Άρθρο 20
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος Μέρους είναι η δημιουργία μιας νέας κατηγορίας θέσεων προσωπικού, στην οποία κατατάσσονται οι απόφοιτοι των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης του ν. 1158/1981 (Α’ 127), οι οποίες παρέχουν ανώτερη τριτοβάθμια καλλιτεχνική εκπαίδευση σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 16 του Συντάγματος.
Άρθρο 21
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος Μέρους είναι:
α) η σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων προσωπικού σε φορείς του δημοσίου τομέα με τίτλο «Καλλιτεχνική Εκπαίδευση» (ΚΕ) και ο προσδιορισμός του έργου που ασκεί,
β) τα τυπικά προσόντα που απαιτούνται για τον διορισμό ή την πρόσληψη σε θέσεις της νέας κατηγορίας προσωπικού, ανά κλάδο και ειδικότητα και
γ) η ρύθμιση ζητημάτων που αφορούν στην υπηρεσιακή και μισθολογική κατάσταση και εξέλιξη των υπαλλήλων που καταλαμβάνουν θέσεις της νέας κατηγορίας προσωπικού, καθώς και του προβαδίσματος της κατηγορίας αυτής σε σχέση με τις υπόλοιπες κατηγορίες θέσεων που ορίζονται στον Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007, Α΄26) και στον Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (ν. 3584/2007, Α 143).
Προτείνεται η προσθήκη στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ Σύσταση και ρύθμιση κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (άρθρα 22-24)
Όπως προβλέπεται στην υπ’ αριθμ.πρωτ. ΔΙΠΑΑΔ/ΠΡΟΣ/429/οικ.20353 του Υπουργείου Εσωτερικών με υπογραφή της Π.Χαραλαμπογιάννη με Θέμα: Δημοσίευση του Π.Δ. 85/2022 (Α’ 232) «Καθορισμός προσόντων διορισμού σε
φορείς του Δημοσίου (Προσοντολόγιο-Κλαδολόγιο)»
Παρ. 13 : Αναφορικά με τους μουσικούς των ΟΤΑ και των νομικών
προσώπων αυτών, διατηρούνται σε ισχύ ως ειδικότερες, οι διατάξεις του άρθρου 26 παρ.8 του ν. 4325/2015 όπως ισχύουν, καθώς και του π.δ. 476/1981.
Παρατηρήσεις επί του Σχεδίου Νόμου για την Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών και τη Διαβάθμιση των Ανωτέρων Καλλιτεχνικών Σχολών
Το Σωματείο Καθηγητών Χορού, το οποίο εκπροσωπεί τους πτυχιούχους καθηγητές χορού των Ανώτερων Επαγγελματικών σχολών χορού, καταθέτει τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί του υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου για την ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.) και τη διαβάθμιση των Ανωτέρων σχολών Καλλιτεχνικής εκπαίδευσης (Α.Σ.Κ.Ε.).
Η θεσμική κατοχύρωση των παραστατικών τεχνών σε επίπεδο ανώτατης εκπαίδευσης αποτελεί διαχρονικό αίτημα του σωματείου μας και συνιστά μια σημαντική εξέλιξη για τον χώρο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Η εξέλιξη αυτή δύναται να συμβάλει ουσιαστικά στην ακαδημαϊκή αναγνώριση του χορού, στην ενίσχυση της σύνδεσης της καλλιτεχνικής πράξης με την επιστημονική γνώση και την έρευνα, καθώς και στη διαμόρφωση ενός σαφούς και συνεκτικού επαγγελματικού πλαισίου.
Ωστόσο, από την εξέταση των επιμέρους άρθρων του νομοσχεδίου προκύπτουν ορισμένα ζητήματα και σημεία προς διευκρίνιση, τα οποία θεωρούμε σκόπιμο να επισημανθούν στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.
Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών ( Α.Σ.Π.Τ.)
Η ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. συνιστά ένα σημαντικό βήμα για τη θεσμική και ακαδημαϊκή αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στη χώρα. Το σχέδιο νόμου προβλέπει τη συγκρότηση της σχολής με αυτοτελή ακαδημαϊκά τμήματα, τα οποία διασφαλίζουν τη σαφή επιστημονική και καλλιτεχνική ταυτότητα των επιμέρους πεδίων των παραστατικών τεχνών, καθώς και την ισότιμη ανάπτυξη των διαφορετικών κατευθύνσεων σπουδών. Παράλληλα, ο απονεμόμενος τίτλος σπουδών εντάσσεται στο επίπεδο 6 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων, στοιχείο που ενισχύει την ακαδημαϊκή αναγνώριση των σπουδών και τη συμβατότητά τους με το ευρωπαϊκό σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης. Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα ανάπτυξης προγραμμάτων μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών, δημιουργώντας προοπτικές για την καλλιτεχνική και επιστημονική έρευνα στον χώρο των παραστατικών τεχνών. Τέλος, το θεσμικό πλαίσιο ενσωματώνει μορφές θεσμικής εκπροσώπησης του καλλιτεχνικού χώρου στη λειτουργία της σχολής, ενισχύοντας τη σύνδεση της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης με την καλλιτεχνική πράξη.
