Άρθρο 3
Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών
- Ιδρύεται Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα με την επωνυμία «Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.)», ως πλήρως αυτοδιοικούμενο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, που παρέχει ανώτατη εκπαίδευση, κατά την έννοια του άρθρου 3 του ν. 4957/2022 (Α’ 141) στα γνωστικά αντικείμενα της δραματικής και ορχηστικής τέχνης και της μουσικής ερμηνείας και σύνθεσης. Η Α.Σ.Π.Τ. διέπεται από τον ν. 4957/2022 σε θέματα που δεν ρυθμίζονται από τον παρόντα και φέρει τη διεθνή διακριτική ονομασία «University of Performing Arts (U.O.P.A.)».
- Έδρα της Α.Σ.Π.Τ. ορίζεται η Αθήνα.
Άρθρο 4
Αποστολή
- Αποστολή της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.) είναι:
α) η οργάνωση και παροχή προγραμμάτων σπουδών τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου, στα γνωστικά αντικείμενα της δραματικής τέχνης, της ορχηστικής τέχνης και της μουσικής ερμηνείας και σύνθεσης,
β) η παροχή προγραμμάτων σπουδών σύντομης διάρκειας και διά βίου μάθησης,
γ) η παροχή παιδαγωγικής εκπαίδευσης, κατάρτισης, επιμόρφωσης και εξειδίκευσης και
δ) η εκπόνηση επιστημονικής έρευνας.
- Για την εκπλήρωση της αποστολής της, η Α.Σ.Π.Τ. οργανώνεται και λειτουργεί με κανόνες και πρακτικές, που διασφαλίζουν την τήρηση και προάσπιση, ιδίως, των αρχών:
α) της ελευθερίας στην έρευνα και τη διδασκαλία,
β) της ερευνητικής και επιστημονικής δεοντολογίας,
γ) της ποιότητας της εκπαίδευσης και των υπηρεσιών της,
δ) της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας στη διαχείριση του προσωπικού, των πόρων και των υποδομών της,
ε) της διαφάνειας και λογοδοσίας του συνόλου των δραστηριοτήτων της,
στ) της αμεροληψίας κατά την άσκηση του έργου της και τη λήψη αποφάσεων,
ζ) της αξιοκρατίας στην επιλογή και εξέλιξη του προσωπικού της και
η) της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των φύλων, της μη διάκρισης, του καθολικού σχεδιασμού σε κάθε τομέα της αρμοδιότητας ή δραστηριοποίησής της, με στόχο τη διασφάλιση, για το διδακτικό, διοικητικό και λοιπό προσωπικό και τους φοιτητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, της προσβασιμότητας των υποδομών, των υπηρεσιών, φυσικών και ψηφιακών, του εξοπλισμού και του εκπαιδευτικού υλικού.
Η Άνιση Μεταχείριση των Τεχνών – Λεπτομέρεια για τη Μουσική, Αοριστία για τον Χορό.
Προκαλεί εντύπωση η μεροληπτική αντιμετώπιση των τεχνών στο παρόν νομοσχέδιο. Ενώ αφιερώνονται εκτενή άρθρα και εξαντλητικές λεπτομέρειες για τη λειτουργία των Ωδείων, των Μουσικών Σχολών και την αναγνώριση των τίτλων τους, για τον Χορό υπάρχει μια ανεξήγητη αοριστία και μια απλή, τυπική αναφορά.
Η Πολιτεία οφείλει να αντιληφθεί ότι ο Χορός, και δη ο Ελληνικός Δημοτικός Χορός, απαιτεί την ίδια θεσμική σοβαρότητα, τις ίδιες λεπτομερείς προβλέψεις για το πρόγραμμα σπουδών και την ίδια ακαδημαϊκή θωράκιση με τη Μουσική. Δεν νοείται μια «εθνική» σχολή να κανονίζει το «αύριο» της Μουσικής με κάθε λεπτομέρεια, αλλά να αφήνει το «αύριο» του Χορού στο σκοτάδι των γενικών διατάξεων.
Προτείνουμε: Την ισότιμη θεσμική αντιμετώπιση του Χορού με τη Μουσική, με ρητές και λεπτομερείς αναφορές στις κατευθύνσεις, τα επαγγελματικά δικαιώματα και το ακαδημαϊκό του πλαίσιο.
(α) Ο Ακαδημαϊκός Πλουραλισμός ως Μοχλός Αναβάθμισης
Απέναντι στις επιφυλάξεις για έναν υποτιθέμενο «ακαδημαϊκό δυϊσμό», επισημαίνουμε ότι η ύπαρξη πολλαπλών πανεπιστημιακών σχολών για το ίδιο γνωστικό αντικείμενο αποτελεί διεθνή και εγχώρια ακαδημαϊκή κανονικότητα. Όπως η επιστήμη των Οικονομικών, των Μαθηματικών ή των Πολιτικών Μηχανικών θεραπεύεται από πλείονα πανεπιστημιακά ιδρύματα (ΕΜΠ, ΠΑΔΑ κ.λπ.) χωρίς να τίθεται θέμα υποβάθμισης, έτσι και η ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να λειτουργήσει συμπληρωματικά και ενισχυτικά προς τα υπάρχοντα τμήματα.
Ο ανταγωνισμός και η διαφορετική προσέγγιση (καλλιτεχνική έναντι θεωρητικής) δεν αποτελούν κίνδυνο, αλλά αναβάθμιση για τις Παραστατικές Τέχνες. Η μόνη πραγματική απειλή υποβάθμισης δεν προέρχεται από τον αριθμό των σχολών, αλλά από την άρνηση της Πολιτείας να αποδώσει στην Α.Σ.Π.Τ. τον πλήρη Πανεπιστημιακό χαρακτήρα (Π.Ε.) που δικαιούται, υποχρεώνοντάς την σε μια «υβριδική» κατηγορία (Κ.Ε.).
(β) Η Υποψία ενός Προσχηματικού Διαλόγου και η «Περιχαράκωση» Κεκτημένων
Εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για το αν η δημόσια αντιπαράθεση που προηγήθηκε —με αποκορύφωμα τη Σύνοδο των Προέδρων των Καλλιτεχνικών Τμημάτων των ΑΕΙ τον Νοέμβριο του 2024— ήταν τελικά ένας προσχηματικός μονόλογος. Η ξαφνική σιωπή που ακολούθησε, σε συνδυασμό με την επιμονή του νομοσχεδίου στον όρο «Κ.Ε.» (Καλλιτεχνική Εκπαίδευση) αντί για «Π.Ε.» (Πανεπιστημιακή), υποδηλώνει μια άτυπη συμφωνία υποβάθμισης της νέας Σχολής.
