να παραλείψει άσκοπες διαδικασίες με τη δυνατότητα από τη Διοίκηση αυτόματης χορήγησης της σχολιαζόμενης άδειας, σε περίπτωση επικείμενης απόρριψης ετέρου αιτήματος ή ανάκλησης άδειας διαμονής, τηρουμένων των οριζομένων προϋποθέσεων, αρκεί να διευκρινιστεί πώς θα ασκηθεί το δικαίωμα της διοικητικής και δικαστικής προσφυγής περί της μη ικανοποίησης του αρχικού αιτήματος ή της ανάκλησης.
Άρθρο 40 Άδειες διαμονής σε ανταποκριτές ξένου τύπου και άδειες διαμονής δεύτερης ευκαιρίας – Τροποποίηση παρ. 6 και προσθήκη παρ. 9 στο άρθρο 163 του Κώδικα Μετανάστευσης
2. Στο άρθρο 163 του Κώδικα Μετανάστευσης, προστίθεται παρ. 9 ως εξής:
«9. Άδεια διαμονής δεύτερης ευκαιρίας (άδεια διαμονής τύπου «Ι.9»):
«9. α) Με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης χορηγείται αρχική άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής…»
Να γραφεί απλώς «τίτλο διαμονής», δίνοντας έτσι την ευκαιρία σε όσους είχαν βεβαίωση χορήγησης/ανανέωσης ή ειδική βεβαίωση να υπαχθούν στην ως άνω διάταξη.
κατά το τελευταίο έτος πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου και αυτός δεν ανανεώθηκε, ανακλήθηκε ή απορρίφθηκε, εφόσον:
Να γραφεί κατά τα τελευταία δύο (2) έτη πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου…
ε) Η άδεια διαμονής χορηγείται άπαξ, με διάρκεια ισχύος δύο (2) ετών από την ημερομηνία έκδοσης αυτής, παρέχει πρόσβαση στην εξαρτημένη εργασία, καθώς και στις υπηρεσίες ή σε έργα και ανανεώνεται σύμφωνα με το άρθρο 12.».
Να προστεθεί: « και ανανεώνεται με βάσει τις διατάξεις του Ν. 5038/2023 και του παρόντος Νόμου.»
Απαιτείται μια μόνιμη «βαλβίδα αποσυμπίεσης» των περιπτώσεων που έχουν απορριφθεί για τυπικούς λόγους, όπως έλλειψη ασφάλισης και απουσίες από τη χώρα. Η ρύθμιση θα πρέπει να είναι μόνιμη, όπως το άρθρο 134 παρ.5 Ν.5038/2023 που καταργήθηκε και να μην ισχύει μόνο για αυτούς που απορρίπτονται έως την ισχύ του νόμου. Πρόκειται για περιπτώσεις ατόμων με χρόνια στην Ελλάδα και πολύτιμο εργατικό δυναμικό που δεν έχει την πολυτέλεια η χώρα να διώχνει ή να στέλνει στην παράνομη διαμονή. Πολλές φορές δεν φταίνε καν οι ίδιοι για τα προβλήματα με την ασφάλισή τους.
Θα σας πρότεινα στις περιπτώσεις που κάποιος έχει λόγους απόρριψης για τους πιο συνηθισμένους λόγους απόρριψης (Απουσίες από τη χώρα και Έλλειψη ασφαλιστικής ικανότητας), αυτόματα να ενημερώνεται από την υπηρεσία μετανάστευσης ότι πρόκειται να απορριφθεί και να επιλέγει αν επιθυμεί απόρριψη και χρήση των δικαιωμάτων του (αίτηση θεραπείας, προσφυγή στο διοικητικό πρωτοδικείο) ή να μεταβεί αυτόματα στην Άδεια Δεύτερης Ευκαιρίας με ενέργειες της υπηρεσίας. Αυτό σημαίνει Δεύτερη Ευκαιρία. Οι υπηρεσίες μετανάστευσης θα εξοικονομούσαν πολύτιμους ανθρώπινους πόρους και εργατοώρες που τώρα σπαταλούνται σε χρονοβόρες απορρίψεις, εκθέσεις απόψεων προς τα δικαστήρια, παραστάσεις σε δικαστήρια κλπ. Στο τέλος ποιο είναι το αποτέλεσμα? Η Ελλάδα αναζητά εργατικό δυναμικό από τη μία και διώχνει από την άλλη ενσωματωμένο σε μεγάλο βαθμό εργατικό δυναμικό για εντελώς τυπικούς λόγους.
Η προτεινόμενη ρύθμιση του άρθρου 40 εισάγει άδεια διαμονής «δεύτερης ευκαιρίας» για πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής πενταετούς διάρκειας και απώλεσαν το καθεστώς νομιμότητας εντός στενά οριοθετημένου χρονικού διαστήματος ενός έτους πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου. Ωστόσο, η ρύθμιση παρουσιάζει σοβαρά νομοτεχνικά και θεσμικά ελλείμματα, τα οποία θέτουν ζήτημα σύγκρουσης με την αρχή της ίσης μεταχείρισης και της ασφάλειας δικαίου.