Ζητήματα προς διευκρίνιση:
α) Άρθρα 4 και 11 – Διάρκεια σπουδών
Στα άρθρα 4 και 11 προβλέπεται ότι η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών οργανώνει προγράμματα σπουδών πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου. Ωστόσο, στο κείμενο του σχεδίου νόμου δεν προσδιορίζεται ρητώς η διάρκεια και η πιστωτική αντιστοίχιση του πρώτου κύκλου σπουδών.
Η σαφής νομοθετική πρόβλεψη της διάρκειας του πρώτου κύκλου σπουδών κρίνεται αναγκαία για λόγους:
ασφάλειας δικαίου
ακαδημαϊκής ισοτιμίας με τα λοιπά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα
διεθνούς αναγνώρισης των τίτλων σπουδών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η ρητή πρόβλεψη ότι τα προγράμματα σπουδών πρώτου κύκλου έχουν διάρκεια οκτώ ακαδημαϊκών εξαμήνων και αντιστοιχούν σε 240 πιστωτικές μονάδες ECTS.
β) Άρθρα 8, 11 και 12 – Σύνδεση τίτλου σπουδών με επαγγελματικά δικαιώματα
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών απονέμει τίτλους σπουδών πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου ανώτατης εκπαίδευσης. Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζεται ρητώς η διοικητική και επαγγελματική ένταξη των αποφοίτων, ούτε η σχέση του τίτλου σπουδών με τις κατηγορίες εκπαίδευσης του δημόσιου τομέα.
Ειδικότερα δεν καθορίζεται:
εάν οι απόφοιτοι εντάσσονται στην κατηγορία Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ),
ποια επαγγελματικά δικαιώματα απορρέουν από τον τίτλο,
εάν τα δικαιώματα αυτά θα καθοριστούν με μεταγενέστερη κανονιστική πράξη.
Η εμπειρία από προηγούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις στον χώρο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης καταδεικνύει ότι η καθυστέρηση στον καθορισμό επαγγελματικών δικαιωμάτων δημιουργεί παρατεταμένες περιόδους θεσμικής αβεβαιότητας.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται: να προβλεφθεί ότι ο τίτλος σπουδών πρώτου κύκλου οδηγεί σε ένταξη των αποφοίτων στην κατηγορία ΠΕ, να προβλεφθεί η δυνατότητα ένταξης παιδαγωγικών και διδακτικών μαθημάτων στα προγράμματα σπουδών, να καθοριστεί σαφές πλαίσιο επαγγελματικών δικαιωμάτων είτε με τον ίδιο νόμο είτε με άμεση κανονιστική εξουσιοδότηση.
γ) Άρθρο 4 παράγραφος 1.γ – Παιδαγωγική Εκπαίδευση
Σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1γ, η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών δύναται να παρέχει και παιδαγωγική εκπαίδευση. Δεδομένου ότι οι υφιστάμενες δημόσιες σχολές χορού παρέχουν μέχρι σήμερα εκπαίδευση που οδηγεί και στην επαγγελματική δραστηριότητα της διδασκαλίας του χορού, κρίνεται αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι η λειτουργία της νέας σχολής δεν θα οδηγήσει σε περιορισμό των δυνατοτήτων απόκτησης τίτλου καθηγητή χορού μέσω δημόσιας εκπαίδευσης.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται να εξεταστεί: είτε η πρόβλεψη κατεύθυνσης σπουδών για την εκπαίδευση καθηγητών χορού, είτε η δημιουργία ολοκληρωμένου προγράμματος παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας, ενδεχομένως μέσω συμπληρωματικού κύκλου σπουδών.
δ) Άρθρο 5 – Γεωγραφική διασπορά.
Στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνονται διατάξεις που να προβλέπουν δυνατότητα ανάπτυξης εκπαιδευτικών ή ερευνητικών μονάδων της Σχολής σε άλλες γεωγραφικές περιοχές της χώρας. Η απουσία σχετικής πρόβλεψης ενδέχεται να δημιουργήσει ζητήματα: περιορισμένης πρόσβασης σε σπουδές υψηλού επιπέδου για υποψηφίους της περιφέρειας, περιορισμού της μελλοντικής θεσμικής ανάπτυξης της Σχολής, άνισης γεωγραφικής κατανομής των δομών καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται να προβλεφθεί δυνατότητα ίδρυσης εκπαιδευτικών ή ερευνητικών μονάδων της Σχολής σε άλλες πόλεις της χώρας, με απόφαση των αρμοδίων οργάνων και του Υπουργείου Παιδείας.
ε) Άρθρο 9 και 17 – Εισαγωγή φοιτητών
Στο άρθρο 9 προβλέπεται ότι η εισαγωγή φοιτητών πραγματοποιείται μέσω ειδικών εξετάσεων. Ωστόσο, δεν καθορίζονται βασικά στοιχεία της διαδικασίας επιλογής, όπως: τα κριτήρια καλλιτεχνικής αξιολόγησης, η δομή και τα στάδια των εξετάσεων, η διαδικασία βαθμολόγησης και κατάταξης, η σύνθεση των εξεταστικών επιτροπών.
Η πρόβλεψη ενός σαφέστερου κανονιστικού πλαισίου κρίνεται αναγκαία για λόγους διαφάνειας και αντικειμενικότητας της διαδικασίας επιλογής.
