Κεφ 1.4.1 – Μοντέλα ένταξης

Η συνειδητοποίηση της δυναμικής και της πολυπλοκότητας του μεταναστευτικού φαινομένου, οδήγησε στην υιοθέτηση διαφοροποιημένων μοντέλων και πολιτικών ένταξης χρονικά, αλλά και γεωγραφικά/πολιτισμικά. Συγκεκριμένα, τα κυρίαρχα μοντέλα ένταξης είναι τα ακόλουθα:
α) το αφομοιωτικό μοντέλο το οποίο δεν επιτρέπει την ύπαρξη της διαφορετικότητας και της ανομοιογένειας. Το μοντέλο αυτό στοχεύει στην πολιτισμική ομογενοποίηση και τη δημιουργία μιας συνεκτικής σύγχρονης κοινωνίας εργαζομένων και καταναλωτών/καταναλωτριών, που ακολουθούν τον τρόπο ζωής (τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο βίο) του γηγενούς πληθυσμού, εγκαταλείποντας συνήθειες, προσδέσεις και πρακτικές των χωρών προέλευσης.
β) το πολυπολιτισμικό μοντέλο. Σύμφωνα με αυτό, για να μπορέσουν να συνυπάρξουν οι διάφοροι πολιτισμοί θα πρέπει να αναγνωριστούν και να διατηρηθούν οι ιδιαιτερότητες τους καθενός. Το μοντέλο αυτό αναγνωρίζει ότι στην κοινωνία υπάρχουν ομάδες με διαφορετική προέλευση και άρα ο μόνος τρόπος συνύπαρξης τους είναι η αποδοχή της διαφορετικότητας. Επομένως, η κρατική εξουσία πρέπει να παραμένει ουδέτερη και δίκαιη και να εξασφαλίζει ότι κάθε ομάδα διαθέτει το δικαίωμα να αναπτύξει τον δικό της πολιτισμικό χαρακτήρα. Το μοντέλο αυτό υιοθετήθηκε από διάφορες χώρες σε δύο βασικές διαφορετικές εκδοχές:
• το συντηρητικό/φιλελεύθερο μοντέλο, το οποίο δέχεται την πολιτισμική διαφορετικότητα υπό την προϋπόθεση ότι τα άτομα συμπεριφέρονται ως καταναλωτές/καταναλώτριες στην οικονομία της αγοράς και ως πολίτες της χώρας
• το κοινωνικό μοντέλο, το οποίο εμμένει στην αναγνώριση της πολιτισμικής διαφορετικότητας, η οποία πρέπει να διεκδικείται από τις κοινότητες των μεταναστών/μεταναστριών και να αναγνωρίζεται συλλογικά, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα
Στον αντίποδα των παραπάνω μοντέλων, και προκειμένου να αρθεί το αδιέξοδο που τόσο το μοντέλο της αφομοίωσης όσο και εκείνο της πολυπολιτισμικότητας είχαν δημιουργήσει σε ορισμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες, η Ευρώπη υιοθέτησε στο τέλος της δεκαετίας του 1990 το μοντέλο της κοινωνικής ένταξης ως έννοια και πολιτική που διαμορφώθηκε στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ως κοινωνική ένταξη ορίζεται η διαδικασία αλληλεπίδρασης και αμοιβαίας προσαρμογής των μεταναστών/μεταναστριών, των αιτούντων/αιτουσών και δικαιούχων διεθνούς προστασίας καθώς και της κοινωνίας υποδοχής με στόχο τη δημιουργία κοινωνιών με ισχυρή συνοχή και την επίτευξη της συνύπαρξης με όρους ειρήνης και αλληλοκατανόησης.
Για το σκοπό αυτό, υιοθετήθηκε η διαπολιτισμική προσέγγιση με τελικό στόχο την πολιτισμική, κοινωνική, οικονομική και πολιτική καινοτομία και τον πλουραλιστικό μετασχηματισμό της δημόσιας σφαίρας μέσω της γόνιμης ανταλλαγής και σύνθεσης μεταξύ πλειονότητας και μειονοτήτων, κυρίαρχης κουλτούρας και διαφόρων ειδών υποκουλτούρας, κοινωνικών τάξεων, θρησκευτικών αντιλήψεων, κεντρικής διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης κ.ο.κ.. Ο διαπολιτισμικός διάλογος υιοθετήθηκε από το συγκεκριμένο μοντέλο ως μέσο διαχείρισης της διαφορετικότητας, αφενός, χωρίς να διακυβεύεται η πλήρης ενσωμάτωση των μεταναστών/μεταναστριών στις κοινωνίες υποδοχής και, αφετέρου, για να επιτυγχάνεται η συνοχή στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες.

  • Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Oι αποφυλακισθέντες αλλοδαποί είναι μία ιδιαίτερη κατηγορία ανθρώπων οι οποίοι δεν μπορούν να εγκαταλείψουν την χώρα λόγω των περιοριστικών όρων, πλην όμως, δεν έχουν ικανό προστατευτικό πλαίσιο διαμονής και διαβίωσης στην Ελλάδα.
    Η διαδικασία της έκδοσης της Ειδικής Βεβαίωσης Νόμιμης Διαμονής ειδικά για τους αποφυλακισμένους με περιοριστικούς όρους, καίτοι επιλύει τυπικά το προαναφερθέν πρόβλημα, δεν είναι αυτοματοποιημένη από τον χρόνο αποφυλάκισης και δεν υπάρχει γνώση των αποφυλακισμένων για την ύπαρξή της παρά μόνο από τον κύκλο των γνωριμιών τους, ήτοι όχι ως κανονική διαδικασία στον χρόνο αποφυλάκισής των.
    Προτείνεται η ένταξή τους με ειδικό πλαίσιο κανόνων, με γρήγορες διαδικασίες για την απόκτηση του καθεστώτος διαμονής στην Ελλάδα, ήδη και πριν την αποφυλάκισή τους, με σκοπό την τήρηση των αρχών της νομιμότητας και της ασφαλούς συνύπαρξης των αποφυλακισμένων αλλοδαπών με τον γηγενή πληθυσμό στην ελληνική επικράτεια. Στόχος θα είναι η μείωση του φόβου του εγκλήματος από πληθυσμό ο οποίος λειτουργεί ως πληθυσμός «φαντασμα» στην Ελλάδα, χωρίς έγγραφα που νομιμοποιούν την διαμονή τους στην Ελλάδα και συνακόλουθα χωρίς την δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας και εξασφάλισης της κάλυψης των βασικών τους αναγκών.