Φαίνεται πως η Α.Σ.Π.Τ. σχεδιάστηκε «στο γόνατο» ως μια υβριδική δομή, ακριβώς για να μην «ενοχλήσει» τα υπάρχοντα πανεπιστημιακά τμήματα, στερώντας όμως από τους αποφοίτους της τα πλήρη ακαδημαϊκά και επαγγελματικά δικαιώματα που δικαιούνται. Επισημαίνουμε κάθε απόπειρα συντεχνιακής περιχαράκωσης που θυσιάζει το μέλλον της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στον βωμό των ισορροπιών μεταξύ παλαιών και νέων ιδρυμάτων. Η ίδρυση μιας Ανώτατης Σχολής πρέπει να υπηρετεί την Τέχνη και την Επιστήμη, όχι τις «υπόκρυφες» επιθυμίες για ακαδημαϊκή αποκλειστικότητα στο θέατρο, τη μουσική και το χορό, πόσο μάλλον το δημοτικό χορό.
Τίτλος: Η αδικαιολόγητη απουσία του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού από την Α.Σ.Π.Τ. και την Εκπαίδευση.
Υπενθυμίζεται ότι ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την ανακοίνωση ίδρυσης της Σχολής τον Ιανουάριο του 2023, δήλωσε εμφατικά την υπερηφάνεια της χώρας για τις Μούσες και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Σημειώνουμε ότι στις Μούσες περιλαμβανόταν η Τερψιχόρη, η προστάτιδα του χορού. Για ποια «Τερψιχόρη» όμως είμαστε υπερήφανοι, όταν ο Ελληνικός Χορός αγνοείται συστηματικά από κάθε θεσμικό πλαίσιο;
Προτείνουμε: Την άμεση ένταξη του Ελληνικού Παραδοσιακού/Λαϊκού Χορού ως αυτόνομης και διακριτής ειδικότητας στην Α.Σ.Π.Τ. Τη θεσμοθέτηση του αντικειμένου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, ώστε να διδάσκεται από τους εξειδικευμένους επιστήμονες-καλλιτέχνες της νέας Σχολής. Επισημαίνεται ότι υπάρχει ήδη έμπειρο και καταρτισμένο δυναμικό που μπορεί να καλύψει άμεσα τις ανάγκες διδασκαλίας. Η απουσία του ελληνικού χορού από μια εθνική Σχολή Παραστατικών Τεχνών είναι αδιανόητη και οφείλει να διορθωθεί άμεσα. Η αποκατάσταση του λαϊκού μας πολιτισμού στη θέση που του αξίζει δεν είναι επιλογή, είναι χρέος. Εάν όχι τώρα πότε;
(α) Ο Ακαδημαϊκός Πλουραλισμός ως Μοχλός Αναβάθμισης
Απέναντι στις επιφυλάξεις για έναν υποτιθέμενο «ακαδημαϊκό δυϊσμό», επισημαίνουμε ότι η ύπαρξη πολλαπλών πανεπιστημιακών σχολών για το ίδιο γνωστικό αντικείμενο αποτελεί διεθνή και εγχώρια ακαδημαϊκή κανονικότητα. Όπως η επιστήμη των Οικονομικών, των Μαθηματικών ή των Πολιτικών Μηχανικών θεραπεύεται από πλείονα πανεπιστημιακά ιδρύματα (ΕΜΠ, ΠΑΔΑ κ.λπ.) χωρίς να τίθεται θέμα υποβάθμισης, έτσι και η ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να λειτουργήσει συμπληρωματικά και ενισχυτικά προς τα υπάρχοντα τμήματα.
Ο ανταγωνισμός και η διαφορετική προσέγγιση (καλλιτεχνική έναντι θεωρητικής) δεν αποτελούν κίνδυνο, αλλά αναβάθμιση για τις Παραστατικές Τέχνες. Η μόνη πραγματική απειλή υποβάθμισης δεν προέρχεται από τον αριθμό των σχολών, αλλά από την άρνηση της Πολιτείας να αποδώσει στην Α.Σ.Π.Τ. τον πλήρη Πανεπιστημιακό χαρακτήρα (Π.Ε.) που δικαιούται, υποχρεώνοντάς την σε μια «υβριδική» κατηγορία (Κ.Ε.).
(β) Η Υποψία ενός Προσχηματικού Διαλόγου και η «Περιχαράκωση» Κεκτημένων
Εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για το αν η δημόσια αντιπαράθεση που προηγήθηκε —με αποκορύφωμα τη Σύνοδο των Προέδρων των Καλλιτεχνικών Τμημάτων των ΑΕΙ τον Νοέμβριο του 2024— ήταν τελικά ένας προσχηματικός μονόλογος. Η ξαφνική σιωπή που ακολούθησε, σε συνδυασμό με την επιμονή του νομοσχεδίου στον όρο «Κ.Ε.» (Καλλιτεχνική Εκπαίδευση) αντί για «Π.Ε.» (Πανεπιστημιακή), υποδηλώνει μια άτυπη συμφωνία υποβάθμισης της νέας Σχολής.
Φαίνεται πως η Α.Σ.Π.Τ. σχεδιάστηκε «στο γόνατο» ως μια υβριδική δομή, ακριβώς για να μην «ενοχλήσει» τα υπάρχοντα πανεπιστημιακά τμήματα, στερώντας όμως από τους αποφοίτους της τα πλήρη ακαδημαϊκά και επαγγελματικά δικαιώματα που δικαιούνται. Δεν αρμόζει κάθε απόπειρα συντεχνιακής περιχαράκωσης που θυσιάζει το μέλλον της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στον βωμό των ισορροπιών μεταξύ παλαιών και νέων ιδρυμάτων. Η ίδρυση μιας Ανώτατης Σχολής πρέπει να υπηρετεί την Τέχνη και την Επιστήμη, όχι τις «υπόκρυφες» επιθυμίες για ακαδημαϊκή αποκλειστικότητα στο θέατρο, τη μουσική και το χορό, πόσο μάλλον το δημοτικό χορό.
Ο Ελληνικός Χορός ως εργαλείο Πολιτιστικής Διπλωματίας και η διεθνής αναγνώρισή του (άρθρο 3)
Η παράλειψη του Ελληνικού Δημοτικού Χορού από την Α.Σ.Π.Τ. αγνοεί τη τεράστια ισχύ του ως εργαλείου Πολιτιστικής Διπλωματίας στις διεθνείς σκηνές. Την ώρα που ο ελληνικός χορός αποτελεί την «αιχμή του δόρατος» για την προβολή της χώρας μας στο εξωτερικό, η Πολιτεία τον υποβαθμίζει σε τοπικό επίπεδο.
Επισημαίνεται το εξής παράδειγμα: Στις ΗΠΑ, η Ελληνορθόδοξη Αρχιεπισκοπή ίδρυσε πρόσφατα επίσημο «Υπουργείο Λαϊκού Χορού και Πολιτισμού» (Folk Dance and Culture Ministry), αναγνωρίζοντας τη δομική σημασία του χορού για τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας και τη διεθνή εκπροσώπηση του Ελληνισμού.
Είναι αδιανόητο στην Αμερική να ιδρύονται θεσμικά όργανα «υπουργικού» επιπέδου για τον ελληνικό χορό και στην Ελλάδα η νέα Ανώτατη Σχολή να μην τον περιλαμβάνει ούτε ως ειδικότητα.
