Άρθρο 06: Νέα Κτίρια

1. Τα νέα κτίρια ή κτιριακές μονάδες πρέπει να πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης που ορίζονται στον ΚΕΝΑΚ, όπως αυτός ισχύει κάθε φορά.
2. Πριν από την έναρξη ανέγερσης όλων των νέων κτιρίων ή κτιριακών μονάδων, εκπονείται και υποβάλλεται στην αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης, μελέτη η οποία συνοδεύει τη ΜΕΑ και περιλαμβάνει την τεχνική, περιβαλλοντική και οικονομική σκοπιμότητα εγκατάστασης, τουλάχιστον ενός εναλλακτικού συστήματος παροχής ενέργειας, όπως αποκεντρωμένα συστήματα παροχής ενέργειας που βασίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, συστήματα θέρμανσης ή ψύξης σε κλίμακα περιοχής ή οικοδομικού τετραγώνου, καθώς και αντλίες θερμότητας που πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις οικολογικής σήμανσης, που θεσπίστηκαν με την απόφαση 2007/742/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 9ης Νοεμβρίου 2007, όπως ισχύει.
3. Η παραπάνω μελέτη δεν υποβάλλεται, εφόσον κάποιο από τα παραπάνω συστήματα περιλαμβάνεται στη ΜΕΑ.
4. Στα νέα κτίρια ή κτιριακές μονάδες, είναι υποχρεωτική η κάλυψη μέρους των αναγκών σε ΖΝΧ από ηλιοθερμικά συστήματα. Το ελάχιστο ποσοστό του ηλιακού μεριδίου σε ετήσια βάση καθορίζεται σε 60%. Αδυναμία εφαρμογής του ανωτέρω ποσοστού απαιτεί επαρκή τεχνική τεκμηρίωση σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και τις επικρατούσες συνθήκες. Η υποχρέωση αυτή δεν ισχύει:
α) για τις εξαιρέσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 7 και 8 του άρθρου 4,
β) όταν οι ανάγκες σε ΖΝΧ καλύπτονται από άλλα συστήματα παροχής ενέργειας που βασίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, συστήματα τηλεθέρμανσης σε κλίμακα περιοχής ή οικοδομικού τετραγώνου, καθώς και με αντλίες θερμότητας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 2,
γ) για κατηγορίες χρήσεων κτιρίων χαμηλής ζήτησης σε ΖΝΧ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ/15316-3-1:2008, όπως ισχύει κάθε φορά, καθώς και τις Τεχνικές Οδηγίες του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΟΤΕΕ), οι οποίες εγκρίνονται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και καθίσταται υποχρεωτική η εφαρμογή τους.

  • Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Προκειμένου το κείμενο του Νόμου να συμφωνεί με τις επιταγές του άρθρου 8 παρ. 3.1. εδάφιο στ του «Κανονισμού Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων» (ΦΕΚ Β 407/09.04.2010) για την τιμή του εποχιακού βαθμού απόδοσης (SPF) στις αντλίες θερμότητας, προτείνεται η εξής διατύπωση της παραγράφου 4 εδάφιο β του άρθρου 6:

    4…β) όταν οι ανάγκες σε ΖΝΧ καλύπτονται από άλλα συστήματα παροχής ενέργειας που βασίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, συστήματα τηλεθέρμανσης σε κλίμακα περιοχής ή οικοδομικού τετραγώνου, καθώς και με αντλίες θερμότητας, ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ Ο ΕΠΟΧΙΑΚΟΣ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ(SPF)ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΑΠΟ (1,15 Χ 1/η), ΟΠΟΥ η ΕΙΝΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΟΔΗΓΙΑ 2009/28/ΕΚ. ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΑ Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ η, Ο SPF ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΑΠΟ 3,3

  • Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Στα εναλλακτικά συστήματα υψηλής απόδοσης θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι λέβητες συμπύκνωσης φυσικού αερίου καθώς εκπέμπουν συνολικά πολύ λιγότερο CO2 από οποιαδήποτε αντλία θερμότητας εγκατεστημένη στην Ελλάδα.