στ) Άρθρο 17 – Προπαρασκευαστική εκπαίδευση στο χορό (φυτώρια)
Στο άρθρο 17 προβλέπεται ότι οι σχολές που ενσωματώνονται στην Α.Σ.Π.Τ. παύουν να εγγράφουν νέους σπουδαστές και η λειτουργία τους ολοκληρώνεται έως το 2029, με εξαίρεση τις προκαταρκτικές τάξεις της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης, οι οποίες συνεχίζουν να λειτουργούν.
Η πρόβλεψη αυτή αναγνωρίζει τη σημασία της προπαρασκευαστικής εκπαίδευσης στον χορό, η οποία αποτελεί βασικό στάδιο καλλιτεχνικής ανάπτυξης των μαθητών πριν την ένταξή τους σε ανώτερες ή ανώτατες σπουδές.
Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζεται το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας αυτής της βαθμίδας στο νέο σύστημα καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, ούτε η σχέση της με άλλες δημόσιες δομές εκπαίδευσης, όπως τα Καλλιτεχνικά Σχολεία. Παράλληλα, δεν αποτυπώνεται με σαφήνεια πώς θα διασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση μαθητών από την περιφέρεια σε δημόσιες δομές προπαρασκευαστικής εκπαίδευσης.
Προτείνεται να εξεταστεί η διαμόρφωση ενός σαφέστερου πλαισίου για την προπαρασκευαστική εκπαίδευση στον χορό, το οποίο:
θα διασφαλίζει τη συνέχιση και ενίσχυση των υφιστάμενων δημόσιων προπαρασκευαστικών δομών,
θα προβλέπει δυνατότητες σύνδεσης με τα Καλλιτεχνικά Σχολεία,
και θα ενισχύει την πρόσβαση μαθητών από την περιφέρεια στη δημόσια καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Η πρόβλεψη αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας συνεκτικής εκπαιδευτικής διαδρομής στις παραστατικές τέχνες, από τη δευτεροβάθμια καλλιτεχνική εκπαίδευση έως τις ανώτατες σπουδές.
Σύσταση Κατηγορία Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης ΚΕ
Η κατηγορία Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την πρακτική εφαρμογή του νέου πλαισίου καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, καθώς συνδέεται άμεσα με την επαγγελματική και διοικητική αναγνώριση των τίτλων σπουδών των αποφοίτων.
Ζητήματα προς διευκρίνιση:
α) Άρθρα 22-25 – Διοικητική εφαρμογή ΚΕ
Στα άρθρα 22 έως 25 του σχεδίου νόμου προβλέπεται η κατηγορία Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (ΚΕ) και η σύνδεσή της με το επίπεδο Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΤΕ) στο σύστημα κατηγοριών εκπαίδευσης της δημόσιας διοίκησης.
Η πρόβλεψη αυτή αποτελεί σημαντική θεσμική εξέλιξη για την αναγνώριση των τίτλων καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Ωστόσο, κρίνεται σκόπιμο να αποσαφηνιστεί το εύρος της διοικητικής εφαρμογής της αντιστοίχισης αυτής, ώστε να διασφαλιστεί η ενιαία αντιμετώπιση των κατόχων τίτλων καλλιτεχνικών σπουδών.
Προτείνεται:
Η αντιστοίχιση της κατηγορίας ΚΑΙ με την κατηγορία ΤΕ να εφαρμόζεται πλήρως σε ζητήματα όπως:
μισθολογική και βαθμολογική εξέλιξη
αναγνώριση προϋπηρεσίας
συμμετοχή σε διαδικασίες διορισμού και επιλογής στελεχών
μοριοδότηση τίτλων σπουδών
στις διαδικασίες πλήρωσης θέσεων μέσω προκηρύξεων του ΑΣΕΠ και σε κάθε είδους προκήρυξη φορέων του δημόσιου τομέα.
β) Αναγνώριση μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων
Δεν αποσαφηνίζεται πλήρως στο νομοθετικό πλαίσιο ο τρόπος αναγνώρισης μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων που κατέχουν απόφοιτοι καλλιτεχνικών σχολών και εντάσσονται στην κατηγορία ΚΕ.
Δεδομένου ότι σημαντικός αριθμός επαγγελματιών του χώρου των παραστατικών τεχνών συνεχίζει τις σπουδές του σε μεταπτυχιακό ή διδακτορικό επίπεδο, κρίνεται αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι οι τίτλοι αυτοί αναγνωρίζονται διοικητικά και υπηρεσιακά.
Προτείνεται:
Να προβλεφθεί ρητά στο νομοθετικό πλαίσιο ότι οι μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί τίτλοι κατόχων τίτλων σπουδών που εντάσσονται στην κατηγορία Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (ΚΕ) αναγνωρίζονται διοικητικά και υπηρεσιακά, σύμφωνα με τα ισχύοντα για τις λοιπές κατηγορίες εκπαίδευσης.
Η αναγνώριση αυτή θα πρέπει να ισχύει ιδίως:
για τη μοριοδότηση σε διαδικασίες επιλογής προσωπικού
για τη διοικητική και υπηρεσιακή εξέλιξη
και για κάθε διαδικασία αξιολόγησης ή επιλογής που προβλέπει αναγνώριση μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων.