Πώς θα εκπαιδευτούν σωστά και επιστημονικά οι Έλληνες χοροδιδάσκαλοι, ώστε να μεταλαμπαδεύουν με ακρίβεια την παράδοση, ιδιαίτερα για τους χορούς των συνοριογραμμών μας.
Προτείνουμε:
Την αναγνώριση του Ελληνικού Χορού ως διεθνούς παραστατικής τέχνης και την ένταξή του στην Α.Σ.Π.Τ., ώστε η χώρα να αποκτήσει επιστήμονες-πρεσβευτές που θα υπηρετούν την πολιτιστική διπλωματία με ακαδημαϊκά εφόδια.
Την ίδρυση αυτόνομης κατεύθυνσης στην Α.Σ.Π.Τ., ώστε η χώρα να αποκτήσει επιστήμονες-πρεσβευτές ικανούς να σταθούν επάξια στη διεθνή σκηνή και να θωρακίσουν την ελληνική παράδοση με ακαδημαϊκή εγκυρότητα.
Ο Πολυδιάστατος και Επιστημονικός Χαρακτήρας του Δημοτικού Χορού ως αυτόνομης κατεύθυνσης στην Α.Σ.Π.Τ. (άρθρο 3)
Η ένταξη του Ελληνικού Δημοτικού Χορού στην Α.Σ.Π.Τ. δεν αποτελεί απλή προσθήκη ενός μαθήματος, αλλά την αναγνώριση ενός σύνθετου επιστημονικού και καλλιτεχνικού πεδίου. Ο Δημοτικός Χορός αποτελεί αυτούσια Παραστατική Τέχνη που συνδυάζει:
Φυσική Άσκηση και Κίνηση: Απαιτεί υψηλή σωματική προετοιμασία και γνώση της κινησιολογίας.
Επιστημονική Θεμελίωση: Συνδέεται άρρηκτα με τη Λαογραφία, την Εθνολογία, την Ιστορία και τη Γεωγραφία.
Σκηνική Υπόσταση: Για την αρτιότητα μιας παράστασης απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις Σκηνοθεσίας, Φωτισμού, Ενδυματολογίας και Μουσικής.
Στην Ελλάδα σήμερα δεν υφίσταται καμία Ανώτατη Σχολή που να καλύπτει αυτό το εύρος γνώσεων και ειδικοτήτων με ολοκληρωμένο τρόπο. Η Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να καλύψει αυτό το κενό, αναγνωρίζοντας τον Δημοτικό Χορό ως αυτόνομη κατεύθυνση. Η παράλειψή του υποβαθμίζει μια τέχνη που απαιτεί πολυσχιδή επιστημονική κατάρτιση και καλλιτεχνική παιδεία.
Η αδικαιολόγητη απουσία του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού από την Α.Σ.Π.Τ. και την Εκπαίδευση (άρθρο 3)
Υπενθυμίζεται ότι ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την ανακοίνωση ίδρυσης της Σχολής τον Ιανουάριο του 2023, δήλωσε εμφατικά την υπερηφάνεια της χώρας για τις Μούσες και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Σημειώνουμε ότι στις Μούσες περιλαμβανόταν η Τερψιχόρη, η προστάτιδα του χορού. Για ποια «Τερψιχόρη» όμως είμαστε υπερήφανοι, όταν ο Ελληνικός Χορός αγνοείται συστηματικά από κάθε θεσμικό πλαίσιο;
Προτείνουμε: Την άμεση ένταξη του Ελληνικού Παραδοσιακού/Λαϊκού Χορού ως αυτόνομης και διακριτής ειδικότητας στην Α.Σ.Π.Τ. Τη θεσμοθέτηση του αντικειμένου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, ώστε να διδάσκεται από τους εξειδικευμένους επιστήμονες-καλλιτέχνες της νέας Σχολής. Η αποκατάσταση του λαϊκού μας πολιτισμού στη θέση που του αξίζει δεν είναι επιλογή, είναι χρέος. Εάν όχι τώρα πότε;
γ) Άρθρο 4 παράγραφος 1.γ – Παιδαγωγική Εκπαίδευση
Σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1γ, η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών δύναται να παρέχει και παιδαγωγική εκπαίδευση. Δεδομένου ότι οι υφιστάμενες δημόσιες σχολές χορού παρέχουν μέχρι σήμερα εκπαίδευση που οδηγεί και στην επαγγελματική δραστηριότητα της διδασκαλίας του χορού, κρίνεται αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι η λειτουργία της νέας σχολής δεν θα οδηγήσει σε περιορισμό των δυνατοτήτων απόκτησης τίτλου καθηγητή χορού μέσω δημόσιας εκπαίδευσης.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται να εξεταστεί: είτε η πρόβλεψη κατεύθυνσης σπουδών για την εκπαίδευση καθηγητών χορού, είτε η δημιουργία ολοκληρωμένου προγράμματος παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας, ενδεχομένως μέσω συμπληρωματικού κύκλου σπουδών.
Στα άρθρα 4 και 11 προβλέπεται ότι η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών οργανώνει προγράμματα σπουδών πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου. Ωστόσο, στο κείμενο του σχεδίου νόμου δεν προσδιορίζεται ρητώς η διάρκεια και η πιστωτική αντιστοίχιση του πρώτου κύκλου σπουδών.
Η σαφής νομοθετική πρόβλεψη της διάρκειας του πρώτου κύκλου σπουδών κρίνεται αναγκαία για λόγους:
ασφάλειας δικαίου
ακαδημαϊκής ισοτιμίας με τα λοιπά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα
διεθνούς αναγνώρισης των τίτλων σπουδών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η ρητή πρόβλεψη ότι τα προγράμματα σπουδών πρώτου κύκλου έχουν διάρκεια οκτώ ακαδημαϊκών εξαμήνων και αντιστοιχούν σε 240 πιστωτικές μονάδες ECTS.
Λυπάμαι, αλλά η απουσία κινηματογράφου / οπτικοακουστικών τεχνών από μια ανώτατη σχολή παραστατικών τεχνών, στερείται σοβαρότητας.
Οι εως τώρα Ανώτερες Επαγγελματικές Δημόσιες ή Ιδιωτικές Σχολές Χορού αποδίδουν Δίπλωμα Καθηγητή Χορού στους απόφοιτους Λυκείου που εισάγονται με τις εισαγωγικές εξετάσεις. Στις Ανώτατες Σχολές της Κρατικής Σχολής και της Λυρικής Σκηνής ποιος θα είναι ο τίτλος του Πτυχίου? Στην περίπτωση που θα υπάρχουν Κατευθύνσεις έχει διασφαλιστεί η Παιδαγωγική επάρκεια στην Κατεύθυνση Διδασκαλίας Χορού?
Στον τομέα της μουσικής θα πρέπει να αναφερθούν στο Άρθρο 3 τα γνωστικά αντικείμενα που προβλέπονται στο άρθρο 17, παράγραφος 2: Τμήματα της Α.Σ.Π.Τ. Ενόργανη Μουσική, Μονωδία, Σύνθεση, Διεύθυνση Χορωδίας, Διεύθυνση Ορχήστρας, Σχολή Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής, Τμήμα Μελοδραματικής.