    Επομένως,η παράγραφος 2 του άρθρου 6 προτείνεται να διατυπωθεί ως εξής:

    2. Πριν από την έναρξη ανέγερσης όλων των νέων κτιρίων ή κτιριακών μονάδων, εκπονείται και υποβάλλεται στην αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης, μελέτη η οποία συνοδεύει τη ΜΕΑ και περιλαμβάνει την τεχνική, περιβαλλοντική και οικονομική σκοπιμότητα εγκατάστασης, τουλάχιστον ενός εναλλακτικού συστήματος παροχής ενέργειας, όπως αποκεντρωμένα συστήματα παροχής ενέργειας που βασίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, συστήματα θέρμανσης ή ψύξης σε κλίμακα περιοχής ή οικοδομικού τετραγώνου, αντλίες θερμότητας που πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις οικολογικής σήμανσης, που θεσπίστηκαν με την απόφαση 2007/742/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 9ης Νοεμβρίου 2007 όπως ισχύει, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΕΩΣ, ΟΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΚΑΘΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 92/42/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 21ης ΜΑΙΟΥ 1992.

  • 13 Σεπτεμβρίου 2012, 13:11 | ΕΠΑ ΑΤΤΙΚΗΣ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Προτείνουμε να προστεθεί ως εξής:

    3. Η παραπάνω μελέτη δεν υποβάλλεται, εφόσον κάποιο από τα παραπάνω συστήματα περιλαμβάνεται στη ΜΕΑ ή εφόσον τα κτίρια κατατάσσονται σε κάποιες από τις ειδικές κατηγορίες που δεν απαιτείται ΜΕΑ, ανάλογα με τις απαιτήσεις του ΚΕΝΑΚ όπως αυτός ισχύει κάθε φορά.

  • 13 Σεπτεμβρίου 2012, 06:31 | ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    1)Όταν το ύψος του ορόφου , έχει σχεδιαστεί στα 2,80 μ. με καθαρό ύψος τα 2,60 μ. και υπάρχει όροφος σε εσοχή, η εκτεθειμένη οροφή του υποκείμενου ορόφου , πώς θα παραλαμβάνεται σε περίπτωση 2ου ΠΕΑ (μετά από 1 χρόνο); Με εσωτερική θερμομόνωση ;
    2) Κατά την διάρκεια ανέγερσης , το νέο κτίριο θα ελεγχθεί από 3 ελεγκτές δόμησης, αλλά ο ενεργειακός επιθεωρητής θα έρθει στο τέλος ; Μήπως πρέπει να ελέγξει από πριν τι θα γίνει ; Να ενημερώνει και να ενημερώνεται άμεσα για την πρόοδο του έργου.

