Κεφ 2.1 – To μεταναστευτικό και προσφυγικό φαινόμενο στην Ελλάδα

Μέχρι το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, η Ελλάδα αποτελούσε παραδοσιακά χώρα αποστολής μεταναστών προς υπερπόντιες χώρες και, κατά τη μεταπολεμική περίοδο, προς τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα προέλευσης σε χώρα υποδοχής μεταναστών/μεταναστριών, εξέλιξη η οποία αντανακλά τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας καθώς και των συνθηκών διαβίωσης και η οποία επηρεάστηκε από την κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Τα πρώτα μεταναστευτικά ρεύματα στα τέλη της δεκαετίας του 1980 προέρχονταν κυρίως από τα γειτονικά κράτη των Βαλκανίων και τα κράτη της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ., στα οποία υπήρχε ελληνική διασπορά, κυρίως ως αποτέλεσμα εμφύλιων συρράξεων.
Η ροή μεταναστών/μεταναστριών βρήκε τη χώρα απροετοίμαστη και αμήχανη, καθώς ουδέποτε μέχρι τότε δεν είχε ασκήσει πολιτική προσέλκυσης στο έδαφός της. Αρχικά, υπήρξε υποδοχή και εν μέρει αποδοχή των μεταναστών οι οποίοι στην πλειοψηφία τους προέρχονταν από τη γειτονική Αλβανία. Οι κοινές πολιτισμικές αναφορές και η απασχόληση των μεταναστών/μεταναστριών σε τομείς της εθνικής οικονομίας στους οποίους υπήρχε έλλειψη εργατικού δυναμικού, λόγω της μετακίνησης των γηγενών εργαζομένων στον τομέα των υπηρεσιών και τη δυναμικότερη είσοδο στην αγορά εργασίας των γυναικών, δημιούργησε κατάλληλες συνθήκες για την ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία και συνέβαλε τόσο στην αναζωογόνηση του πρωτογενούς τομέα όσο και στη συνολικότερη συνεισφορά τους στην ανάπτυξη της χώρας.
Οι μετανάστες και οι μετανάστριες απασχολούνταν κυρίως στη γεωργία και την κτηνοτροφία, στις κατασκευές, τις υπηρεσίες καθαριότητας και σίτισης και προσέφεραν οικιακές υπηρεσίες, καθώς και παροχή φροντίδας σε παιδιά, αρρώστους και άτομα τρίτης ηλικίας. Η απασχόλησή τους ήταν συμπληρωματική των γηγενών και ευνοούσε τις συνθήκες ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων, λόγω των χαμηλών – σε σχέση με τον γηγενή πληθυσμό – αμοιβών τους. Η συμβατότητα αυτή αφορούσε και άλλους βαλκανικούς πληθυσμούς, πριν από την ένταξη των χωρών τους στην Ε.Ε., τους μετανάστες από την πρώην Ε.Σ.Σ.Δ. καθώς και τους παλιννοστούντες ελληνικής καταγωγής.
Ο μικρός αριθμός μεταναστών/μεταναστριών από την Ασία (Φιλιππίνες, Σρι Λάνκα, Ινδονησία), από τη Βόρεια Αφρική και την Αίγυπτο, επίσης δεν έθετε ζητήματα, καθώς ήταν είτε γυναικεία κυρίως μετανάστευση (Ασία) που απασχολούνταν στον τομέα παροχής φροντίδας είτε ανδρική ανειδίκευτη ή χαμηλής εξειδίκευσης εργασία (Β. Αφρική).
Η παρουσία και η συνακόλουθη ανάγκη ένταξης των μεταναστών/μεταναστριών άρχισε να προβληματίζει την ελληνική πολιτεία την τελευταία δεκαετία για τρεις λόγους:
α) την αυξημένη ροή μεταναστών και μεταναστριών από χώρες της Ασίας (Πακιστάν, Μπανγκλαντές) και της Αφρικής με διαφορετικό πολιτισμικό προφίλ από εκείνο της χώρας υποδοχής και έλλειψη εξειδίκευσης στους τομείς της εθνικής οικονομίας που παρουσίαζαν έλλειμμα εργατικού δυναμικού, όπως η γεωργία, οι κατασκευές, οι οικιακές υπηρεσίες, κ.ά.
β) την ευρύτερη ευρωπαϊκή οικονομική κρίση, η οποία έχει οδηγήσει σε ύφεση την ελληνική οικονομία κατά την τελευταία δεκαετία και η οποία έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας, τη μείωση των δημοσίων δαπανών και επενδύσεων, την έλλειψη εθνικού προϋπολογισμού για δράσεις ένταξης τόσο για τον παλιό όσο και για τον νεοεισερχόμενο μεταναστευτικό πληθυσμό.
γ) τη συνεχιζόμενη μαζική μετακίνηση προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, από τα τέλη του 2014 έως και σήμερα, ατόμων τα οποία αιτούνται διεθνούς προστασίας και τα οποία διαφεύγουν πολέμου ή εμφυλίων συρράξεων στη χώρα τους και συγκεκριμένα τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ.
Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, η ανάγκη σχεδιασμού και υλοποίησης μιας συνολικής και ολοκληρωμένης στρατηγικής για την υποδοχή και την ένταξη μεταναστών και αιτούντων/αιτουσών και δικαιούχων διεθνούς προστασίας, στο πλαίσιο της προσαρμογής της ελληνικής πολιτείας στη νέα κοινωνικοπολιτική και οικονομική πραγματικότητα, καθίσταται απόλυτα απαραίτητη και αναγκαία.