1.Ασυνέπεια με το άρ. 40 του 5226/2025 – Άνιση μεταχείριση όμοιων κατηγοριών πολιτών τρίτων χωρών.
Ο περιορισμός του χρονικού πεδίου εφαρμογής της άδειας δεύτερης ευκαιρίας σε περιπτώσεις λήξης, μη ανανέωσης ή απόρριψης άδειας διαμονής εντός συγκεκριμένου και χρονικού διαστήματος ενός μόνο έτους πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου οδηγεί σε αδικαιολόγητη διάκριση μεταξύ προσώπων που τελούν υπό όμοιες πραγματικές και νομικές συνθήκες.
Η προτεινόμενη ρύθμιση δεν εναρμονίζεται θεσμικά με το άρθρο 40 του ν. 5226/2025, το οποίο προβλέπει ρητά ότι πολίτες τρίτων χωρών, των οποίων η άδεια διαμονής έληξε ή η ανανέωσή της απορρίφθηκε για λόγους που δεν άπτονται της δημόσιας τάξης, της εθνικής ασφάλειας ή της δημόσιας υγείας, δεν υπόκεινται σε διαδικασία απομάκρυνσης έως την 31.3.2026.
Ενώ, δηλαδή, ο ν. 5226/2025 αναγνωρίζει κατ’ αρχήν ότι οι ανωτέρω κατηγορίες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «παράνομοι προς απομάκρυνση», το άρθρο 40 του παρόντος νομοσχεδίου δεν αξιοποιεί το ίδιο κριτήριο για τη χορήγηση άδειας δεύτερης ευκαιρίας και ούτε προβλέπει θεσμική συνέχεια ή συμπληρωματικότητα με το ήδη ισχύον μεταβατικό καθεστώς.
Η διαφοροποίηση αυτή δεν στηρίζεται σε αντικειμενικό και πρόσφορο κριτήριο, αλλά σε τυχαίο χρονικό σημείο επέλευσης της παρανομίας, το οποίο συχνά δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά του διοικουμένου, γεγονός που αντίκειται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης (άρθρο 4 Συντ.) και στη νομολογία περί όμοιων καταστάσεων.
Έτσι λοιπόν αποσυνδέεται το καθεστώς ανοχής (μη απομάκρυνση) από το καθεστώτος νομιμοποίησης (άδεια διαμονής), με αποτέλεσμα πρόσωπα που η έννομη τάξη αναγνωρίζει ως μη απομακρυντέα να παραμένουν χωρίς δυνατότητα επανένταξης σε καθεστώς νομιμότητας.
Ειδικότερα, εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής:
(-)πολίτες τρίτων χωρών των οποίων η άδεια έληξε ή δεν ανανεώθηκε σε προγενέστερο χρόνο για λόγους μη αποδιδόμενους σε δική τους υπαιτιότητα (καθυστερήσεις επίδοσης, απώλεια προθεσμιών λόγω διοικητικής δυσλειτουργίας)
(-)περιπτώσεις όπου η απόφαση απόρριψης αίτησης ανανέωσης εκδόθηκε ή θα εκδοθεί έτη μετά τη λήξη της άδειας, λόγω εκκρεμοτήτων της Διοίκησης,
(-) περιπτώσεις όπου αλλοδαποί θα καταστούν παράνομοι ήδη από το έτος 2022 και η απόφαση απόρριψης δεν έχει ακόμα εκδοθεί και επιδοθεί (βλ. προτεινόμενο αρ. 50 του παρόντος νομοσχεδίου)
Εν προκειμένω η ρυθμιση καταλαμβάνει τυχαία ένα περιορισμένο υποσύνολο περιπτώσεων, αφήνοντας εκτός πρόσωπα με ισχυρότερους δεσμούς και μακρύτερη νόμιμη διαμονή, γεγονός που αποδυναμώνει τον ίδιο τον δηλωμένο σκοπό της «δεύτερης ευκαιρίας».
2. ΠΡΟΤΑΣΗ
Προκειμένου να αρθεί η άνιση μεταχείριση και να εξασφαλιστεί η θεσμική συνοχή, προτείνεται η διεύρυνση του χρονικού πεδίου εφαρμογής της διάταξης, ώστε να καλύπτονται όλες οι περιπτώσεις πολιτών τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής πενταετούς διάρκειας και κατέστησαν ή θα καταστούν παράνομοι από το έτος 2022 και έως την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου τηρούμενων των λοιπών προυποθέσεων της προτεινόμενης ρύθμισης ως έχει.
Κατά την προτεινόμενη ρύθμιση :
«Στο άρθρο 163 του Κώδικα Μετανάστευσης, προστίθεται παρ. 9 ως εξής:«9. Άδεια διαμονής δεύτερης ευκαιρίας (άδεια διαμονής τύπου «Ι.9»):«9. α) Με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης χορηγείται αρχική άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για πέντε (5) έτη τουλάχιστον, δυνάμει του ν. 4251/2014 (Α΄ 80) ή του παρόντος Κώδικα, του οποίου η ισχύς έχει λήξει ή η έκδοση και επίδοσή του έχουν λάβει χώρα μετά τη λήξη του, κατά το τελευταίο έτος πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου και αυτός δεν ανανεώθηκε, ανακλήθηκε ή απορρίφθηκε».