  • 12 Σεπτεμβρίου 2012, 13:39 | Απόστολος Ευθυμιάδης
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Α) Η διατύπωση της πρώτης παραγράφου : «Πριν από την έναρξη ανέγερσης όλων των νέων κτιρίων ή κτιριακών μονάδων, εκπονείται και υποβάλλεται στην αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης, μελέτη η οποία συνοδεύει τη ΜΕΑ…….» είναι αδόκιμη και πρέπει να αντικατασταθεί με την εξής :
    « Για όλα τα νέα κτίρια και κατά το στάδιο έκδοσης άδειας δόμησης εκπονείται και υποβάλλεται στην αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης, μελέτη η οποία συνοδεύει τη ΜΕΑ……»
    Β) Στην 2η παράγραφο, μεταξύ των εξεταζομένων συστημάτων περιλαμβάνονται τα «αποκεντρωμένα συστήματα παραγωγής ενέργειας που βασίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας». Ενα τέτοιο σύστημα είναι και ο ηλιακός θερμοσίφωνας για την παραγωγή ζεστού νερού.
    Όμως στην επόμενη 4η παράγραφο επιβάλλεται υποχρεωτικά η εγκατάσταση ηλιοθερμικού συστήματος για την κάλυψη κατά 60% των ετησίων αναγκών για ζεστό νερό χρήσεως. Επομένως με την παράγραφο 4 αίρεται η υποχρέωση υποβολής της μελέτης της παραγράφου 2 και η παράγραφος 2 αυτοαναιρείται στο άρθρο 4 από την παράγραφο 4.
    Προκειμένου αυτή η διάταξη της νέας Οδηγίας να καταστεί ενεργή, πρέπει να καθοριστούν σχετικά ελάχιστα όρια συμβολής των συστημάτων ΑΠΕ, της συμπαραγωγής, της τηλε-θέρμανσης/ψύξης ή των αντλιών θερμότητας στην θέρμανση ή τον δροσισμό του κτιρίου (π.χ. το 70% των φορτίων θέρμανσης ή ψύξης χώρων). Με αυτά τα όρια θα υπάρχει πάντα η υποχρέωση εκπονήσεως μελέτης, ανεξαρτήτων τοποθετήσεως ηλιακού θερμοσίφωνα ή μή.
    Γ) Στην 2η παράγραφο μεταξύ των εξεταζομένων συστημάτων περιλαμβάνονται και οι αντλίες θερμότητας οι οποίες πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις της οικολογικής σήμανσης (Απόφαση 2007/742/ΕΚ). Αυτή η απαίτηση είναι αντίθετη με την Οδηγία η οποία κάνει λόγο απλώς για αντλίες θερμότητας, χωρίς πρόσθετες απαιτήσεις απόδοσης. Παράλληλα η απαίτηση αυτή είναι αντίθετη με τον Κοινοτικό πλαίσιο αλλά και το σύναγμα της χώρας για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, χωρίς άμεσες ή έμμεσες διακρίσεις οι οποίες αλλοιώνουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό και αποτελούν αδικαιολόγητο φραγμό για το εμπόριο, γεγονός που απαγορεύεται ρητώς από την νέα Οδηγία 2010/31/ΕΚ (διατακτικό, παράγραφος 11). Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να απαλειφθεί η πρόσθετη απαίτηση οικολογικής σήμανσης.

  • 12 Σεπτεμβρίου 2012, 13:42 | Χρήστος Κώνστας
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Σε ότι αφορά το ποσοστό κάλυψης των αναγκών Ζ.Ν.Χ. από ηλιοθερμικά συστήματα, ο υπολογισμός αυτός οφείλει να γίνεται με βάση τα πιστοποιημένα(από διαπιστευμένο εργαστήριο) χαρακτηριστικά ενεργειακής απόδοσης των εν λόγω συστημάτων.

    Η μέχρι τώρα πρακτική αξιολόγησης της ενεργειακής απόδοσης ηλιοθερμικών συστημάτων έχει σαν αποτέλεσμα την εσφαλμένη εξίσωση της ενεργειακής απόδοσης όμοιων συστημάτων (διαθέτουν τον ίδιο τύπο και μέγεθος συλλεκτικής επιφάνειας ) μην λαμβάνοντας υπόψη κρίσιμες για την απόδοση παραμέτρους (σχεδιασμός, ποιότητα υλικών, μόνωση κτλ.)

    Εκτός των προαναφερομένων, η συγκεκριμένη πρακτική δημιουργεί και συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού,σε βάρος ενός από τους λίγους εναπομείναντες βιομηχανικούς κλάδους με εξαγωγικό χαρακτήρα της χώρας μας, αυτόν της κατασκευής ηλιοθερμικών συστημάτων.

  • 10 Σεπτεμβρίου 2012, 15:43 | ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΒΟΡ. ΕΛΛΑΔΟΣ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Η παραγωγή ενέργειας για ΖΝΧ από ηλιοθερμικά συστήματα σε ποσοστό 60% είναι ένα πρόβλημα σε παραδοσιακούς οικισμού (βλ. Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης). Σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία κάθε νέο σπίτι σε παραδοσιακό οικισμό που αδυνατεί να τοποθετήσει ηλιοθερμικά συστήματα θα πρέπει να τοποθετήσει αντλία θερμότητας (υδρόψυκτη ή αερόψυκτη) για παραγωγή ΖΝΧ ή να εκμεταλλευτεί άλλη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας (λέβητας βιομάζας)

