Άρθρο 8
Προσθήκη Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών – Διάρθρωση ανώτατης εκπαίδευσης -Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 3 ν. 4957/2022
Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 4957/2022 (Α’ 141), περί παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, οι λέξεις «και η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης» αντικαθίστανται από τις λέξεις «η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης και η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών» και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται από τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Ε.Ι.). Τα Α.Ε.Ι. είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου πλήρως αυτοδιοικούμενα και σε αυτά περιλαμβάνονται τα Πανεπιστήμια, τα Πολυτεχνεία, η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης και η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών.».
Άρθρο 9
Εισαγωγή στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών
1. Στα Τμήματα της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.) εισάγονται απόφοιτοι Γενικού Λυκείου (ΓΕ.Λ.) ή Επαγγελματικού Λυκείου (ΕΠΑ.Λ.) ή κάτοχοι ισότιμου τίτλου της ημεδαπής ή της αλλοδαπής.
2. Η εισαγωγή στα Τμήματα της Α.Σ.Π.Τ. πραγματοποιείται μέσω ειδικών εξετάσεων, κατά παρέκκλιση του άρθρου 4 του ν. 4186/2013 (Α’ 193), περί εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αποφοίτων Γενικού Λυκείου. Οι ειδικές εξετάσεις συνίστανται σε υποχρεωτική δια ζώσης εξέταση – ακρόαση των υποψηφίων φοιτητών σε καλλιτεχνικές δεξιότητες και σε γραπτή και προφορική εξέταση σε επιλεγμένα θέματα.
3. Αιτήσεις μετεγγραφής ή μετακίνησης στα Τμήματα της Α.Σ.Π.Τ. από φοιτητές Τμημάτων/Μονοτμηματικών Σχολών άλλων Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.), σύμφωνα με το Κεφάλαιο Β΄ του Μέρους Β΄ του ν. 4692/2020 (Α΄111), περί μετεγγραφών ή μετακινήσεων φοιτητών, δεν γίνονται δεκτές.
Άρθρο 10
Κατάταξη πτυχιούχων στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών
Στα Τμήματα της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.) κατατάσσονται πτυχιούχοι Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.), σύμφωνα με το άρθρο 78Α του ν. 4957/2022 (Α’ 141), περί κατατάξεων σε Τμήματα ή Μονοτμηματικές Σχολές των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων.
Άρθρο 11
Φοίτηση, Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών
1. Η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.) απονέμει πτυχία πρώτου, δευτέρου και τρίτου κύκλου σπουδών.
2. Η ανώτατη διάρκεια φοίτησης σε προγράμματα σπουδών πρώτου, δευτέρου και τρίτου κύκλου καθορίζεται σύμφωνα με τα άρθρα 76, 80 και 93 του ν. 4957/2022 (Α΄ 141). Μερική φοίτηση, κατά την έννοια της παρ. 3 του άρθρου 76 του ν. 4957/2022, δεν επιτρέπεται.
3. Στον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας της Α.Σ.Π.Τ. προβλέπονται τα εξεταζόμενα μαθήματα κάθε Τμήματος για τους πτυχιούχους του άρθρου 10, καθώς και άλλα ειδικότερα ζητήματα σχετικά με τη διαδικασία κατάταξής τους.
Η διαμόρφωση ενός νέου θεσμικού πλαισίου για την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών στην Ελλάδα είναι σίγουρα μια σημαντική και αναγκαία εξέλιξη για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης στις παραστατικές τέχνες, και ειδικότερα στον χορό. Είναι κρίσιμο, όπως σωστά αναφέρετε, να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες που χαρακτηρίζουν την εκπαίδευση στον χορό, ιδίως στο κλασικό μπαλέτο, το οποίο απαιτεί πολυετή και συστηματική προετοιμασία.
Η υπάρχουσα υποδομή των Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού παίζει κεντρικό ρόλο στην εκπαιδευτική διαδρομή των μαθητών ((ν. 1158/1981 και Π.Δ. 457/1983), παρέχοντας τις αναγκαίες τεχνικές και παιδαγωγικές βάσεις που τους επιτρέπουν να εξελιχθούν και να προχωρήσουν σε ανώτερες σπουδές. Για την επιτυχημένη ένταξη των σχολών αυτών στο νέο θεσμικό πλαίσιο, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι θα υπάρξει μια ομαλή συνέχεια από τη βασική εκπαίδευση στον χορό μέχρι την ανώτατη εκπαίδευση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την καθιέρωση ενός συντονισμένου πλαισίου, που να αποτυπώνει τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του χορού ως μορφή τέχνης και εκπαίδευσης.
Για να διασφαλιστεί η ποιότητα και η συνοχή της εκπαίδευσης στις παραστατικές τέχνες, το νέο θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει να ενσωματώνει τόσο την αναγνώριση των Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού, όσο και τις εκπαιδευτικές προδιαγραφές που πρέπει να πληρούνται σε κάθε στάδιο της μαθητείας. Οι Αναγνωρισμένες Σχολές Χορού, με τη συνεχιζόμενη εξέλιξη της εκπαίδευσης τους, μπορούν να παρέχουν το κατάλληλο υπόβαθρο για τους μαθητές να ενταχθούν με επιτυχία στην ανώτατη εκπαίδευση των παραστατικών τεχνών.
Είναι επίσης σημαντικό να εξεταστούν οι τρόποι με τους οποίους θα συνδυαστούν οι τεχνικές απαιτήσεις με την καλλιτεχνική ανάπτυξη των μαθητών, ώστε να εξασφαλιστεί η ισχυρή βάση που απαιτείται για τη συνέχιση της καλλιτεχνικής πορείας τους.
ΕΛΕΝΗ ΤΣΑΚΑΛΟΥ
Διευθύντρια Αναγνωρισμένης Σχολής Χορού
Με αφορμή τη συζήτηση για τη δημιουργία Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, τονίζεται ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες της εκπαίδευσης στον χορό. Το κλασικό μπαλέτο απαιτεί μακροχρόνια εκπαίδευση που ξεκινά από μικρή ηλικία και εξελίσσεται σταδιακά μέσα από συνεχή τεχνική και καλλιτεχνική εξάσκηση.
Στην Ελλάδα αυτή η αρχική εκπαίδευση παρέχεται από τις Αναγνωρισμένες Σχολές Χορού, οι οποίες λειτουργούν με βάση το υπάρχον νομικό πλαίσιο και θέτουν τα θεμέλια για τη μετέπειτα καλλιτεχνική εξέλιξη των μαθητών.
Για αυτόν τον λόγο, στο νέο θεσμικό πλαίσιο για τις παραστατικές τέχνες πρέπει να αναγνωριστεί ξεκάθαρα ο ρόλος αυτών των σχολών, ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχεια, η ποιότητα και η συνοχή της εκπαίδευσης στον χώρο του χορού.
Καθολική διαδικασία εξομοίωσης πτυχίων με πρόβλεψη μονοετούς (1) μεταβατικού σταδίου.(άρθρο 11)
Η πρόβλεψη του νομοσχεδίου για εισαγωγή των πτυχιούχων των πέντε (5) Κρατικών Σχολών στο 5ο εξάμηνο της Α.Σ.Π.Τ. —επιβάλλοντας δύο επιπλέον έτη φοίτησης— κρίνεται αδικαιολόγητα επιβαρυντική. Προτείνεται η υιοθέτηση μιας καθολικής διαδικασίας εξομοίωσης, βασισμένης στα επιτυχημένα μοντέλα ανωτατοποίησης που εφάρμοσε η Πολιτεία:
Το παράδειγμα των Παιδαγωγικών Ακαδημιών και των ΕΑΣΑ (Γυμναστική): Όπου η μετάβαση έγινε μέσω ειδικών εξομοιωτικών προγραμμάτων.
Το παράδειγμα της ΕΠΑΘ (Ειδική Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης): Όπου οι απόφοιτοι απέκτησαν την ισοτιμία μέσω συγκεκριμένης διαδικασίας στο Πανεπιστήμιο.
Το πρόσφατο παράδειγμα της ΑΣΜΥ: Όπου δρομολογήθηκε η ακαδημαϊκή αναβάθμιση και η αντιστοίχιση των πτυχίων με την ανώτατη βαθμίδα.
Το παράδειγμα των ΤΕΙ (2018-2019): Όπου η αντιστοίχιση των πτυχίων με πανεπιστημιακά έγινε με την προσθήκη επιπλέον μαθημάτων, χωρίς πλήρη επαναφοίτηση ετών.
Στη βάση αυτή, προτείνεται η θέσπιση ενός μεταβατικού σταδίου διάρκειας ενός (1) ακαδημαϊκού έτους. Μέσω μιας απλής αίτησης και της παρακολούθησης στοχευμένων συμπληρωματικών κύκλων σπουδών (σεμινάρια, εργασίες ή εξετάσεις) κατά τη διάρκεια αυτού του έτους, οι ήδη πτυχιούχοι των πέντε Κρατικών Σχολών οφείλουν να αποκτούν την πλήρη ισοτιμία του πτυχίου τους με αυτό της νέας Ανώτατης Σχολής. Η λύση αυτή αποτελεί τη μοναδική δίκαιη ακαδημαϊκή αποκατάσταση για τους καλλιτέχνες που έχουν ήδη ολοκληρώσει τριετείς ανώτερες σπουδές εγνωσμένου κύρους.
β) Άρθρα 8, 11 και 12 – Σύνδεση τίτλου σπουδών με επαγγελματικά δικαιώματα
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών απονέμει τίτλους σπουδών πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου ανώτατης εκπαίδευσης. Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζεται ρητώς η διοικητική και επαγγελματική ένταξη των αποφοίτων, ούτε η σχέση του τίτλου σπουδών με τις κατηγορίες εκπαίδευσης του δημόσιου τομέα.
Ειδικότερα δεν καθορίζεται:
εάν οι απόφοιτοι εντάσσονται στην κατηγορία Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ),
ποια επαγγελματικά δικαιώματα απορρέουν από τον τίτλο,
εάν τα δικαιώματα αυτά θα καθοριστούν με μεταγενέστερη κανονιστική πράξη.
Η εμπειρία από προηγούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις στον χώρο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης καταδεικνύει ότι η καθυστέρηση στον καθορισμό επαγγελματικών δικαιωμάτων δημιουργεί παρατεταμένες περιόδους θεσμικής αβεβαιότητας.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται: να προβλεφθεί ότι ο τίτλος σπουδών πρώτου κύκλου οδηγεί σε ένταξη των αποφοίτων στην κατηγορία ΠΕ, να προβλεφθεί η δυνατότητα ένταξης παιδαγωγικών και διδακτικών μαθημάτων στα προγράμματα σπουδών, να καθοριστεί σαφές πλαίσιο επαγγελματικών δικαιωμάτων είτε με τον ίδιο νόμο είτε με άμεση κανονιστική εξουσιοδότηση.
Στα άρθρα 4 και 11 προβλέπεται ότι η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών οργανώνει προγράμματα σπουδών πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου. Ωστόσο, στο κείμενο του σχεδίου νόμου δεν προσδιορίζεται ρητώς η διάρκεια και η πιστωτική αντιστοίχιση του πρώτου κύκλου σπουδών.