Επίσης, γιατί δεν προβλέπονται και άλλες μουσικές κατευθύνσεις όπως η παραδοσιακή μουσική και η jazz;
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΧΟΡΟ
Προτείνεται η δωρεάν εισαγωγή του χορού ως μάθημα προετοιμασίας στα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία της χώρας. Η ίδρυση δωρεάν και δημόσιου πανεπιστημιακού τμήματος χορού προυποθέτει την δωρεάν δημόσια προετοιμασία των μαθητών.
Η πολιτεία οφείλει να λάβει υπόψιν και το κόστος προετοιμασίας που αυτή τη στιγμή παρέχεται μόνο απο ιδωτικές ερασιτεχνικές σχολές.
Η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών θα έχει δυνατότητα παροχής «παιδαγωγικής εκπαίδευσης, κατάρτισης, επιμόρφωσης και εξειδίκευσης» (άρθρο 4, παρ. 1γ), άρα οι απόφοιτοι/ες θα μπορούν να διδάξουν στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Οι απόφοιτοι/ες θα έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν στους υπάρχοντες κλάδους ΠΕ79 (Μουσικής) και ΠΕ91 (Θεατρικής αγωγής) ή θα ενταχθούν σε έναν γενικότερο κλάδο ΠΕ Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης ανάλογο με τον κλάδο ΚΕ των αποφοίτων των Ανώτερων Καλλιτεχνικών Σχολών;
Εν όψη των αναμενόμενων ρυθμίσεων για την Παιδαγωγική και Διδακτική Επάρκεια, κατ’ εφαρμογή ή τροποποίηση του άρθρου 99 του νόμου 4957/2022 περί Πιστοποιητικού Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας, βρίσκεται σε εκκρεμότητα το θέμα των επαγγελματικών προσόντων όλων των αποφοίτων. Αν ισχύσει το άρθρο 99 του νόμου 4957/2022 ως έχει, τότε όλοι και όλες οι απόφοιτοι/ες των τμημάτων Τεχνών των ΑΕΙ θα πρέπει να αποκτήσουν πιστοποιητικό Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας σε πρόγραμμα σπουδών διαφορετικό από αυτό του κύριου πτυχίου τους. Ποιες θα είναι οι ρυθμίσεις για τους/τις αποφοίτους των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης;
Τι θα γίνει με τους υπάρχοντες κλάδους ΠΕ Μουσικής και Θεατρικής Αγωγής; Αν οι απόφοιτοι της Νέας Σχολής μπορούν να προσληφθούν στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, τότε θα υπάρξει μια πληθώρα αποφοίτων που θα διεκδικούν την πρόσληψή τους σε σχολείο. Θα υπάρξει ποσοστοποίηση των υποψηφίων στις προκηρύξεις πρόσληψης ανάλογα με τη σχολή αποφοίτησης; Αν ναι, ποια θα είναι αυτή η ποσοστοποίηση δεδομένου ότι οι απόφοιτοι/ες των υπαρχόντων Τμημάτων Τεχνών είναι αριθμητικά περισσότεροι από τους πτυχιούχους της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών
Η απόφαση της κυβέρνησης να ιδρύσει άλλη μία (έκτη) Μουσική Πανεπιστημιακή Σχολή δίπλα στα πέντε υπάρχοντα Πανεπιστημιακά Τμήματα Μουσικών Σπουδών, όταν ήδη απορροφάται μόνο ένα μικρό ποσοστό των αποφοίτων τους, όταν πρόσφατα ανακοινώθηκε η αναστολή λειτουργίας 714 σχολείων σε όλη την χώρα, όταν για κάθε σπάνια προκήρυξη νέας θέσης στις ορχήστρες εμφανίζονται δεκάδες υποψήφιοι υψηλού επιπέδου, είναι αλυσιτελής. Δεν πρόκειται να λύσει παλαιά προβλήματα, θα επεκτείνει το χάος, επιβαρύνοντας και πάλι τον Έλληνα φορολογούμενο.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ/ΟΥΣΩΝ
ΤΗΣ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ
ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΝΟΜΟΥ
«Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών»
Α. Εισαγωγική τοποθέτηση και θεμελιώδης μεθοδολογική ένσταση
Η ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ) συνιστά θεσμική τομή ιστορικής σημασίας. Ωστόσο, το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο πάσχει από μεθοδολογικό σφάλμα: επιχειρεί να «προσαρμόσει» τις παραστατικές σπουδές στο γενικό πανεπιστημιακό πρότυπο, αντί να ανωτατοποιήσει στην πραγματικότητα τις σπουδές παραστατικής τέχνης με σεβασμό στην εγγενή τους ιδιαιτερότητα.
Η επιλογή αναγωγής στη γενική νομοθεσία περί Α.Ε.Ι. με κατ’ εξαίρεση παρεκκλίσεις αποδεικνύεται ανεπαρκής. Απαιτείται ειδικό, αυτοτελές ρυθμιστικό πλαίσιο για τις παραστατικές σπουδές, με συμπληρωματική μόνο εφαρμογή της γενικής νομοθεσίας, αφού η παραστατική τέχνη αποτελεί πρωτίστως βιωματική, εργαστηριακή και συλλογική διαδικασία δημιουργίας, και όχι θεωρητικό αντικείμενο με λίγες πρακτικές εφαρμογές. Το κανονιστικό πλαίσιο οφείλει να εκκινεί από αυτή τη θεμελιώδη διαπίστωση.
Β. Δομική ασυμβατότητα της ενιαίας ρύθμισης τριών διακριτών κλάδων
Η ΑΣΠΤ επιχειρεί να καλύψει θέατρο, μουσική και χορό υπό ενιαίο ρυθμιστικό καθεστώς. Ωστόσο, οι τρεις αυτοί κλάδοι διαφέρουν ουσιωδώς α) ως προς τη μεθοδολογία διδασκαλίας, β) ως προς τα κριτήρια αξιολόγησης, γ) ως προς τις υλικοτεχνικές υποδομές, δ) ως προς τη φύση της καλλιτεχνικής εξέλιξης.
Η ενιαία ρύθμιση δημιουργεί αναπόφευκτες στρεβλώσεις. Απαιτούνται περισσότερες εγγυήσεις διακριτής κανονιστικής μεταχείρισης των διαφορετικών αναγκών κάθε Τμήματος ως προς τη διαμόρφωση προγράμματος σπουδών, τα κριτήρια επιλογής διδασκόντων, τη διάρθρωση μαθημάτων, τα όρια εισακτέων, κ.λπ.