γ) Σύνδεση της κατηγορίας ΚΑΙ με τη διδασκαλία του χορού στη δημόσια εκπαίδευση
Η δημιουργία της κατηγορίας Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης συνδέεται άμεσα με την επαγγελματική αξιοποίηση των αποφοίτων καλλιτεχνικών σχολών. Ωστόσο, στο ισχύον πλαίσιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν υφίσταται σαφώς ορισμένος κλάδος εκπαιδευτικών χορού, παρά το γεγονός ότι ο χορός αποτελεί οργανικό γνωστικό αντικείμενο των Καλλιτεχνικών Σχολείων.
Προτείνεται να εξεταστεί η θεσμική πρόβλεψη για:
σύσταση διακριτού κλάδου εκπαιδευτικών χορού στη δημόσια εκπαίδευση
δημιουργία οργανικών θέσεων εκπαιδευτικών χορού στα Καλλιτεχνικά Σχολεία
αξιοποίηση των αποφοίτων καθηγητών χορού στη διδασκαλία του χορού στη δημόσια εκπαίδευση.
Διαβάθμιση Ανωτέρων Καλλιτεχνικών Σχολών (Α.Σ.Κ.Ε.)
Ζητήματα προς διευκρίνιση:
α) Άρθρα 27-32 – Διαβάθμιση Ανωτέρων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (Α.Σ.Κ.Ε.) και σχέση με τις Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτιση (Σ.Α.Ε.Κ.)
Παρότι οι Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (Α.Σ.Κ.Ε.) και οι Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (Δ ) εντάσσονται στο ίδιο επίπεδο (επίπεδο 5) του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων, οι δύο αυτές δομές επιτελούν διαφορετικό εκπαιδευτικό ρόλο.
Οι Α.Σ.Κ.Ε. παρέχουν συστηματική καλλιτεχνική εκπαίδευση με τριετή διάρκεια σπουδών και εισαγωγή μέσω καλλιτεχνικών εξετάσεων, ενώ οι Σ.Α.Ε.Κ. αποτελούν δομές επαγγελματικής κατάρτισης διετούς διάρκειας.
Η ταυτόχρονη ένταξη των δύο αυτών μορφών εκπαίδευσης στο ίδιο επίπεδο προσόντων καθιστά αναγκαία τη σαφή αποτύπωση της διαφορετικής εκπαιδευτικής φυσιογνωμίας τους, προκειμένου να αποφευχθούν ερμηνευτικές ασάφειες ως προς τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων.
Προτείνεται:
Να αποσαφηνιστεί ρητά στο νομοθετικό πλαίσιο ότι οι Α.Σ.Κ.Ε. αποτελούν δομές καλλιτεχνικής εκπαίδευσης με ιδιαίτερη εκπαιδευτική φυσιογνωμία, οι οποίες διαφοροποιούνται από τις δομές επαγγελματικής κατάρτισης ως προς τη διάρκεια των σπουδών, τη διαδικασία εισαγωγής και τη δομή των προγραμμάτων σπουδών.
Ενδεικτικά, θα μπορούσε να προστεθεί διάταξη με την ακόλουθη διατύπωση:
«Η ένταξη των τίτλων σπουδών των Ανωτέρων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης στο επίπεδο 5 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων δεν συνεπάγεται εξομοίωση με τίτλους επαγγελματικής κατάρτισης ούτε δημιουργεί αυτοδικαίως τα ίδια επαγγελματικά δικαιώματα.»
β) Άρθρο 31 – Κατατακτήριες εξετάσεις αποφοίτων Α.Σ.Κ.Ε. προς την Α.Σ.Π.Τ.
Στο άρθρο 31 του σχεδίου νόμου προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής αποφοίτων των Ανωτέρων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (Α.Σ.Κ.Ε.) σε κατατακτήριες εξετάσεις για την εισαγωγή τους στα τμήματα της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών.
Η πρόβλεψη αυτή αποτελεί θετική δυνατότητα, καθώς δημιουργεί έναν θεσμικό μηχανισμό ακαδημαϊκής συνέχειας των σπουδών στον χώρο των παραστατικών τεχνών.
Ωστόσο, από τη διατύπωση της διάταξης δεν αποσαφηνίζονται επαρκώς ορισμένα βασικά στοιχεία της διαδικασίας, όπως:
ο αριθμός των εισακτέων μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων,
το ποσοστό των θέσεων που θα διατίθεται στους αποφοίτους Α.Σ.Κ.Ε.,
καθώς και η διάρκεια της μεταβατικής περιόδου εφαρμογής της ρύθμισης.
Προτείνεται:
Να αποσαφηνιστούν στο νομοθετικό πλαίσιο οι βασικές παράμετροι της διαδικασίας κατατακτηρίων εξετάσεων, ιδίως ως προς:
το ποσοστό των θέσεων που θα διατίθεται για αποφοίτους Α.Σ.Κ.Ε.,
τον τρόπο καθορισμού του αριθμού εισακτέων μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων,
καθώς και τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου κατά την οποία θα εφαρμόζεται η ρύθμιση.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει τη δυνατότητα των αποφοίτων καλλιτεχνικών σχολών να παρακολουθούν πρόγραμμα σπουδών τεσσάρων (4) εξαμήνων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (Ε.Α.Π.), με στόχο την απόκτηση τίτλου σπουδών επιπέδου 6 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων. Η πρόβλεψη αυτή συνιστά σημαντική ρύθμιση για την ενίσχυση της ακαδημαϊκής συνέχειας των σπουδών στον χώρο των παραστατικών τεχνών.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι σημαντικός αριθμός αποφοίτων των Α.Σ.Κ.Ε. έχει ολοκληρώσει σπουδές τριετούς διάρκειας σε ένα πλαίσιο που μέχρι σήμερα δεν παρείχε σαφή δυνατότητα συνέχισης σε πανεπιστημιακό επίπεδο, κρίνεται αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία κατατακτηρίων εξετάσεων προς την Α.Σ.Π.Τ. θα διαμορφωθεί με τρόπο λειτουργικό και ουσιαστικά προσβάσιμο για τους αποφοίτους των σχολών αυτών.