    Θα πρέπει το θέμα να εξεταστεί σε συνάρτηση με την νομοθεσία και τις απαιτήσεις για τους παραδοσιακούς οικισμούς. Υπάρχουν προϊόντα που μπορούν ενσωματωθούν στις κεραμοσκεπές (διάφανα κεραμίδια ή ειδικοί συλλέκτες) τα οποία δεν αλλοιώνουν το χαρακτήρα της περιοχής, περισσότερο από ότι η τοποθέτηση μίας εξωτερικής μονάδας Αντλίας Θερμότητας.

  • 10 Σεπτεμβρίου 2012, 11:46 | ΚΛΩΝΑΡΗΣ ΝΙΚΟΣ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Η υποβολή μελέτης σκοπιμότητας εγκατάστασης »…τουλάχιστον ενός εναλλακτικού συστήματος παροχής ενέργειας, όπως αποκεντρωμένα συστήματα παροχής ενέργειας που βασίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας..» ειναι πολύ γενική και χρήζει συγκεκριμένων προδιαγραφών. Ομως δεν είναι εργασία του μηχανολόγου της άδειας του κτιρίου, είναι μελέτη ευρύτερη που πρέπει να συνυπολογίσει πολλά επιπλεόν στοιχεία τοπικά κλιματικά στοιχεία -αρχιτεκτονικά της περιοχής και των κτιρίων κοινη επιθυμία για συγκεντρωτική αντιπετώπιση της κατανάλωσης ενέργειας και βέβαια δεν είμαστε καθόλου σίγουροι για την συντήρηση και το τελικό κόστος των κατασκευών αυτών σε χρήση καθώς δεν υπάρχει η ευελιξία στα διαφορετικά προφίλ καταναλωτών. Νομίζω ότι δεν αφορά με τίποτα την αδειοδότηση γιατί θα επιβαρύνουμε το ήδη γραφειοκρατικό σύστημα έκδοσης αδειών με μία ακόμα μελέτη χωρίς πρακτικό και ουσιαστικό αντικείμενο.

  • 7 Σεπτεμβρίου 2012, 18:20 | Ευθύμιος Ευθυμούδης
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Στην παράγραφο 4, προτείνω να διαχωριστούν εντελώς οι διάφορες επιμέρους ζώνες χρήσης εντός κτιρίου, οι οποίο μπορεί να έχουν διαφορετικές απαιτήσεις σε ΖΝΧ. Πχ σε ένα νοσοκομείο οι απαιτήσεις σε ΖΝΧ στα χειρουργεία αίναι διαφορετικές από τις ανάγκες στους θαλάμους αλλά και στα εξεταστήρια, να μην είναι αναγκασμένος ο μελετητής να βάζει το 60% σύνολο των χώρων αλλά να είναι 60% επιμέρους στις διάφορες ζώνες.

  • 4 Σεπτεμβρίου 2012, 12:57 | ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Το απαραίτητο ποσοστό κάλυψης της ενέργειας του κτιρίου από το ενελλακτικό σύστημα ποιό θα είναι?
    Μπορώ να τοποθετήσω ανεμογεννήτρια στην οικοδομή εντός του αστικού ιστού?

  • 4 Σεπτεμβρίου 2012, 12:20 | ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Πολύ ορθά κάποιοι κατάλαβαν επιτέλους ότι τα κεντρικά συστήματα που μπορούν να καλύψουν οικοδομικά τετράγωνα ή και ολόκληρες περιοχές, είναι οικονομικώτερα, τόσο για την κατανάλωση καυσίμου, και συντήρησης,(κόστος λειτουργίας) όσο και για την αρχική υλοποίηση του συστήματος (κόστος αρχικής εγκατάστασης).
    Ας μου εξηγήσει τότε κάποιος γιατί ακόμα έχουμε τον Νόμο που βγήκε για να προωθήσει το αέριο, το οποιό επιτρέπει την αποκοπή διαμερίσματος από την κοινόχρηστη θέρμανση?
    Αντί να προωθείται η μετατροπή της κοινόχρηστης θέρμανσης σε σύγχρονη με καύσιμο Φυσικο αέριο και αυτονομίες διαμερισμάτων με θερμιδομετρητές, προωθούμε εδώ και χρόνια τον ατομικισμό ακόμα και στην θέρμανση ακόμα και αν αυτό είναι ακριβώτερο. ΜΠΡΑΒΟ ΜΑΣ.
    Πρέπει χθες να καταργήσεται τον ανωτέρο Νόμο. μετά συζητάμε για περισσότερα…