Γ. Η φύση της δραματικής τέχνης και η επιλογή διδακτικού προσωπικού
1. Η δραματική εκπαίδευση βασίζεται στην πρακτική εκπαίδευση στην υποκριτική, τον αυτοσχεδιασμό, την κίνηση, την αγωγή λόγου, τη σκηνοθεσία, τη σκηνική και μουσική δραματουργία, με άλλα λόγια ο πυρήνας των σπουδών είναι εργαστηριακός. Πρόκειται, δηλαδή, για αντικείμενα που δεν διδάσκονται θεωρητικά, αλλά μεταδίδονται μέσω βιωματικής πρακτικής και εντός συλλογικού εργαστηρίου και όχι μέσω ατομικών αλλά ούτε μαζικών μαθημάτων. Το πρόγραμμα σπουδών συμπληρώνεται από θεωρητικά μαθήματα (Ιστορία θεάτρου, λογοτεχνίας, σκηνοθεσίας, δραματολογία, κ.λπ.), τα οποία πράγματι και στην παρούσα Ανώτερη σχολή διδάσκονται από κατόχους ακαδημαϊκών τίτλων.
Ωστόσο, ως προς τα εργαστηριακά / πρακτικά μαθήματα, η απαίτηση κατοχής ακαδημαϊκού τίτλου Α.Ε.Ι. ως κανόνα για την εκλογή μελών ΔΕΠ, σε συνδυασμό με την υποχρέωση τριετούς αυτοδύναμης διδασκαλίας σε Α.Ε.Ι., αποκλείει σχεδόν το σύνολο των ενεργών καλλιτεχνών από διδάσκοντες τα εργαστηριακά / πρακτικά μαθήματα. Το αποτέλεσμα είναι θεσμικά παράδοξο, αφού με την πρόβλεψη αυτή τα βασικά εργαστηριακά / πρακτικά μαθήματα θα διδάσκονται από θεωρητικούς επιστήμονες, ενώ οι επαγγελματίες καλλιτέχνες (ηθοποιοί, σκηνοθέτες, χορογράφοι, μουσικοί, κ.ά.) θα περιορίζονται σε ποσοστώσεις (!), κάτι που αντιστρέφει θεμελιακά τη φυσική ιεράρχηση της δραματικής εκπαίδευσης!
2. Η επαγγελματική εμπειρία στον καλλιτεχνικό χώρο δεν μπορεί να περιορίζεται σε 5 έτη, να εξαρτάται από την απόκτηση πτυχίου Α.Ε.Ι., και να προϋποθέτει προηγούμενη πανεπιστημιακή διδασκαλία. Η κατ’ ελάχιστον επαγγελματική εμπειρία στον καλλιτεχνικό χώρο δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 10 ετών, ώστε οι διδάσκοντες να έχουν πλήρη γνώση του θεατρικού χώρου, να έχουν αποκτήσει καλλιτεχνικό κύρος και πολυετή τριβή με όλα τα είδη του θεάτρου. Η εμπειρία και το καλλιτεχνικό κύρος τους, εξάλλου, ενέχει θέση και αξία τίτλου σπουδών, στα πρότυπα της ΑΣΚΤ και άλλων καλλιτεχνικών πανεπιστημίων του εξωτερικού.
Επίσης, η επαγγελματική εμπειρία δεν πρέπει να συνδέεται χρονικά με την απόκτηση πτυχίου ΑΕΙ, διότι το όποιο πτυχίο (πτυχίο, εξάλλου, διαφορετικής σχολής, αφού δεν υφίσταται για την ώρα καλλιτεχνικό πτυχίο δραματικής τέχνης ΑΕΙ) δεν συνδέεται με την άσκηση του καλλιτεχνικού επαγγέλματος, δεδομένου ότι για την άσκησή του δεν απαιτείται πτυχίο.
Εφόσον μοναδικοί πάροχοι εκπαίδευσης στη δραματική τέχνη είναι οι Ανώτερες Δραματικές Σχολές, η διδακτική προϋπηρεσία σε αυτές επιβάλλεται να αναγνωρίζεται πλήρως ως αυτοδύναμη διδακτική εμπειρία εναλλακτική της διδασκαλίας σε Α.Ε.Ι. της Ελλάδας ή της αλλοδαπής. Η μεταβατική διάταξη δεν αρκεί. Η εξαίρεση πρέπει να καταστεί κανόνας.
Δ. Ποσοστώσεις ΕΚΑΠ και μετακινούμενων ΔΕΠ και κίνδυνος αλλοίωσης της φυσιογνωμίας του διδακτικού αντικειμένου
Το νομοσχέδιο οδηγεί σε πρακτική αδυναμία στελέχωσης με ενεργούς καλλιτέχνες, αφού από τα παραπάνω ελπίζουμε πως έγινε φανερό στην πράξη πως το 40% , πόσο μάλλον το 20% ΕΚΑΠ δεν επαρκεί. Προβλέπεται πως τα μέλη ΔΕΠ θα προέρχονται κυρίως από μετακινήσεις, ενώ δεν υφίσταται σαφής μηχανισμός συγκρότησης Μητρώου Γνωστικών Αντικειμένων.
Δημιουργείται έτσι το ανησυχητικό ενδεχόμενο η Σχολή να στελεχωθεί κατά πλειοψηφία από μετακινούμενα μέλη ΔΕΠ μη παραστατικών γνωστικών αντικειμένων, θέτοντας σε δομικό κίνδυνο αλλοίωσης τη φυσιογνωμίας της Σχολής.
Ε. Καλλιτεχνικό Συμβούλιο και νομοτεχνική και λειτουργική ασάφεια
Υφίσταται εμφανής αντίφαση μεταξύ της τριετούς θητείας του Καλλιτεχνικού Συμβουλίου (άρθρο 6), και της λήξης του μετά από ένα έτος (άρθρο 16). Η ασάφεια αυτή δημιουργεί περισσότερη νομική ανασφάλεια.
Εάν δε η θητεία λήγει στο έτος, καθίσταται ανενεργή η διαδικασία εκλογής «εξαιρετικών περιπτώσεων», και δεν διασφαλίζεται η ετήσια ανανέωση του ΕΚΑΠ. Επομένως, απαιτείται σαφής, ενιαία ρύθμιση.
ΣΤ. Κατάταξη φοιτητών και προσβολή της έννοιας του σταθερού καλλιτεχνικού συνόλου (ensemble). Αριθμός εισακτέων.
Η δραματική εκπαίδευση θεμελιώνεται στην έννοια της ομάδας. Η υποχρεωτική κατάταξη ποσοστού φοιτητών στο Β΄ έτος είναι πιθανό να διαρρηγνύει τη συνοχή της ομάδας, να δημιουργεί δύο ταχύτητες φοιτητών, και να αλλοιώνει τον παιδαγωγικό σχεδιασμό. Η διάταξη πρέπει να υποβληθεί σε αυστηρότερες εγγυήσεις, και οι προς κατάταξη φοιτητές θα πρέπει είτε να προέρχονται από ΑΕΙ του ίδιου αντικειμένου, είτε να περνούν από διαδικασία εισαγωγικών εξετάσεων. Ο προηγούμενος τίτλος σπουδών δεν τους καθιστά αυτομάτως ικανούς να ενταχθούν στα εργαστηριακά / πρακτικά μαθήματα.