Η σαφής νομοθετική πρόβλεψη της διάρκειας του πρώτου κύκλου σπουδών κρίνεται αναγκαία για λόγους:
ασφάλειας δικαίου
ακαδημαϊκής ισοτιμίας με τα λοιπά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα
διεθνούς αναγνώρισης των τίτλων σπουδών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η ρητή πρόβλεψη ότι τα προγράμματα σπουδών πρώτου κύκλου έχουν διάρκεια οκτώ ακαδημαϊκών εξαμήνων και αντιστοιχούν σε 240 πιστωτικές μονάδες ECTS.
Η δημιουργία Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί σημαντική πρωτοβουλία για την καλλιτεχνική εκπαίδευση στην Ελλάδα. Στον χώρο του χορού όμως η εκπαίδευση βασίζεται σε πολυετή και συστηματική προπαιδεία που ξεκινά από μικρή ηλικία.Στην Ελλάδα η προπαιδεία αυτή παρέχεται από τις Aναγνωρισμένες από το κράτος Σχολές Χορού, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν.1158/1981 και ΠΔ 457/1983), και αποτελεί το απαραίτητο στάδιο πριν από την ανώτερη και ανώτατη καλλιτεχνική εκπαίδευση.Η καλλιτεχνική αυτή προπαιδεία, που παρέχεται από τις Αναγνωρισμένες Σχολές χορού, αποτελεί βασικό και αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδρομής των μαθητών στον χώρο του χορού και είναι αναγκαίο να συμπεριληφθεί στο συνολικό πλαίσιο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.
Η δημιουργία Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί σημαντική πρωτοβουλία για την καλλιτεχνική εκπαίδευση στην Ελλάδα. Στον χώρο του χορού όμως η εκπαίδευση βασίζεται σε πολυετή και συστηματική προπαιδεία που ξεκινά από μικρή ηλικία.Στην Ελλάδα η προπαιδεία αυτή παρέχεται από τις Aναγνωρισμένες από το κράτος Σχολές Χορού, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν.1158/1981 και ΠΔ 457/1983), και αποτελεί το απαραίτητο στάδιο πριν από την ανώτερη και ανώτατη καλλιτεχνική εκπαίδευση.Η καλλιτεχνική αυτή προπαιδεία, που παρέχεται από τις Αναγνωρισμένες Σχολές χορού, αποτελεί βασικό και αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδρομής των μαθητών στον χώρο του χορού και είναι αναγκαίο να συμπεριληφθεί στο συνολικό πλαίσιο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.
Η ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Στον χώρο του χορού όμως η εκπαίδευση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως διαδικασία που ξεκινά σε προχωρημένη ηλικία, καθώς πρόκειται για μια τέχνη που απαιτεί πολυετή και συστηματική προετοιμασία.Ιδιαίτερα το κλασικό μπαλέτο βασίζεται σε μακρόχρονη εκπαίδευση και καθημερινή τεχνική εξάσκηση από μικρή ηλικία, ώστε να αναπτυχθούν σωστά οι σωματικές και καλλιτεχνικές δεξιότητες των μαθητών. Για τον λόγο αυτό η προπαιδεία αποτελεί ουσιαστικό στάδιο της καλλιτεχνικής πορείας στον χορό.Στην Ελλάδα η προπαρασκευαστική αυτή εκπαίδευση παρέχεται μέσα από τις αναγνωρισμένες από το κράτος σχολές χορού, οι οποίες λειτουργούν βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου (ν.1158/1981 και ΠΔ 457/1983) και αποτελούν τον βασικό χώρο όπου οι μαθητές αποκτούν τις απαραίτητες βάσεις πριν προχωρήσουν σε ανώτερες σπουδές.Ωστόσο, στο προτεινόμενο πλαίσιο δεν γίνεται σαφής αναφορά στον ρόλο των Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού. Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος καλλιτεχνικής εκπαίδευσης προϋποθέτει τη σύνδεση όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης στον χορό, από την προπαρασκευαστική εκπαίδευση έως την ανώτερη και ανώτατη βαθμίδα.
ΧΛ
Ιδιοκτήτρια Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού από το Κράτος
Η ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Στον χώρο του χορού όμως η εκπαίδευση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως διαδικασία που ξεκινά σε προχωρημένη ηλικία, καθώς πρόκειται για μια τέχνη που απαιτεί πολυετή και συστηματική προετοιμασία. Ιδιαίτερα το κλασικό μπαλέτο βασίζεται σε μακρόχρονη εκπαίδευση και καθημερινή τεχνική εξάσκηση από μικρή ηλικία, ώστε να αναπτυχθούν σωστά οι σωματικές και καλλιτεχνικές δεξιότητες των μαθητών. Για τον λόγο αυτό η προπαιδεία αποτελεί ουσιαστικό στάδιο της καλλιτεχνικής πορείας στον χορό. Στην Ελλάδα η προπαρασκευαστική αυτή εκπαίδευση παρέχεται μέσα από τις αναγνωρισμένες από το κράτος σχολές χορού, οι οποίες λειτουργούν βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου (ν.1158/1981 και ΠΔ 457/1983) και αποτελούν τον βασικό χώρο όπου οι μαθητές αποκτούν τις απαραίτητες βάσεις πριν προχωρήσουν σε ανώτερες σπουδές. Ωστόσο, στο προτεινόμενο πλαίσιο δεν γίνεται σαφής αναφορά στον ρόλο των Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού. Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος καλλιτεχνικής εκπαίδευσης προϋποθέτει τη σύνδεση όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης στον χορό, από την προπαρασκευαστική εκπαίδευση έως την ανώτερη και ανώτατη βαθμίδα.
ΧΛ
Ιδιοκτήτρια Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού από το Κράτος
Οι απόφοιτοι των ΣΑΕΚ Εφαρμοσμένων Τεχνών Χορού θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο Παραστατικών Τεχνών μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων σε μεταγενέστερο έτος σπουδών και όχι να υποχρεώνονται να ξεκινούν ξανά από το πρώτο έτος. Οι σπουδές στις ΣΑΕΚ περιλαμβάνουν πολυετή εκπαίδευση, πρακτική εξάσκηση και σημαντικό αριθμό ωρών σε τεχνικές χορού, θεωρητικά μαθήματα και σκηνική εμπειρία, γεγονός που σημαίνει ότι οι απόφοιτοι διαθέτουν ήδη ένα ουσιαστικό υπόβαθρο στον τομέα των παραστατικών τεχνών. Η αναγνώριση αυτής της γνώσης και εμπειρίας μέσω κατατακτηρίων που θα επιτρέπουν την ένταξη σε ανώτερο εξάμηνο θα αποτελούσε μια δίκαιη και λογική εκπαιδευτική συνέχεια, θα απέτρεπε την άσκοπη επανάληψη μαθημάτων και θα ενίσχυε την ακαδημαϊκή και επαγγελματική εξέλιξη των νέων καλλιτεχνών. Ένα σύγχρονο και δίκαιο εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να αναγνωρίζει τις ήδη αποκτημένες δεξιότητες και να δημιουργεί πραγματικές γέφυρες μεταξύ της επαγγελματικής εκπαίδευσης και της ανώτατης εκπαίδευσης στον χώρο των τεχνών.
Τόσο η χορευτική προπαιδεία όσο και η δραματουργία είναι αδύνατον να εκπαιδευθούν σε μικρό διάστημα. Τα μαθήματα θεάτρου και χορού πρέπει να ενταχθούν στο ωρολόγιο πρόγραμμα της δημόσιας πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για να αποφεύγεται το κόστος εκμαθησής τους σε ιδιωτικές σχολές όπως συμβάινει δυστυχώς με τα φροντιστήρια. Η ανυπαρξία τους αυτή καλό είναι να δορθωθεί με το νομοσχέδιο.
Ως επαγγελματίας του χώρου του χορού και άνθρωπος που γνωρίζει εκ των έσω την εκπαίδευση και τη λειτουργία των σχολών, θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική την πρωτοβουλία για την ίδρυση Πανεπιστημίου Παραστατικών Τεχνών. Η αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης είναι ένα αίτημα που απασχολεί τον χώρο μας εδώ και δεκαετίες.
Ωστόσο, η δημιουργία τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις παραστατικές τέχνες δεν μπορεί να σταθεί ουσιαστικά χωρίς τη θεσμική και εκπαιδευτική συνέχεια των προηγούμενων βαθμίδων. Η εκπαίδευση οφείλει να ακολουθεί μια σαφή και οργανωμένη πορεία: πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και στη συνέχεια τριτοβάθμια.
Στον χώρο του χορού, αυτή η συνέχεια παραμένει προβληματική. Ο κλασικός και ο σύγχρονος χορός διδάσκονται σε αναγνωρισμένες σχολές χορού μέσα από ένα αυστηρό και πολυετές πρόγραμμα εκπαίδευσης. Οι σπουδαστές ξεκινούν την εκπαίδευσή τους σε πολύ νεαρή ηλικία και αφιερώνουν πολλά χρόνια συστηματικής μελέτης και πρακτικής εξάσκησης. Παρόλα αυτά, οι σχολές αυτές εξακολουθούν να βρίσκονται σε μια ιδιότυπη θεσμική «γκρίζα ζώνη», χωρίς σαφή ένταξη στο εκπαιδευτικό σύστημα υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας.
Την ίδια στιγμή, άλλοι τομείς καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, όπως η μουσική, διαθέτουν εδώ και χρόνια ένα σαφές και οργανωμένο θεσμικό πλαίσιο. Τα ωδεία λειτουργούν με αναγνωρισμένη εκπαιδευτική υπόσταση και αντιμετωπίζονται ως μέρος μιας δομημένης εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η διαφορετική αυτή μεταχείριση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο ο χορός τυγχάνει της ίδιας θεσμικής αναγνώρισης και εκτίμησης από την πολιτεία.
Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική και αξιόπιστη τριτοβάθμια εκπαίδευση στον χορό όταν οι ίδιες οι αναγνωρισμένες σχολές που αποτελούν τη βάση της εκπαίδευσης των χορευτών παραμένουν θεσμικά ασαφείς ή εκτός του εκπαιδευτικού πλαισίου. Δεν νοείται πανεπιστημιακή εκπαίδευση χωρίς να έχουν προηγουμένως κατοχυρωθεί με σαφήνεια οι δύο πρώτες βαθμίδες.
Η ίδρυση του Πανεπιστημίου Παραστατικών Τεχνών αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για να αντιμετωπιστεί αυτή η χρόνια ασυνέχεια. Είναι αναγκαίο η πολιτεία να αναγνωρίσει έμπρακτα τον ρόλο των σχολών χορού και να διαμορφώσει ένα συνεκτικό εκπαιδευτικό πλαίσιο που θα εξασφαλίζει τη συνέχεια των σπουδών και τη θεσμική τους κατοχύρωση.
Ο χορός αποτελεί βασικό και αναπόσπαστο πυλώνα των παραστατικών τεχνών. Η εκπαιδευτική του πραγματικότητα είναι γνωστή στους επαγγελματίες του χώρου και δεν μπορεί να παραμένει στο περιθώριο των θεσμικών ρυθμίσεων.