  • 4 Σεπτεμβρίου 2012, 12:58 | ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Το εναλλακτικό σύστημα παροχής ενέργειας είναι για να καλύψει την θερμική ενέργεια της οικοδομής ή πρέπει να καλύψει και ηλεκτρική ενέργεια?

  • 4 Σεπτεμβρίου 2012, 12:13 | ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Καλά έχω την οικοδομή μου (νέα) και σχεδιάζω (μελετάω) σύστημα τηλεθέρμανσης, με υπέρκορεσμένο ατμό, από μονάδα ΣΗΘ δυναμικότητας ολόκληρης της περιοχής.
    Η διπλανή οικοδομή σχεδιάζει (εκπόνηση μελέτης) για τηλεθέρμανση υπέρθερμου ατμού, από μονάδα εξυπηρέτησης οικοδομικού τετραγώνου.
    Η παραδιπλανή οικοδομή σχεδιάζει σύστημα θέρμανσης με αντλίες θερμότητας ….

    Ποιός θα αποφασίσει τι τελικά θα ισχύσει και ποιό σύστημα θα λειτουργήσει
    Θα γίνουν οι απαραίτητες εγκαταστάσεις για να λειτουργήσει το σύστημα αυτό? ή κάνουμε μελέτες για να τις κάνουμε?

  • 4 Σεπτεμβρίου 2012, 11:30 | ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Η μελέτη αυτή από ποιές ειδικότητες μπορεί να υπογραφεί?
    πιά θα είναι η ελάχιστη αποδεκτή αμοιβή της μελέτης αυτής?

  • 3 Σεπτεμβρίου 2012, 17:31 | Γιάννης Γκούμας
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Θέλει διευκρίνηση το θέμα.
    Επίσης θα έπρεπε ο νόμος να λέει να καλύτεται το 60% των αναγκών ΖΝΧ από ΑΠΕ γενικά.
    Πάντως η τηλεθέρμανση δεν είναι ΑΠΕ. Το γεγονός ότι η θερμότητα που εκλύεται στα εργοστάσια χρησιμοποιείται ξανά, δεν την εντάσει στις ΑΠΕ.
    Ίσως να τυγχάνουν ευνοϊκής μεταχείρησης αυτά τα μέρη, αλλά αυστηρά τα κτίρια σχεδιάζονται για να καλύπτουν τις ανάγκες τους με ΑΠΕ από μόνα τους.

  • 30 Αυγούστου 2012, 20:22 | Ηλίας Καμπουρλίδης
    Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

    Νομίζω ότι στο άρθρο 6 παρ. 4 β) θα πρέπει να δοθεί περαιτέρω διευκρίνιση:
    <>
    όπως αναφέρεται και στο άρθρο 8 παρ.3.1 στ) του ΚΕΝΑΚ
    Τα συστήματα τηλεθέρμανσης στην Ελλάδα όπως στην Κοζάνη, Πτολεμαΐδα κ.α. είναι σε λειτουργία μόνο τους χειμερινούς μήνες. Έτσι οι ανάγκες σε ΖΝΧ δεν καλύπτονται από αυτά τα συστήματα κατά ένα μεγάλο μέρος του χρόνου κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.
    Πιστεύω ότι θα έπρεπε να διευκρινιστεί αν ισχύει η εξαίρεση ή όχι στις παραπάνω περιπτώσεις ή αν υπάρχει ένας άλλος τρόπος αντιμετώπισης.