  • 14 Φεβρουαρίου 2019, 20:57 | Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Στην περίπτωση γ’ θα πρέπει να διευκρινισθεί, ότι η συνεχιζόμενη μαζική μετακίνηση προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, ατόμων τα οποία αιτούνται διεθνούς προστασίας έχει ξεκινήσει κατά τους πρόσφατους χρόνους, πολύ νωρίτερα από ότι αναφέρεται, ήδη από τη δεκαετία του 1980, με τη μετακίνηση αρχικά πληθυσμών από την Τουρκία (ιδίως μετά το 1980), μετέπειτα τη δεκαετία του 1990 με πληθυσμούς κουρδικής εθνικής καταγωγής και στη συνέχεια με πληθυσμούς από το Αφγανιστάν (ιδίως μετά το 1999) και το Ιράκ (ιδίως μετά το 2004), ενώ η μετακίνηση από τη Συρία αποτέλεσε την τελευταία προσφυγική μετακίνηση που κορυφώθηκε από το 2014 και μετά.

  • 13 Φεβρουαρίου 2019, 17:43 | Τσερβένης Δημήτριος Ραφαήλ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Θεωρώ πολύ σωστή την παρατήρηση του Tihomir Sabchev

  • 10 Φεβρουαρίου 2019, 10:24 | Tihomir Sabchev
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Στο Κεφ. 2.1 «Το μεταναστευτικό και προσφυγικό φαινόμενο στην Ελλάδα» χρησιμοποιείται η εξής πρόταση «τη συνεχιζόμενη μαζική μετακίνηση προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, από τα τέλη του 2014 έως και σήμερα, ατόμων τα οποία αιτούνται διεθνούς προστασίας και τα οποία διαφεύγουν πολέμου ή εμφυλίων συρράξεων στη χώρα τους και συγκεκριμένα τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ.» Η φράση «συνεχιζόμενη και μαζική μετακίνηση προς την Ελλάδα και την Ευρώπη» δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Όλα τα δεδομένα που υπάρχουν σχετικά με τον αριθμό των παράτυπων συνοριακών διαβάσεων (όσο για την Ελλάδα τόσο και για όλη την ΕΕ) δείχνουν ότι αυτές έχουν ακολουθήσει μια καθοδική τάση και έχουν μειωθεί τόσο σημαντικά που έχουν φτάσει σε επίπεδα του 2008-9-10-11 (περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε και στην ιστοσελίδα του Οργανισμού Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής FRONTEX – https://frontex.europa.eu/along-eu-borders/migratory-map/). Επομένως, η παραπάνω φράση όχι μόνο είναι λάθος, αλλά θα μπορούσε να θεωρηθεί και παραπλανητική. Πιστεύω ότι η αναδιαμόρφωσή της είναι απαραίτητη.