Η ίδρυση Πανεπιστημίου Παραστατικών Τεχνών δεν μπορεί να αγνοεί τη βάση πάνω στην οποία οικοδομείται η εκπαίδευση των καλλιτεχνών. Εάν επιθυμούμε ένα πανεπιστήμιο με πραγματικό κύρος και ουσιαστικό αντίκρισμα, ο χορός πρέπει επιτέλους να αντιμετωπιστεί από την πολιτεία με τη θεσμική σοβαρότητα και τον σεβασμό που του αναλογούν.
Προσυπογράφω την διαπίστωση της Πανελλήνιας Ένωσης Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού ότι η χορευτική παιδεία είναι ανύπαρκτη στα δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια της χώρας και προτείνω να εισέλθει ο χορός ως μάθημα στα δημόσια σχολεία.
Γιατί δεν γίνονται δεκτές μετεγγραφές/μετακινήσεις στα Τμήματα της Α.Σ.Π.Τ. για φοιτητές Τμημάτων/Μονοτμηματικών Σχολών άλλων Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) εάν φοιτούν στην ίδια ειδίκευση; Η Α.Σ.Π.Τ. είναι επίσης Α.Ε.Ι., όλα τα Α.Ε.Ι. είναι ισότιμα βάσει των προγραμμάτων τους και πιστοποιούνται με 60 πιστωτικές μονάδες ECTS κατ’ έτος.
– Προφανώς το άρθρο 10 δεν εννοεί Πτυχιούχους Α.Ε.Ι. του ιδίου γνωστικού αντικειμένου αλλά διαφορετικού. Ποιές άλλες ειδικεύσεις Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.), είναι συμβατές ώστε οι πτυχιούχοι τους να κατατάσσονται στην Α.Σ.Π.Τ.;
– Εφόσον:
1. στο Μέρος Α’ Κεφάλαιο Γ’ άρθρο 8 αναφέρεται ότι τα Α.Ε.Ι. είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου πλήρως αυτοδιοικούμενα και σε αυτά περιλαμβάνεται και η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών
2. στο Μέρος Γ’, Κεφάλαιο Γ’ Άρθρο 35 αναφέρεται ότι οι απόφοιτοι Α.Σ.Κ.Ε. έχουν πρόσβαση στο επίπεδο έξι (6) του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων και κατατάσσονται μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων σε Τμήματα Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) του ίδιου καλλιτεχνικού αντικειμένου με τον τίτλο αποφοίτησής τους
3. στο Μέρος Δ’, Κεφάλαιο Γ’ Άρθρο 47 αναφέρεται ότι οι απόφοιτοι Α.Σ.Μ.Ε. έχουν πρόσβαση στο επίπεδο έξι (6) του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων και κατατάσσονται μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων σε Τμήματα Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) του ίδιου καλλιτεχνικού αντικειμένου με τον τίτλο αποφοίτησής τους
τότε στο παρόν άρθρο 10 θα πρέπει να προστεθεί ότι δικαίωμα κατάταξης στην Α.Σ.Π.Τ. έχουν και οι απόφοιτοι Α.Σ.Κ.Ε. και Α.Σ.Μ.Ε. του ιδίου καλλιτεχνικού αντικειμένου.
1. Η Α.Σ.Π.Τ. θα πρέπει να είναι ο αρμόδιος φορέας που θα ορίσει το επίπεδο εισαγωγής των υποψηφίων, με δεδομένο ότι οι εισακτέοι για τον χορό και την μουσική θα πρέπει να βρίσκονται σε ένα προχωρημένο επίπεδο του γνωστικού τους αντικειμένου.
2. Αντίστοιχα, θα πρέπει να οριστεί από την Α.Σ.Π.Τ. το πρόγραμμα των ειδικών εξετάσεων για τη δια ζώσης εξέταση – ακρόαση σε καλλιτεχνικές δεξιότητες, η ύλη και τα μαθήματα της γραπτής και προφορικής εξέτασης και τα μέλη της επιτροπής των ειδικών εξετάσεων.
Η εκπαίδευση στον χορό είναι αδύνατο να ξεκινά απευθείας στην ανώτατη βαθμίδα , χωρίς την απαραίτητη προετοιμασία. Δεν πρόκειται για ένα απλό χόμπι ή ένα θέμα ταλέντου που ολοκληρώνεται σε δύο ή τρία χρόνια. Ειδικά στον κλασικό χορό, απαιτείται συστηματική εκπαίδευση από πολύ μικρή ηλικία, η οποία εξελίσσεται και ενδυναμώνεται κάθε χρόνο. Αυτή η δουλειά πραγματοποιείται από τις Αναγνωρισμένες σχολές χορού.
Γι’ αυτόν το λόγο είναι απολύτως απαραίτητο να αναγνωριστεί ο ρόλος της καλλιτεχνικής προπαιδείας που προσφέρουν οι σχολές αυτές.
Μαρία Βασιλοπούλου
Διευθύντρια Σχολής Χορού
Η προπαιδεία του χορού και κυρίως του κλασσικού χορού είναι το σημαντικότερο βήμα στην προετοιμασία όλων αυτών των παιδιών που θα δώσουν εξετάσεις για την εισαγωγή τους σε αυτή τη σχολή. Οι αναγνωρισμένες από το κράτος σχολές σύμφωνα με τον ν.1158/1981 και Π.Δ. 457/1983, έχουν δώσει όλες τις βάσεις για να φτάσει ένα παιδί στα 18 του χρόνια στο επίπεδο να συμμετέχει σε αυτές τις εξετάσεις. Επομένως θα πρέπει να υπάρχει ένα πλαίσιο το οποίο θα αναγνωρίζει όλη αυτή τη δουλειά που γίνεται στις ερασιτεχνικές σχολές χορού.
Όλες οι βαθμίδες θα πρέπει με κάποιον τρόπο να συνδεθούν μεταξύ τους. Από τις προπαρασκευαστικές ,ως ανώτερη και ανώτατη βαθμίδα.
Στέλλα Ανδρώνη
Διευθύντρια Σχολής Χορού.
Στο πλαίσιο της συζήτησης για την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες εκπαίδευσης στον χώρο του χορού. Σε αντίθεση με άλλες μορφές σπουδών, η εκπαίδευση στο κλασικό μπαλέτο βασίζεται σε πολυετή και συστηματική προετοιμασία που ξεκινά από μικρή ηλικία και εξελίσσεται σταδιακά μέσα από συνεχή τεχνική και καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Στην Ελλάδα, η προπαρασκευαστική αυτή εκπαίδευση πραγματοποιείται στις Αναγνωρισμένες Σχολές Χορού, οι οποίες λειτουργούν βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου (ν. 1158/1981 και Π.Δ. 457/1983). Στις σχολές αυτές τίθενται οι απαραίτητες τεχνικές και παιδαγωγικές βάσεις που επιτρέπουν στους μαθητές να εξελιχθούν και να προχωρήσουν αργότερα σε ανώτερες σπουδές στον χώρο των παραστατικών τεχνών.
Η καλλιτεχνική αυτή προπαιδεία αποτελεί ουσιαστικό μέρος της συνολικής εκπαιδευτικής διαδρομής στον χορό. Συνεπώς, η ύπαρξη και η συμβολή των Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού θα πρέπει να αποτυπώνεται με σαφήνεια στο νέο θεσμικό πλαίσιο, ώστε να διασφαλίζεται η συνέχεια, η ποιότητα και η συνοχή της εκπαίδευσης στις παραστατικές τέχνες.
Μαίρη Λαδά
Διευθύντρια Σχολής Χορού
Η δημιουργία Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί σημαντική πρωτοβουλία για την καλλιτεχνική εκπαίδευση στην Ελλάδα. Στον χώρο του χορού όμως η εκπαίδευση βασίζεται σε πολυετή και συστηματική προπαιδεία που ξεκινά από μικρή ηλικία.
Στην Ελλάδα η προπαιδεία αυτή παρέχεται από τις Aναγνωρισμένες από το κράτος Σχολές Χορού, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν.1158/1981 και ΠΔ 457/1983), και αποτελεί το απαραίτητο στάδιο πριν από την ανώτερη και ανώτατη καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Η καλλιτεχνική αυτή προπαιδεία, που παρέχεται από τις Αναγνωρισμένες Σχολές χορού, αποτελεί βασικό και αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδρομής των μαθητών στον χώρο του χορού και είναι αναγκαίο να συμπεριληφθεί στο συνολικό πλαίσιο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.
Παρασκευή Υφαντή
Διευθύντρια Σχολής Χορού
Master Degree in Educational Sciences
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΑΝΑΓΩΝΡΙΣΜΕΝΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΧΟΡΟΥ
Ι. Με ενδιαφέρον και προβληματισμό βέβαια υποδεχόμαστε το νομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με τίτλο «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, Σύσταση νέου κλάδου Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, κλπ.» Η εν λόγω νομοθετική πρόταση σίγουρα αποτελεί μία πρόκληση, αφού με αυτή τίθενται σοβαρά ζητήματα σχέσεων καλλιτεχνικής και ακαδημαϊκής εκπαίδευσης , σχέσεων καλλιτέχνη και επιστήμονα , ποιότητας της προτεινόμενης εκπαίδευσης, ιδιότητας των διδασκόντων και όλα αυτά σε ένα τοπίο εκπαίδευσης μέχρι τώρα αδιαβάθμιτο που για πρώτη φορά στην χώρα μας γίνεται η προσπάθεια να ενταχθεί αυτή η εκπαίδευση σε πανεπιστημιακό επίπεδο.
Υπάρχουν στο νομοσχέδιο ζητήματα που αντιμετωπίζονται κατά την γνώμη μας λανθασμένα και ζητήματα που δεν αγγίζονται ενώ θα έπρεπε να συμπεριληφθούν και που όλα αυτά τα ζητήματα αφορούν είτε στην ακαδημαϊκή ταυτότητά της ΑΣΠΤ είτε στη στελέχωση της είτε στον τρόπο εισαγωγής των υποψηφίων σε αυτή είτε σε άλλα σοβαρά θέματα.
Καταθέτουμε τις απόψεις μας επί των νομοσχεδίου ,συσχετίζοντας όμως αυτές βασικά με τον χορό , αφού ως φορέας εκπροσωπούμε κατά κύριο λόγο επιχειρήσεις αναγνωρισμένων σχολών χορού στην χώρα μας , που ιδρύονται και λειτουργούν σύμφωνα με ΠΔ 57/1983,το οποίο εκδόθηκε σύμφωνα με τον νόμο1158/1981 «Περί οργανώσεως και διοικήσεως σχολών Ανωτέρας Καλλιτεχνικής Εκπαιδεύσεως, Κρατικού Βραβείου Θεάτρου και καταργήσεως Αδείας Ασκήσεως Επαγγέλματος Ηθοποιού»
ΙΙ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 9 ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ
1.Σχετικά με τον τρόπο εισαγωγής των υποψηφίων στην ΑΣΠΤ ( Άρθρο 9 του νομοσχεδίου) δηλαδή των αποφοίτων του γενικού ή του επαγγελματικού λυκείου, δεν προβλέπονται στο νομοσχέδιο πανελλήνιες εξετάσεις αλλά προβλέπονται υποχρεωτικές δια ζώσης εξετάσεις – ακροάσεις των υποψηφίων σε καλλιτεχνικές δεξιότητες καθώς και γραπτές και προφορικές εξετάσεις σε επιλεγμένα θέματα, χωρίς να ζητείται ως προϋπόθεση για την εισαγωγή οποιαδήποτε καλλιτεχνική προπαιδεία.