Περαιτέρω, είναι απολύτως αναγκαίο να προβλεφθεί μικρός και καλλιτεχνικά / παιδαγωγικά τεκμηριωμένος αριθμός εισακτέων, δεδομένης της εργαστηριακής φύσης των σπουδών και της κεντρικότητας της έννοιας του σταθερού καλλιτεχνικού συνόλου (ensemble). Τέλος, είναι σημαντικό να επανεξεταστεί ο αριθμός των αποφοίτων της σημερινής Ανώτερης Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου που θα επιθυμήσουν να αναβαθμίσουν τον τίτλο σπουδών τους φοιτώντας στο Τμήμα Δραματικής Τέχνης Εθνικού Θεάτρου της ΑΣΠΤ.
Ζ. Οργανική σχέση με το Εθνικό Θέατρο
Η ονομασία «Τμήμα Δραματικής Τέχνης Εθνικού Θεάτρου» χωρίς θεσμικό μηχανισμό οργανικής σύνδεσης δημιουργεί κίνδυνο αποσύνδεσης ονόματος και ουσίας, αν δεν μένει κενό γράμμα. Για να αποσοβηθεί ο κίνδυνος αυτός, απαιτείται ρητή πρόβλεψη Προγραμματικής Σύμβασης, κατοχύρωση καλλιτεχνικής διασύνδεσης, πρόβλεψη πρακτικής μαθητείας, συμμετοχή καλλιτεχνικών στελεχών του Εθνικού Θεάτρου στον σχεδιασμό προγράμματος σπουδών του ομώνυμου Τμήματος της ΑΣΠΤ.
Η. Συμπέρασμα
Το νομοσχέδιο, υπό την παρούσα μορφή του δεν κατοχυρώνει επαρκώς την ιδιαίτερη φύση των παραστατικών σπουδών, αποκλείει τη συντριπτική πλειοψηφία των ενεργών καλλιτεχνών, δημιουργεί θεσμικές αντινομίες, δεν διασφαλίζει τη λειτουργική αυτονομία των Τμημάτων.
Η αναβάθμιση των παραστατικών σπουδών δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω κανονιστικής προσαρμογής σε πρότυπα μη παραστατικών επιστημών.
Απαιτείται:
1. Αναθεώρηση των κριτηρίων εκλογής μελών ΔΕΠ.
2. Αύξηση και ανακατανομή ποσοστώσεων ΕΚΑΠ.
3. Ρητή αναγνώριση Ανώτερων Δραματικών Σχολών ως ισοδύναμων πεδίων εμπειρίας.
4. Κατοχύρωση μικρού αριθμού εισακτέων.
5. Επαναδιατύπωση διατάξεων περί μετακίνησης.
6. Σαφής ρύθμιση του Καλλιτεχνικού Συμβουλίου.
7. Θεσμική διασύνδεση με τον ιστορικό φορέα Εθνικό Θέατρο.
Για τους λόγους αυτούς, κρίνεται αναγκαία η παράταση της διαβούλευσης και η συνολική επανεπεξεργασία του νομοσχεδίου, ώστε η ίδρυση της ΑΣΠΤ να αποτελέσει πραγματική αναβάθμιση της παραστατικής παιδείας και όχι απλή διοικητική μεταβολή, που θα δώσει στη χώρα ένα ακόμη τμήμα, το πέμπτο (!), κυρίως θεωρητικών θεατρικών σπουδών γύρω από τη δραματική τέχνη.
Αιτούμαστε:
-Την ένταξη της Τέχνης της Αφήγησης-Ιστόρησης και άλλων παραδοσιακών τεχνών (κουκλοθέατρο, θέατρο σκιών, παραδοσιακοί χοροί κ.α.) στο πρόγραμμα σπουδών της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών.
-Στο νομοθετικό πλαίσιο που θα ιδρύσει την Σχολή Παραστατικών Τεχνών, στον σχεδιασμό της δομής και λειτουργίας, να προβλέπονται τρόποι (τακτικά μαθήματα, μαθήματα επιλογής, κύκλοι εργαστηρίων κλπ) μέσω των οποίων οι φοιτητές θα έρχονται σε διδακτική επαφή με ενεργούς καλλιτέχνες του κάθε τομέα, όσο και ειδικευμένους ακαδημαϊκούς για την πρακτική και θεωρητική κατάρτισή τους σε όλες τις επιμέρους τέχνες.
-Να παρέχεται πιστοποιημένος τίτλος σπουδών για την Αφηγηματική Τέχνη που θα εξασφαλίζει ακαδημαϊκά, επαγγελματικά και παιδαγωγική επάρκεια
-Στη διαδικασία κατάρτισης του προγράμματος σπουδών της Σχολής να κληθούμε οι αρμόδιοι φορείς για αναλυτική κατάθεση προτάσεων και συνεργασία με τη διοίκηση για την ουσιαστική συμπερίληψη των τεχνών μας.
-Για την πρόσληψη διδασκόντων σε αυτά τα ειδικά μαθήματα να αναγνωρίζεται ως πιστοποίηση το αποδεδειγμένο καλλιτεχνικό έργο δεδομένου ότι στη χώρα μας δεν υπάρχουν αντίστοιχες κρατικές επαγγελματικές σχολές.
Αιτούμαστε στο:
-Την ένταξη της Τέχνης της Αφήγησης-Ιστόρησης και άλλων παραδοσιακών τεχνών (κουκλοθέατρο, θέατρο σκιών, παραδοσιακοί χοροί κ.α.) στο πρόγραμμα σπουδών της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών.
-Στο νομοθετικό πλαίσιο που θα ιδρύσει την Σχολή Παραστατικών Τεχνών, στον σχεδιασμό της δομής και λειτουργίας, να προβλέπονται τρόποι (τακτικά μαθήματα, μαθήματα επιλογής, κύκλοι εργαστηρίων κλπ) μέσω των οποίων οι φοιτητές θα έρχονται σε διδακτική επαφή με ενεργούς καλλιτέχνες του κάθε τομέα, όσο και ειδικευμένους ακαδημαϊκούς για την πρακτική και θεωρητική κατάρτισή τους σε όλες τις επιμέρους τέχνες.
-Να παρέχεται πιστοποιημένος τίτλος σπουδών για την Αφηγηματική Τέχνη που θα εξασφαλίζει ακαδημαϊκά, επαγγελματικά και παιδαγωγική επάρκεια
-Στη διαδικασία κατάρτισης του προγράμματος σπουδών της Σχολής να κληθούμε οι αρμόδιοι φορείς για αναλυτική κατάθεση προτάσεων και συνεργασία με τη διοίκηση για την ουσιαστική συμπερίληψη των τεχνών μας.
-Για την πρόσληψη διδασκόντων σε αυτά τα ειδικά μαθήματα να αναγνωρίζεται ως πιστοποίηση το αποδεδειγμένο καλλιτεχνικό έργο δεδομένου ότι στη χώρα μας δεν υπάρχουν αντίστοιχες κρατικές επαγγελματικές σχολές.