Η πρόβλεψη σαφούς και επαρκούς μηχανισμού κατατακτηρίων εξετάσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ακαδημαϊκής κινητικότητας και της συνέχειας των σπουδών στον χώρο των παραστατικών τεχνών.
Επιπλέον προτείνεται να εξεταστεί η δυνατότητα δωρεάν φοίτησης των αποφοίτων των Α.Σ.Κ.Ε. στα προγράμματα σπουδών του Ε.Α.Π που οδηγούν στην απόκτηση τίτλου σπουδών επιπέδου 6, τουλάχιστον για τη μεταβατική περίοδο.
γ) Άρθρα 27–32 – Διαδικασία εισαγωγής στις Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης
Στο ισχύον πλαίσιο λειτουργίας των Ανώτερων Σχολών Χορού η εισαγωγή των σπουδαστών πραγματοποιείται κατόπιν πρακτικών και γραπτών εξετάσεων ενώπιον επιτροπής, η οποία ορίζεται από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Η διαδικασία αυτή έχει διαμορφωθεί διαχρονικά ως βασικός μηχανισμός αξιολόγησης των υποψηφίων και συμβάλλει στη διασφάλιση του επιπέδου των σπουδαστών που εισάγονται στις σχολές καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.
Προτείνεται:
Να διασφαλιστεί στο νέο θεσμικό πλαίσιο η συνέχιση της διαδικασίας εισαγωγής μέσω πρακτικών και γραπτών εξετάσεων, οι οποίες θα πραγματοποιούνται ενώπιον επιτροπής οριζόμενης από το αρμόδιο Υπουργείο.
Η διατήρηση της διαδικασίας αυτής θα συμβάλει στη διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών και στη διατήρηση του επιπέδου των σπουδαστών που εισάγονται στις Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης
δ) Διαβάθμιση παλαιών πτυχίων
Δεν αποτυπώνεται με σαφήνεια ο τρόπος αντιστοίχισης των τίτλων σπουδών που έχουν ήδη απονεμηθεί από τις Α.Σ.Κ.Ε. πριν την εφαρμογή του νέου πλαισίου.
Το ζήτημα αφορά μεγάλο αριθμό επαγγελματιών του χώρου των παραστατικών τεχνών που έχουν ολοκληρώσει σπουδές στο υφιστάμενο σύστημα.
Προτείνεται:
Να προβλεφθεί ρητή μεταβατική διάταξη για την αντιστοίχιση και διαβάθμιση των ήδη απονεμηθέντων τίτλων σπουδών των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η θεσμική συνέχεια του συστήματος καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και να προστατευθεί η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των αποφοίτων που ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους υπό το έως σήμερα ισχύον θεσμικό καθεστώς.
Ερασιτεχνικές Σχολές Χορού
Το σχέδιο νόμου μεταβάλλει σημαντικά το θεσμικό πλαίσιο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και μεταφέρει βασικές αρμοδιότητες στον χώρο των παραστατικών τεχνών στο Υπουργείο Παιδείας. Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζεται εάν στο νέο πλαίσιο εντάσσονται και οι ερασιτεχνικές σχολές χορού, οι οποίες αποτελούν τη βασική βαθμίδα προπαρασκευαστικής εκπαίδευσης για μεγάλο αριθμό μαθητών που επιθυμούν να ακολουθήσουν επαγγελματικές σπουδές στο χορό.
Σήμερα η εποπτεία των ερασιτεχνικών σχολών χορού ασκείται από τις Περιφέρειες, χωρίς να υφίσταται ενιαίος μηχανισμός εκπαιδευτικής εποπτείας και ελέγχου σε εθνικό επίπεδο. Η μεταβολή του θεσμικού πλαισίου της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης καθιστά αναγκαία την αποσαφήνιση του καθεστώτος λειτουργίας των σχολών αυτών.
Ζητείται διευκρίνιση:
αν η εποπτεία των ερασιτεχνικών σχολών χορού πρόκειται να μεταφερθεί στο Υπουργείο Παιδείας,
εάν προβλέπεται ενιαίο εποπτικό και αδειοδοτικό πλαίσιο λειτουργίας,
και εάν θα θεσπιστεί μηχανισμός ελέγχου των εκπαιδευτικών προδιαγραφών των σχολών.
Προτείνεται:
Να εξεταστεί η διαμόρφωση ενιαίου θεσμικού πλαισίου εποπτείας για τις ερασιτεχνικές σχολές χορού, στο πλαίσιο της συνολικής οργάνωσης της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης και η συνοχή της εκπαιδευτικής διαδρομής από την προπαρασκευαστική έως την ανώτατη βαθμίδα.