Έχοντας όμως ως δεδομένο ότι η εκπαίδευση στον κλασσικό και στον σύγχρονο χορό χτίζεται μέσα από πολυετή παιδεία και εμπειρία που ξεκινά από τις μικρές ηλικίες , μας είναι αδύνατον να σκεφτούμε ότι ένας φοιτητής στα χορευτικά τμήματα της ΑΣΠΤ θα μπορέσει να εκπαιδευτεί και να αποφοιτήσει από αυτή ως χορευτής ή ως δάσκαλος χορού ή ως χορογράφος, χωρίς να έχει πριν την εισαγωγή , δηλαδή πριν τα 18 του έτη , λάβει την απαραίτητη καλλιτεχνική χορευτική παιδεία και χωρίς να έχει αποκτήσει έτσι την απαραίτητη σχετική καλλιτεχνική εμπειρία , αφού η χορευτική παιδεία στην χώρα μας είναι ανύπαρκτη , στο δημοτικό σχολείο , στο γυμνάσιο και στο λύκειο.
Ουδείς περί αυτού προβληματισμός στο νομοσχέδιο , οι συντάκτες του οποίου προφανώς πλανημένα πιστεύουν ότι ένας άνθρωπος από τα 18 του έτη και ύστερα , μπορεί χωρίς προηγούμενη σχετική παιδεία και εμπειρία να σπουδάσει χορευτής ή χορογράφος ή δάσκαλος χορού , πράγμα που κατά την γνώμη μας είναι αυτονόητα αδύνατον για τους παρακάτω λόγους.
2. Για την εκμάθησή της τέχνης του χορού , αναμφίβολα υφίσταται κατ αρχάς η αναγκαιότητα μιας κατάρτισης στις βασικές τεχνικές του χορού, η οποία κατάρτιση συμβαδίζει με τα κρίσιμα αναπτυξιακά στάδια του σώματος και υλοποιείται με την διαμόρφωση των απαραίτητων κινητικών μηχανισμών σε σχέση με την άνοδο της ηλικίας . που το σώμα αναπτυσσόμενο , αποκτά σταδιακά μεγαλύτερη ευλυγισία, μυϊκή δύναμη και νευρομυϊκή ακρίβεια και διαμορφώνεται χτίζοντας σταθερούς μηχανισμούς εκτέλεσης, οι οποίοι επιτρέπουν όχι μόνο την ορθή απόδοση της χορευτικής πράξης αλλά και την ουσιαστική κατανόηση της τεχνικής. Έτσι η εν λόγω εκπαίδευση ακολουθώντας τον ρυθμό φυσικής ωρίμανσης, επιτρέπει στα παιδιά και στους έφηβους ,να αποκτήσουν σταθερό σωματικό υπόβαθρο, επαρκή τεχνική συγκρότηση και λειτουργικούς μηχανισμούς που μόνο με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουν αργότερα να αξιοποιηθούν στην ανωτέρου ή ανωτάτου επιπέδου χορευτική εκπαίδευση και επαγγελματική σταδιοδρομία , τόσο στην εκτέλεση όσο και στη διδασκαλία αυτής της τέχνης.
Η απουσία λοιπόν μιας σοβαρής και μακρόχρονης προετοιμασίας τον χορό μέχρι την συμπλήρωση των 18 ετών στους νέους, όχι μόνο καθιστά πολύ δύσκολη και ίσως αδύνατη την εκπαίδευση στο πανεπιστήμιο (ΑΣΠΤ) υπονομεύοντας έτσι την ποιότητα της εκπαίδευσης σε αυτό , αλλά και εκθέτει τους ίδιους τους υποψηφίους σε κινδύνους τραυματισμών και απογοητεύσεων. Για τους παραπάνω λόγους πιστεύουμε ότι η θέσπιση μίας υποχρεωτικής προπαρασκευαστικής εκπαίδευσης πενταετούς διάρκειας στον χορό , εντός χρονικού διαστήματος από την ηλικία των 11 ετών έως και την ηλικία των 18 ετών , με τα μαθήματα χορού ανωτέρου εκπαιδευτικού επιπέδου ,που όπως παρακάτω αναφέρουμε δύνανται σύμφωνα με τον νόμο να διδαχθούν και σε νέους κάτω των 18 ετών , αποτελεί για τους υποψηφίους στα χορευτικά τμήματα της ΑΣΠΤ μία ουσιαστική κατ αρχάς προϋπόθεση απολύτως απαραίτητη.
Η προτεινόμενη αυτή διάρκεια της πενταετούς εκπαίδευσης, δεν είναι τυχαία. Ακολουθεί εντός του χρόνου των 5 ετών τον ρυθμό φυσικής ωρίμανσης, επιτρέπει στους υποψήφιους να αποκτήσουν σταθερό σωματικό υπόβαθρο, επαρκή τεχνική συγκρότηση και λειτουργικούς μηχανισμούς και εξασφαλίζει ότι το σώμα και η τεχνική εξελίσσονται παράλληλα με την ηλικιακή ανάπτυξη, δίδοντας έτσι την δυνατότητα στον υποψήφιο ,αφού έχει ολοκληρώσει μία συστηματική κατάρτιση στις βασικές τέχνες του χορού να εισέλθει στο Πανεπιστήμιο (ΑΣΠΤ) με επαρκή φυσική προσαρμογή, εσωτερικευμένη γνώση του σώματος και βαθιά συνείδηση της τέχνης. Δεν πρέπει να παραλειφθεί ότι η βασική μουσική καλλιτεχνική εκπαίδευση που προηγείται της ανώτερης και αφορά τις βασικές γνώσεις εκμάθησης κάποιου μουσικού οργάνου πιστοποιείται μετά από μακρόχρονη εκπαίδευση διαρκείας πολλών ετών. Άρα η κατά τα ανωτέρω πενταετία που αφορά στην εκμάθηση των βασικών γνώσεων του χορού είναι σε κάθε περίπτωση αναγκαία για τους λόγους που προαναφέρουμε και οπωσδήποτε και αυτή πρέπει να πιστοποιείται και να ΚΑΤΟΧΥΡΩΘΕΙ σύμφωνα με τις παρακάτω θέσεις μας.
3. Σήμερα η χορευτική εκπαίδευση άνω του 18 ετών διενεργείται πιστοποιημένα από τις ανώτερες σχολές χορού που ιδρύθηκαν και λειτουργούν σύμφωνα με το νόμο 1158/1981 και το ΠΔ 372/1983 , το οποίο εκδόθηκε κατ εξουσιοδότηση του νόμου αυτού. Σύμφωνα μάλιστα με το άρθρο1 και την παράγραφο 2 του άρθρου 12 αυτού του νόμου, οι ανώτερες σχολές καλλιτεχνικής εκπαίδευσης αποτελούν τριτοβάθμια εκπαίδευση και εισέρχονται υποχρεωτικά νέοι που αποφοιτήσει από το λύκειο ή το εξατάξιο γυμνάσιο , που έχουν δηλαδή συμπληρώσει τα 18 έτη. Η δε χορευτική εκπαίδευση σήμερα κάτω των 18 ετών στην πραγματικότητα παρέχεται στην χώρα μας μόνο από τις αναγνωρισμένες από το κράτος σχολές χορού , που έχουν ιδρυθεί πάλι σύμφωνα με τον νόμο 1158/1981 ( άρθρο 28) και λειτουργούν όμως σύμφωνα και το ΠΔ 457/1983. Οι σχολές αυτές που σύμφωνα με τις σχετικές νομοθετικές προβλέψεις περί εκπαίδευσης μαθητών σε τμήματα ανάλογα με συγκεκριμένες ηλικίες (άρθρο 4 του ΠΔ 457/1973 στο οποίο προβλέπονται τμήματα ηλικιών α) Από 3 ετών μέχρι και 5 β) Από 6 ετών μέχρι και 10 γ) Από 11 ετών μέχρι και 15 δ) Από 16 ετών και άνω.) στην ουσία αντικαθιστούν στην χώρα μας το δημοτικό , το γυμνάσιο και το λύκειο στην εκπαίδευση και στην τέχνη του χορού και επιτελούν ένα πολύ σημαντικό έργο πάνω σ αυτή αφού εκπαιδεύουν σχεδόν όλα τα παιδιά και όλους τους έφηβους κάτω των 18 ετών που επιθυμούν να διδαχθούν τον χορό και παρέχουν σ αυτούς την αναγκαία χορευτική προπαιδεία, η οποία στην πράξη αποτελεί την στοιχειώδη και μέση εκπαίδευση στον χορό, η οποία ελλείπει από τα δημόσια σχολεία στην Ελλάδα .
Ως εκ τούτου οι σχολές αυτές είναι το αναγκαίο προστάδιο για την χορευτική παιδεία ανωτέρου και ανωτάτου εκπαιδευτικού επιπέδου.
Πρέπει να σημειωθεί ότι όλα τα άτομα που εισάγονται στις ανώτερες σχολές χορού του νόμου 1158/1981 και του ΠΔ 372/1983 έχουν φοιτήσει και εκπαιδευθεί στις εν λόγω αναγνωρισμένες σχολές του του ΠΔ. 457/1983 , οι οποίες αναμφισβήτητα και σε κάθε περίπτωση αποτελούν ένα τεράστιο κεφάλαιο χορευτικής εκπαίδευσης και παιδείας στην χώρα μας.
Το εν λόγω προεδρικό διάταγμα 457 /1983 που εκδόθηκε κατ εξουσιοδότηση του νόμου 1158/1981( άρθρο 28) και αφορά τις όχι δόκιμα ονομασθείσες ερασιτεχνικές σχολές χορού προβλέπει διατάξεις που ομοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με αυτές το προεδρικού διατάγματος 372 /1983 περί λειτουργάς των ανωτέρων σχολών χορού αλλά και με πολλές του νόμου 1158/1981 , αφού και τα δύο αυτά διατάγματα καθώς και μέρος του νόμου 1158/1981 στην ουσία ρυθμίζουν αντίστοιχα δύο εκπαιδευτικές διαδικασίες επί του χορού. Την διαδικασία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ( άρθρο 1 και 12 του ν.1158/1981 σε σχέση με το ΠΔ 372/1983) και την εκπαιδευτική διαδικασία πριν από την τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην ουσία δηλαδή την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση ( ΠΔ 457 /1983 )Αναφερόμαστε στις διατάξεις που αφορούν :
α. στο είδος των μαθημάτων αφού σύμφωνα με το άρθρο 1 του ΠΔ 457/1983 υφίσταται η δυνατότητα να διδαχθούν στις ερασιτεχνικές σχολές χορού ακόμα και όλα μαθήματα που διδάσκονται στις Ανώτερες Σχολές Χορού, όπως συμβαίνει και στην πραγματικότητα.