Άρθρα 3-4
Περιορίζονται τα γνωστικά αντικείμενα, στα αντικείμενα των 5 Ανώτερων Τμημάτων που θα αποτελέσουν τη νέα σχολή. Αυτά όμως ήδη παρέχονται από υφιστάμενα ΑΕΙ. Τι διαφορετικό κομίζει η Νέα Σχολή; Άλλοι τομείς, όπως το ελληνικό τραγούδι (σύγχρονο και παραδοσιακό), οι παραδοσιακοί χοροί, ο κινηματογράφος, η σκηνοθεσία, σκιοπαιξία, η αφήγηση, το κουκλοθέατρο κ.α , γιατί δεν προβλέπεται να αναπτυχθούν στη νέα σχολή;
Ως μέρος της αποστολής της νέας Σχολής αναφέρεται ρητά η παροχή παιδαγωγικής εκπαίδευσης, κατάρτισης, επιμόρφωσης και εξειδίκευσης και η εκπόνηση επιστημονικής έρευνας. (γ και δ). Παρόλα αυτά τις κριτήρια εκλογής των μελών ΔΕΠ δεν προβλέπονται ακαδημαϊκοί τίτλοι που μπορούν να διασφαλίσουν αυτή την κατεύθυνση. Η εμπειρία σε ένα ακαδημαϊκό ίδρυμα ίσως δεν είναι αρκετή. Η παιδαγωγική επιστήμη είναι ένα δύσκολο και πολύπλοκο πεδίο και η έρευνα μια σύνθετη και απαιτητική διαδικασία. Σαφώς και το καλλιτεχνικό έργο είναι απαραίτητο. Αν όμως η εκπαιδευτική επάρκεια και οι ερευνητικές δεξιότητες είναι επίσης ζητούμενα , πρέπει να επανεξεταστούν τα κριτήρια εκλογής μελών ΔΕΠ (ή κάποιων γνωστικών αντικειμένων) εφόσον υπάρχει κατηγορία εκπαιδευτικού προσωπικού που θα αποτελείται από καλλιτέχνες.
Είναι απορίας άξιο ως έδρα να ορίζεται η Αθήνα, αλλά με χρήση των εγκαταστάσεων του ΚΩΘ στη Θεσσαλονίκη (όπως αναφέρεται στα άρθρα 5 και 15). Εκεί υπάρχει παρόμοιο τμήμα (στο ΠΑΜΑΚ).
Η Συνέλευση του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης της Σχολής Κοινωνικών, Ανθρωπιστικών Επιστημών και Τεχνών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας (στο εξής: ΤΜΕΤ), σχετικά με το Σχέδιο Νόμου που αφορά την «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, πλαίσιο λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης και άλλες ρυθμίσεις», τοποθετείται ομόφωνα ως εξής:
1. Η διαβάθμιση των σπουδών καλλιτεχνικής εκπαίδευσης αποτελούσε ένα πάγιο αίτημα όλης της καλλιτεχνικής κοινότητας της χώρας εδώ και δεκαετίες. Υπό την έννοια αυτή, η πρόβλεψη μέσω του συγκεκριμένου νομοσχεδίου για την διαβάθμιση των σχολών ΑΣΚΕ και ΑΣΜΕ σε σχολές παροχής τίτλου σπουδών επιπέδου 5 κρίνεται θετική. Επίσης θετική κρίνεται και η ένταξη όλων αυτών των φορέων στο Υπουργείο Παιδείας, διότι θα είναι πλέον δυνατή η συνολική εποπτεία και συντονισμός της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και η αποφυγή κάθε είδους ανισοτήτων σε επίπεδο επαγγελματικών δικαιωμάτων αποφοίτων, στα κριτήρια επιλογής φοιτητών και διδακτικού προσωπικού, στην ανάγκη πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών, στις προδιαγραφές κτιρίων και υποδομών κλπ.
2. Θετική επίσης κρίνεται και η διαβάθμιση της ΑΣΠΤ σε Σχολή ΑΕΙ επιπέδου 6. Εξακολουθεί όμως να αναζητείται η μελέτη σκοπιμότητας για την ίδρυση της νέας Σχολής σύμφωνα με το Άρθρο 74 του Νόμου 4957/2022, τη στιγμή που π.χ. τα μουσικά αντικείμενα του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης θεραπεύονται εδώ και χρόνια όχι μόνο από το ΤΜΕΤ (και μάλιστα στην ίδια πόλη) αλλά και από άλλα λειτουργούντα μουσικά Τμήματα ΑΕΙ, και μάλιστα και στους τρεις κύκλους σπουδών. Στη μελέτη σκοπιμότητας πρέπει να τεκμηριώνεται σαφώς, πού ακριβώς συνίσταται η διαφορά ανάμεσα στο σκοπό της Α.Σ.Π.Τ, όπως ακριβώς αναφέρεται στο άρθρο 1 του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου και στο ιδρυτικό ΦΕΚ του ΤΜΕΤ, το οποίο υπηρετεί τη Μουσική Επιστήμη και Τέχνη εδώ και 30 χρόνια. Σύμφωνα με τις αρχές της ΕΘΑΑΕ, η ίδρυση ενός νέου Τμήματος πρέπει να γίνεται, μεταξύ άλλων, «με βάση τον υφιστάμενο ακαδημαϊκό χάρτη… θα πρέπει να εξηγείται σε τί διαφοροποιείται το προτεινόμενο από τα υφιστάμενα Τμήματα και πώς επηρεάζεται από τη σημερινή κατάσταση του ακαδημαϊκού χάρτη στο εν λόγω επιστημονικό πεδίο».
3. Εξαιρετικά θετικό κρίνεται ότι το Υπουργείο αποδέχεται, επιτέλους, ότι η εισαγωγή σε καλλιτεχνικά Τμήματα παραστατικών τεχνών μπορεί και πρέπει «να πραγματοποιείται μέσω ειδικών εξετάσεων, κατά παρέκκλιση του άρθρου 4 του ν. 4186/2013 (Α’ 193)» (άρθρο 9, παρ. 2). Αυτονόητο συνεπώς είναι να επεκτείνει την εφαρμογή αυτού του συστήματος και σε υφιστάμενα τμήματα ΑΕΙ που θεραπεύουν, μεταξύ άλλων, τα ίδια γνωστικά αντικείμενα, κάτι που αποτελεί πάγιο αίτημα του ΤΜΕΤ από την ίδρυσή του, για λόγους ισονομίας, αξιοκρατίας και διαφάνειας.
4. Όλο το προηγούμενο διάστημα, είτε σε συναντήσεις των Προέδρων καλλιτεχνικών Τμημάτων των υφιστάμενων ΑΕΙ με την ηγεσία του Υπουργείου, είτε από διαρροές σε επίσημες ιστοσελίδες θεμάτων Παιδείας και εκπαίδευσης, υπήρχε σαφής δέσμευση από πλευράς Υπουργείου ότι α) δεν θα θιγούν τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων των υφιστάμενων ΑΕΙ που ήδη εδώ και 30 χρόνια θεραπεύουν τα ίδια γνωστικά αντικείμενα και β) ότι ελάχιστη και απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόσληψη του διδακτικού προσωπικού στη νέα Σχολή θα είναι η κατοχή πτυχίου ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος. Τίποτε από αυτά δεν περιλαμβάνεται στο σχέδιο νόμου.