Το Σωματείο Καθηγητών Χορού θεωρεί ότι η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στη χώρα. Οι παραπάνω παρατηρήσεις και προτάσεις κατατίθενται με στόχο τη βελτίωση και την πληρέστερη θεσμική αποτύπωση του προτεινόμενου πλαισίου, ώστε η μεταρρύθμιση να συμβάλλει ουσιαστικά στην ακαδημαϊκή ανάπτυξη των παραστατικών τεχνών, στην επαγγελματική κατοχύρωση των αποφοίτων και στη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στη δημόσια καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Οι μουσικές σπουδές, σαφώς ανήκουν στις καλλιτεχνικές. Δεν είναι κατανοητός ο διαχωρισμός τους, που επιχειρεί το παρόν Ν/Σ. Στη νέα κατηγορία Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης Κ.Ε. εκτός από τους αποφοίτους των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης του ν. 1158/1981 (Α’ 127), πρέπει να καταταχθούν και οι απόφοιτοι των Ωδείων και Μουσικών Σχολών που λειτουργούν βάσει του ΒΔ 16/1966 και του ν. 299/1976, καθώς και οι απόφοιτοι των Σχολών Παραδοσιακής και Βυζαντινής Μουσικής που λειτουργούν βάσει του ΦΕΚ 77/Β/2022, οι οποίες και αυτές ουσιαστικά παρέχουν ανώτερη τριτοβάθμια καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Με την σύσταση ΚΕ, θα μπορούσε να να αποδοθεί άμεσα κλάδος στους Καθηγητές Χορού των Καλλιτεχνικών Σχολείων στα οποία από ίδρυσης τους, το 2003, θεωρούνται εμπειροτέχνες δίχως απόδοση κωδικού κλάδου και περνούν κάθε χρόνο αξιολόγηση από το ΙΕΠ για να τοποθετηθούν σε αυτά, δίχως αντιστοιχία στον τρόπο μοριοδότησης με τους υπόλοιπους κλάδους Εκπαιδευτικών (που κάποιοι ειναι επίσης καλλιτεχνικών σπουδών).
Άρθρο 20
– Σύμφωνα με το άρθρο 1 του Νόμου 1158 ΦΕΚ Α΄127/13.5.1981 Περί οργανώσεως και διοικήσεως σχολών Ανωτέρας Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως « Η Ανωτέρα Καλλιτεχνική Εκπαίδευσις ανήκει εις την τρίτην βαθμίδα εκπαιδεύσεως, παρέχεται δε είς τας Ανωτέρας Δημοσίας και Ιδιωτικάς Σχολάς Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως»
– και σύμφωνα με τις παραγράφους 7 και 8 του Άρθρου 16 – Σύνταγμα της Ελλάδος – Παιδεία, τέχνη, επιστήμη
7. « Η επαγγελματική και κάθε άλλη ειδική εκπαίδευση παρέχεται από το Κράτος και με σχολές ανώτερης βαθμίδας για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από τρία χρόνια, όπως προβλέπεται ειδικότερα από το νόμο, που ορίζει και τα επαγγελματικά δικαιώματα όσων αποφοιτούν από τις σχολές αυτές.
8. Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις και τους όρους χορήγησης άδειας για την ίδρυση και λειτουργία εκπαιδευτηρίων που δεν ανήκουν στο Κράτος, τα σχετικά με την εποπτεία που ασκείται πάνω σ’ αυτά, καθώς και την υπηρεσιακή κατάσταση του διδακτικού προσωπικού τους»
Σημείωση: Οι Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (Α.Σ.Κ.Ε.) και οι Ανώτερες Σχολές Μουσικής Εκπαίδευσης (Α.Σ.Μ.Ε.) θα παρέχουν σπουδές ανώτερης ειδικής τυπικής καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στις τέχνες του δράματος, του χορού, της κινηματογραφίας – τηλεόρασης και μουσικής (βλ. άρθρο 29 του παρόντος νομοσχεδίου) και ως εκ τούτου εντάσσονται στην ειδική τριτοβάθμια εκπαίδευση και όχι στην τεχνική επαγγελματική κατάρτιση.