β. στην ιδιότητα των προσώπων – επιχειρηματιών που λαμβάνουν την πρωτοβουλία να ιδρύσουν τις σχολές χορού και τις προϋποθέσεις που πρέπει να έχουν αυτά τα πρόσωπα.
γ. στα κωλύματα επί αυτών των προσώπων,
δ. στα δικαιολογητικά έγγραφα για την ίδρυση και λειτουργία των σχολών ,
ε. στις κτιριολογικές προϋποθέσεις για την λειτουργία των σχολών και που έχουν μικρές διαφορές μεταξύ τους ,δηλαδή αυτές του ΠΔ 457 /1983 με αυτές του 372 /1983.
στ. στα προσόντα των στελεχών.
ζ. στον φορέα ελέγχου ως προς την ίδρυση και λειτουργία των σχολών , που πλέον είναι ο ίδιος και για τις δύο κατηγορίες σχολών και συγκεκριμένα η περιφέρεια . (Αρθρο 26 παρ.8 του νόμου 2819/2000 και άρθρο 186 Παρ. Η, εδ.10 του νόμου 3852/2010
4.1 Βλέπουμε λοιπόν ότι πρόκειται όχι μόνο για δύο παράλληλες εκπαιδευτικές διαδικασίες αλλά στην ουσία για δύο παράλληλες εκπαιδευτικές βαθμίδες ,που ιδρύονται και ελέγχονται από το κράτος σχεδόν κατά τον ίδιο τρόπο, που σε αυτές διδάσκονται ή μπορούν να διδάσκονται τα ίδια μαθήματα και που η μία (ανώτερες σχολές χορού )αποτελεί εκ του νόμου τριτοβάθμια εκπαίδευση (άρθρο 1 του νόμου 1158/1981), ενώ ή άλλη ( των ερασιτεχνικών σχολών ) που προηγείται ηλικιακά από την προηγούμενη ,δεν μπορεί παρά να αποτελεί εκ των πραγμάτων την πρωτοβάθμια και την δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Συνεπώς η κατά τα ανωτέρω προτεινόμενη ως αναγκαία πενταετής χορευτική εκπαίδευση των υποψηφίων πριν τα 18 έτη που προηγείται εκ των πραγμάτων της εκπαίδευσης που παρέχουν οι ανώτερες σχολές χορού μετά τα 18 έτη (απόφοιτοι Λυκείου ), δεν μπορεί παρά να διανύεται στις αναγνωρισμένες σχολές του προεδρικού διατάγματος 457/1983 που στην ουσία έχουν εκ των πραγμάτων αναλάβει αυτόν τον ρόλο, δηλαδή το ρόλο της παροχής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας χορευτικής εκπαίδευσης.
4.2 Συνακόλουθα λοιπόν δικαίως η φοίτηση και η ολοκλήρωση των χορευτικών σπουδών για μία πενταετία στις σχολές χορού του ΠΔ 457/1973 που προτείνουμε και που θα αποδεικνύεται από τις σχολές αυτές με σχετικές βεβαιώσεις ,δύναται να συμπεριλαμβάνεται ως συνεκτιμώμενο κριτήριο, μεταξύ των λοιπών κριτηρίων και προϋποθέσεων επιλογής για την εισαγωγή υποψηφίων στα χορευτικά τμήματα της ΑΣΠΤ σύμφωνα με το άρθρο 9 του νομοσχεδίου , όπως τα κριτήρια αυτά θα καθορισθούν αναλυτικότερα με την Υπουργική απόφαση που θα εκδοθεί για να ρυθμίσει ειδικότερα τον τρόπο εισαγωγής των υποψηφίων στην ΑΣΠΤ σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 14 του νομοσχεδίου αλλά και με οποιαδήποτε άλλη σχετική κανονιστική που μπορεί να εκδοθεί. Σε κάθε περίπτωση όμως εάν το κριτήριο αυτό που προτείνουμε δεν γίνει δεκτό ως υποχρεωτικός όρος συμμετοχής στην επιλογή των υποψηφίων , πρέπει να μπορεί να προσκομίζεται προαιρετικά και να συνεκτιμάται στη διαδικασία αξιολόγησης και βαθμολόγησης των υποψηφίων. Είναι εύλογο ότι ως άνω πενταετής εμπειρία πρέπει παράλληλα να αποτελέσει ουσιαστικό αλλά και τυπικό κριτήριο για την ένταξη των υποψηφίων και στις ανώτερες σχολές καλλιτεχνικής εκπαίδευσης , διότι όπως ανωτέρω αναφέρουμε και δικαιολογούμε αυτή αποτελεί το αναγκαίο προστάδιο για την χορευτική παιδεία και ανωτέρου και ανωτάτου εκπαιδευτικού επιπέδου.
4.3 Πιστεύουμε ότι αν δεν συμπεριληφθεί στον νόμο το παραπάνω κριτήριο – όπως το προτείνουμε – για την εισαγωγή των αποφοίτων του λυκείου στα χορευτικά τμήματα της Ανωτάτης σχολής παραστατικών τεχνών, η εν λόγω ρύθμιση θα αποτελέσει κατά την γνώμη μας μια ρύθμιση ανεδαφική που στην ουσία θα ακυρώνει τον σκοπό των διατάξεων του νομοσχεδίου ως προς τον χορό και οι με οποιοδήποτε τρόπο εξετάσεις για την εισαγωγή στα χορευτικά τμήματα της ΑΣΠΤ , θα καθίστανται και αποκομμένες από την πραγματική ουσία του χορού. Το ίδιο θα ισχύσει και στην περίπτωση που το ανωτέρω κριτήριο δεν συμπεριληφθεί ως προϋπόθεση εισαγωγής στις ΑΣΚΕ.
5. Επίσης η κατά τα ανωτέρω προτεινόμενη από εμάς προϋπόθεση της πενταετούς εκπαίδευσης αναμφισβήτητα δίδει κάποια εχέγγυα στην πράξη για το αδιάβλητο των εξετάσεων και κυρίως αυτών που πραγματοποιούνται με την δια ζώσης ακρόαση , αφού έτσι σε κάποιο βαθμό περιορίζεται το ανεξέλεγκτο των κρίσεων επί της ακρόασης.
6. Τέλος η εν λόγω θέση και συλλογιστική μας μας σχετικά με την προϋπόθεση ύπαρξης πενταετούς προπαίδειας για την εισαγωγή στα τμήματα χορού της ΑΣΠΤ , όπως ακριβώς την αναφέρουμε και την ζητάμε (αριθμός 4.2) , δεν μπορεί παρά να έχει ως συνέπεια και την αναγκαιότητα ύπαρξης αυτής της ίδιας προϋπόθεσης ( πενταετία ) για τους κατατασσόμενους φοιτητές σύμφωνα με το άρθρο 10 του νομοσχεδίου .
Δηλαδή είναι για μας αυτονόητο ότι εφόσον η προϋπόθεση της πενταετούς προπαίδειας είναι απαραίτητη για τους εισαγόμενος απευθείας στην ΑΣΠΤ , κατά μείζονα λόγο είναι απαραίτητη και για τους κατατασσόμενους στην ΑΣΠΤ, στην οποία μπορεί να καταταχτούν και σε ηλικία άνω των 18 ετών.
Δεν μπορούμε σύμφωνα με τα ανωτέρω να φανταστούμε κατατασσόμενους που θα καταταχθούν μετά τα 19 έτη ή τα 20 έτη είτε τα 21 έτη της ηλικίας τους για να σπουδάσουν την τέχνη του χορού για πρώτη φορά , χωρίς να έχουν την πενταετή προπαιδεία σύμφωνα με τα ανωτέρω ( 4.2)
Στον χώρο του χορού, και ιδιαίτερα του κλασικού μπαλέτου, η εκπαίδευση δεν μπορεί να ξεκινά στην ανώτατη βαθμίδα χωρίς προηγούμενη προετοιμασία. Η τεχνική, η σωματική προετοιμασία και η καλλιτεχνική αντίληψη διαμορφώνονται μέσα από πολλά χρόνια συστηματικής εκπαίδευσης από μικρή ηλικία.
Η προπαρασκευαστική αυτή εκπαίδευση πραγματοποιείται στις Αναγνωρισμένες Σχολές Χορού, όπου τίθενται οι απαραίτητες βάσεις για την εξέλιξη των μαθητών. Στο νέο πλαίσιο για την ανώτατη καλλιτεχνική εκπαίδευση θα ήταν σημαντικό να αναγνωριστεί και να ληφθεί υπόψη ο ρόλος της καλλιτεχνικής προπαιδείας που παρέχεται από τις Αναγνωρισμένες Σχολές Χορού.
Αντωνία Μουμούρη
Διευθύντρια Σχολής Χορού
Η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί αναμφίβολα ένα κομβικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στη χώρα μας. Ωστόσο, η ακαδημαϊκή επιτυχία και η βιωσιμότητα ενός τέτοιου εγχειρήματος εξαρτώνται άρρηκτα από την αναγνώριση της γραμμικής εκπαιδευτικής πορείας των σπουδαστών.
Ειδικότερα στον τομέα του χορού και του κλασικού μπαλέτου, η εκπαιδευτική διαδικασία δεν εκκινεί στην τριτοβάθμια βαθμίδα, αλλά εδράζεται σε μια πολυετή, συστηματική και τεχνικά απαιτητική προπαιδεία. Οι Αναγνωρισμένες Σχολές Χορού λειτουργούν ως οι θεματοφύλακες αυτής της προπαρασκευαστικής φάσης, διαμορφώνοντας το απαραίτητο κινησιολογικό και θεωρητικό υπόβαθρο.
Για τους λόγους αυτούς, κρίνεται επιβεβλημένο το νέο πλαίσιο:
1.Να ενσωματώνει οργανικά την καλλιτεχνική προπαιδεία των Αναγνωρισμένων Σχολών στο συνολικό εκπαιδευτικό οικοσύστημα.
2.Να προβλέπει τη θεσμική θωράκιση της σχέσης μεταξύ προπαρασκευαστικής και ανώτατης βαθμίδας, διασφαλίζοντας την ποιότητα των εισακτέων και τη συνέχεια της σπουδής.
3.Να αναγνωρίζει τον παιδαγωγικό ρόλο των πιστοποιημένων δομών χορού ως προαπαιτούμενο στάδιο για την επίτευξη υψηλού επιπέδου καλλιτεχνικής αριστείας στην Ανώτατη Εκπαίδευση.
Η παράλειψη της σύνδεσης αυτής ενέχει τον κίνδυνο δημιουργίας ενός ακαδημαϊκού κενού μεταξύ της βασικής προετοιμασίας και της ανώτατης εξειδίκευσης, υπονομεύοντας την ίδια την ουσία της τέχνης του χορού.
Dimitrios Papakyriakou
BSc, MSc, MBA, PhD cand.
Η ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Στον χώρο του χορού όμως η εκπαίδευση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως διαδικασία που ξεκινά σε προχωρημένη ηλικία, καθώς πρόκειται για μια τέχνη που απαιτεί πολυετή και συστηματική προετοιμασία.