5. Μέλη ΔΕΠ ΑΕΙ που θεραπεύουν ίδια γνωστικά αντικείμενα δεν μπορεί να υπάγονται σε διαφορετικά κριτήρια εκλογής και εξέλιξης. Διαφορετικά, θα πρέπει να εξηγήσει το Υπουργείο, με ποιον τρόπο θα συμπεριλαμβάνονται στα μητρώα εκλεκτόρων των Τμημάτων μέλη ΔΕΠ με εντελώς διαφορετικά κριτήρια εκλογής και εξέλιξης. Επιπλέον, η ρύθμιση της παρ. 6 του άρθρου 143 του Ν 4957/2022 αποτελεί ήδη ειδική πρόβλεψη του Νόμου για τα γνωστικά αντικείμενα των παραστατικών τεχνών σε σχέση με τις διατάξεις εκλογής των υπόλοιπων μελών ΔΕΠ. Η προτεινόμενη διάταξη (άρθρο 12 του σχεδίου νόμου) αποτελεί την εξαίρεση της εξαίρεσης για τα ίδια ακριβώς γνωστικά αντικείμενα.
6. Πολλές από τις διατάξεις του σχεδίου νόμου είναι εξαιρετικά ασαφείς, όπως π.χ. ποια ακριβώς κριτήρια θα πρέπει να καλύπτουν τα υφιστάμενα ιδρύματα προκειμένου να μετεξελιχθούν σε ΑΣΚΕ ή ΑΣΜΕ (μέρος Γ΄ και μέρος Δ΄ του Νομοσχεδίου), ποια η διαφορά μελών ΔΕΠ χωρίς βασικό τίτλο και μελών ΕΚΑΠ, κλπ.
7. Με τον ίδιο τρόπο που το Κράτος επιχειρεί να ρυθμίσει τα προσόντα διορισμού στην κατηγορία θέσεων ΚΕ από κατόχους τίτλων ΑΣΚΕ και ΑΣΜΕ, καλό θα ήταν να διευκρινίσει και τα σχετικά δικαιώματα των αποφοίτων ΠΕ επιπέδου 6 για τις ίδιες θέσεις (ΠΕ79.01). Θα αποκλείονται οι απόφοιτοι των ελληνικών μουσικών ΑΕΙ από θέσεις ΚΕ; Θα πρέπει να σπουδάσουν ξανά σε ΑΣΜΕ; Το πτυχίο ΑΕΙ θα κρίνεται ως ανώτερο ή απλώς θα συνεκτιμάται;
8. Οι διατάξεις του άρθρου 2 παραβιάζουν ανοιχτές θύρες. Νομικό πλαίσιο για την παροχή εκπαίδευσης σε επίπεδο Α.Ε.Ι. στα πεδία τής μουσικής ερμηνείας και σύνθεσης υπάρχει (το ιδρυτικό ΦΕΚ του ΤΜΕΤ και τα τροποποιητικά που ακολούθησαν, όπου προβλέπεται η αναγραφή της καλλιτεχνικής ειδίκευσης ερμηνείας, διεύθυνσης, σύνθεσης κλπ. στα πτυχία των αποφοίτων του).
9. Εξαιρετικά προβληματικές είναι οι διατάξεις των άρθρων 47 και 49, με τις οποίες προδήλως καταστρατηγείται το άρθρο 78Α παρ. 3, 4 και 5 του Νόμου 4957/2022: «Η επιλογή των υποψηφίων προς κατάταξη της παρ. 1 πραγματοποιείται αποκλειστικά με κατατακτήριες εξετάσεις….» και «το εξάμηνο κατάταξης των επιτυχόντων καθορίζεται με απόφαση της Συγκλήτου του Α.Ε.Ι… και δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο… του πέμπτου εξαμήνου για προγράμματα σπουδών πενταετούς ή τετραετούς φοίτησης». Εφόσον οι συγκεκριμένες διατάξεις παραμείνουν, το ΤΜΕΤ επιφυλάσσεται για την άσκηση κάθε νόμιμου δικαιώματός του.
10. Οι αποσπασματικές διατάξεις περί Διοικούσας Επιτροπής, Καλλιτεχνικού Συμβουλίου, Συμβουλίου Διοίκησης κλπ. δημιουργούν ασάφεια στο ποια ακριβώς είναι τα όργανα διοίκησης της ΑΣΠΤ, με ποιον τρόπο εκλέγονται/διορίζονται τα μέλη τους και ποιες ακριβώς είναι οι αρμοδιότητές τους. Η ασάφεια αυτή και τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα που προβλέπονται θα μπορούσαν να αποφευχθούν εάν το Υπουργείο είχε ζητήσει τη γνώμη Τμημάτων ΑΕΙ που ήδη έχουν μεγάλη πείρα στη διαχείριση διοικητικών και οργανωτικών ζητημάτων των Πανεπιστημίων. Στην κατεύθυνση αυτή, το ΤΜΕΤ προτίθεται να συμβάλει με την μακρόχρονη εμπειρία του στην οργάνωση προγραμμάτων και των τριών κύκλων ώστε, στο χρονικό διάστημα μέχρι την έναρξη ακαδημαϊκής λειτουργίας της νέας Σχολής, να αποσαφηνιστούν και να διορθωθούν οι όποιες ασάφειες και προβληματικές διατάξεις του νομοσχεδίου.
Σε κάθε περίπτωση, το ΤΜΕΤ δηλώνει ότι θα προφυλάξει με κάθε μέσο, ένδικο και άλλο, τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων του, τη λειτουργία των προγραμμάτων του, την ακαδημαϊκή δεοντολογία και τις αρχές της ισότιμης μεταχείρισης φοιτητών και προσωπικού.
Θετική εξέλιξη,αλλά μεγάλη απογοήτευση η μη δημιουργία μουσικού τμήματος στην πρωτεύουσα. Δύο τμήματα μουσικής ειδίκευσης στη Θεσσαλονίκη και τίποτα στην Αθήνα.
Θα δημιουργηθούν δύο εντελώς όμοια μουσικά τμήματα στη Θεσσαλονίκη ενώ στην Αθήνα δεν υπάρχει κανένα.
Πρέπει να υπάρξει ρητή πρόβλεψη για τη διατήρηση και ενσωμάτωση των Σχολών Παραδοσιακής και Βυζαντινής Μουσικής που λειτουργούν βάσει του ΦΕΚ 77/Β/2022. Ζητούμε οι τίτλοι σπουδών αυτών των σχολών να αναγνωρίζονται αυτόματα ως Επίπεδο 5 και να δίνεται στους αποφοίτους τους η δυνατότητα κατάταξης στην Α.Σ.Π.Τ. ή σε υπάρχοντα Τμήματα Μουσικών Σπουδών με αναγνώριση μαθημάτων.