Η εύρυθμη λειτουργία των καλλιτεχνικών σχολείων και ιδιαίτερα του τομέα του χορού προϋποθέτει ένα σαφές, διαφανές και αξιοκρατικό πλαίσιο επιλογής εκπαιδευτικών, το οποίο να λαμβάνει υπόψη τόσο τη συνάφεια των σπουδών όσο και την παιδαγωγική και επαγγελματική εμπειρία των διδασκόντων. Η καλλιτεχνική εκπαίδευση αποτελεί έναν ιδιαίτερα σημαντικό θεσμό της δημόσιας εκπαίδευσης, καθώς συμβάλλει στην αισθητική καλλιέργεια των μαθητών και δίνει τη δυνατότητα πρόσβασης στην τέχνη σε παιδιά που συχνά δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να συμμετέχουν σε ιδιωτικές καλλιτεχνικές δομές. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο το πλαίσιο επιλογής των εκπαιδευτικών να διέπεται από σαφείς κανόνες, διαφάνεια και πραγματική αξιοκρατία. Ένα από τα βασικά ζητήματα που ανακύπτουν αφορά τη διαδικασία αξιολόγησης και μοριοδότησης των υποψηφίων εκπαιδευτικών στον τομέα του χορού. Στην παρούσα μορφή της, η διαδικασία δεν φαίνεται να διασφαλίζει επαρκή διαφάνεια, καθώς οι υποψήφιοι ενημερώνονται συνήθως μόνο για έναν συνολικό αριθμό μορίων χωρίς να γνωρίζουν σε ποια επιμέρους κριτήρια αντιστοιχεί η μοριοδότηση. Δεν είναι σαφές πόσα μόρια αποδίδονται στον βασικό τίτλο σπουδών, σε μεταπτυχιακές σπουδές, στην προϋπηρεσία, στο καλλιτεχνικό έργο ή σε άλλα συναφή προσόντα. Η έλλειψη αυτής της αναλυτικής πληροφόρησης δημιουργεί εύλογα ερωτήματα και την αίσθηση ενός συστήματος που δεν είναι πλήρως ελέγξιμο από τους υποψηφίους. Παράλληλα, παρατηρείται ότι η μοριοδότηση φαίνεται να διαφοροποιείται από έτος σε έτος, ανάλογα με τη σύνθεση των επιτροπών αξιολόγησης του ΙΕΠ. Το ίδιο βιογραφικό μπορεί να αποτιμάται διαφορετικά σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, γεγονός που δημιουργεί αβεβαιότητα και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των εκπαιδευτικών στη διαδικασία. Επιπλέον, έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις όπου νέοι υποψήφιοι, οι οποίοι αντικειμενικά δεν διαθέτουν μεγάλη επαγγελματική εμπειρία, εμφανίζονται με ιδιαίτερα υψηλή μοριοδότηση. Χωρίς αναλυτική παρουσίαση των επιμέρους μορίων, δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί ουσιαστική διασταύρωση των στοιχείων ούτε να ελεγχθεί η ορθότητα της αξιολόγησης. Για τον λόγο αυτό κρίνεται αναγκαίο να δημοσιοποιείται αναλυτικά η μοριοδότηση ανά κατηγορία κριτηρίων και να υπάρχει σταθερό και σαφές σύστημα αξιολόγησης. Παράλληλα, θα ήταν σημαντικό η διαδικασία να πραγματοποιείται μέσω του ΟΠΣΥΔ, όπως ισχύει για το σύνολο των εκπαιδευτικών της δημόσιας εκπαίδευσης, ώστε να διασφαλίζεται ένα ενιαίο, διαφανές και ελέγξιμο πλαίσιο. Είναι επίσης σημαντικό να ληφθεί υπόψη η ιδιαιτερότητα του επαγγελματικού πεδίου του χορού. Πρόκειται για έναν χώρο που συνδέεται άμεσα με το σώμα και τη σωματική φθορά, ωστόσο η παιδαγωγική ωριμότητα, η διδακτική εμπειρία και η βαθύτερη καλλιτεχνική κατανόηση καλλιεργούνται με την πάροδο των ετών. Η εμπειρία των παλαιότερων εκπαιδευτικών αποτελεί σημαντικό παιδαγωγικό κεφάλαιο και δεν θα πρέπει το σύστημα επιλογής να λειτουργεί με τρόπο που έμμεσα οδηγεί στον αποκλεισμό τους. Αντίθετα, η πολυετής διδακτική εμπειρία θα πρέπει να αναγνωρίζεται ουσιαστικά και να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να εξεταστεί η ύπαρξη μιας πιο σαφούς επετηρίδας ή ενός συστήματος που να δίνει πραγματική βαρύτητα στην προϋπηρεσία. Παράλληλα, θα πρέπει να διασφαλιστεί η πραγματική συνάφεια των σπουδών με το αντικείμενο της διδασκαλίας. Είναι σημαντικό να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ της ιδιότητας του καλλιτέχνη και της ιδιότητας του παιδαγωγού. Η σκηνική εμπειρία αποτελεί σημαντικό στοιχείο για έναν καλλιτέχνη, όμως η διδασκαλία σε ένα σχολικό πλαίσιο απαιτεί και παιδαγωγική κατάρτιση, επιστημονική γνώση και μεθοδολογική επάρκεια. Τα καλλιτεχνικά σχολεία δεν έχουν ως στόχο μόνο την καλλιτεχνική παραγωγή αλλά κυρίως την παιδαγωγική καλλιέργεια των μαθητών και την ένταξη της τέχνης στην καθημερινότητά τους. Για τον λόγο αυτό η παιδαγωγική επάρκεια και η επιστημονική συνάφεια των σπουδών θα πρέπει να αποτελούν βασικά κριτήρια αξιολόγησης. Στο πλαίσιο αυτό είναι εύλογο πτυχιούχοι Φυσικής Αγωγής από τα ΤΕΦΑΑ, οι οποίοι διαθέτουν ειδικότητα στους χορούς και επιστημονική κατάρτιση στο αντικείμενο της κίνησης, και της διδασκαλίας, να λαμβάνουν την αντίστοιχη βαρύτητα στη διαδικασία επιλογής, ιδιαίτερα όταν διαθέτουν και παιδαγωγική επάρκεια ή περαιτέρω εξειδίκευση. Εάν εξεταστούν οι οδηγοί σπουδών των Τμημάτων Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ), διαπιστώνεται ότι ένα σημαντικό μέρος των μαθημάτων σχετίζεται άμεσα με το αντικείμενο της κίνησης, της κινησιολογίας, της ανατομίας ,της διδακτικής της κίνησης και της μεθοδολογίας διδασκαλίας του χορού κ.