Ιδιαίτερα το κλασικό μπαλέτο βασίζεται σε μακρόχρονη εκπαίδευση και καθημερινή τεχνική εξάσκηση από μικρή ηλικία, ώστε να αναπτυχθούν σωστά οι σωματικές και καλλιτεχνικές δεξιότητες των μαθητών. Για τον λόγο αυτό η προπαιδεία αποτελεί ουσιαστικό στάδιο της καλλιτεχνικής πορείας στον χορό.
Στην Ελλάδα η προπαρασκευαστική αυτή εκπαίδευση παρέχεται μέσα από τις αναγνωρισμένες από το κράτος σχολές χορού, οι οποίες λειτουργούν βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου (ν.1158/1981 και ΠΔ 457/1983) και αποτελούν τον βασικό χώρο όπου οι μαθητές αποκτούν τις απαραίτητες βάσεις πριν προχωρήσουν σε ανώτερες σπουδές.
Ωστόσο, στο προτεινόμενο πλαίσιο δεν γίνεται σαφής αναφορά στον ρόλο των Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού. Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος καλλιτεχνικής εκπαίδευσης προϋποθέτει τη σύνδεση όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης στον χορό, από την προπαρασκευαστική εκπαίδευση έως την ανώτερη και ανώτατη βαθμίδα.
Μαίρη Λαδά
Διευθύντρια Σχολής Χορού
Η δημιουργία Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί σημαντική πρωτοβουλία για την αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Ωστόσο, στο νέο θεσμικό πλαίσιο είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη ότι η εκπαίδευση στον χορό βασίζεται σε πολυετή και συστηματική προπαιδεία.
Στην Ελλάδα η προπαιδεία αυτή παρέχεται ήδη μέσα από τις αναγνωρισμένες από το κράτος σχολές χορού, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν.1158/1981 και ΠΔ 457/1983), και αποτελεί το αναγκαίο στάδιο προετοιμασίας πριν από την ανώτερη και ανώτατη καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Ο χορός, και ιδιαίτερα το κλασικό μπαλέτο, αποτελεί μια απαιτητική τέχνη που βασίζεται σε πολυετή εκπαίδευση και συστηματική τεχνική κατάρτιση από μικρή ηλικία. Για τον λόγο αυτό προκαλεί προβληματισμό το γεγονός ότι στο προτεινόμενο πλαίσιο δεν γίνεται καμία αναφορά στον ρόλο των Αναγνωρισμένων Σχολών Χορού, οι οποίες παρέχουν στην πράξη την απαραίτητη καλλιτεχνική προπαιδεία.
Η διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου καλλιτεχνικής εκπαίδευσης προϋποθέτει την αναγνώριση όλων των σταδίων της μαθησιακής πορείας στον χορό, ξεκινώντας από την προπαρασκευαστική εκπαίδευση που παρέχεται στις αναγνωρισμένες σχολές χορού και συνεχίζοντας προς την ανώτερη και ανώτατη βαθμίδα.
Παρασκευή Υφαντή
Διευθύντρια Σχολής Χορού
Master Degree in Educational Sciences
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ/ΟΥΣΩΝ
ΤΗΣ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ
ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΝΟΜΟΥ
«Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών»
Α. Εισαγωγική τοποθέτηση και θεμελιώδης μεθοδολογική ένσταση
Η ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ) συνιστά θεσμική τομή ιστορικής σημασίας. Ωστόσο, το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο πάσχει από μεθοδολογικό σφάλμα: επιχειρεί να «προσαρμόσει» τις παραστατικές σπουδές στο γενικό πανεπιστημιακό πρότυπο, αντί να ανωτατοποιήσει στην πραγματικότητα τις σπουδές παραστατικής τέχνης με σεβασμό στην εγγενή τους ιδιαιτερότητα.
Η επιλογή αναγωγής στη γενική νομοθεσία περί Α.Ε.Ι. με κατ’ εξαίρεση παρεκκλίσεις αποδεικνύεται ανεπαρκής. Απαιτείται ειδικό, αυτοτελές ρυθμιστικό πλαίσιο για τις παραστατικές σπουδές, με συμπληρωματική μόνο εφαρμογή της γενικής νομοθεσίας, αφού η παραστατική τέχνη αποτελεί πρωτίστως βιωματική, εργαστηριακή και συλλογική διαδικασία δημιουργίας, και όχι θεωρητικό αντικείμενο με λίγες πρακτικές εφαρμογές. Το κανονιστικό πλαίσιο οφείλει να εκκινεί από αυτή τη θεμελιώδη διαπίστωση.
Β. Δομική ασυμβατότητα της ενιαίας ρύθμισης τριών διακριτών κλάδων
Η ΑΣΠΤ επιχειρεί να καλύψει θέατρο, μουσική και χορό υπό ενιαίο ρυθμιστικό καθεστώς. Ωστόσο, οι τρεις αυτοί κλάδοι διαφέρουν ουσιωδώς α) ως προς τη μεθοδολογία διδασκαλίας, β) ως προς τα κριτήρια αξιολόγησης, γ) ως προς τις υλικοτεχνικές υποδομές, δ) ως προς τη φύση της καλλιτεχνικής εξέλιξης.
Η ενιαία ρύθμιση δημιουργεί αναπόφευκτες στρεβλώσεις. Απαιτούνται περισσότερες εγγυήσεις διακριτής κανονιστικής μεταχείρισης των διαφορετικών αναγκών κάθε Τμήματος ως προς τη διαμόρφωση προγράμματος σπουδών, τα κριτήρια επιλογής διδασκόντων, τη διάρθρωση μαθημάτων, τα όρια εισακτέων, κ.λπ.
Γ. Η φύση της δραματικής τέχνης και η επιλογή διδακτικού προσωπικού
1. Η δραματική εκπαίδευση βασίζεται στην πρακτική εκπαίδευση στην υποκριτική, τον αυτοσχεδιασμό, την κίνηση, την αγωγή λόγου, τη σκηνοθεσία, τη σκηνική και μουσική δραματουργία, με άλλα λόγια ο πυρήνας των σπουδών είναι εργαστηριακός. Πρόκειται, δηλαδή, για αντικείμενα που δεν διδάσκονται θεωρητικά, αλλά μεταδίδονται μέσω βιωματικής πρακτικής και εντός συλλογικού εργαστηρίου και όχι μέσω ατομικών αλλά ούτε μαζικών μαθημάτων. Το πρόγραμμα σπουδών συμπληρώνεται από θεωρητικά μαθήματα (Ιστορία θεάτρου, λογοτεχνίας, σκηνοθεσίας, δραματολογία, κ.λπ.), τα οποία πράγματι και στην παρούσα Ανώτερη σχολή διδάσκονται από κατόχους ακαδημαϊκών τίτλων.
Ωστόσο, ως προς τα εργαστηριακά / πρακτικά μαθήματα, η απαίτηση κατοχής ακαδημαϊκού τίτλου Α.Ε.Ι. ως κανόνα για την εκλογή μελών ΔΕΠ, σε συνδυασμό με την υποχρέωση τριετούς αυτοδύναμης διδασκαλίας σε Α.Ε.Ι., αποκλείει σχεδόν το σύνολο των ενεργών καλλιτεχνών από διδάσκοντες τα εργαστηριακά / πρακτικά μαθήματα. Το αποτέλεσμα είναι θεσμικά παράδοξο, αφού με την πρόβλεψη αυτή τα βασικά εργαστηριακά / πρακτικά μαθήματα θα διδάσκονται από θεωρητικούς επιστήμονες, ενώ οι επαγγελματίες καλλιτέχνες (ηθοποιοί, σκηνοθέτες, χορογράφοι, μουσικοί, κ.ά.) θα περιορίζονται σε ποσοστώσεις (!), κάτι που αντιστρέφει θεμελιακά τη φυσική ιεράρχηση της δραματικής εκπαίδευσης!
2. Η επαγγελματική εμπειρία στον καλλιτεχνικό χώρο δεν μπορεί να περιορίζεται σε 5 έτη, να εξαρτάται από την απόκτηση πτυχίου Α.Ε.Ι., και να προϋποθέτει προηγούμενη πανεπιστημιακή διδασκαλία. Η κατ’ ελάχιστον επαγγελματική εμπειρία στον καλλιτεχνικό χώρο δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 10 ετών, ώστε οι διδάσκοντες να έχουν πλήρη γνώση του θεατρικού χώρου, να έχουν αποκτήσει καλλιτεχνικό κύρος και πολυετή τριβή με όλα τα είδη του θεάτρου. Η εμπειρία και το καλλιτεχνικό κύρος τους, εξάλλου, ενέχει θέση και αξία τίτλου σπουδών, στα πρότυπα της ΑΣΚΤ και άλλων καλλιτεχνικών πανεπιστημίων του εξωτερικού.
Επίσης, η επαγγελματική εμπειρία δεν πρέπει να συνδέεται χρονικά με την απόκτηση πτυχίου ΑΕΙ, διότι το όποιο πτυχίο (πτυχίο, εξάλλου, διαφορετικής σχολής, αφού δεν υφίσταται για την ώρα καλλιτεχνικό πτυχίο δραματικής τέχνης ΑΕΙ) δεν συνδέεται με την άσκηση του καλλιτεχνικού επαγγέλματος, δεδομένου ότι για την άσκησή του δεν απαιτείται πτυχίο.
Εφόσον μοναδικοί πάροχοι εκπαίδευσης στη δραματική τέχνη είναι οι Ανώτερες Δραματικές Σχολές, η διδακτική προϋπηρεσία σε αυτές επιβάλλεται να αναγνωρίζεται πλήρως ως αυτοδύναμη διδακτική εμπειρία εναλλακτική της διδασκαλίας σε Α.Ε.Ι. της Ελλάδας ή της αλλοδαπής. Η μεταβατική διάταξη δεν αρκεί. Η εξαίρεση πρέπει να καταστεί κανόνας.
Δ. Ποσοστώσεις ΕΚΑΠ και μετακινούμενων ΔΕΠ και κίνδυνος αλλοίωσης της φυσιογνωμίας του διδακτικού αντικειμένου
Το νομοσχέδιο οδηγεί σε πρακτική αδυναμία στελέχωσης με ενεργούς καλλιτέχνες, αφού από τα παραπάνω ελπίζουμε πως έγινε φανερό στην πράξη πως το 40% , πόσο μάλλον το 20% ΕΚΑΠ δεν επαρκεί. Προβλέπεται πως τα μέλη ΔΕΠ θα προέρχονται κυρίως από μετακινήσεις, ενώ δεν υφίσταται σαφής μηχανισμός συγκρότησης Μητρώου Γνωστικών Αντικειμένων.
Δημιουργείται έτσι το ανησυχητικό ενδεχόμενο η Σχολή να στελεχωθεί κατά πλειοψηφία από μετακινούμενα μέλη ΔΕΠ μη παραστατικών γνωστικών αντικειμένων, θέτοντας σε δομικό κίνδυνο αλλοίωσης τη φυσιογνωμίας της Σχολής.
Ε. Καλλιτεχνικό Συμβούλιο και νομοτεχνική και λειτουργική ασάφεια
Υφίσταται εμφανής αντίφαση μεταξύ της τριετούς θητείας του Καλλιτεχνικού Συμβουλίου (άρθρο 6), και της λήξης του μετά από ένα έτος (άρθρο 16). Η ασάφεια αυτή δημιουργεί περισσότερη νομική ανασφάλεια.