Η ρύθμιση ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗ και καταλαμβάνει χρονικά ΕΝΤΕΛΩΣ ΤΥΧΑΙΕΣ περιπτώσεις ΠΤΧ των οποίων η άδεια διαμονής τους έληξε / δεν ανανεώθηκε / απορρίφθηκε εντός του τελευταίου έτους, και μόνον, πριν την έναρξη εφαρμογής του νόμου.
Οι νομιμοποιητικές διατάξεις οφείλουν να είναι στοχευμένες διότι κατά τον τρόπο αυτό ικανοποιείται και ο πραγματικός σκοπός τους, που εν προκειμένω είναι η αντιμετώπιση ζητημάτων λήξης και μή ανανέωσης άδειας διαμονής για λόγους που δεν υφίσταται αποκλειστικά ευθύνη των ίδιων των ΠΤΧ (λ. χ επίδοση ληγμένων αδειών και απώλεια προθεσμιών) στη βάση της πραγματικής διαμονής τους στη χώρα και την συνακόλουθη ανάπτυξη δεσμών με αυτή (βλ. σχετική παραδοχή σας για το ζήτημα αυτό στην αιτιολογική έκθεση του 5226/2025).
Με την υφιστάμενη πρόταση, μένουν εκτός εφαρμογής πλείστες όσες περιπτώσεις ΠΤΧ που κατεστάθησαν παράνομοι μετά την 30-11-2023 και δεν μπόρεσαν να υπαχθούν στις διατάξεις του αρ. 193 ή του 134 (εξαιρετικοί λόγοι – 7ετία) για όλους του άνω λόγους.
Επίσης μένουν εκτός εφαρμογής και πολλές περιπτώσεις ΠΤΧ, που ενώ είχαν υποβάλλει αίτημα ανανέωσης σε άδειες διαμονής που έληγαν προ της 30-11-2023, η απόφαση απόρριψης εξεδόθη πολύ αργότερα καθιστάμενοι μεταγενεστέρως παράνομοι. Η ρύθμιση δεν λαμβάνει υπόψιν το πραγματικό γεγονός ότι υφίστανται εκκρεμείς περίπτωσεις ανανέωσης αδειών διαμονής για 2 και 3 χρόνια, οπότε η απόφαση απόρριψης εκδίδεται μήνες ή και χρόνια αργότερα από την λήξη της άδειας, επομένως ο αλλοδαπός καθίσταται επιγενομένως παράνομος, τιθέμενος αυτόματα εκτός του πεδίου εφαρμογής της προτεινόμενης ρύθμισης.
Επίσης, υπάρχουν περιπτώσεις που έχουν ασκηθεί αιτήσεις ακύρωσης κατά την τελευταία διετία κατά απορριπτικών αποφάσεων ανανέωσης και οι ΠΤΧ συνεχίζουν να εργάζονται και να διαμένουν δυνάμει ΕΒΝΔ.
ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ: Η ρύθμιση να καταλαμβάνει χρονικά όλες τις περιπτώσεις λήξης / μή ανανέωσης / απόρριψης άδειας διαμονής, σε θεσμική συνέχεια του χρονικού πεδίου εφαρμογής του (ήδη καταργηθέντος αρ .193 ν. 5078/2023), δηλαδή όσους κατεστάθησαν παράνομοι από 01-12-2023 και έως και την έναρξη ισχύος του νόμου και κατείχαν 5ετή άδεια διαμονής έως και το χρονικό σημείο που κατεστάθησαν παράνομοι και να διαμορφωθεί ως εξής :
“Με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης χορηγείται αρχική άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που κατείχαν οριστικό τίτλο διαμονής ή δελτίο διαμονής για πέντε (5) έτη τουλάχιστον, δυνάμει του ν. 4251/2014 (Α΄ 80) ή του παρόντος Κώδικα, του οποίου η ισχύς έχει λήξει ή η έκδοση και επίδοσή του έχουν λάβει χώρα μετά τη λήξη του, από την 01-12-2023 και έως την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου και αυτός δεν ανανεώθηκε, ανακλήθηκε ή απορρίφθηκε»
Με τον τρόπο αυτό καταλαμβάνονται όλες οι περιπτώσεις ΠΤΧ που δεν είχαν την ευκαιρία να υπαχθούν στο άρθρο 193 (ν. 5078/2023) και στο ήδη καταργηθέν άρθρο 134 (εξαιρετικοί λόγοι – 7ετία) για τον οποιονδήποτε λόγο, ούτως εκκαθαρίζονται άπαξ τα ζητήματα νομιμοποίησης έως και το χρονικό σημείο εφαρμογής του προτεινόμενου νομοσχεδίου.