α. Πολλά από τα γνωστικά αυτά αντικείμενα αποτελούν επίσης βασικό μέρος της εκπαίδευσης στις επαγγελματικές σχολές χορού, γεγονός που αναδεικνύει τη σημαντική επιστημονική συνάφεια μεταξύ των δύο εκπαιδευτικών διαδρομών.Σε αρκετές περιπτώσεις, η θεωρητική κατάρτιση στις σχολές χορού βασίζεται σε συγγράμματα και επιστημονική βιβλιογραφία που χρησιμοποιούνται και στα ΤΕΦΑΑ, γεγονός που επιβεβαιώνει την κοινή επιστημονική βάση στο πεδίο της μελέτης της ανθρώπινης κίνησης.Σε πολλές χώρες του εξωτερικού, οι καθηγητές φυσικής αγωγής αποτελούν βασικούς φορείς διδασκαλίας του χορού στο σχολικό πλαίσιο, ακριβώς λόγω αυτής της επιστημονικής και παιδαγωγικής κατάρτισης. Για τον λόγο αυτό είναι εύλογο οι πτυχιούχοι ΤΕΦΑΑ με ειδικότητα στον χορό και παιδαγωγική επάρκεια να λαμβάνουν την αντίστοιχη βαρύτητα στη διαδικασία αξιολόγησης και επιλογής εκπαιδευτικών. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα της παράλληλης επαγγελματικής δραστηριότητας στον ιδιωτικό τομέα καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Η ταυτόχρονη απασχόληση σε ιδιωτικές σχολές και στη δημόσια εκπαίδευση μπορεί να δημιουργεί συνθήκες σύγκρουσης συμφερόντων ή άνισης μεταχείρισης και θα ήταν σκόπιμο να υπάρχει ένα σαφές και διαφανές πλαίσιο που να διασφαλίζει την ισονομία και τη θεσμική ουδετερότητα. Τέλος, θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό να ενισχυθεί συνολικά ο θεσμός των καλλιτεχνικών σχολείων στην Ελλάδα. Η ίδρυση περισσότερων καλλιτεχνικών σχολείων θα μπορούσε να διευρύνει την πρόσβαση των μαθητών στις τέχνες και να ενισχύσει τον ρόλο της καλλιτεχνικής παιδείας στη δημόσια εκπαίδευση. Παράλληλα, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν και δομές που να απευθύνονται σε άτομα με αναπηρία, αξιοποιώντας και τη θεραπευτική διάσταση της κίνησης. Από τον 20ό αιώνα ο χορός αναγνωρίζεται διεθνώς και ως μέσο θεραπευτικής έκφρασης και ψυχοσωματικής ενδυνάμωσης, γεγονός που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη συμπερίληψη και την κοινωνική ένταξη. Τέλος, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρξει πρόβλεψη για τους ήδη υπηρετούντες ή παλαιότερους εκπαιδευτικούς του χώρου, οι οποίοι διαθέτουν πολυετή διδακτική και καλλιτεχνική εμπειρία. Η εμπειρία αυτή αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο για την καλλιτεχνική εκπαίδευση και δεν θα πρέπει να απαξιωθεί μέσα από νέες διαδικασίες που ενδέχεται να δημιουργούν έμμεσους αποκλεισμούς. Σε κάθε μεταρρύθμιση είναι απαραίτητο να προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις που να λαμβάνουν υπόψη την προϋπηρεσία, την εμπειρία και την προσφορά των ήδη ενεργών εκπαιδευτικών, διασφαλίζοντας έτσι τη συνέχεια, τη σταθερότητα και την ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η καλλιτεχνική εκπαίδευση, και ιδιαίτερα ο τομέας του χορού, απαιτεί ένα πλαίσιο επιλογής εκπαιδευτικών που να βασίζεται στη διαφάνεια, τη συνάφεια σπουδών, την παιδαγωγική επάρκεια και την αναγνώριση της εμπειρίας. Μόνο μέσα από ένα σαφές, αξιοκρατικό και σταθερό σύστημα μπορεί να διασφαλιστεί η ποιότητα της διδασκαλίας και η ουσιαστική στήριξη του θεσμού των καλλιτεχνικών σχολείων.
Άρθρο 20 – Σκοπός
Οι μουσικές σπουδές, σαφώς ανήκουν στις καλλιτεχνικές. Δεν είναι κατανοητός ο διαχωρισμός τους, που επιχειρεί το παρόν Ν/Σ. Στη νέα κατηγορία Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης Κ.Ε. εκτός από τους αποφοίτους των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης του ν. 1158/1981 (Α’ 127), πρέπει να καταταχθούν και οι απόφοιτοι των Ωδείων και Μουσικών Σχολών που λειτουργούν βάσει του ΒΔ 16/1966 και του ν. 299/1976, καθώς και οι απόφοιτοι των Σχολών Παραδοσιακής και Βυζαντινής Μουσικής που λειτουργούν βάσει του ΦΕΚ 77/Β/2022, οι οποίες και αυτές ουσιαστικά παρέχουν ανώτερη τριτοβάθμια καλλιτεχνική εκπαίδευση.