Εάν δε η θητεία λήγει στο έτος, καθίσταται ανενεργή η διαδικασία εκλογής «εξαιρετικών περιπτώσεων», και δεν διασφαλίζεται η ετήσια ανανέωση του ΕΚΑΠ. Επομένως, απαιτείται σαφής, ενιαία ρύθμιση.
ΣΤ. Κατάταξη φοιτητών και προσβολή της έννοιας του σταθερού καλλιτεχνικού συνόλου (ensemble). Αριθμός εισακτέων.
Η δραματική εκπαίδευση θεμελιώνεται στην έννοια της ομάδας. Η υποχρεωτική κατάταξη ποσοστού φοιτητών στο Β΄ έτος είναι πιθανό να διαρρηγνύει τη συνοχή της ομάδας, να δημιουργεί δύο ταχύτητες φοιτητών, και να αλλοιώνει τον παιδαγωγικό σχεδιασμό. Η διάταξη πρέπει να υποβληθεί σε αυστηρότερες εγγυήσεις, και οι προς κατάταξη φοιτητές θα πρέπει είτε να προέρχονται από ΑΕΙ του ίδιου αντικειμένου, είτε να περνούν από διαδικασία εισαγωγικών εξετάσεων. Ο προηγούμενος τίτλος σπουδών δεν τους καθιστά αυτομάτως ικανούς να ενταχθούν στα εργαστηριακά / πρακτικά μαθήματα.
Περαιτέρω, είναι απολύτως αναγκαίο να προβλεφθεί μικρός και καλλιτεχνικά / παιδαγωγικά τεκμηριωμένος αριθμός εισακτέων, δεδομένης της εργαστηριακής φύσης των σπουδών και της κεντρικότητας της έννοιας του σταθερού καλλιτεχνικού συνόλου (ensemble). Τέλος, είναι σημαντικό να επανεξεταστεί ο αριθμός των αποφοίτων της σημερινής Ανώτερης Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου που θα επιθυμήσουν να αναβαθμίσουν τον τίτλο σπουδών τους φοιτώντας στο Τμήμα Δραματικής Τέχνης Εθνικού Θεάτρου της ΑΣΠΤ.
Ζ. Οργανική σχέση με το Εθνικό Θέατρο
Η ονομασία «Τμήμα Δραματικής Τέχνης Εθνικού Θεάτρου» χωρίς θεσμικό μηχανισμό οργανικής σύνδεσης δημιουργεί κίνδυνο αποσύνδεσης ονόματος και ουσίας, αν δεν μένει κενό γράμμα. Για να αποσοβηθεί ο κίνδυνος αυτός, απαιτείται ρητή πρόβλεψη Προγραμματικής Σύμβασης, κατοχύρωση καλλιτεχνικής διασύνδεσης, πρόβλεψη πρακτικής μαθητείας, συμμετοχή καλλιτεχνικών στελεχών του Εθνικού Θεάτρου στον σχεδιασμό προγράμματος σπουδών του ομώνυμου Τμήματος της ΑΣΠΤ.
Η. Συμπέρασμα
Το νομοσχέδιο, υπό την παρούσα μορφή του δεν κατοχυρώνει επαρκώς την ιδιαίτερη φύση των παραστατικών σπουδών, αποκλείει τη συντριπτική πλειοψηφία των ενεργών καλλιτεχνών, δημιουργεί θεσμικές αντινομίες, δεν διασφαλίζει τη λειτουργική αυτονομία των Τμημάτων.
Η αναβάθμιση των παραστατικών σπουδών δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω κανονιστικής προσαρμογής σε πρότυπα μη παραστατικών επιστημών.
Απαιτείται:
1. Αναθεώρηση των κριτηρίων εκλογής μελών ΔΕΠ.
2. Αύξηση και ανακατανομή ποσοστώσεων ΕΚΑΠ.
3. Ρητή αναγνώριση Ανώτερων Δραματικών Σχολών ως ισοδύναμων πεδίων εμπειρίας.
4. Κατοχύρωση μικρού αριθμού εισακτέων.
5. Επαναδιατύπωση διατάξεων περί μετακίνησης.
6. Σαφής ρύθμιση του Καλλιτεχνικού Συμβουλίου.
7. Θεσμική διασύνδεση με τον ιστορικό φορέα Εθνικό Θέατρο.
Για τους λόγους αυτούς, κρίνεται αναγκαία η παράταση της διαβούλευσης και η συνολική επανεπεξεργασία του νομοσχεδίου, ώστε η ίδρυση της ΑΣΠΤ να αποτελέσει πραγματική αναβάθμιση της παραστατικής παιδείας και όχι απλή διοικητική μεταβολή, που θα δώσει στη χώρα ένα ακόμη τμήμα, το πέμπτο (!), κυρίως θεωρητικών θεατρικών σπουδών γύρω από τη δραματική τέχνη.
Θεωρούμε ότι θα έπρεπε είτε να αφαιρεθεί εν όλω η διάταξη ως μη συμβατή με τη φύση των σπουδών είτε να τεθούν αυστηρότερες εγγυήσεις που να αποκλείουν την προνομιακή κατάταξη σε επόμενο του πρώτου έτους σπουδών. Στο πλαίσιο αυτό, να εξεταστεί η περίπτωση ειδικής πρόβλεψης συνάφειας αντικειμένου του ιδρύματος προέλευσης με το πρόγραμμα σπουδών του επιθυμητού Τμήματος προορισμού ή η εφαρμογή ποσόστωσης για τους κατατασσόμενους κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις (και όχι σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο).
Η ένταξη της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών στο πλαίσιο των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων αποτελεί ουσιαστική θεσμική αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στη χώρα.
Παράλληλα, για λόγους θεσμικής ανοχής κρίνεται σκόπιμο να αναγνωριστεί ρητά ότι η καλλιτεχνική εκπαίδευση συγκροτεί ένα ενιαίο αλλά πολυεπίπεδο οικοσύστημα, στο οποίο η ερασιτεχνική καλλιτεχνική εκπαίδευση διαδραματίζει θεμελιώδη παιδαγωγικό και πολιτιστικό ρόλο, λειτουργώντας ως βάση και προπαρασκευαστικό στάδιο για την ανώτερη και ανώτατη βαθμίδα.
Η σαφής αναφορά στη διακριτή και συμπληρωματική αποστολή των επιπέδων εκπαίδευσης διασφαλίζει τη συνοχή και ενισχύει θεσμική σταθερότητα του πεδίου των παραστατικών τεχνών.
Ευγενία Γρατσούνα
Διευθύντρια Σχολής Χορού
Υποψήφια Διδάκτωρ Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης
Επισημαίνουμε δύο ζητήματα ως προς την εισαγωγή των φοιτητών στην ΑΣΠΤ:
i. Ο νέος τρόπος εξέτασης παρακάμπτει τις πανελλαδικές εξετάσεις, θεσμό αδιαμφισβήτητης εγκυρότητας.
Στη νέα αυτή κατεύθυνση, το νομοσχέδιο δεν ορίζει το θεσμικό πλαίσιο που θα εξασφαλίζει το αδιάβλητο των ειδικών εισαγωγικών εξετάσεων στην ΑΣΠΤ. Αυτό είναι επιτακτικό, δεδομένου ότι η εξέταση των υποψηφίων συμπεριλαμβάνει υποχρεωτική δια ζώσης ακρόαση, προσβάλλοντας δυνάμει την αμεροληψία που δίνει η ανωνυμία των γραπτών στις πανελλαδικές εξετάσεις.
Δεδομένου ότι η νέα Σχολή έχει πρωτίστως καλλιτεχνικό αντικείμενο που σχετίζεται με το σώμα, κατανοούμε γιατί επιβάλλεται η δια ζώσης εξέταση. Θα πρέπει ωστόσο να υπάρχει πρόβλεψη στο νομοσχέδιο ως προς το πώς θα εξασφαλίζεται η ισονομία. Για τον ίδιο λόγο, ως προς το γραπτό σκέλος της εξέτασης, εισηγούμαστε να μην παρακαμφθούν οι πανελλαδικές εξετάσεις. Ειδικότερα μπορεί να γίνει μια επιλογή μαθημάτων από τις πανελλαδικές που θα απαιτούνται για την εισαγωγή στην νέα Σχολή. Επισημαίνουμε ότι αυτή η ρύθμιση διέπει με Προεδρικό Διάταγμα του 2024 τις εισαγωγικές εξετάσεις στα υφιστάμενα Τμήματα Μουσικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και δια ζώσης εξέταση.
ii. Πρωταρχικός στόχος της ΑΣΠΤ ορίζεται ως “Η αναβάθμιση των σπουδών των παραστατικών τεχνών” (άρθρο 1α). Ο στόχος αυτός, στο ανώτατο εκπαιδευτικό επίπεδο, συνδέεται στενά με την κατάρτιση ως προς τις τέχνες που έχουν λάβει οι φοιτητές/τριες στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Η απόσυρση των καλλιτεχνικών μαθημάτων από το γυμνάσιο και το λύκειο θέτει τους υποψηφίους της ΑΣΠΤ σε μειονεκτική θέση έναντι υποψηφίων που έχουν διδαχθεί στο σχολείο τα μαθήματα στα οποία εξετάζονται για την εισαγωγή τους στο πανεπιστήμιο. Η διάκριση αυτή γίνεται ακόμα πιο προβληματική με την θεσμοθέτηση, στο νέο νομοσχέδιο του Διεθνούς Απολυτηρίου (International Baccalaureate), το οποίο προσφέρει εκπαίδευση στις Παραστατικές Τέχνες (International Baccalaureate in Performing Arts).
Προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτή η ανισομέρεια, προτείνουμε την επανεισαγωγή των καλλιτεχνικών μαθημάτων στο γυμνάσιο και το λύκειο. Η σχετική ρύθμιση μπορεί να γίνει άμεσα στο νέο νομοσχέδιο, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του αφορά στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Άρθρα 8-11
Ορθώς η εισαγωγή προβλέπεται να πραγματοποιείται με ειδικές – δια ζώσης εξετάσεις. Η γενική αναφορά όμως περί καλλιτεχνικών δεξιοτήτων, γραπτών και προφορικών εξετάσεων σε επιλεγμένα θέματα είναι ελλιπής. Πρέπει ο νόμος να δίνει κατεύθυνση στην εφαρμογή της τέχνης στο πεδίο. Στην απόδοση και ερμηνεία έργων και έπειτα της γενικότερης καλλιτεχνικής συγκρότησης των υποψηφίων.
Άρθρο 11 παρ.1
Δεν γίνεται σαφές εάν τα απονεμόμενα πτυχία πρώτου κύκλου ανήκουν στην κατηγορία Π.Ε. (επίπεδο 6). Σε όλο το κείμενο, οι απόφοιτοι της υπό σύσταση Σχολής (ΑΣΠΤ) αναφέρονται ως κατηγορία Κ.Ε.
Δεν γίνεται και πάλι σαφές πού κατατάσσονται οι ήδη πτυχιούχοι Πανεπιστημίων του εξωτερικού σε καλλιτεχνικό αντικείμενο με τετραετή φοίτηση και αναγνώριση ισοτιμίας προς τα Ελληνικά ΑΕΙ από τον ΔΟΑΤΑΠ, οι οποίοι ανήκουν ήδη στο επίπεδο 6 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων.
Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην γίνει υποβιβασμός των Π.Ε. σε Τ.Ε. (βλ. αναλυτικό νομοτεχνικό σχόλιο άρθρου 23).
Σαφής οριοθέτηση κύκλου σπουδών και επιπέδου προσόντων
Το νομοσχέδιο εισάγει ρυθμίσεις για την ένταξη της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών στην ανώτατη εκπαίδευση, χωρίς όμως να προσδιορίζει με επαρκή σαφήνεια τη σχέση των τίτλων σπουδών με το σύστημα κύκλων σπουδών και το πλαίσιο προσόντων.
Για λόγους ασφάλειας δικαίου και εναρμόνισης με τη συνήθη ακαδημαϊκή πρακτική, κρίνεται σκόπιμο:
να αποσαφηνιστεί ρητά αν οι τίτλοι που απονέμονται εντάσσονται στον πρώτο κύκλο σπουδών,
να προβλεφθεί ρητή αντιστοίχιση με επίπεδο του Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων,
να διευκρινιστεί η αντιστοίχιση με πιστωτικές μονάδες (ECTS).
Η έλλειψη ρητής διατύπωσης ενδέχεται να δημιουργήσει ερμηνευτικά κενά κατά την εφαρμογή του νόμου, ιδίως ως προς την ακαδημαϊκή συνέχεια και τη διοικητική αναγνώριση τίτλων.
Το παρόν νομοσχέδιο, παρότι προβαίνει στην ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών και ρυθμίζει ζητήματα της μελλοντικής καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, δεν επιλύει το κρίσιμο και χρονίζον ζήτημα της ακαδημαϊκής διαβάθμισης των ήδη υφιστάμενων τριετών καλλιτεχνικών διπλωμάτων (Δραματικών Σχολών, Σχολών Χορού, Κινηματογράφου και Μουσικής).
Οι σπουδές στις Ανώτερες Καλλιτεχνικές Σχολές:
έχουν ελάχιστη διάρκεια τριών ετών, περιλαμβάνουν υποχρεωτικές εισαγωγικές, προαγωγικές και διπλωματικές εξετάσεις, αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 180 πιστωτικές μονάδες (ECTS), εποπτεύονται θεσμικά από το Υπουργείο Πολιτισμού και ολοκληρώνονται με κρατικές εξεταστικές επιτροπές. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, τα διπλώματα αυτά αντιστοιχούν σαφώς στον πρώτο κύκλο σπουδών, όπως αυτός ορίζεται στο Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων (Επίπεδο 6), γεγονός που καθιστά αδικαιολόγητη και αντιεπιστημονική τη σημερινή τους αδιαβάθμητη κατάσταση.
Ιδιαίτερη αντίφαση συνιστά το γεγονός ότι απόφοιτοι ΙΕΚ διετούς φοίτησης (90–120 ECTS) κατατάσσονται ήδη στο Επίπεδο 5, ενώ απόφοιτοι τριετών, σαφώς απαιτητικότερων καλλιτεχνικών σπουδών, παραμένουν εκτός πλαισίου προσόντων, χωρίς ακαδημαϊκή και επαγγελματική αναγνώριση.
Η πρόβλεψη ενιαίας και οριζόντιας ρύθμισης, χωρίς χρονολογικούς αποκλεισμούς αποφοίτων. Η δυνατότητα υλοποίησης προγράμματος ακαδημαϊκής εξομοίωσης, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, κατά τα ισχύοντα και σε άλλους ισότιμους τίτλους.Η μη πρόβλεψη των ανωτέρω διαιωνίζει μια κατάσταση θεσμικής ανασφάλειας και άνισης μεταχείρισης πολιτών, αντίθετη με την αρχή της ισονομίας και τις ευρωπαϊκές πρακτικές αναγνώρισης καλλιτεχνικών σπουδών.
Καλό είναι να εκσυγχρονιστεί ο τρόπος εισαγωγής στα Ανώτερα Εκπαιδευτικά ιδρύματα που διαθέτουν Τμήμα Μουσικών ή άλλων καλλιτεχνικών σπουδών:
1. Ηλεκτρονική αίτηση με portfolio (βίντεο, ηχογραφήσεις, αρχεία), και επιστολή παρακίνησης (Motivation letter)
2. Αξιολόγηση των αιτήσεων από ειδικές επιτροπές για κάθε αντικείμενο
3. Πρόσκληση για εξέταση εισαγωγής/ακρόαση δια ζώσης
4. Πολύπλευρη και σφαιρική εξέταση σε θέματα αναγκαία για κάθε αντικείμενο σπουδών
5. Ανακοίνωση αποτελεσμάτων και αποστολή προσφοράς θέσης ή εισαγωγή στη λίστα επιλαχόντων (waiting list)
6. Αποδοχή ή απόρριψη θέσης
7. Εγγραφή στο ίδρυμα
Καλό είναι να εκσυγχρονιστεί ο τρόπος εισαγωγής στα Ανώτερα Εκπαιδευτικά ιδρύματα που διαθέτουν Τμήμα Μουσικών ή άλλων καλλιτεχνικών σπουδών:
1. Ηλεκτρονική αίτηση με portfolio (βίντεο, ηχογραφήσεις, αρχεία), και επιστολή παρακίνησης (Motivation letter)
2. Αξιολόγηση των αιτήσεων από ειδικές επιτροπές για κάθε αντικείμενο
3. Πρόσκληση για εξέταση εισαγωγής/ακρόαση δια ζώσης
4. Πολύπλευρη και σφαιρική εξέταση σε θέματα αναγκαία για κάθε αντικείμενο σπουδών
5. Ανακοίνωση αποτελεσμάτων και αποστολή προσφοράς θέσης ή εισαγωγή στη λίστα επιλαχόντων (waiting list)
6. Αποδοχή ή απόρριψη θέσης
7. Εγγραφή στο ίδρυμα
Λόγω του ιδιαίτερου χαρακτήρα και της φύσης του καλλιτεχνικού αντικειμένου των Τμημάτων της Ανωτάτης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.),προτείνεται η θεσμοθέτηση ειδικής κατηγορίας εισαγωγής «Ειδικών Ταλέντων», σε ποσοστό δέκα έως δεκαπέντε τοις εκατό (10–15%) επί του συνολικού αριθμού εισακτέων κάθε ακαδημαϊκού έτους. Στην κατηγορία αυτή θα δύνανται να εντάσσονται υποψήφιοι που έχουν συμπληρώσει το δέκατο έκτο (16ο) έτος της ηλικίας τους και επιδεικνύουν εξαιρετική καλλιτεχνική επίδοση και ωριμότητα, όπως αυτή διαπιστώνεται μέσω των ειδικών εξετάσεων ενώπιον της επιτροπής, και τυχόν προηγούμενων διακρίσεων ή σπουδών, καλλιτεχνικού portfolio και συστατικών επιστολών.
Η εγγραφή των επιτυχόντων της κατηγορίας «Ειδικών Ταλέντων» στην Α.Σ.Π.Τ. θα ολοκληρώνεται υπό την προϋπόθεση ότι έχουν περατώσει επιτυχώς τις εγκύκλιες σπουδές τους και έχουν λάβει απολυτήριο Λυκείου, σύμφωνα με την ισχύουσα εκπαιδευτική νομοθεσία. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται τόσο η καλλιτεχνική αριστεία όσο και η απαιτούμενη γενική παιδεία.
Οι εισαγωγικές εξετάσεις προτείνεται να διενεργούνται σε ετήσια βάση, κατά τον μήνα Σεπτέμβριο, με διάρκεια και διάρθρωση που θα καθορίζεται από τη Σύγκλητο και την οικεία Επιτροπή, ανάλογα με το αντικείμενο κάθε Τμήματος.
Η ανωτέρω πρόταση αποσκοπεί στην αναγνώριση και καλλιέργεια των ιδιαίτερων καλλιτεχνικών ικανοτήτων των νέων δημιουργών και ερμηνευτών, στην ενίσχυση της αξιοκρατίας και στη θεσμική κατοχύρωση της δυνατότητας πρόσβασης στην ανώτατη καλλιτεχνική εκπαίδευση για όσους διαθέτουν αποδεδειγμένο ταλέντο, ήδη από νεαρή ηλικία, χωρίς να παραβλέπεται η σημασία της ολοκλήρωσης της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Πριν το θέμα του τρόπου εισαγωγής θα πρέπει να επιλυθεί το ζήτημα των επαγγελματικών δικαιωμάτων των αποφοίτων Καλλιτεχνικών Σχολείων, οι οποίοι αντιμετωπίζονται ως απόφοιτοι Γενικού Λυκείου, ενώ εισάγονται με εξετάσεις και από την 1η Γυμνασίου παρακολουθούν μαθήματα της ειδικότητάς τους (Χορό-Θέατρο ή Εικαστικά) με οχτάωρο σχολικό καθημερινό πρόγραμμα. Γιατί εξακολουθεί να υπάρχει αυτή η ανισότητα σε σχέση, π.χ. με τα ΕΠΑΛ όπου η αποφοίτηση αποδίδει και μόρια για τον ΑΣΕΠ.
Ιδίως οι μαθητές της ειδικότητας του Χορού των Καλλιτεχνικών Σχολείων, στην πλειονότητά τους, παρακολουθούν από πολύ μικρή ηλικία μαθήματα μπαλέτου, σύγχρονου, κ.λπ. σε ιδιωτικές Σχολές Χορού και έχουν συμμετάσχει σε πάρα πολλές και σημαντικές παραστάσεις. Επιπλέον έξι χρόνια στα Καλλιτεχνικά Σχολεία ειδικεύονται σε μπαλέτο, σύγχρονο και στο Γυμνάσιο και σε παραδοσιακούς χορούς (γνώση που στο Λύκειο εγκαταλείπεται αφού δεν συνεχίζεται).
Πόσα περισσότερα θα πρέπει κάποιος να μάθει για να θεωρηθεί ικανός να ασχοληθεί επαγγελματικά με κάποια ειδικότητα, όταν μάλιστα υπάρχουν ειδικότητες επαγγελματικής κατάρτισης που εργάζονται μόνο με απολυτήριο επαγγελματικού Λυκείου. Εδώ υπάρχει τεράστια αδικία!
Για την εισαγωγή, επειδή θα υπάρξει ίσως μεγάλος αριθμός ενδιαφερομένων, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και η εμπειρία συμμετοχής σε παραστάσεις κάθε είδους, ώστε να λειτούργησει θετικά για όσους και όσες έχουν επενδύσει, ήδη από την εφηβική τους ηλικία, χρόνο και χρήμα στην εξοικείωση τους με τη σκηνική παρουσία, τις πρόβες και πρωτίστως τη συνεργασία με ομάδες, χορογράφους, σκηνοθέτες κ λπ. Σε αυτό το πλαίσιο και οι συστατικές επιστολές από δασκάλους και συνεργάτες θα ήταν επίσης σημαντικό να υπάρχουν.